Gjigantët e Ujit dhe Dritës Inxhinierët heronj që ndërtruan veprat me te medha të shekullit XX.

Gjigantët e Ujit dhe Dritës

Inxhinierët dhe veprat hidroenergjetike që ndërtuan energjinë e Shqipërisë.

Titanët e Hidroenergjisë Shqiptare

Epopeja e mendjes inxhinierike dhe e hidrocentraleve kombëtare

Veprat e hidroenergjitikes në Shqiperi. 

Në vitet para fillimit të ndërtimit të hidrocentraleve, gjendja ekonomike, shoqërore dhe sociale e Shqipërisë ishte tejet e vështirë, por pikërisht në këtë varfëri lindi një nga kapitujt më të mëdhenj të dinjitetit kombëtar. Vendi kishte dalë nga shekuj prapambetjeje, i lodhur nga historia, pa industri, pa infrastrukturë energjetike dhe me një shoqëri kryesisht rurale. 

Shqipëria ishte ende një truall i errët, jo vetëm nga mungesa e dritës elektrike, por edhe nga pesha e kohës së humbur.

Energjia elektrike ishte jo vetem nevojë, imetiate, ishte ëndërr. 

Për dekada me radhë, nata mbetej natë, dhe drita ishte vetëm dielli.

Deri në vitin 1949, Shqipëria nuk kishte asnjë vepër hidroenergjetike kombëtare. Centralet e pakta diesel ishin të vogla, të përkohshme, të pafuqishme për të ndryshuar fatin e vendit. 

Shqipëria ishte në errësirë, por nën atë errësirë po formohej një vullnet i heshtur për ndryshim.

Kthesa historike erdhi pas Luftës së Dytë Botërore. 

Më 1 tetor 1949 u krijua Ndërmarrja Hidroelektro, dhe në Lanabregas u hodhën kazmat e para të Hidrocentralit të Selitës. Ato kazma nuk çanë vetëm tokën; ato çanë heshtjen shekullore të prapambetjes.

 Nga ai moment nisi një rrugë e gjatë, e mundimshme dhe e pandërprerë që do të zgjaste mbi katër dekada, nga viti 1949 deri në vitin 1990.

Në ndërtimin e hidrocentraleve të mëdha të Drinit punuan dhjetëra mijëra duar të forta dhe zemra të guximshme. Secili kubik betoni dhe tonelatë çeliku mbartte djersën e 15,000–20,000 njerëzve, që sfiduan male, lumenj dhe kufizime ekonomike. Me mjete të thjeshta dhe mençuri inxhinierike, ata shndërruan rrjedhën e ujit në energji dhe shpresë kombëtare. Stafi mbështetës dhe transportues e çoi ndikimin e punës së tyre në mbi 25,000 vetë, një rrjet njerëzor që ngriti jo vetëm hidrocentralet, por edhe një simbol të fuqisë dhe vizionit shqiptar. Secili veprim, secili përpjekje, ishte një testament i përbashkët i guximit, sakrificës dhe madhështisë njerëzore.

Në ndërtimin e hidrocentraleve të mëdha të Drinit, punuan dhjetëra mijëra duar të guximshme, që sfiduan lumenjtë, malet dhe kufizimet e kohës.

Fierza: rreth 4,500 vetë, u derdhën 600,000 m³ beton dhe u përdorën 60,000 ton çelik;

Koman: rreth 3,800 vetë, 400,000 m³ beton dhe 40,000 ton çelik;

Vau i Dejës: rreth 2,800 vetë, 300,000 m³ beton dhe 30,000 ton çelik.

Në total, mbi 25,000 njerëz, duke përfshirë stafin mbështetës, ngritën 1,3 milion m³ beton dhe 130,000 ton çelik,

 duke krijuar jo vetëm hidrocentralet, por edhe simbolin e fuqisë, vizionit dhe sakrificës shqiptare, ku çdo kubik betoni dhe çdo ton çeliku fliste për djersën, mençurinë dhe energjinë e një kombi.

Kronologjia kur jane ndertuar.

Selitë – 1951

Ulëz – 1962

Shkopet – 1966

Vau i Dejës – 1971

Fierzë – 1978

Koman – 1985

Gjatë këtyre 41 viteve, pra deri ne vitin 1985 , Shqipëria ndërtoi një sistem të tërë hidroenergjetik, nga veprat e vogla e deri te gjigantët e Drinit. Selita, Ulza, Shkopeti, Bistrica, Vau i Dejës, Fierzë dhe Koman – këto nuk janë thjesht emra teknikë, por etapa të një rruge kombëtare drejt dritës. 

