Kozeta Miliku – Udhëtimi dhe shkëlqimi i një shke

Persinazh nderi * Star Prestige* pèr muajin Gusht.

Kozeta Miliku – Udhëtimi dhe shkëlqimi i një shkencëtareje me rrënjë Korcare drejt ndikimit global

Në mozaikun shumëkulturor të Kanadasë, gratë shqiptare kanë gjetur një hapësirë ku talenti, dija dhe përkushtimi kanë lulëzuar me dinjitet. Nga laboratorët shkencorë e sallat universitare, te spitalet, skenat artistike dhe sipërmarrja, ato kanë ndërtuar histori suksesi që nderojnë njëherazi Kanadanë dhe Shqipërinë. Duke ruajtur rrënjët e tyre dhe duke përqafuar vlerat e shoqërisë kanadeze, ato janë shndërruar në ura që lidhin dy kultura.

Nje shembull i shkelqyer eshtë dhe;

Dr. Kozeta Miliku – Kur shkenca zgjedh të mbrojë jetën që në fillesë.

Qyteterimi dhe përparimi i vërtetë nuk qëndron vetëm te aftësia për të kuruar atë që është dëmtuar, por te mençuria për të kuptuar rrënjët e jetës, për të parandaluar atë që mund të dëmtojë të ardhmen dhe për të mbrojtur shëndetin që në fillesat e tij më të hershme.

Pikërisht në këtë mision të heshtur, por madhor, Dr. Kozeta Miliku po lë gjurmën e saj në shkencën bashkëkohore, duke dëshmuar se shkenca më e madhe është ajo që i shërben jetës përpara se ajo të përballet me sëmundjen.

Shkenca takohet me fillimin e jetës dhe e ardhmja ndërtohet nga zgjedhjet e së sotmes, ketu fillon misioni shkencor i Dr. Kozeta Milikut, mjeke, epidemiologe klinike dhe studiuese shqiptare nga Korça, sot Asistente Profesore në Departamentin e Shkencave të Ushqyerjes në Universitetin e Torontos, një prej universiteteve më prestigjioze në botë.

Rrugëtimi i saj nisi me një ëndërr fëmijërie. Duke luajtur "doktor e farmacist" me kushëririn, me shishe bosh ilaçesh që ua dhuronte një farmacist i lagjes, ajo imagjinonte se një ditë do të shpëtonte jetë. "Gjithmonë kam ëndërruar të bëhem doktoreshë. Doja të shpëtoja njerëzit", ka rrëfyer ajo. Me kalimin e viteve kuptoi se mënyra më e fuqishme për ta bërë këtë nuk ishte vetëm kurimi i sëmundjes, por parandalimi i saj. Kjo bindje u shndërrua në boshtin moral dhe shkencor të gjithë karrierës së saj.

E lindur dhe e rritur në Korçë, qytet ku tradita e dijes është pjesë e identitetit kulturor, Kozeta Miliku u diplomua për Mjekësi në Universitetin e Mjekësisë në Tiranë në vitin 2013. Pas kësaj nisi një udhëtim akademik që e çoi në Holandë, ku përfundoi studimet pasuniversitare në Netherlands Institute for Health Sciences dhe doktoraturën në Erasmus University Medical Center në Rotterdam. Teza e saj, "Early Life Nutrition, Growth and Kidney Function in Children", analizoi ndikimin e gjenetikës, shëndetit të nënës dhe ushqyerjes së hershme në zhvillimin e fetusit dhe funksionin e veshkave te fëmijët.

Pikërisht gjatë kësaj periudhe, si pjesë e projektit të njohur Generation R, lindi bindja se vitet e para të jetës janë kapitulli ku shkruhen shumë prej faqeve të shëndetit të së nesërmes. Ky vizion e çoi në Kanada, ku nga viti 2017 deri në vitin 2022 zhvilloi kërkime postdoktorale në University of Manitoba dhe McMaster University, duke studiuar origjinën zhvillimore të obezitetit, astmës, alergjive dhe sëmundjeve kardiometabolike.

Sot, në Universitetin e Torontos, Dr. Miliku drejton laboratorin e saj kërkimor, ku epidemiologjia klinike ndërthuret me shkencën e ushqyerjes për të kuptuar se si dieta dhe mënyra e jetesës ndikojnë në shëndetin përgjatë gjithë ciklit të jetës. Vëmendja e saj përqendrohet te periudhat më vendimtare të zhvillimit: para konceptimit, shtatzënia, fëmijëria e hershme dhe adoleshenca. Një nga drejtimet më novatore të punës së saj është studimi i ndikimit të ushqyerjes së babait para konceptimit, duke dëshmuar se përgjegjësia për fillimin e jetës është një dialog i përbashkët dhe jo një barrë e njëanshme.

