Akademik Farudin Hoxha : Arkitekti i dritesjit, mendimtari i energjisë dhe etika e ndërtimit .

Akademik Farudin Hoxha – Arkitekti i Ujit, Mendimtari i Energjisë dhe Etika e Ndërtimit Publik

Hyrje

Në ditën e lindjes së akademik Farudin Hoxhës, kujtesa kombëtare ndalet me respekt përpara figurës së një inxhinieri që e shndërroi ujin në energji, dijen në vepër dhe shërbimin publik në një formë të heshtur fisnikërie. Jeta e tij përfaqëson një bashkim të rrallë midis mendimit shkencor, përgjegjësisë shtetërore dhe etikës profesionale. Ai nuk ndërtoi vetëm diga e hidrocentrale, por edhe një koncept të qëndrueshëm për zhvillimin, ku natyra, teknika dhe shoqëria duhej të ishin në ekuilibër.

Origjina dhe formimi i hershëm

Farudin Hoxha lindi më 20 janar 1936 në Gjirokastër, qytet guri dhe kujtese, ku arkitektura dhe qëndrueshmëria janë filozofi e përditshme. Ky mjedis i ngurtë dhe i bukur njëkohësisht duket se i dha atij ndjeshmërinë për strukturën, masën dhe kohën. Që herët, ai u formua me bindjen se ndërtimi është një akt kulturor, jo thjesht teknik.

Arsimi dhe përvetësimi i dijes

Ai kreu Politeknikumin e Tiranës dhe më pas ndoqi studimet për ndërtime hidroenergjetike në Budapest dhe Sofje, duke u formuar në traditën më rigoroze teknike të Evropës Qendrore dhe Lindore. U diplomua në vitin 1961 në Universitetin e Tiranës, në një kohë kur vendi kishte nevojë jetike për ekspertë të energjisë. Arsimi i tij nuk ishte vetëm grumbullim njohurish, por një proces i thellë disipline mendore dhe metodologjie shkencore.

Fillimet profesionale dhe përkushtimi studimor

Që nga viti 1961, ai punoi në Institutin Shtetëror të Projektimit në Tiranë, në Drejtorinë e Hidrocentraleve dhe më pas në institutin e specializuar për hidrocentrale, nënstacione dhe linja të tensionit të lartë. Për më shumë se tri dekada, deri në mesin e vitit 1993, ai mbeti besnik i punës studimore dhe projektuese. Ky ishte një përkushtim i qetë, por themelor, ku durimi dhe saktësia ishin forma të mendimit filozofik.

Specializimi dhe thellimi shkencor

Në vitin 1971, Farudin Hoxha kreu specializim pasuniversitar në Francë për mekanikën e dherave dhe ndërtimin e digave të larta me materiale vendi. Ky përvojë e përballi me konceptin modern të sigurisë strukturore dhe respektit ndaj natyrës. Ai e kuptoi se diga nuk është vetëm pengesë, por dialog midis njeriut dhe forcave natyrore.

Veprat madhështore të energjitikës

Si projektues dhe kryetar i grupeve studimore, ai ishte një nga mendjet kyçe pas skemës së shfrytëzimit hidroenergjetik të lumit Drin. Hidrocentralet e Vaut të Dejës, Komanit, Fierzës, Banjës, Bistrica II dhe Bogovës mbajnë gjurmën e vizionit të tij teknik dhe etik. Këto vepra nuk janë vetëm struktura betoni, por monumente të një epoke që besonte në zhvillim përmes dijes.

Roli institucional dhe përgjegjësia shtetërore

Nga viti 1982 deri në 1988, ai shërbeu si Ministër i Ndërtimit, dhe më pas si ministër pranë Këshillit të Ministrave për bashkëpunimin ekonomik me jashtë deri në vitin 1991. Në këto role, ai solli mendësinë e inxhinierit që mendon afatgjatë dhe vepron me maturi. Për të, politika ishte vazhdim i shërbimit publik, jo devijim prej tij.

Kontributi në institucione kombëtare dhe shkencore

Ai drejtoi Komitetin Kombëtar Shqiptar të Digave të Larta nga viti 1991 deri në 1995 dhe më pas shërbeu si Drejtor i Përgjithshëm i KESH-it në vitet 1999–2000. Paralelisht, kontribuoi në Këshillin e Rregullimit të Territorit, në Këshillin e Politikës Shkencore dhe Zhvillimit Teknologjik, si dhe në komisione qeveritare për ekonominë ujore me vendet fqinjë. Këto role tregojnë një figurë që ndërtonte ura mes dijes, administrimit dhe diplomacisë teknike.

Akademia dhe mendimi shkencor

Në vitin 1986 u pranua anëtar korrespondent i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë dhe nga viti 1989 u bë anëtar i saj. Ai shërbeu si Sekretar Shkencor dhe më pas si zëvendëskryetar i Akademisë deri në vitin 2008. Në këtë hapësirë, Farudin Hoxha ishte zëri i racionalitetit teknik dhe i etikës së kërkimit shkencor.

Vlerësimet dhe trashëgimia

Dy herë i nderuar me Çmimin e Republikës të Klasit të Parë, ai u vlerësua për arritjet studimore dhe projektuese në ndërtimet hidroenergjetike. Por vlerësimi më i madh mbetet trashëgimia e qëndrueshme që la pas. Energjia që prodhojnë veprat e tij është një metaforë e energjisë morale që ai i dha shoqërisë shqiptare.

Si e kujtojmë sot

Akademik Farudin Hoxha kujtohet sot si një mendje e qetë, një dorë e sigurt dhe një ndërgjegje publike e rrallë. Ai përfaqëson figurën e intelektualit që nuk kërkoi lavdi por punoi dhe la gjurmë. Në kujtesën tonë , ai mbetet arkitekti i një Shqipërie që besonte te dija, puna, ndershmeria dhe përgjegjësia ndaj së ardhmes.

© 2023–2026

Liliana Pere

Founder. Publisher. Researcher.Author

Prestige Magazine.