Nga një hidrocentral me 5 MW, vendi arriti të ndërtojë vepra me kapacitete 500–600 MW, duke e shndërruar ujin në shtyllë të pavarësisë energjetike.

Por kjo histori nuk është vetëm histori betoni, tunele dhe turbina. Është mbi të gjitha historia e njeriut shqiptar përballë së pamundurës. Shqipëria nuk kishte mjaft inxhinierë, nuk kishte eksperiencë në ndërtimin e digave gjigante, nuk kishte shkolla të specializuara. 

Dija u ndërtua bashkë me veprën, inxhinierët u rritën në kantier, teknika u mësua mes rrezikut, gabimit dhe përmirësimit.

Shumica e atyre që punuan në këto vepra ishin njerëz të pashkolluar, fshatarë, të rinj që vinin nga fusha e mali. Por ata kishin diçka që nuk mësohet në libra: vullnet, disiplinë dhe ndjenjë përgjegjësie kolektive. Punohej natë e ditë, në shi, borë dhe vapë përvëluese. U derdh djersë, u sakrifikuan shëndete dhe, fatkeqësisht, edhe jetë njerëzish. Ky nuk ishte romantizëm; ishte realitet i ashpër dhe heroik njëkohësisht.

Në fillimet e kësaj rruge, Shqipëria nuk ishte e vetme. Ndihma e huaj ishte vendimtare, veçanërisht në fazat e para. 

Specialistë jugosllavë ndihmuan në studimet fillestare dhe organizimin teknik. 

Më vonë, ndihma kineze u bë thelbësore: profesorë, inxhinierë dhe pajisje mbështetën ndërtimin e veprave të mëdha. Emra si Dun, Ma dhe Shi janë pjesë e kësaj historie të bashkëpunimit teknik. 

Delegacione shqiptare u kualifikuan jashtë vendit, duke sjellë përvojë, dije dhe vetëbesim profesional.

Falë këtij bashkimi të rrallë të vullnetit popullor, sakrificës njerëzore, përgatitjes shkencore dhe ndihmës ndërkombëtare, 

Shqipëria arriti të realizojë një transformim të thellë. Hidrocentralet nuk sollën vetëm energji elektrike; ato sollën industrializim, emancipim shoqëror dhe ndryshim të mënyrës së jetesës. 

Ato ndezën llambat në shtëpi, por edhe shpresën në mendje.

Nga errësira shekullore, vendi hyri në një epokë të re ku drita elektrike u bë simbol i përparimit dhe i besimit se një komb, sado i vogël dhe i varfër, mund të ngrihet mbi veten kur bashkon mendjen, duart dhe shpirtin. Hidrocentralet mbeten sot jo vetëm vepra teknike, por monumente të ndërgjegjes, sakrificës dhe vizionit kolektiv.

********

*Personeli inxhiniero-teknik dhe drejtues hidrocentralesh në Shqipëri (para viteve ’90)

*Akademikë / Drejtues shkencorë kombëtarë.

*Farudin Hoxha (Selitë, Drin) – Inxhinier hidroteknik, akademik

Detyrë: Drejtues shkencor kombëtar, koordinator i skemave hidroenergjetike.

Petrit Radovicka (Drin, Koman, Fierzë, Vau i Dejës) – Inxhinier hidroenergjitik, akademik

Detyrë: Kryeinxhinier projektimi, arkitekt konceptual i veprave mbi Drin.

Edmond Pinguli (Drin, Vau i Dejës, Fierzë) – Inxhinier, akademik

Detyrë: Drejtim teknik dhe analizë shkencore e projekteve hidroenergjetike.

Drejtues shtetërorë teknikë

Spiro Koleka (Selitë, Drin, Vau i Dejës, Fierzë, Koman) – Inxhinier ndërtimi, drejtues shtetëror.

Detyrë: Drejtim institucional dhe mbikëqyrje strategjike e veprave madhore hidroenergjetike.

Inxhinierë projektues kryesorë

Egon Gjadri (Drin, Vau i Dejës, Fierzë) – Inxhinier ndërtimi (hidroteknik)

Detyrë: Projektues kryesor i digave, tuneleve, shkarkimeve dhe sistemeve hidraulike.

