Profesor Doktor Lekë Gjiknuri: Madhështia e Dijes, Dinjiteti i Akademikut dhe Humanizmi i Qytetar.

Personalitete që frymezojnë.Portret.

Shkrimi do te jete prezent tek Akademia Globale dixhitale.

Profesor Doktor Lekë Gjiknuri: Madhështia e Dijes, Dinjiteti i Akademikut dhe Humanizmi i Qytetarit.

Kujtesa për shkencëtarët dhe njerëzit e shquar është një akt nderimi, një mënyrë për të ruajtur e përçuar vazhdimesine e dijes dhe identitetin kulturor.

Ata përfaqësojnë modele të mendimit kritik, përkushtimit dhe përgjegjësisë publike që formësojnë brezat. Duke i rikthyer në vëmendje, ne kuptojmë më qartë rrënjët e zhvillimit intelektual dhe kulturor.

Kujtimi i tyre shërben si pikë referimi për standardet që një shoqëri vendos për veten si udhërrëfyese për të ardhmen.

Në ambientet e Akademisë së Shkencave u promovua libri “Portreti i një shkencëtari” i autorit Eris Rusi, kushtuar figurës së profesor doktor Lekë Gjiknurit. Vepra sjell në fokus rrënjët familjare, rrugëtimin akademik dhe kontributin e tij të çmuar në shkencën shqiptare.

Libri, i ndërtuar mbi dëshmi dhe rrëfime personale, pasqyron jo vetëm jetën e profesorit, por edhe ndikimin e tij në formimin e mendimit shkencor dhe universitar në Shqipëri.

Përmes një qasjeje të detajuar, theksohet roli i tij si studiues, pedagog dhe formues i brezave të rinj.

Promovimi u kthye në një akt nderimi për figurën e tij, duke mbledhur akademikë, studiues dhe përfaqësues të jetës publike, të cilët e vlerësuan veprën si një kontribut të rëndësishëm në kujtesën shkencore dhe kulturore shqiptare.

Në lindjen e tij më 1938 në Kudhës të Himarës, nis një rrjedhë jete që lidhi dijen me kohën.

Nga një hapësirë e qetë bregdetare shqiptare, ai u formua në horizontin e shkencave të natyrës.

Studimet e tij u orientuan drejt biologjisë, si një përpjekje për të kuptuar jetën në thelbin e saj.

Në universitet u shfaq si pedagog i shkencave natyrore, duke ndërtuar ura mes dijes dhe brezave të rinj.

Prof. Lekë Gjiknuri (1938 –2001) – mësues, studiues dhe qytetar i përkushtuar

Prof. Dr. Lekë Gjiknuri ishte pionieri i studimeve biologjike nënujore, veçanërisht i studimit të faunës detare. Gjatë studimit ai arriti të raportojë të dhënat e para mbi biologjinë detare shqiptare të disa prej habitateve natyrore më interesante. Ai u dallua si notar i mirë dhe i guximshëm dhe ndër zhytësit e parë shqiptarë me pajisje scuba.

Prof. Gjiknuri ishte gjithashtu në gjendje të dokumentonte botën nënujore, duke realizuar fotografi nënujore ose filma nënujore, si dhe duke kontribuar në pasurimin e koleksionit detar në Muzeun e Shkencave Natyrore në Tiranë.

Studimi i doktoraturës zgjati rreth dy dekada (1962–1981) përgjatë gjithë bregdetit shqiptar dhe u mbrojt në vitin 1981 në Universitetin e Tiranës.

Ai u përqendrua kryesisht në studimin e ekinodermëve të bregdetit shqiptar, një grup krejtësisht i ri dhe i panjohur në atë kohë. Për herë të parë u raportua shpërndarja e 46 specieve të ekinodermëve, duke përfshirë të dhëna mbi morfologjinë dhe ekologjinë e tyre. Ky studim ishte i pari që nisi kërkimet hidrobiologjike në Shqipëri, të cilat më pas u vijuan nga kolegë të tjerë dhe studentë diplome apo doktorature, të cilët bashkëpunuan ngushtë me të.

Gjatë veprimtarisë së tij kërkimore, Prof. Gjiknuri vlerësoi ose mbikëqyri studime të tjera, të bazuara në vlerësimin e grupeve të ndryshme të faunës bregdetare, kryesisht krustaceve, makrobentosit, shpendëve, peshqve etj. Më shumë se 20 publikime me vlera shkencore dhe praktike u botuan në Buletinin e Shkencave Natyrore të Universitetit të Tiranës ose në revista të tjera shkencore në Shqipëri dhe jashtë saj, duke trajtuar kryesisht të dhëna mbi faunën detare, biodiversitetin dhe mbrojtjen e natyrës. Për më tepër, rreth 12 prezantime si autor ose bashkautor u paraqitën në veprimtari shkencore (kongrese ose konferenca) në Shqipëri dhe jashtë saj (Ballkan, Evropë ose më gjerë).

