Fitnete Rexha : Zëri që u bë histori.

Fitnete Rexha : Zëri që u bë histori.

Në historinë e muzikës popullore.

 shqiptare njè zë që nuk u plak kurrë, sepse nuk i përkiste vetëm kohës në të cilën jetoi, por kujtesës kolektive. Zèri i Fitnete Rexhës, këngëtares  u shndërrua në simbol të këngës popullore qytetare të Shqipërisë së Mesme dhe që la pas një trashëgimi artistike të pazëvendësueshme.

Fitnete Rexha lindi në Tiranë më 3 prill 1933 dhe u nda nga jeta po në Tiranë më 14 gusht 2003. Ajo ishte vajza më e vogël e Bab Rexh Delisë, “Hero i Popullit”, një figurë e njohur e traditës dhe qëndresës shqiptare. E rritur në një familje krutane me rrënjë të thella kulturore, Fitnetja u njoh që herët me këngën popullore, e cila ishte pjesë e jetës së përditshme dhe e trashëgimisë brez pas brezi.

Që në moshën 15-vjeçare, ajo filloi të këndojë dhe të regjistrojë këngët e para popullore në Radio Tirana, nën shoqërimin e grupit orkestral të Shqipërisë së Mesme, të drejtuar nga Muharrem Gura dhe Skënder Reka. Orkestrina përbëhej nga muzikantë të shquar si Skënder Reka (fisarmonikë), Liu i Nushit dhe Çerçiz Mehmeti (violinë), Reshit Shehu (dajre), Mustafa Zyberi (klarinetë), Riza Selita (kontrabas), Emil Miloti dhe Fadili i Ansamblit të Ushtrisë (kitarë). Ishte ky fillimi i një rruge artistike që do të zgjaste më shumë se gjysmë shekulli.

Fillimisht, Fitnete Rexha punoi si këngëtare në Estradën e Tiranës, ndërsa më pas e zhvilloi të gjithë veprimtarinë e saj artistike pranë Ansamblit Kombëtar të Këngëve dhe Valleve Popullore (A.K.V.P.) në Tiranë, deri në daljen në pension në vitin 1981. Gjatë kësaj periudhe ajo u shndërrua në zërin më përfaqësues të këngës qytetare tiranase dhe të Shqipërisë së Mesme.

Në repertorin e saj të pasur spikasin këngë që sot janë pjesë e fondit të artë të muzikës shqiptare, si:

“Te selvitë e Namazgjasë”,

“Qënke veshur me të bardha”,

“Mu aty tek shtatë zymbylat”,

“Dy të bukurat në nji derë”,

dhe shumë të tjera. Fitnete Rexha ka regjistruar rreth 200 këngë popullore, kryesisht të ruajtura në arkivat e Radio Tiranës.

Ajo mbante titullin “Artiste e Merituar”, por për publikun ishte dhe mbeti “Mbretëresha e këngës popullore të Shqipërisë së Mesme”. Akademik Çesk Zadeja është shprehur se: “Sa herë të dëgjohet kënga popullore e Shqipërisë së Mesme, gjithmonë do të kujtohet këngëtarja Fitnete Rexha.”

Fitnete Rexha zhvilloi një veprimtari koncertore të jashtëzakonshme: rreth 10.800 koncerte përgjatë karrierës së saj dhe interpretime në 44 shtete të botës. Koncertin e parë jashtë Shqipërisë e dha në Moskë, në vitin 1957, ndërsa më pas mori pjesë në festivale të rëndësishme në Vjenë, Helsinki, Francë (Dijon), Greqi, Turqi, Rusi dhe vende të tjera. Në festivalin e Dijonas në Francë interpretoi këngën “Ç’u dëshrum me të pa”, shumë e dashur edhe për publikun kosovar.

Një lidhje e veçantë emocionale e bashkonte Fitnete Rexhën me Kosovën. Ajo e ka vizituar disa herë dhe ka kënduar në Prishtinë dhe Gjakovë, ku u prit me dashuri të jashtëzakonshme. Vetë këngëtarja shprehej:

“Kur shkoj në Kosovë, marr forcë të re.”