Ismail Ahmeti (Drin, Fierzë, Vau i Dejës) – Inxhinier projektues

Detyrë: Koordinator projektesh; zbatim teknik dhe ndërlidhje projekt–kantier.

Anesti Lubonja (Selitë, Drin) – Inxhinier projektues

Detyrë: Studime dhe projektim hidroteknik.

Jorgji Ziko (Drin, Fierzë) – Inxhinier projektues

Detyrë: Projektim dhe verifikim teknik.

Gëzim Struga (Drin, Fierzë) – Inxhinier projektues

Detyrë: Projektim strukturor dhe hidraulik.

Adnan Qatipi (Drin, Vau i Dejës) – Inxhinier projektues

Detyrë: Llogaritje teknike dhe projektim.

Bestar Doko (Fierzë) – Inxhinier projektues

Detyrë: Projektim teknik strukturor/hidroteknik.

Kiço Katundi (Vau i Dejës, Koman) – Inxhinier projektues

Detyrë: Projektim dhe llogaritje teknike.

Robert Kote (Fierzë) – Inxhinier projektues

Detyrë: Projektim dhe analiza teknike.

Xhemal Gjata (Fierzë, Koman) – Inxhinier projektues

Detyrë: Projektim dhe asistencë në zbatim.

Inxhinierë dhe drejtues zbatimi teknik

Emin Musliu (Mysliu) (Vau i Dejës, Fierzë, Koman) – Inxhinier energjetik

Detyrë: Drejtues zbatimi teknik dhe koordinim punimesh.

Rahman Hanku (Selitë, Drin) – Inxhinier

Detyrë: Specialist teknik në projektim dhe zbatim.

Bardhyl Reso (Fierzë, Koman) – Inxhinier

Detyrë: Drejtim teknik dhe organizim punimesh.

Llazar Papajorgji (Fierzë, Koman) – Inxhinier

Detyrë: Zbatim teknik dhe kontroll cilësie.

Alfred Paloka (Fierzë) – Inxhinier

Detyrë: Specialist teknik në vepra hidroenergjetike.

Engjëll Cuçi (Fierzë, Vau i Dejës) – Inxhinier

Detyrë: Zbatim dhe organizim teknik në kantierë.

Inxhinierë dhe drejtues në Fierzë.

Kiço Negovani (Fierzë) – Inxhinier

Detyrë: Drejtues punimesh në kantier

Muhedin Muça (Fierzë) – Inxhinier

Detyrë: Organizim teknik dhe zbatim.

Miço Veshi (Fierzë) – Inxhinier

Detyrë: Mbikëqyrje teknike.

Besnik Bekteshi (Fierzë, Koman) – Inxhinier

Detyrë: Drejtues teknik në faza të ndërtimit.

Genc Ajazi (Vau i Dejës, Fierzë) – Inxhinier

Detyrë: Specialist zbatimi teknik.

Edmond Pinguli (Drin, Vau i Dejës, Fierzë) – Inxhinier

Detyrë: Drejtim teknik dhe analizë shkencore.

Inxhinierë dhe specialistë në kantier

Skënder Kosturi (Fierzë, Koman) – Inxhinier / specialist zbatimi teknik

Detyrë: Koordinim punimesh, zbatim teknik dhe kontroll cilësie.

Kristaq Thanasi (Fierzë) – Teknik / specialist

Faik Dedja (Fierzë) – Teknik

Sotiraq Selenica (Fierzë) – Teknik

Leandro Zoto (Fierzë) – Inxhinier

Sokrat Kalidhopulli (Fierzë) – Inxhinier

Kujtim Damnori (Fierzë) – Teknik

Nuro Dhima (Fierzë) – Teknik

Ibrahim Shkreli (Fierzë) – Teknik

Lili Dhamo (Fierzë) – Teknik

Luigj Pjetri (Fierzë, Koman) – Inxhinier

Miftar Musa (Fierzë) – Teknik

Kujtim Bejtja (Fierzë) – Teknik

Gjergji Note (Fierzë) – Teknik

Ylli Treska (Fierzë) – Teknik

Kastriot Shtylla (Fierzë) – Inxhinier

Savo Kondi (Fierzë) – Teknik

Ylli Mezini (Fierzë) – Teknik

Andrea Panazaqi (Fierzë) – Inxhinier

Vladimir Zëri (Fierzë, Koman) – Inxhinier

Shpëtim Kalaja (Fierzë, Koman) – Inxhinier

Shaban Bitri (Fierzë) – Teknik

Detyrë e përbashkët: Zbatim, montim, kontroll teknik dhe mirëmbajtje në kantierë.

