Search this site

KASEM HOXHA – FIGURË E NJË SUKSESI SHQIPTAR NË SKENËN EVROPIANE. Rrugëtimi i Kasem Hoxhës është historia e një aktori që e ndërtoi emrin e tij mes dy botëve, duke kthyer jetën në material artistik dhe përvojën në forcë krijuese. Është rrëfimi i një njeriu që kaloi përmes epokave, sistemeve dhe kulturave të ndryshme, duke i shndërruar sfidat në energji skenike dhe përvojën në art. I lindur në Tiranë më 12 gusht 1968, ai u rrit në Shqipërinë e izoluar të diktaturës komuniste, në një kohë kur kufijtë nuk ndanin vetëm shtete, por edhe ëndrra. Ishte një realitet ku arti ekzistonte, por fliste me zë të ulët. Megjithatë, pikërisht aty nisi të formësohej ndjeshmëria e tij ndaj njeriut dhe historive njerëzore. Teatri, filmi dhe sinjalet e largëta të televizioneve italiane u bënë dritaret e para drejt një bote më të madhe. Vitet 1988–1990 e gjejnë në shërbimin ushtarak si telegrafist, në një Shqipëri që po lëkundej në prag të ndryshimit historik. Ndërsa sistemi plasaritej, bashkë me të hapej edhe horizonti i shpresës. Kthesa vendimtare erdhi në korrik 1990, kur ai ishte ndër të rinjtë që hynë në Ambasadën Gjermane në Tiranë – një nga simbolet më të forta të atij tranzicioni historik. Ditët e mbyllura brenda ambasadës mbetën një pikë e thellë graviteti në jetën e tij. Kur u largua nga Shqipëria, nuk la pas vetëm vendin, por një epokë të tërë. Gjermania u bë hapësira ku do të rindërtonte veten nga e para. Vitet e para ishin të ashpra, të përbëra nga punë, gjuhë e re dhe përpjekje për integrim – një proces më shumë i mbijetesës sesa i ëndrrës. Por pikërisht aty, ëndrra e fëmijërisë për aktrim filloi të marrë formë. Midis viteve 1999–2002 ai studioi dramë, teatër klasik dhe modern në Actor’s Company në Aschaffenburg. Më pas ndoqi seminare intensive në aktrim para kamerës, improvizim dhe metoda të ndryshme si Method Acting, Meisner Technique, Stella Adler dhe Sense Memory. Ndër ndikimet e tij u përfshinë John Costopoulos dhe Jerry Coyle, të cilët i zgjeruan qasjen ndaj lojës aktoriale. Por mësimi më i thellë erdhi nga vetë jeta: emocionet e përjetuara nuk ishin thjesht kujtime, por lëndë e parë e artit. Karriera e tij nisi në teatër, ku interpretoi në vepra si Death of a Salesman, Faithful, Die Kaktusblüte, Minna von Barnhelm dhe Die unsichtbare Sammlung. Në skenë ai ndërtoi një identitet që lëvizte natyrshëm mes dramës dhe komedisë, mes klasikës dhe bashkëkohores. Në vitin 2004 u shfaq për herë të parë në televizionin gjerman. Kalimi nga skena te kamera ishte një transformim estetik: nga madhështia e gjestit te fuqia e detajit. Një pikë kthese erdhi me pjesëmarrjen në Tatort, një nga serialet më ikonike të televizionit gjerman. Për publikun, ky projekt është si një “Champions League” e ekranit. Aty, emri i tij filloi të zërë vend në industrinë profesionale. Më pas erdhën role në filma dhe seriale të njohura si Nicht mein Tag, Honig im Kopf, Stadtlandliebe, Krom dhe Das Programm. Gradualisht, ai u profilizua si një aktor që kalon natyrshëm nga drama te komedia, nga kriminalja te filmi social. Periudha 2015–2020 shënoi konsolidimin e tij artistik. Në Der Kroatien-Krimi ai krijoi figurën e Komisar Borkos, një rol që e ka shoqëruar për më shumë se një dekadë dhe që është bërë pjesë e identitetit të tij ekranik. Paralelisht, ai u shfaq në projekte si Skylines (Netflix), Bonnie & Bonnie, Achtsam Morden (fitues i Deutscher Fernsehpreis) dhe Maxton Hall (Amazon Prime), ku arriti audienca globale. Në këto projekte, prania e tij nuk ishte thjesht interpretim, por autenticitet i gjallë. Përtej aktrimit, ai ka zhvilluar edhe punën si skenarist, duke kontribuar në episode si Split vergisst nie dhe duke shkruar projektin BARBAR-ROSA, i vendosur në Köln. Dhe karriera rritej ..behej me e rendesishme ne syte e autoriteteve. Në vitin 2022 u bë anëtar i Jurisë Ndërkombëtare të FilmFestival