WILLIAM-ADOLPHE BOUGUEREAUBukuria që dukej sikur merrte frymë.

WILLIAM-ADOLPHE BOUGUEREAU

Bukuria që dukej sikur merrte frymë.

Ka piktorë që e paraqesin botën siç e shohin. Dhe ka të tjerë që përpiqen ta bëjnë atë më të përsosur se realiteti. William-Adolphe Bouguereau i përkiste kësaj të dytës.

Në duart e tij, lëkura nuk ishte thjesht ngjyrë, por dritë; fytyra nuk ishte vetëm portret, por emocion; trupi njerëzor nuk ishte thjesht anatomi, por një ushtrim i jashtëzakonshëm harmonie. Fëmijët, barinjat, figurat mitologjike dhe perënditë e lashta dukeshin sikur kishin dalë nga një botë ku koha kishte pushuar së ekzistuari.

Bouguereau lindi më 1825 në La Rochelle të Francës, në një familje të klasës së mesme që merrej me tregtinë e verës dhe vajit. 

Arti nuk ishte rruga që familja kishte parashikuar për të. Por që në fëmijëri, talenti i tij ishte i dukshëm. Xhaxhai i tij, prifti Eugène, i ushqeu dashurinë për natyrën dhe artin, ndërsa në shkollë ai u dallua për aftësinë e tij në vizatim.

Megjithatë, rruga drejt pikturës nuk ishte e menjëhershme.

Vetëm rreth moshës 17-vjeçare Bouguereau nisi formimin e rregullt artistik. Në vitet e rinisë, dëshira për t'u bërë piktor u shndërrua në një vendim të patundur. Për të siguruar paratë që do t'i duheshin për të shkuar në Paris, ai pikturoi dhe shiti 33 tablo ndërsa jetonte me familjen në Bordeaux.

Ishte një fillim i vështirë, por ambicia e tij ishte më e madhe se pengesat.

Në vitin 1846, në moshën 20-vjeçare, Bouguereau mbërriti në Paris. Aty nisi kapitulli që do ta kthente nga një i ri me talent në një nga piktorët më të kërkuar të Francës së shekullit XIX.

Një nga momentet vendimtare të karrierës së tij ishte fitimi i Prix de Rome. Çmimi i dha mundësinë të qëndronte në Villa Medici në Romë, ku studioi artin klasik dhe u lidh me traditën e madhe evropiane që do të ndikonte fuqishëm në gjuhën e tij artistike.

Bouguereau e ndërtoi stilin e tij mbi disiplinën akademike: vizatim të saktë, anatomi të studiuar me kujdes, kompozim të kontrolluar dhe një përpunim të jashtëzakonshëm të sipërfaqes së pikturës.

Por ajo që e bëri veprën e tij të veçantë ishte iluzioni.

Figurat e tij duket sikur nuk janë pikturuar, por janë sjellë në jetë.

Lëkura ka një butësi pothuajse të tejdukshme. Duart janë të ndërtuara me saktësi. Fytyrat mbajnë një qetësi të ëmbël. Palosjet e rrobave, flokët, këmbët zbathur dhe reflektimet e dritës janë trajtuar me një kujdes që e bën sipërfaqen e kanavacës të duket si një hapësirë reale.

NJË BOTË MES MITOLOGJISË DHE JETËS

Bouguereau u kthye vazhdimisht te mitologjia greke dhe romake. Cupidon, Psyche, Erosi, Aurora dhe Nata shfaqen në universin e tij si figura të bukurisë, dëshirës, pafajësisë dhe misterit.

Në “Cupid and Psyche, Children” ai paraqet dy figura të mitologjisë jo si personazhe madhështore të një legjende të lashtë, por si fëmijë të brishtë dhe të dashur. Pikërisht kjo përzierje mes mitit dhe pafajësisë u bë një nga shenjat dalluese të artit të tij.

Një tjetër temë e vazhdueshme ishte fëmijëria.

Barinjat, motrat, vajzat e vogla në natyrë, fëmijët pranë ujit dhe skenat e jetës së përditshme shfaqen në shumë prej veprave të tij. Në këto tablo, Bouguereau krijon një Francë rurale të idealizuar, të qetë dhe pothuajse të paprekur nga zhurma e botës moderne.

Te “The Elder Sister”, një vajzë e vogël mban në krahë motrën e saj të vogël. Nuk ka dramë të madhe, as një histori të treguar me fjalë. Ka vetëm një çast të heshtur kujdesi.

Dhe pikërisht këtu qëndron fuqia e Bouguereau: ai dinte ta kthente një gjest të zakonshëm në një imazh të përjetshëm.

“LA NUIT” — NATA SI ËNDËRR

Në “La Nuit” (1883), një figurë femërore mitologjike duket sikur noton mbi hapësirën e natës. Trupi, pëlhura dhe lëvizja krijojnë një kompozim të butë e pothuajse muzikor.

