Mona Liza — Një mister që e bëri një kryevepër të famshme.

Mona Liza — Një mister që e bëri një kryevepër të famshme.

Mëngjesi i 21 gushtit 1911 nisi si një ditë e zakonshme në Paris. Luvri ishte i mbyllur për publikun, por brenda muzeut po ndodhte një nga vjedhjet më të bujshme në historinë e artit.

Tre burra, të veshur si punëtorë mirëmbajtjeje, dolën nga një dhomë e muzeut. Ata iu afruan një prej pikturave në mure, e hoqën nga vendi dhe nxorën Mona Lizën nga kutia e saj mbrojtëse prej xhami.

Njëri prej tyre e fshehu pikturën nën bluzën e punës. Pastaj të tre u larguan nga Luvri.

Sipas disa rrëfimeve, ata hasën fillimisht një derë të mbyllur, por një hidraulik ua hapi pa e kuptuar se po ndihmonte hajdutët të largoheshin me një nga kryeveprat më të çmuara të artit.

Pak më vonë, hajdutët hipën në një tren që u nis nga Parisi në 7:47 të mëngjesit.

Dhe askush nuk e kuptoi menjëherë se çfarë kishte ndodhur.

Kaloi një ditë e plotë derisa punonjësit e muzeut vunë re se në mur kishin mbetur vetëm katër grepa bosh.

Piktura që mungonte ishte Mona Lisa, kryevepra e Leonardo da Vinçit.

kush e vodhi Mona Lizën?

Pas vjedhjes qëndronte Vincenzo Peruggia, një bojaxhi dhe punëtor italian, i cili kishte punuar më parë në Luvër. Ironikisht, ai kishte ndihmuar edhe në vendosjen e kutisë prej xhami që mbronte pikturën.

Peruggia nuk e kuptoi menjëherë se vjedhja do ta kthente pikturën në një sensacion botëror.

Ai e mbajti Mona Lizën të fshehur për dy vjet, duke shpresuar se zhurma do të shuhej.

Por ndodhi e kundërta.

Gazetat e gjithë botës filluan të shkruanin për pikturën e zhdukur. Fotografia e saj u përhap kudo. Hetimi mori përmasa ndërkombëtare dhe edhe emra të njohur, mes tyre Pablo Picasso dhe J.P. Morgan, u dyshuan për një periudhë të shkurtër në lidhje me vjedhjen.

Ajo që deri atëherë ishte vetëm një prej afro 250 mijë veprave të artit në Luvër, dhe relativisht e panjohur jashtë qarqeve elitare franceze të artit, filloi të bëhej një emër i njohur në të gjithë botën.

dy vjet në heshtje

Peruggia e mbajti pikturën të fshehur në një sënduk.

Në vitin 1913, ai vendosi të tentonte ta shiste në Firence, qyteti ku dukej sikur një vepër e Leonardo da Vinçit mund të gjente lehtësisht blerës.

Por plani dështoi.

Tregtari italian i artit e njohu Mona Lizën dhe njoftoi autoritetet.

Kështu, pas dy vitesh mister, piktura u gjet.

Peruggia u arrestua dhe qëndroi në burg vetëm 7 muaj e 8 ditë.

nga një pikturë e famshme në një ikonë botërore

Mona Lisa u kthye në Luvër me masa më të forta sigurie.

Por ajo nuk ishte më e njëjta pikturë në sytë e publikut.

Vjedhja kishte bërë atë që as fama e Leonardo da Vinçit nuk kishte mundur ta bënte në të njëjtën shkallë: e kishte kthyer Mona Lizën në një ikonë ndërkombëtare.

Piktura, e realizuar midis viteve 1503 dhe 1519, besohet gjerësisht se paraqet bashkëshorten e një prej patronëve të pasur të Leonardos.

Buzëqeshja e saj enigmatike kishte qenë gjithmonë pjesë e misterit.

Por pas vitit 1911, edhe vetë historia e zhdukjes së saj u bë pjesë e legjendës.

Sot, Mona Lisa është një nga veprat më të njohura të artit në botë dhe vizitohet çdo ditë nga rreth 25 mijë njerëz.

disa shifra nga historia

21 gusht 1911 — dita e vjedhjes.

7:47 — ora e trenit me të cilin hajdutët u larguan nga Parisi.

2 vjet — koha gjatë së cilës Mona Lisa mbeti e zhdukur.

7 muaj e 8 ditë — koha që Peruggia kaloi në burg.

rreth 25 mijë — vizitorët që shohin Mona Lizën çdo ditë sot.

200 paund — pesha e përafërt e pikturës së bashku me kornizën dhe xhamin.

Vjedhja e vitit 1911 mbetet një prej episodeve më të jashtëzakonshme në historinë e artit: një njeri hyri në një muze, mori një pikturë nga muri dhe u largua me të nën rrobat e punës.

Por paradoksi i madh i kësaj historie është se vjedhja që duhej ta zhdukte Mona Lizën nga sytë e botës, e bëri atë të pavdekshme në imagjinatën e saj.

Kjo histori nuk flet vetëm për një vjedhje. Ajo tregon se fama, vlera dhe kujtesa kolektive nuk krijohen gjithmonë vetëm nga vetë vepra, por edhe nga historia që ndërtohet rreth saj.

Para vitit 1911, Mona Lisa ishte një nga shumë veprat e rëndësishme që ruheshin në Luvër. Vjedhja e saj shkaktoi një jehonë të jashtëzakonshme mediatike dhe e bëri portretin të njohur në të gjithë botën.

Historia sjell edhe një paradoks të fuqishëm: një përpjekje për ta fshehur veprën përfundoi duke e bërë atë më të famshme se kurrë.

Mesazhi i saj është se një ngjarje mund të ndryshojë përgjithmonë mënyrën se si bota e sheh një vepër arti. Misteri, mungesa dhe rikthimi krijuan rreth Mona Lizës një legjendë që vazhdon edhe sot.

Në këtë kuptim, vjedhja e vitit 1911 nuk është vetëm një episod kriminal i historisë së artit; është një dëshmi e fuqisë së historisë, medias dhe misterit për të krijuar ikonat kulturore të një epoke.

Shenime nga Prestige :

Mona Lisa —

Autori: Leonardo da Vinci

Kur u pikturua: rreth 1503–1519.

Kur filloi: zakonisht datohet në 1503.

Kur përfundoi: rreth 1519, vitin e vdekjes së Leonardos.

Për kë u realizua: besohet gjerësisht se portretizon Lisa Gherardini, gruan e tregtarit fiorentin Francesco del Giocondo.

Nuk ka një çmim të dokumentuar të shitjes së parë.

Sa vlen sot? Mona Lisa nuk është në shitje dhe është pjesë e koleksionit shtetëror francez në Luvër.

Vlerësim: në vitin 1962, për qëllime sigurimi, u vlerësua me 100 milionë dollarë — shumë më tepër se çdo vepër tjetër e asaj kohe. E përshtatur për inflacionin, kjo do të ishte mbi 1 miliard dollarë sot.

Pra, nuk mund të thuhet se “Mona Lisa shitet sot për X milionë”, sepse ajo nuk është në treg. Vlera e saj kulturore dhe historike konsiderohet praktikisht e pakrahasueshme.

Mbeshtetur tek Enciklopedia Britanike.

© Copyright Liliana Pere

Founder & Editor-in-Chief — Albania Prestige Magazine

All Rights Reserved.