Prof. Gjiknuri ishte pedagog i dalluar i Zoologjisë së Jovertebrorëve dhe më vonë edhe i Hidrobiologjisë, duke dhënë mësim me pasion nga viti 1962 deri në 1997.

Ai ishte autor i teksteve të Zoologjisë së Jovertebrorëve, Praktikumit të Zoologjisë dhe leksioneve të shkruara të Hidrobiologjisë, ende në përdorim nga studentët e Biologjisë, FSHN, UT. Ai dha gjithashtu kontribut të çmuar në zhvillimin dhe përparimin e Biologjisë, jo vetëm në Universitetin e Tiranës.

Si biolog i kualifikuar por edhe si qytetar i përkushtuar, Prof. Gjiknuri bëri përpjekje për mbrojtjen e natyrës në Shqipëri. Kjo filloi që në dekadën e fundit të regjimit të mëparshëm dhe u forcua më tej pas viteve 1990 me ndryshimin e sistemit në Shqipëri.

Ai u bë shpejt drejtues i lëvizjes së OJF-ve të fokusuar në mbrojtjen e natyrës, dhe anëtar aktiv ose delegat në disa organizata ndërkombëtare mjedisore, si RAMSAR (1991), Komiteti i Bentosit i CIESM (1992), EUCC (1993), GLOBE Europe (1998), MEDWET (1998) etj.

Në vitin 1995 u zgjodh anëtar i Këshillit të Bashkisë së Tiranës, dhe në vitin 1997 u zgjodh deputet në Kuvendin e Shqipërisë, anëtar i Komisionit të Shëndetësisë dhe Mjedisit.

Prof. Lekë Gjiknuri u nda nga jeta në moshë të re. Megjithatë, kolegët dhe ish-studentët e kujtojnë ende. Ka shumë momente dhe përpjekje të aktiviteteve tona të përbashkëta, fillimisht si kolegë në Fakultetin e Shkencave të Natyrës, UT, dhe më pas në përpjekjet e përbashkëta të lëvizjes së re mjedisore shqiptare.

Si profesor, ai përfaqësoi disiplinën akademike dhe përkushtimin ndaj edukimit universitar.

Veprimtaria e tij shkencore u zhvillua në fushën e biologjisë, në kërkim dhe në mësimdhënie.

Ai kontribuoi në konsolidimin e mendimit shkencor në institucionet akademike të kohës.

Në disa burime përmendet një lidhje e Profesor Lekes me qarqe akademike franceze, që sugjeron kontakte ose bashkëpunime në hapësirën shkencore ndërkombëtare.

Kjo faktvë e vendos figurën e saj në një kontekst më të gjerë europian të shkëmbimit akademik dhe kërkimit në fushat e shkencave natyrore.

Në kohën e tranzicionit politik shqiptar, ai hyri në hapësirën e jetës publike.

U bë deputet i Partisë Socialiste, si përfaqësues i një brezi intelektualësh në ndryshim.

Në këtë rol, ai mbarti ekuilibrin mes mendimit akademik dhe përgjegjësisë shoqërore.

Në jetën familjare ishte bashkëshort i Liri Gjiknuri, mësuese e matematikës dhe astronomisë.

Liria shfaqet si shtylle e famikjes, një figurë e jashtëzakonshme e botës akademike, ku përkushtimi ndaj fizikës dhe astronomisë ndërthuret me një mendje të mprehtë dhe kërkuese.

Në këtë fushë të gjerë të universit dhe ligjeve të natyrës, ajo përfaqëson një nga pranitë më të përqendruara dhe më të qëndrueshme të pasionit shkencor dhe edukimit intelektual.

Nga kjo lidhje familjare vjen Damian Gjiknuri, figurë e njohur në jetën publike shqiptare.Damian Gjiknuri, si i biri, është përshkruar shpesh si trashëgues i një kulture familjare të formuar mbi ekuilibrin, qetësinë dhe disiplinën intelektuale që karakterizonte të atin. Në këtë vijimësi, ai bart një qëndrim të matur dhe të strukturuar në jetën publike, që reflekton edukatën dhe formimin e trashëguar nga figura e Lekë Gjiknurit.

Në kujtesën e bashkëkohësve përshkruhet si njeri i qetë, i ekuilibruar dhe i kulturuar.

Figura e tij ruhet në kujtime dhe reflektime të bashkëpunëtorëve dhe familjarëve.

