Marie Curie: Fakte mbi kimisten pioniere.

Rrevista Prestige.#Inspirim.

Marie Curie: Fakte mbi kimisten pioniere.

Marie Curie fitoi jo vetëm një Çmim Nobel gjatë jetës së saj, por dy, falë punës së saj revolucionare në fushën e radioaktivitetit.

Marie Curie lindi me emrin Maria Skłodowska në Varshavë të Polonisë, në një familje mësuesish me të ardhura modeste, të cilët i nxitën fëmijët të ndiqnin arsimin. E vendosur të ndërtonte një karrierë shkencore, ajo bëri një marrëveshje me motrën e saj Bronya: do të punonte si dado për të financuar studimet e Bronya-s për mjekësi në Francë. Më vonë, Bronya e ndihmoi Marien të transferohej në Paris dhe të regjistrohej në universitetin prestigjioz Sorbonne, ku studioi kimi, matematikë dhe fizikë.

Marie u njoh me bashkëshortin e saj të ardhshëm, Pierre Curie, gjatë kërkimeve pasuniversitare në laboratorin që ai drejtonte. Ata u afruan menjëherë falë interesit të përbashkët për magnetizmin dhe pasionit për çiklizmin. Një vit më vonë u martuan në Sceaux të Francës. Me paratë që morën si dhuratë martese blenë biçikleta, me të cilat bënin udhëtime të gjata së bashku.

Në vitin 1896, e frymëzuar nga zbulimi i rastësishëm i radioaktivitetit nga fizikani Henri Becquerel, Marie filloi studimet mbi rrezet e uraniumit. Shumë shpejt Pierre iu bashkua kërkimeve të saj. Dy vjet më vonë, çifti zbuloi poloniumin, të cilin Marie e emërtoi sipas vendlindjes së saj, Polonisë, si dhe radiumin. Në vitin 1903, Marie dhe Pierre Curie, së bashku me Becquerel-in, fituan Çmimin Nobel në Fizikë për punën e tyre novatore mbi radioaktivitetin.

Gruaja e parë që fitoi një Çmim Nobel, Marie Curie u bë më pas edhe personi i parë në histori që fitoi një Nobel të dytë. Në vitin 1911 ajo mori Çmimin Nobel në Kimi për izolimin e radiumit dhe arritje të tjera të rëndësishme shkencore.

Pas vdekjes tragjike të Pierre Curie në një aksident në vitin 1906, Marie mori vendin e tij në Sorbonne, duke u bërë profesorja e parë grua në historinë e universitetit. Vetëm tre vjet më parë ajo ishte bërë edhe gruaja e parë në Francë që kishte marrë doktoraturën. Sot, kompleksi më i madh shkencor dhe mjekësor i Francës mban emrin e të dy bashkëshortëve Curie.

Gjatë Luftës së Parë Botërore, Marie Curie përdori njohuritë e saj në radiografi për të ngritur dhjetëra stacione të lëvizshme dhe të përhershme me rreze X, të cilat ndihmuan mjekët të diagnostikonin dhe trajtonin plagët e ushtarëve në front. Këto njësi u bënë të njohura si "Petites Curies" (Curiet e Vogla).

Dekada të tëra pune me materiale radioaktive, efektet e të cilave në atë kohë nuk njiheshin plotësisht, ndikuan rëndë në shëndetin e saj. Deri në vitet 1920 ajo vuante nga dhimbje muskulore, anemi, katarakt dhe probleme të tjera serioze shëndetësore. Marie Curie ndërroi jetë më 4 korrik 1934 nga leuçemia, e shkaktuar nga ekspozimi i gjatë ndaj rrezatimit.

Vajza e saj, Irène Curie, ndoqi rrugën e nënës. Ajo mori doktoraturën në fizikë dhe kreu kërkime të rëndësishme mbi elementet radioaktive të sintetizuara. Në vitin 1935, së bashku me bashkëshortin e saj Frédéric Joliot, fitoi Çmimin Nobel në Kimi për zbulimin e radioaktivitetit artificial.

Në vitin 1995, eshtrat e Marie Curie dhe Pierre Curie u vendosën në Panteonin e Parisit, mauzoleu ku prehen personalitetet më të shquara të Francës. Marie u bë gruaja e dytë që mori këtë nder dhe e para që e fitoi vetëm falë arritjeve të saj personale.

Ndër shkrimet e saj ka mbetur edhe një nga thëniet më të njohura:

"Asgjë në jetë nuk duhet të na frikësojë; ajo duhet vetëm të kuptohet. Tani është koha të kuptojmë më shumë, që të frikësohemi më pak."

Marie Curie ndihmoi në fitoren e Luftës së Parë Botërore

Përveçse fituese e Çmimit Nobel, Marie Curie krijoi njësitë e lëvizshme të radiologjisë me rreze X, të cilat shpëtuan jetën e mijëra ushtarëve gjatë Luftës së Parë Botërore.