Ajo kujtonte me mall koncertet e para të vitit 1971 dhe emocionet e forta që përjetonte nga dashuria e publikut kosovar.

Rëndësia dhe ndikimi i Fitnete Rexhës

Fitnete Rexha nuk ishte vetëm një këngëtare e jashtëzakonshme; ajo ishte figurë që shënoi një epokë të tërë të muzikës popullore shqiptare. Si një nga përfaqësueset më të spikatura të këngës qytetare të Shqipërisë së Mesme, ajo ndikoi thellë në mënyrën se si kjo gjini muzikore u perceptua, u ruajt dhe u promovua brenda dhe jashtë Shqipërisë.

Rëndësia kulturore: Repertori i saj prej rreth 200 këngësh popullore nuk është thjesht koleksion muzikor; ai është arkiv historik i gjallë, një pasqyrë e traditës dhe identitetit shqiptar të Shqipërisë së Mesme. Interpretimi i saj i pastër dhe autentik ruante çdo nuancë të melodisë dhe tekstit, duke bërë që brezat e rinj të njihnin origjinën dhe bukurinë e këngës qytetare tiranase.

Ndikimi në artistët e tjerë: Fitnete Rexha u bë model interpretimi për shumë këngëtarë të rinj shqiptarë, brenda Shqipërisë dhe në Diasporë. Kolegët e saj, si Xhevdet Hafizi, Naile Hoxha, Selim Ishmaku, e vlerësuan si një këngëtare që i dha dinjitet dhe formë të veçantë gjinisë së muzikës së saj. Të gjithë ata e njohën si referencë të përhershme artistike, duke i mësuar brezat e ardhshëm se si të interpretojnë me pasion dhe korrektësi muzikën popullore.

Ndikimi ndërkombëtar: Koncertet e saj në 44 shtete, përfshirë Moskë (1957), Vjenë, Helsinki, Francë, Turqi, Greqi, sollën muzikën shqiptare në skenat më prestigjioze të botës, duke e bërë Fitnete Rexhën një ambasadore të muzikës dhe kulturës shqiptare. Në Diasporë, veçanërisht në SHBA, ajo ishte zëri që bashkonte shqiptarët, duke i lidhur me traditën dhe identitetin e tyre kombëtar.

Lidhja emocionale me publikun: Për shumë shqiptarë, dhe veçanërisht për publikun kosovar, zëri i saj nuk ishte thjesht këngë; ishte forcë, kujtesë dhe mbështetje morale. Ajo shprehej vetë: “Kur shkoj në Kosovë, marr forcë të re”, duke treguar lidhjen shpirtërore dhe historike me trevat shqiptare.

Në çdo aspekt, Fitnete Rexha është figura që simbolizon lidhjen e artistit me traditën, identitetin kombëtar dhe respektin për artin e pastër. Për shqiptarët, ajo nuk është thjesht këngëtare; është një referencë historike, kulturore dhe shpirtërore, një emër që bashkon brezat dhe ruan trashëgiminë e këngës popullore të Shqipërisë së Mesme.

Në jetën personale, Fitnete Rexha ishte thellësisht e lidhur me familjen dhe dy djemtë e saj, Arbenin, që jetonte në SHBA, dhe Shpëtimin, në Tiranë. Ajo mbeti deri në fund e përkushtuar ndaj këngës popullore, duke e mbrojtur pastërtinë dhe origjinalitetin e saj nga huazimet dhe deformimet.

Fitnete Rexha nuk ishte thjesht një këngëtare. Ajo ishte një epokë, një kujtesë e gjallë dhe një zë që i dha shpirt qytetit, traditës dhe identitetit shqiptar. Edhe sot, kur kënga e Shqipërisë së Mesme dëgjohet, ajo vazhdon të jetojë në çdo varg, në çdo melodi dhe në çdo zemër që e njeh dhe e do muzikën popullore shqiptare.

© Liliana Pere

Founder. Publisher.Author

Prestige Magazine.2023-2026