“Një kafe me Ismail Kadare”.
- Jan 29
- 3 min read
Rrevista Prestige
#personality.#WriterIsmailKadare
“Një kafe me Ismail Kadare”.
Në ditën përkujtimore të 90-vjetorit të lindjes së Ismail Kadaresë, kujtesa kulturore shqiptare merr një formë të rrallë, të thellë dhe të ndritshme.
Është një ditë reflektimi, nderimi ku fjala shqipe përkulet me respekt përballë emrit që i dha asaj përmasë universale.
Emri i Ismail Kadaresë përmendet si një veper qe lexohet, si një prani e gjallë që vazhdon të marrë frymë në ndërgjegjen tonë kolektive.
Ai jeton mes nesh nga Tirana në Paris, nga faqet e librave te mendimi i heshtur, nga kujtesa individuale te identiteti kulturor i një kombi.
Kadare është njëkohësisht kujtim dhe udhërrëfyes, trashëgimi dhe përgjegjësi.
Më 28 janar 2026, në Tiranë, u përurua statuja e bronztë “Një kafe me Ismail Kadare”, një vepër simbolike dhe thellësisht njerëzore, që e rikthen shkrimtarin akademik në përditshmërinë e tij më të dashur. I ulur në tavolinë, me librin përpara dhe kafen si shenjë të qetësisë së mendimit, Ismail Kadare shfaqet jo si figurë e ngritur mbi piedestal, por si bashkëbisedues i heshtur, si prani e afërt dhe e ngrohtë. Kjo statujë nuk e monumentalizon Kadarenë; ajo e afron, e bën pjesë të jetës sonë të përditshme.
Statuja u vendos në lokalin ku ai pinte çdo ditë kafenë dhe u ngrit me përkushtim nga miqtë e tij Timo Flloko, Behar Malaj dhe Skënder Brataj, ndërsa u realizua nga skulptori Henri Mimani, i cili i dha bronzit ndjeshmëri njerëzore, thjeshtësi fisnike dhe përulësi artistike. Në këtë moment përkujtimor mori pjesë edhe Zonja Helena Kadare, bashkëshortja e shkrimtarit, duke i dhënë ngjarjes një dimension emocional të veçantë, të mbushur me mall, kujtesë dhe dinjitet.
Në të njëjtën ditë përkujtimore, në Francë, vendi ku Ismail Kadare jetoi dhe krijoi për dekada, kujtesa merr një tjetër formë simbolike. Në banesën e tij në Boulevard Saint-Michel nr. 63, Paris, u vendos pllaka përkujtimore që shënon praninë e shkrimtarit shqiptar në zemër të kulturës evropiane.
Ky akt fisnik lidh Tiranën dhe Parisin në një kujtesë të vetme kulturore, duke dëshmuar se Ismail Kadare i përket njëkohësisht Shqipërisë dhe botës, gjuhës së tij amtare dhe qytetërimit universal.
Ismail Kadare është shkrimtari më përfaqësues i letërsisë shqipe, një nga mendjet më të ndritura të letërsisë botërore bashkëkohore dhe një figurë madhore e kulturës evropiane.
Me një vepër të përkthyer në mbi 50 gjuhë dhe me më shumë se 1500 botime e ribotime jashtë gjuhës amtare, ai e çoi gjuhën shqipe përtej kufijve të saj natyrorë, duke e shndërruar në një gjuhë të mendimit universal, të mitit modern dhe të ndërgjegjes njerëzore.
I nominuar dhjetëra herë për Çmimin Nobel, Kadare mbetet një pikë referimi e patjetërsueshme e letërsisë evropiane dhe botërore.
I lindur më 28 janar 1936 në Gjirokastër, Ismail Kadare u formua në Universitetin e Tiranës dhe në Institutin e Letërsisë Botërore “Maksim Gorki” në Moskë (1958–1960). Rrugëtimin letrar e nisi si poet që në rini dhe u shndërrua në një romancier të përmasave universale, duke bërë që historia, miti, pushteti, frika dhe dinjiteti njerëzor të flasin me zë të thellë artistik për mbarë botën.
Që nga viti 1994, Ismail Kadare ishte anëtar i Akademisë së Shkencave Morale dhe Politike të Francës dhe anëtar i jashtëm i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës. Ai u nderua me çmimet më prestigjioze letrare ndërkombëtare, ndër to International Booker Prize, Prince of Asturias Award, Jerusalem Prize, Neustadt International Prize, Nonino dhe Park Kyong-ni, si dhe me dekoratat më të larta shtetërore: “Nderi i Kombit” nga Republika e Shqipërisë dhe Legjioni i Nderit nga Republika Franceze.
Ismail Kadare u nda nga jeta më 1 korrik 2024, por vepra e tij mbetet e gjallë, udhëzuese dhe e pazëvendësueshme.
Sot, i përkujtuar njëkohësisht në Tiranë dhe në Paris, ai vazhdon të jetë busull mendimi, ndërgjegjeje dhe identiteti kulturor.
Ismail Kadare për ne është më shumë se një shkrimtar i madh; ai është një gjeni i letrave shqipe. Ai është ndërgjegjja jonë e shkruar, fjala që i dha gjuhës shqipe dinjitet, thellësi dhe përjetësi.
Përmes veprës së tij, ai na mësoi se historia duhet përballuar me mendim, se e vërteta kërkon guxim dhe se liria mbrohet me kulturë. Kadare mbetet frymëzim i përhershëm, prani e qetë dhe dritë udhëzuese për brezat që vijnë.
Ta nderosh Ismail Kadarenë do të thotë të nderosh fjalën, mendimin dhe vetë dinjitetin shpirtëror të një kombi.
Nëse dëshiron, mund ta ngre edhe një nivel më ceremonial, ta përshtas për revistë kulturore elitare, ose ta stilizoj si ese filozofike letrare.
Pergatiti.
Liliana Pere.
