GRAZIA DELEDDA Gruaja që e bëri Sardenjen te flasë.

GRAZIA DELEDDA

Gruaja që e bëri Sardenjën të flasë për botën

Më 27 shtator 1871, në Nuoro të Sardenjës, lindi Grazia Deledda, një vajzë që do ta kthente ishullin e saj të lindjes në një nga hapësirat më të fuqishme letrare të letërsisë italiane.

Ajo u rrit në një familje me shtatë fëmijë, në një shoqëri ku traditat e vjetra kishin ende një autoritet të madh mbi jetën e njerëzve. I ati merrej me tokat e familjes, ndërsa shtëpia e tyre ishte shpesh një vend ku mblidheshin miq dhe të afërm.

Grazia ishte një fëmijë i turpshëm dhe i heshtur. Por, ndërsa të tjerët flisnin, ajo dëgjonte.

Dëgjonte historitë, kujtimet, dramat, besimet dhe sekretet e njerëzve që kalonin nëpër shtëpinë e saj. Pikërisht aty, mes rrëfimeve të zakonshme të jetës, filloi të formohej bota e saj letrare.

Ajo ndoqi vetëm katër vite shkollë, një arsimim që në atë kohë konsiderohej i mjaftueshëm për vajzat. Por dëshira e saj për të mësuar nuk u ndal aty. Ajo vazhdoi të merrte mësime private në gjuhën italiane dhe nisi të ndërtonte, pothuajse vetë, formimin e saj letrar.

Mësuesi i saj e nxiti të provonte të botonte shkrimet e para në një gazetë.

Deledda ishte vetëm 13 vjeçe kur tregimi i saj i parë u botua.

Ishte një fillim i vogël për një rrugëtim të madh.

Me kalimin e viteve, ajo do të shkruante romane, tregime, artikuj, drama dhe poezi. Në vitin 1892 botoi romanin e saj të parë, “Fior di Sardegna” – “Lulja e Sardenjës”.

Por zëri i saj do të bëhej gjithnjë e më i fuqishëm.

Në vitin 1903 botoi “Elias Portolu”, vepër që i solli njohje ndërkombëtare dhe një numër të gjerë lexuesish.

Në letërsinë e Deleddas, Sardenja nuk ishte thjesht një vend.

Ishte një botë.

Ishte toka e traditave të lashta, e besimeve të forta, e pasioneve të fshehura dhe e konflikteve morale. Ishte një hapësirë ku njeriu shpesh përballej me forca më të mëdha se vetë vullneti i tij.

Fëmijëria e kaluar në atë shoqëri ndikoi thellësisht në mënyrën se si ajo e shihte jetën.

Edhe fatet e vështira të disa njerëzve të familjes së saj e forcuan bindjen se ekzistojnë rrethana që njeriu nuk mund t'i kontrollojë plotësisht.

Prandaj, në veprat e Deleddas, fati shfaqet vazhdimisht si një forcë e padukshme.

Aty janë pasioni dhe faji.

Dashuria dhe detyrimi.

Dëshira dhe sakrifica.

Dobësia njerëzore dhe përpjekja për të gjetur një rrugëdalje.

Personazhet e saj janë shpesh njerëz të zakonshëm, por brenda tyre zhvillohen drama të mëdha njerëzore.

Kjo ishte një nga fuqitë e saj më të mëdha.

Ajo nisej nga Sardenja, por arrinte te njeriu.

Historitë e një ishulli të largët shndërroheshin në histori për të gjithë botën.

Më vonë, Grazia Deledda u martua, u largua nga Sardenja dhe u vendos në Romë. Aty ndërtoi një tjetër kapitull të jetës së saj dhe pati dy djem.

Por, edhe larg ishullit të lindjes, Sardenja mbeti brenda saj.

Peizazhet, njerëzit, zakonet, heshtjet dhe konfliktet e saj vazhduan të jetonin në faqet e librave.

Në vitin 1926, emri i Grazia Deleddas u lidh me nderimin më të madh të letërsisë botërore.

Ajo u shpall fituese e Çmimit Nobel në Letërsi për vitin 1926.

Vlerësimi i Akademisë lidhej me mënyrën se si ajo, përmes një përshkrimi të qartë dhe të fuqishëm artistik, pasqyroi jetën në ishullin e saj të lindjes dhe trajtoi me thellësi problemet njerëzore.

Çmimin e mori zyrtarisht në vitin 1927.

Kështu, vajza që kishte pasur vetëm katër vite shkollim u bë një nga shkrimtaret italiane më të njohura të shekullit XX.

Por madhështia e Deleddas nuk qëndron vetëm te Nobeli.

Ajo qëndron te mënyra se si një vend i vogël mund të bëhet universal përmes letërsisë.

Ajo nuk pati nevojë të largohej nga rrënjët e saj për të prekur botën.

Përkundrazi, ajo i mori ato rrënjë me vete.

Sardenjën e saj e ktheu në personazh, në kujtesë, në fat dhe në metaforë.

Dhe njerëzit e saj, me frikërat, pasionet, gabimet dhe ëndrrat, i bëri të flasin një gjuhë që kuptohet përtej çdo kufiri.

Grazia Deledda ndërroi jetë më 15 gusht 1936, në Romë.

Por shkrimtarja që kishte lindur në Nuoro nuk u largua kurrë plotësisht nga ishulli i saj.

Ajo mbeti aty, në faqet e librave.

Në zërat e personazheve.

Në peizazhet e Sardenjës.

Dhe mbi të gjitha, në atë të vërtetë të thjeshtë që e bëri letërsinë e saj universale:

njeriu mund të lindë në një vend të vogël, por dhimbja, dashuria, fati dhe ëndrra e tij i përkasin gjithë botës.

Founder & Editor-in-Chief: Copyright © LP / Revista Prestige

Nëse dëshiron, mund ta bëj edhe �⁠më prestigjioz, më filozofik dhe më kinematografik, në stilin e një artikulli kryesor të kopertinës së Revista Prestige.