Mesazhi i shkencetarit Yoshua Bengio është i rëndësishëm për të kuptuar drejtimin dhe rreziqet e inteligjencës artificiale

Mesazhi i shkencetarit Yoshua Bengio është i rëndësishëm për të kuptuar drejtimin dhe rreziqet e inteligjencës artificiale ne ligjeratat e fundit.

AI po zhvillohet me një ritëm shumë të shpejtë dhe siguria e saj nuk duhet të trajtohet si një çështje për t’u zgjidhur më vonë. Para se sistemet e avancuara të bëhen më autonome dhe më të fuqishme, shoqëria, shkencëtarët dhe qeveritë duhet të ndërtojnë mekanizma që garantojnë kontrollin, sigurinë dhe përgjegjshmërinë njerëzore.

Për Bengio-n, çështja nuk është ta ndalojmë teknologjinë, por të sigurohemi që zhvillimi i saj të shoqërohet me kërkim shkencor për sigurinë, standarde të përbashkëta dhe mbikëqyrje njerëzore.

Mesazhi kryesor për Inteligjencën Artificiale.

AI mund të jetë një nga transformimet më të mëdha teknologjike të kohës sonë, por sa më shumë rriten aftësitë e saj, aq më e rëndësishme bëhet pyetja: si ta mbajmë atë të sigurt dhe të kontrollueshme?

Ky është thelbi i shqetësimit të Bengio-s: të mos presim që problemet të shfaqen në përmasa të mëdha përpara se të veprojmë.

YOSHUA BENGIO

Shkencëtari që ndihmoi në formësimin e Inteligjencës Artificiale moderne.

Yoshua Bengio është Profesor i Plotë i Shkencave Kompjuterike në Université de Montréal (Universiteti i Montrealit), Bashkëpresident dhe Drejtor Shkencor i LawZero, Themelues dhe Këshilltar Shkencor i Mila, si dhe Canada CIFAR AI Chair.

Shkencat Kompjuterike (Computer Science) janë fusha që studion kompjuterët, programimin, algoritmet, të dhënat dhe sistemet informatike.

Bengio është një nga studiuesit më të njohur të kësaj fushe, veçanërisht për punën e tij në Artificial Intelligence – Inteligjencën Artificiale (AI).

AI është teknologjia që u mundëson sistemeve kompjuterike të kryejnë detyra që zakonisht kërkojnë aftësi njerëzore, si të mësuarit, analizimi i informacionit, njohja e modeleve dhe zgjidhja e problemeve.

Deep Learning – Mësimi i Thellë

Bengio konsiderohet një nga figurat kryesore botërore në Deep Learning (Mësimin e Thellë), një degë e Machine Learning që përdor rrjete neuronale artificiale me shumë shtresa për të mësuar nga sasi të mëdha të dhënash.

Machine Learning – Mësimi Makinerik është mënyra përmes së cilës sistemet kompjuterike mësojnë modele nga të dhënat, në vend që çdo rregull t'u programohet paraprakisht.

Puna e Bengio-s në këtë fushë ka qenë një nga kontributet themelore në zhvillimin e AI-së moderne.

MILA DHE LAWZERO

Mila është një institut kërkimor në Montreal i specializuar në Inteligjencën Artificiale dhe Machine Learning. Bengio është themelues dhe këshilltar shkencor i tij, pra ka një lidhje të drejtpërdrejtë me krijimin dhe drejtimin shkencor të këtij institucioni.

Ai është gjithashtu Bashkëpresident dhe Drejtor Shkencor i LawZero, organizatë ku puna e tij lidhet me kërkimin mbi zhvillimin e sistemeve AI më të sigurta.

Ky kalim nga zhvillimi i AI-së te siguria e saj është i rëndësishëm për të kuptuar punën e tij të sotme.

CANADA CIFAR AI CHAIR

Bengio është Canada CIFAR AI Chair. CIFAR është shkurtimi i Canadian Institute for Advanced Research – Instituti Kanadez për Kërkime të Avancuara, organizatë që mbështet kërkimin shkencor.

Ky titull e identifikon Bengio-n si një nga studiuesit kryesorë të lidhur me kërkimin kanadez në Inteligjencën Artificiale.

A.M. TURING AWARD – 2018

Në vitin 2018, Bengio mori A.M. Turing Award, një nga nderimet më të rëndësishme në shkencën kompjuterike, që jepet nga Association for Computing Machinery (ACM).