Inxhiniere hidroteknike

Antoneta Vasili (Selitë, Drin, Vau i Dejës, Fierzë) – Inxhiniere hidroteknike

Detyrë: Testime materiale, stabilitet strukturor.

Sashenka Kapisyzi (Agoviku) (Fierzë, Koman) – Inxhiniere hidroteknike

Detyrë: Projektim dhe verifikime teknike.

Mari Luiza Kacarosi (Frashëri) (Fierzë, Koman) – Inxhiniere hidroteknike

Detyrë: Analiza teknike dhe standarde ndërtimi.

Specialistë të huaj

Dun (Vau i Dejës) – Profesor / inxhinier kinez

Ma (Vau i Dejës) – Profesor / inxhinier kinez

Shi (Vau i Dejës) – Profesor / inxhinier kinez

Detyrë: Asistencë teknike, trajnim dhe transferim teknologjie (1962–1963).

Aktivistë shoqërorë dhe punonjës të shquar

Sefer Paja (Fierzë)

Ramazan Kaziu (Fierzë)

Jashar Brukaj (Fierzë)

Jonuz Vejuka (Fierzë)

Isak Cenaj (Fierzë)

Brigadierët dhe drejtuesit e brigadave në Fierzë

Ashim Zyberi (Fierzë)

Xhafer Meli (Fierzë)

Dali Lika (Fierzë)

Xhem Peca (Fierzë)

Shaban Gjoka (Fierzë)

Xhelil Tanushi (Fierzë)

Punonjës dhe specialistë të përmendur (1950–1970)

Lefter Margariti (Selitë)

Haxhi Billa (Selitë)

Ibrahim Xhamaj (Selitë)

Fisnik Kadiu (Selitë)

Rrahman Hanku (Selitë, Drin)

Hysni Dino (Drin)

Ibrahim Hamza (Drin)

******************************

Përshkrim i hidrocentraleve  i detajuar

1. Hidrocentrali i Selitës (Selita, dikur “Lenin”)

Vitet e ndërtimit: 1947–1952

Kapaciteti: 5 mijë kW (2 agregate)

Rezervuari / Liqeni: burimet e Selitës dhe Shënmërisë, furnizim me ujë të pijshëm për Tiranën

Diga: betoni, ndërtesa e centralit dhe nënstacioni nën tokë

Tunelet: 6 tunele sjellëse

Tubacionet: dy tubacione paralele mbi turbinat, rënë nga lartësi 630 m

Kulla e ekuilibrit: e integruar në sistemin nën-tokë

Specialistët kryesorë: Spiro Koleka (drejtues shtetëror), Farudin Hoxha (akademik, drejtues shkencor), Petrit Radovicka (kryeinxhinier projektimi), Edmond Pinguli (drejtim teknik), Egon Gjadri (projektues digave dhe tuneleve), Skënder Kosturi (inxhinier zbatimi), Ismail Ahmeti (koordinator projektesh)

2. Hidrocentrali i Ulzës mbi lumin Mat (Ulza, dikur “Karl Marks”)

Vitet e ndërtimit: 1952–1957

Kapaciteti: 25.6 mijë kW (4 agregate)

Rezervuari: 240 milion m³ ujë

Diga: betoni, 60 m lartësi, 260 m gjerësi

Tunelet: tunele sjellëse ujit

Ndërtesa: sipër tokës

Specialistët kryesorë: Egon Gjadri, Ismail Ahmeti, Petrit Radovicka, Farudin Hoxha, Anesti Lubonja, Jorgji Ziko, Skënder Kosturi

3. Hidrocentrali i Shkopetit mbi lumin Mat (Shkopet, dikur “Frederik Engels”)

Vitet e ndërtimit: 1959–1963

Kapaciteti: 24 mijë kW (2 agregate)

Rezervuari: 14 milion m³ ujë

Diga: harku, 47.7 m lartësi

Tunelet: tuneli i sjelljes së ujit, veprat e marrjes, katër tunele turbinash

Kulla e ekuilibrit, shkarkues sipërfaqësor

Ndërtesa e centralit dhe nënstacioni elektrik

Specialistët: Petrit Radovicka, Farudin Hoxha, Egon Gjadri, Skënder Kosturi, Ismail Ahmeti, Emin Musliu, Rahman Hanku, Bardhyl Reso, Llazar Papajorgji, Alfred Paloka, Engjëll Cuçi.