Në qendër të filozofisë së saj shkencore qëndron një e vërtetë e thjeshtë, por thellësisht njerëzore: shëndeti nuk fillon në spital; ai fillon shumë më herët, në zgjedhjet që bëhen përpara lindjes dhe në vitet e para të jetës. Çdo kërkim i saj është një përpjekje për ta kthyer këtë të vërtetë në prova shkencore dhe në politika që përmirësojnë jetën e njerëzve.

Ky vizion pasqyrohet edhe në punën e saj si Clinical Science Officer në CHILD Cohort Study, një nga studimet më të mëdha afatgjata mbi zhvillimin e fëmijëve në Kanada. Përmes këtij projekti, ajo bashkëpunon me ekspertë të disiplinave të ndryshme për të kuptuar se si ndërveprojnë gjenetika, ushqyerja dhe mjedisi në formësimin e shëndetit. Kohët e fundit ka promovuar edhe përfshirjen më të madhe të vetë adoleshentëve në procesin kërkimor, duke dëshmuar se shkenca fiton vlerë të plotë kur di edhe të dëgjojë.

Kontributi i saj shkencor është pasqyruar në dhjetëra botime në revista prestigjioze ndërkombëtare, si JAMA Network Open, Nature Communications, Cell Host & Microbe, American Journal of Epidemiology dhe American Journal of Clinical Nutrition. Studimet e saj kanë treguar se konsumimi i lartë i ushqimeve ultra të përpunuara në fëmijëri rrit ndjeshëm rrezikun për obezitet, se ushqyerja me gji lidhet me përfitime afatgjata për shëndetin kardiovaskular dhe se gjendja shëndetësore e të dy prindërve para konceptimit ndikon në zhvillimin e fëmijës. Këto përfundime nuk janë thjesht statistika; ato janë udhërrëfyes për një shoqëri që dëshiron të ndërtojë shëndetin duke filluar nga rrënjët.

Për arritjet e saj është vlerësuar me çmime të rëndësishme shkencore, ndër to Research Recognition Award (2024), Michelle Harkness Mentorship Award (2020) dhe Canadian Lung Association Fellowship (2018–2020). Në vitin 2025, The Globe and Mail e përfshiu mes pesë shkencëtareve të reja më të spikatura në Kanada për kontributin e saj në kërkimin shkencor mbi shëndetin. Ky vlerësim është një dëshmi se përkushtimi ndaj dijes nuk njeh kufij dhe se puna e heshtur e laboratorit mund të bëhet jehonë në skenën ndërkombëtare.

Përtej laboratorit, Dr. Miliku është pedagoge, mentore dhe anëtare e komiteteve kombëtare e ndërkombëtare që punojnë për zhvillimin e politikave të shëndetit publik. Në auditorët e Universitetit të Torontos ajo u mëson studentëve se mjekësia moderne nuk matet vetëm me aftësinë për të shëruar, por edhe me mençurinë për të parandaluar.

Historia e saj është historia e një shqiptareje që e shndërroi ëndrrën e fëmijërisë në një mision shkencor me ndikim ndërkombëtar. Ajo dëshmon se kërkimi nuk është vetëm prodhim njohurish, por një akt përgjegjësie, një shërbim ndaj jetës dhe një investim për brezat që ende nuk kanë lindur..

Në epokën tone shëndeti i njerëzimit përballet me sfida gjithnjë e më komplekse, dhe rrugëtimi i Dr. Kozeta Milikut na kujton një të vërtetë të thellë: e ardhmja e jetës nuk ndërtohet vetëm aty ku shfaqet sëmundja, por shumë më herët, në heshtjen e fillimeve, në kujdesin ndaj brezit që sapo vjen në jetë. Shkenca e saj është një kërkim për të kuptuar pikërisht atë hapësirë të padukshme ku formësohet shëndeti i njeriut.

Me përulësi ndaj dijes, me këmbëngulje ndaj së vërtetës shkencore dhe me një vizion që kapërcen kufijtë e laboratorit, Dr. Kozeta Miliku po ndërton një trashëgimi që nuk matet vetëm me publikime apo vlerësime akademike, por me ndikimin që mund të ketë në jetën e mijëra fëmijëve dhe familjeve. Nga Korça e saj e lindjes deri në zemrën e kërkimit shkencor botëror, ajo dëshmon se një ëndërr e lindur në fëmijëri mund të shndërrohet në një mision për njerëzimin.

Pergatiti:Prestige.LP.