Në librin “Profesor Doktor Lekë Gjiknuri, portreti i një shkencëtari” përmblidhen dëshmi mbi jetën e tij.

Ky botim e vendos atë në një hapësirë kujtese mes shkencës dhe përjetimit njerëzor.

Rëndësia e tij qëndron në ndërthurjen e rolit të pedagogut, shkencëtarit dhe figurës publike.

Ai u nda nga jeta në vitin 2001, duke lënë pas një trashëgimi të heshtur intelektuale.

Figura e Lekë Gjiknurit mund të lexohet më shumë si një udhëkalim mes tri hapësirave: shkencës, pedagogjisë dhe politikës, sesa si një biografi lineare profesionesh.

Si shkencëtar i biologjisë, ai i përket një mënyre mendimi që kërkon rend në natyrë. Biologjia, në thelb, nuk është vetëm studim i jetës, por përpjekje për të kuptuar si organizohet jeta përballë kaosit. Në këtë kuptim, figura e tij akademike lidhet me një botëkuptim ku dija nuk është dekor, por strukturë: një mënyrë për ta bërë botën të lexueshme.

Si pedagog universitar, ai kalon nga vëzhguesi te transmetuesi. Këtu ndryshon funksioni i dijes: ajo nuk mjafton të zbulohet, por duhet të jetë e përçueshme. Pedagogu, në një sens më filozofik, nuk është thjesht mësues, por ndërmjetës mes dijes së akumuluar dhe vetëdijes që ende po formohet.

Në këtë rol, Gjiknuri përfaqëson figurën e stabilitetit intelektual në një shoqëri në transformim.

Kalimi i tij në politikë gjatë tranzicionit shqiptar përfaqëson një zhvendosje më të thellë ekzistenciale: nga bota e strukturave të qëndrueshme të shkencës në botën e paqartësisë së vendimmarrjes publike. Në shkencë, e vërteta kërkohet; në politikë, ajo negociohet.

Ky kalim krijon tensionin klasik mes racionalitetit akademik dhe kontingjencës historike.

Në këtë dritë, figura e tij nuk duhet parë vetëm si funksionale (profesor/deputet), por si simbol i një brezi intelektualësh që u përpoqën të mos shkëpusnin dijen nga realiteti shoqëror, edhe kur ky realitet po ndryshonte formën e tij.

Profesor Lekë Gjiknuri u vlerësua pas vdekjes nga Shoqata Atdhetare Kulturore “Labëria” me titullin “Personalitet i shquar i Labërisë”, për kontributin e tij në arsimin kombëtar dhe shkencat e natyrës si pedagog dhe drejtues në Universitetin e Tiranës.

Gjithashtu nje shkolle te re ne Tiranë per

nder të veprës dhe kontributit të profesor Lekë Gjiknurit në shkencat natyrore dhe arsimin shqiptar, një institucion i ri arsimor mban emrin e tij. Shkolla Leke Gjiknuri.

Ky emërtim përfaqëson vlerësim institucional për punën e tij të gjatë akademike dhe pedagogjike.

Ai mbetet figurë e respektuar në formimin e brezave dhe në zhvillimin e mendimit shkencor.

Shkolla simbolizon vazhdimësinë e trashëgimisë së tij në edukim dhe dije.

Emri i tij i jep institucionit një peshë historike dhe kulturore në arsimin shqiptar.

Si profesor i ndershëm, me integritet dhe ndikim të madh akademik

rolin si studiues i biologjisë dhe mbrojtës i mjedisit në Shqipëri

kontributin në mësimdhënie, kërkim shkencor dhe formimin e studentëve

angazhimin publik si deputet dhe zë i çështjeve mjedisore

Leka përshkruhet si ikonë të arsimit dhe shkencës shqiptare, me ndikim shoqëror dhe etik në jetën publike.

Përshkrimet që e kujtojnë si njeri të qetë dhe të ekuilibruar kanë edhe një dimension filozofik: ato sugjerojnë një etikë të brendshme të moderimit, tipike për figura që nuk e shohin pushtetin si qëllim, por si përkohësi përgjegjësie.

Edhe libri përkujtimor keto dite ne Akademine e shkencave, për të funksionon si akt memorieje kulturore: ai e vendos individin brenda një tradite shqiptare ku shkencëtari nuk është vetëm prodhues njohurish, por edhe figurë morale e komunitetit akademik.

Në këtë kuptim, rëndësia e Lekë Gjiknurit nuk qëndron vetëm në çfarë poste ka mbajtur, por në mënyrën se si ai përfaqëson një ide më të gjerë: se dija, edukimi dhe përgjegjësia publike mund të bashkëjetojnë në të njëjtin njeri, edhe pse jo pa tension.

Pergatiti: Liliana Pere.