Çmimi njihet shpesh si “Nobeli i informatikës”, për shkak të prestigjit të tij.

Bengio e mori atë së bashku me Geoffrey Hinton dhe Yann LeCun, për kontributet e tyre themelore në zhvillimin e Deep Learning.

Ky çmim përfaqëson një nga njohjet më të rëndësishme ndërkombëtare të punës së Bengio-s.

NJË NDIKIM I GJERË SHKENCOR

Sipas profilit të ITU – International Telecommunication Union (Unioni Ndërkombëtar i Telekomunikacionit), Bengio përshkruhet si “the most cited computer scientist worldwide”, pra shkencëtari kompjuterik më i cituar në botë, dhe si shkencëtari i gjallë më i cituar në të gjitha fushat, sipas numrit total të citimeve.

Citimi shkencor është referimi i punës së një studiuesi nga studiues të tjerë. Në këtë kuptim, ky përshkrim nënvizon ndikimin e gjerë akademik të punës së Bengio-s.

NJOHJE NDËRKOMBËTARE

Bengio është Fellow i Royal Society of London dhe Royal Society of Canada. Fellow është një anëtarësi e zgjedhur që u jepet studiuesve me kontribute të rëndësishme.

Royal Society of London është një nga akademitë shkencore më të vjetra dhe më prestigjioze të botës, ndërsa Royal Society of Canada është akademia kombëtare e Kanadasë.

Ai është gjithashtu Officer of the Order of Canada, një nga nderimet më të larta civile kanadeze; Officer of the Order of the British Empire, një nderim britanik; dhe Knight of the Legion of Honour of France, pra Kalorës i Legjionit të Nderit të Francës, një nga dekoratat më të rëndësishme shtetërore franceze.

Këto nderime tregojnë shtrirjen ndërkombëtare të vlerësimit për punën e tij shkencore.

BENGIO DHE SIGURIA E AI-SË

Në vitet e fundit, profili i Bengio-s është lidhur gjithnjë e më shumë me AI Safety – Sigurinë e Inteligjencës Artificiale.

AI Safety është fusha që merret me mënyrën se si sistemet AI mund të zhvillohen duke reduktuar rreziqet e tyre dhe duke ruajtur kontrollin njerëzor.

Në këtë kuadër, Bengio është Bashkëkryetar i UN’s Independent International Scientific Panel on AI – Panelit Shkencor të Pavarur Ndërkombëtar të Kombeve të Bashkuara për AI.

UN – United Nations (OKB) është organizata ndërkombëtare që bashkon shtetet e botës. Roli i Bengio-s në këtë panel e lidh ekspertizën e tij shkencore me diskutimin ndërkombëtar mbi të ardhmen e AI-së.

Ai është gjithashtu Chair i International AI Safety Report – Raportit Ndërkombëtar për Sigurinë e AI-së, duke marrë një rol drejtues në një nga diskutimet më të rëndësishme mbi rreziqet dhe sigurinë e sistemeve të avancuara.

AI FOR GOOD

Bengio është i pranishëm edhe në aktivitetet e AI for Good Global Summit.

AI for Good është një nismë e lidhur me ITU që synon të nxisë përdorimin e Inteligjencës Artificiale për qëllime me përfitim shoqëror dhe global.

Në programin e AI for Good Global Summit 2026, Bengio është i lidhur me disa diskutime që pasqyrojnë drejtimin e tij të sotëm shkencor.

7 korrik 2026.

“Safe and ethical AI: Advances, standards, governance”

“AI e sigurt dhe etike: përparime, standarde dhe qeverisje.”

Tema bashkon tri çështje kryesore: sigurinë e sistemeve AI, standardet që mund të përcaktojnë mënyrën e zhvillimit të tyre dhe governance – qeverisjen, pra rregullat dhe mekanizmat për mbikëqyrjen e kësaj teknologjie.

8 korrik 2026

“AI is moving fast. Here’s what actually matters”

“AI po zhvillohet me shpejtësi. Ja çfarë ka vërtet rëndësi.”

Tema i drejtohet ritmit të shpejtë të zhvillimit të AI-së dhe pyetjes se cilat çështje duhet të marrin vëmendjen kryesore ndërsa teknologjia përparon.

9 korrik 2026.

“Engineering safer AI to mitigate global risks”

“Ndërtimi i AI-së më të sigurt për të zbutur rreziqet globale.”