4. Hidrocentrali i Bistricës (Bistrica, dikur “Josif Visaranioviç Stalin”)

Vitet e ndërtimit: 1960–1965

Kapaciteti: 22.5 mijë kW (3 agregate)

Hidrocentrali nr.2: 1966, 5 mijë kW, 1 agregat

Diga: 17 m lartësi, material special

Tunelet: tuneli i sjelljes 3.8 km, sistemi i marrjes së ujit, tubacion betoni i armuar, kulla e ekuilibrit, tre tubacione për turbinat

Ndërtesa e centralit dhe nënstacioni elektrik

Specialistët kryesorë: Egon Gjadri, Gëzim Struga, Adnan Qatipi, Petrit Radovicka, Farudin Hoxha, Ismail Ahmeti, Skënder Kosturi, Emin Musliu, Kiço Negovani, Muhedin Muça, Miço Veshi, Besnik Bekteshi, Genc Ajazi

5. Hidrocentrali i Vaut të Dejës (Vau i Dejës, dikur “Mao Ce Dun”)

Vitet e ndërtimit: 1967–1971

Kapaciteti: 250 mijë kW (5 agregate)

Rezervuari: Liqeni i Vaut të Dejës, 580 milion m³ ujë

Diga kryesore dhe diga e Qyrsaqit: 60 m dhe 46.4 m lartësi

Tunelet: devijimi i lumit Drin, tubacionet e turbinave

Kulla e ekuilibrit, veprat e marrjes së ujit

Ndërtesa e centralit dhe nënstacioni elektrik

Specialistët: Egon Gjadri, Ismail Ahmeti, Skënder Kosturi, Emin Musliu, Kiço Negovani, Muhedin Muça, Miço Veshi, Besnik Bekteshi, Genc Ajazi, Leandro Zoto, Sokrat Kalidhopulli, Kujtim Damnori, Nuro Dhima, Ibrahim Shkreli, Lili Dhamo, Luigj Pjetri, Miftar Musa, Kujtim Bejtja, Gjergji Note, Ylli Treska, Kastriot Shtylla, Savo Kondi, Ylli Mezini, Andrea Panazaqi, Vladimir Zëri, Shpëtim Kalaja, Shaban Bitri.

6. Hidrocentrali i Fierzës (Fierza, dikur “Drita e Partisë”).

Vitet e ndërtimit: 1971–1978

Kapaciteti: 500 mijë kW (4 agregate)

Rezervuari: 2.7 miliard m³ ujë

Diga: 166 m lartësi, gurë dhe zhavorr, bërthamë deltine

Tunelet: 4 tunele turbinash, 2 tunele shkarkimi prurjesh të mëdha, 2 tunele devijimi për ndërtim

Kulla e ekuilibrit, sistemi i marrjes së ujit

Ndërtesa e centralit dhe nënstacioni elektrik

Specialistët: Egon Gjadri, Petrit Radovicka, Farudin Hoxha, Ismail Ahmeti, Skënder Kosturi, Emin Musliu, Besnik Bekteshi, Kiço Negovani, Muhedin Muça, Miço Veshi, Alfred Paloka, Engjëll Cuçi.

7. Hidrocentrali i Komanit mbi Drin (Koman, dikur “Enver Hoxha”)

Vitet e ndërtimit: 1979–1985

Kapaciteti: 600 mijë kW (4 agregate)

Rezervuari: 450 milion m³ ujë

Diga: gur dhe betoni i armuar, 12 km² sipërfaqe liqeni

Tunelet: 2 tunele sjellës, 2 tunele shkarkimi, 2 tunele devijimi gjatë ndërtimit

Kulla e ekuilibrit, tubacionet e turbinave

Ndërtesa e centralit dhe nënstacioni elektrik

Specialistët: Egon Gjadri, Petrit Radovicka, Farudin Hoxha, Ismail Ahmeti, Skënder Kosturi, Emin Musliu, Besnik Bekteshi, Kiço Negovani, Muhedin Muça, Miço Veshi, Alfred Paloka, Engjëll Cuçi, specialistë francezë për turbinat

Ky tekst përmbledh të gjitha hidrocentralet para viteve ’90.

 Bota kishte energji elektrike në ato vite, madje shumë herët se Shqipëria.

 Pikërisht këtu qëndron madhështia reale e asaj pune kolosale, dhe krahasimi duhet bërë me këtë kontekst – jo me sot, por me botën e kohës.

