Gjuha shqipe — Ëndrra e Faik Konicës.
Gjuha shqipe — Ëndrra e Faik Konicës.
GJUHA SHQIPE — ËNDRRA QË FAIK KONICA NUK E HARROI.
Një grua fisnike, e veshur me rrecka. Një ëndërr. Një dialog. Dhe një dhimbje që, pas një shekulli, ende na përket.
Rubrika: Kulturë • Gjuhë • Histori
Nata kishte rënë mbi heshtje.
Diku mes gjumit dhe zgjimit, në atë hapësirë të mistershme ku realiteti humbet kufijtë dhe ëndrra merr fytyrë,
Faik Konicës iu shfaq një grua.
E gjatë.
E hollë.
Me një qëndrim që nuk i përkiste varfërisë së rrobave që mbante mbi trup, por një fisnikërie të lashtë që asnjë leckë nuk mund ta mbulonte.
Ishte e veshur me rrecka.
Por kishte diçka në pamjen e saj që e tejkalonte varfërinë.
Një hijeshi e heshtur.
Një dinjitet i palëkundur.
Një fisnikëri që nuk kishte nevojë për stoli.
Konica nuk pa rreckat.
Ai pa gruan që fshihej pas tyre.
E përfytyroi sa e bukur do të dukej sikur të ishte veshur me mëndafshe. Dhe, përballë asaj figure të çuditshme e madhështore, u ngrit me respekt dhe iu fal.
Pastaj e pyeti:
— “Zonjë, cila jeni Fisnikëria Juaj dhe pse dukeni kaq e mallëngjyer dhe e ngrysur?”
Gruaja e pa.
Dhe përgjigjja e saj e ktheu ëndrrën në një rrëfim që do të mbetej gjatë në kujtesën shqiptare:
— “Unë — tha — jam gjuha shqipe, dhe më sheh kështu të hidhëruar nga mundimet që heq dhe nga rreziqet që më rrethojnë.”
Ishte maj i vitit 1925.
Dhe ajo që Konica kishte parë në ëndërr nuk ishte thjesht një grua.
Ishte gjuha shqipe e mishëruar në një figurë njerëzore.
Një grua fisnike, por e lodhur.
Një gjuhë e lashtë, por e rrethuar nga rreziqe.
Një pasuri shpirtërore që vuante nga mundimet e kohës.
Një Nënë që, përmes zërit të ëndrrës, po kërkonte të mos lihej vetëm.
Konica nuk e la pa përgjigje.
Ai iu drejtua me një butësi që sot tingëllon si premtim, por edhe si amanet:
— “Zonjë, mos rrini më e ngrysur: sa të jemi ne të gjallë, dhe sa të jenë të gjallë të tjerë si ne… dëshirojmë, Nëno, të të shohim të buzëqeshur”.
Në këto pak fjalë është mbledhur një dashuri e tërë për gjuhën.
Konica nuk e pa shqipen si një gjuhë të varfër.
Ai pa një zonjë fisnike të veshur keq.
Dallimi është i madh.
Rrobat mund të jenë të vjetra.
Mëndafshi mund të mungojë.
Por fisnikëria nuk matet me veshjen.
Dhe pikërisht këtu qëndron fuqia e kësaj ëndrre.
Për Konicën, gjuha shqipe nuk ishte vetëm një mjet komunikimi. Ajo ishte identitet, kujtesë, trashëgimi dhe dinjitet.
Ishte mënyra përmes së cilës një popull mund të ruante fytyrën e vet përballë historisë.
Një gjuhë nuk jeton vetëm në fjalorë.
Ajo jeton në gojën e nënave.
Në zërin e fëmijëve.
Në librat e shkrimtarëve.
Në këngët që trashëgohen brez pas brezi.
Në shkollë.
Në letërsi.
Në kujtesë.
Në mënyrën se si një popull mendon, dashuron, qan dhe i tregon historinë vetes.
Prandaj ëndrra e Konicës nuk është vetëm një kujtim letrar
Ajo është një pasqyrë.
Dhe pas një shekulli, ajo pasqyrë na vendos përballë një pyetjeje të thjeshtë dhe të vështirë:
A e kemi bërë gjuhën tonë të buzëqeshë?
A e kemi veshur me “mëndafshe” përmes dijes, letërsisë, kujdesit dhe pasurisë së fjalës?
A e kemi ruajtur fisnikërinë e saj?
A e kemi përcjellë të pastër te brezi që vjen?
Sepse gjuhët nuk zhduken vetëm kur ndalojnë së foluri.
Ato fillojnë të zbehen edhe atëherë kur njerëzit pushojnë së kujdesuri për to.
Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse figura e gruas së ëndrrës së Konicës mbetet kaq e fuqishme.
Ajo ishte e veshur me rrecka, por nuk ishte e varfër.
Ishte e lodhur, por jo e mundur.
Ishte e hidhëruar, por ende shpresonte.
Dhe mbi të gjitha, ishte Nënë.
Një Nënë që nuk kërkoi pasuri.
Nuk kërkoi lavdi.
Nuk kërkoi madhështi.
Kërkoi vetëm të mos harrohej.
Prandaj, pas kaq shumë vitesh, fjala e Konicës vazhdon të udhëtojë drejt nesh si një zë nga një natë e largët:
“Dëshirojmë, Nëno, të të shohim të buzëqeshur.”
Ndoshta kjo është ende një nga mënyrat më të bukura për t’i thënë shqipes:
Të duam.
Të ruajmë.
Të shkruajmë.
Të flasim.
Të mos të harrojmë.
Dhe ndoshta ëndrra e Faik Konicës nuk ishte vetëm një ëndërr.
Ishte një amanet.
Një grua e veshur me rrecka, por me fisnikëri në shpirt.
Një gjuhë e rrethuar nga rreziqet, por me një popull që ende mund t’i japë asaj mëndafshin e fjalës.
Një Nënë që priste vetëm një gjë:
të buzëqeshte përsëri.
Faik Konica, maj 1925
“Dëshirojmë, Nëno, të të shohim të buzëqeshur”.
Founder & Editor-in-Chief: Liliana Pere
Copyright © LP / Revista Prestige