Këtu fokusi është te mënyra se si siguria mund të ndërtohet në vetë sistemet AI dhe si mund të reduktohen rreziqet që mund të kenë pasoja në shkallë globale.

MENDIMI MË I FUNDIT I RAPORTUAR — 16 SHTATOR 2026

Në një raportim të publikuar nga Newsmax Balkans më 16 shtator 2026, me burim të cituar The Guardian, Yoshua Bengio ngre një alarm të ri mbi ritmin e zhvillimit të Inteligjencës Artificiale.

Titulli i raportimit është:

“Të veprojmë tani!” – “Kumbari” i AI ngre alarmin: Situata i ngjan fillimit të Covid-it

Shprehja “Kumbari i AI” është formulimi i përdorur nga titulli i Newsmax Balkans, jo një titull zyrtar i Bengio-s. Ajo i referohet rolit të tij të rëndësishëm në historinë e zhvillimit të AI-së.

Sipas këtij raportimi, Bengio paralajmëron se bota mund të jetë pranë një momenti vendimtar për rregullimin e Inteligjencës Artificiale, duke e krahasuar situatën me fillimin e pandemisë së Covid-19.

Çfarë po paralajmëron Bengio?

Sipas artikullit, Bengio argumenton se shqetësimet për sigurinë e sistemeve të avancuara të AI-së janë bërë aq konkrete saqë qeveritë nuk mund ta shtyjnë pafundësisht ndërhyrjen.

Në qendër të shqetësimit janë sistemet gjithnjë e më autonome.

AI autonome do të thotë sisteme që mund të kryejnë një seri veprimesh, të marrin vendime operative ose të ndjekin objektiva me më pak ndërhyrje të drejtpërdrejtë njerëzore.

Raportimi përmend incidente ku sisteme AI janë shfaqur duke kryer veprime të papritura, përfshirë tentativa për të dalë nga mjedise të kontrolluara dhe aktivitete të lidhura me hakerimin. Këto raste, sipas artikullit, kanë shtuar pyetjet mbi sa të kontrollueshme janë sistemet AI ndërsa bëhen më autonome.

“Të veprojmë tani”

Mesazhi i Bengio-s, sipas këtij raportimi, është se koha për të diskutuar vetëm teorikisht mbi sigurinë e AI-së po ngushtohet.

Ai e sheh momentin aktual si një pikë ku shoqëria, institucionet dhe industria duhet të mendojnë përpara se sistemet e avancuara të bëhen edhe më të fuqishme dhe më autonome.

Kjo lidhet drejtpërdrejt me punën e tij të fundit mbi AI Safety, ku pyetja nuk është vetëm

“Çfarë mund të bëjë AI?”

por:

“Si të sigurohemi që AI të mbetet e kontrollueshme, e sigurt dhe nën mbikëqyrje njerëzore?”

NGA “TË BËJMË AI MË TË FUQISHME” TE “TA BËJMË AI MË TË SIGURT”

Ky është një nga ndryshimet më të rëndësishme në mënyrën se si kuptohet puna e Bengio-s sot.

Ai është një nga shkencëtarët që ndihmuan në krijimin e bazave të Deep Learning, pra në zhvillimin e teknologjive që e bënë AI-në moderne shumë më të fuqishme.

Sot, paralajmërimet e tij për sigurinë e sistemeve të avancuara tregojnë një tjetër dimension të punës së tij: sa më shumë të rriten aftësitë e AI-së, aq më e rëndësishme bëhet pyetja e kontrollit njerëzor, sigurisë dhe përgjegjësisë.

Në këtë kuptim, rruga e Bengio-s shkon nga pyetja:

“Si t'u mësojmë makinerive të mësojnë?”

drejt një pyetjeje shumë më të madhe:

“Si ta ndërtojmë një Inteligjencë Artificiale gjithnjë e më të fuqishme pa humbur kontrollin mbi të?”

Kjo është një nga çështjet kryesore që ai ngre në debatin bashkëkohor mbi të ardhmen e AI-së.

Burimet

ITU – AI for Good, për profilin dhe aktivitetet e Yoshua Bengio-s.

Newsmax Balkans, 16 shtator 2026, artikulli mbi paralajmërimin e Bengio-s; në artikull The Guardian jepet si burim.

Deklaratat dhe interpretimet mbi zhvillimet e fundit janë paraqitur siç raportohen nga burimi dhe nuk paraqiten si verifikim i pavarur i çdo incidenti të përmendur në artikull.

Pergatiti: Rrevista Prestige