Evropa Perëndimore kishte rrjete elektrike që nga fundi i shekullit XIX.

SHBA kishte hidrocentrale dhe termocentrale funksionale që në vitet 1890–1910.

Gjermania, Franca, Britania, Italia kishin industri elektrike të konsoliduar para Luftës së Parë Botërore.

BRSS nisi planin GOELRO për elektrifikimin që në vitin 1920.

Edhe vendet e Ballkanit si Italia, Greqia, Rumania kishin energji elektrike dekada para Shqipërisë.

Pra, kur Shqipëria nisi ndërtimin e hidrocentraleve pas vitit 1947, bota kishte 50–70 vjet përvojë energjetike përpara saj.

krahasimi nuk bëhet me ata që kishin industri, kapital, shkolla dhe eksperiencë, por me kushtet reale nga të cilat nisi Shqipëria.

Shqipëria:

Nisej nga zero absolute.

Nuk kishte rrjet elektrik kombëtar.

Nuk kishte industri të rëndë.

Nuk kishte traditë inxhinierike.

Nuk kishte kapital financiar.

Kishte një popullsi kryesisht analfabete.

Kishte terren ekstremisht të vështirë malor.

Dhe megjithatë, brenda 40–45 vjetësh, ndërtoi:

Një sistem hidroenergjetik kombëtar.

Kaskadën e Drinit – ndër më të mëdhatë në Europë Juglindore.

Kapacitete prodhimi që mbulonin 100% të nevojave të vendit.

Dhe madje eksportonte rreth 25% të energjisë elektrike.

Kjo është arsyeja pse puna quhet kolosale.

Me kë duhet ta krahasojmë si vepër historike?

Krahasimi i drejtë është me:

BRSS pas Revolucionit (1920–1950) – elektrifikim nga zero.

Jugosllavinë e pasluftës – ndërtim hidrocentralesh në terrene malore.

Kinën e viteve 1950–1970 – industrializim nga një shoqëri rurale.

Korenë e Jugut (1955–1980) – ndërtim infrastrukture nga varfëri ekstreme.

Në këtë grup, Shqipëria nuk mbetet pas – përkundrazi, përmasat e veprave në raport me madhësinë e vendit janë jashtëzakonisht të mëdha.

Periudha quhet heroike, jo thjesht teknike.

Sepse në vende të tjera:

punuan kompani private,

me kapital të madh,

me teknologji të gatshme,

me fuqi punëtore të kualifikuar.

Ndërsa në Shqipëri:

punoi populli,

me mjete të  thjeshta me sakrifica te medha, natè e ditè  

Gjigantët e Ujit dhe Dritës

Inxhinierët, titanët heroikë, me vlera universale që ndërtuan veprat e energjise sollen dritèn nè cdo shtepi nè Shqipëri.

Energjia elektrike u ndërtua njëkohësisht me dijen, njeriun dhe shtetin.

Ndërtimi i hidrocentraleve shqiptare para viteve ’90:

ishte akti themelor i industrializimit,

ishte baza e pavarësisë energjetike,

ishte shkolla reale e inxhinierisë shqiptare,

dhe ishte prova se një shoqëri e varfër mund të ndërtojë vepra madhore kur ka vizion dhe organizim.

Në këtë kuptim, kjo punë nuk krahasohet thjesht me “ndërtimin e centraleve”,

por me ndërtimin e vetë shtetit modern shqiptar.

 Respekti dhe kujtesa kombetare i ka ne pidestalin e madheshtise.

Per:

Guximi dhe vizioni – Ata sfiduan lumenjtë dhe malet, duke shndërruar rrjedhën e ujit në dritë për një komb.

Sakrifica njerëzore – Dhjetëra mijëra duar të lodhura dhe zemra të palodhur ngritën secilin kubik betoni dhe ton çeliku.

Trashëgimia kombëtare – Hidrocentralet u ngritën si simbole të fuq.isë, mençurisë dhe aspiratës shqiptare.

Shembull frymëzues – Secili inxhinier dhe punëtor tregoi se me dijeni, disiplinë dhe përkushtim, vizionet madhore realizohen.

Vlera historike dhe kulturore – Çdo strukturë është testament i brezit që la pas djersën, guximin dhe trashëgiminë e vet për të ardhmen.

© 2023–2026

Liliana Pere

Founder. Publisher. Researcher.Author

Prestige Magazine.