Bouguereau nuk e trajton natën thjesht si mungesë drite. Ai e shndërron atë në atmosferë.

E njëjta ndjesi shfaqet edhe në “L'Aurore” (1881), ku Aurora, perëndesha romake e agimit, lëviz mbi ujë me një lehtësi që e bën të duket sikur nuk i nënshtrohet peshës së trupit.

Këtu akademizmi i Bouguereau nuk është thjesht rregull. Është koreografi.

Çdo krah, këmbë, pëlhurë dhe kthesë e trupit është vendosur për të krijuar lëvizje.

BUKURIA SI DISIPLINË

Bouguereau ishte i apasionuar pas përsosmërisë teknike. Për të, bukuria nuk vinte rastësisht. Ajo kërkonte studim, durim dhe kontroll.

Kjo është arsyeja pse veprat e tij shpesh japin përshtypjen e një qetësie absolute: pas asaj qetësie fshihet një disiplinë e jashtëzakonshme.

Në “A Young Girl Defending Herself Against Eros” (1880), një vajzë përballet me Erosin e vogël në një skenë që bashkon lojën, mitologjinë dhe flirtin. Në “Cupid” (1891), ai rikthehet te një prej figurave më të dashura të repertorit të tij: engjëlli i vogël i dashurisë.

Ndërsa në “The Abduction of Psyche” (1895), miti merr përmasa më dramatike. Cupid e merr Psychen në krahë dhe figura njerëzore shndërrohet në një lëvizje të vetme, të ngritur drejt qiellit.

Bouguereau dinte ta përdorte trupin njerëzor si gjuhë.

GRATË, FËMIJËT DHE DIELLI I JETËS SË PËRDITSHME

Një pjesë e rëndësishme e veprës së tij lidhet me figurën femërore. Gratë dhe vajzat në pikturat e tij shfaqen si figura të bukurisë, butësisë, punës, pafajësisë apo alegorisë.

“The Shepherdess” (1889) paraqet një vajzë të re në një mjedis rural. “The Newborn Lamb” (1873) sjell një tjetër imazh të butë: një baritore e re mban në krahë një qengj të porsalindur.

Në “The Crab” (1869), një fëmijë luan pranë detit me një gaforre të vogël, ndërsa në horizont shfaqet bota e peshkatarëve.

Janë skena të vogla, por Bouguereau i trajton sikur të ishin kujtime që duhej të ruheshin përgjithmonë.

NJË EMËR I MADH I AKADEMIZMIT

Gjatë jetës së tij, Bouguereau u bë një nga emrat më të njohur të pikturës akademike. Pikturat e tij u kërkuan në Francë dhe jashtë saj, veçanërisht në Shtetet e Bashkuara.

Ai u angazhua fuqishëm në institucionet artistike të kohës dhe u bë figurë e rëndësishme e botës akademike franceze.

Por historia e artit ndryshoi.

Me përhapjen e impresionizmit dhe më pas të rrymave moderne, idealet akademike që Bouguereau përfaqësonte nisën të humbnin qendrën e vëmendjes. Stili i tij, dikur i admiruar gjerësisht, u pa nga disa kritikë modernistë si simbol i një tradite që po largohej.

Megjithatë, koha ka një mënyrë të çuditshme për t'i rikthyer artistët në dritë.

Në dekadat e mëvonshme, interesi për Bouguereau u rrit përsëri. Pikturat e tij nisën të shiheshin jo vetëm si shembuj të një epoke të kaluar, por si dëshmi të një mjeshtërie teknike që është e vështirë të imitohet.

NJË LEGJENDË QË MBETI NË KANAVACË

Bouguereau vdiq në La Rochelle në vitin 1905, në moshën 79-vjeçare.

Por fundi i jetës së tij nuk ishte fundi i historisë së tij artistike.

Sepse Bouguereau la pas një botë ku njerëzit nuk plaken, ku fëmijëria ruhet si kujtim, ku perënditë zbresin në tokë dhe ku drita duket sikur prek lëkurën.

Ai nuk pikturoi vetëm fytyra të bukura.

Pikturoi dëshirën njerëzore për të besuar se bukuria mund të zgjasë.

Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse, më shumë se një shekull pas vdekjes së tij, figurat e tij vazhdojnë të na shikojnë nga kanavaca me atë qetësi të pazakontë — sikur të mos kenë ardhur nga e kaluara, por nga një botë ku koha ende nuk ka hyrë.

William-Adolphe Bouguereau — një mjeshtër i dritës, anatomisë dhe iluzionit; piktori që e bëri përsosmërinë të dukej e gjallë.

Founder & Editor-in-Chief: Liliana Pere

Copyright © LP / Revista Prestige