Cottbus, ndërsa u ftua nga Presidenti Federal i Gjermanisë Frank-Walter Steinmeier në delegacionin zyrtar gjatë vizitës në Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut. Më vonë, ai prezantoi një projekt edhe në Schlos Bellevue, rezidencën presidenciale. Ne të njëjtën kohë, ai vazhdoi bashkëpunimet me kinemanë shqiptare, në filma si Krom, Virgjëresha Shqiptare, Daybreak dhe Një prej Nesh. Filmi i shkurtër The Sons of Ilir arriti deri në finalen e First Steps në Berlin. Përtej ekranit, Kasem Hoxha është i angazhuar në kauza humanitare, duke mbështetur fëmijët e sëmurë, jetimët dhe viktimat e dhunës. Për të, arti nuk është vetëm profesion, por përgjegjësi njerëzore. Dimesioni human dhe njerezor është i dallueshem tek portreti i Kasemit. Për të, arti nuk është vetëm profesion, por përgjegjësi njerëzore. Ai eshtë i angazhuar edhe në kauzën kunder Dhunes ndaj Grave“ Duke dhene mbeshtetje dhe shprehet i keqardhur per dhunen ndaj grave ne Shqiperi. Një fotografi e tij nga viti 1990 u publikua nga Til Schweiger si simbol i integrimit të suksesshëm përmes punës dhe dinjitetit. Sot, ai përfaqëson një urë mes Shqipërisë dhe Gjermanisë, mes kujtesës dhe së ardhmes. Karriera e tij nuk është ndërtuar mbi një shpërthim të vetëm suksesi, por mbi një rrugë të gjatë, të qetë dhe të qëndrueshme – rol pas roli, skenë pas skene. Në thelb të këtij rrugëtimi qëndron një parim i pandryshuar: lidhja me njeriun. Sepse për të, aktori nuk është vetëm ai që interpreton jetë, por ai që e mban jetën gjallë në art dhe e jeton rolin dhe mbetet nje njeri i mirë. ----- ------ ------- ------- Fillon Intervista. Z.Kasem jeni i miresesardhur ne Prestige. Pyetje-Pergjige intervistë me Kasem Hoxhën: Pyetje 1 Ne çdo epoke, identiteti reduktohet në pasaportë, profesion apo origjinë, si do ta përkufizonit sot pyetjen: “Kush është Kasem Hoxha ne detajet e pasaportes?” Çfarë mbart ai në vetvete? Pergjigje 1. Kasemi: "Në pasaportë shkruan Kasem Hoxha. Në jetë mbart historinë e një djali që lindi në një vend të mbyllur, u rrit mes dy kulturave dhe mësoi se identiteti nuk është vendi nga vjen, por vlerat që zgjedh të mbash me vete kudo që shkon.“ Unë jam produkt i dy botëve që në pamje të parë duken të ndryshme, por që brenda meje kanë gjetur një ekuilibër të natyrshëm. Mbart kujtesën e një fëmijërie në Shqipërinë e izoluar të viteve të diktaturës, por edhe përvojën e lirisë, përgjegjësisë dhe mundësive që gjeta më vonë në Gjermani. Mirnjohje per gjithshka. Pyetje 2 Kur u larguat nga Shqipëria drejt Gjermanisë dhe më pas u formuat artistikisht standart të admirueshèm çfarë krijoji Kasem Hoxha në këtë udhëtim mes botëve që flasin gjuhë të ndryshme, por kërkojnë nivel ? Përgjigje 2. Kasemi: Sepse në fund të fundit, arti nuk pyet nga vjen. Arti pyet vetëm sa e vërtetë është ajo që ke për të treguar. Formimi im artistik ka ndodhur kryesisht në Gjermani, ndërsa kam pasur fatin të punoj dhe të trajnohem me pedagogë dhe artistë ndërkombëtarë, mes tyre edhe përfaqësues të Actor's Studio nga New York-u. Por nëse flasim për botët që më kanë formuar, atëherë ato janë Shqipëria dhe Gjermania. Si aktor, unë përpiqem të sjell në ekran emocionalitetin, autencitetin dhe intuitën që kam marrë nga jeta, por edhe përpikmërinë dhe seriozitetin profesional që kam mësuar në Gjermani. Ndoshta pikërisht ky kombinim më ka ndihmuar të ndërtoj një identitet artistik timin midis dy kulturave. Pyetje 3. Integrimi zakonisht përshkruhet si përshtatje me një shoqëri të re. Për ju, a ishte ai një proces për t’u bërë pjesë e Gjermanisë apo për të ruajtur të paprekur shqiptarin brenda vetes? Sa i veshtirë ka qëne adoptimi midis kulturave ? Pergjigje 3.Kasemi: Kur erdha në Gjermani, e kuptova shumë shpejt se integrimi nuk do të thotë të harrosh nga vjen. Përkundrazi. Sa më i qartë të jesh me rrënjët e tua, aq më i sigurt je për t'u hapur ndaj një kulture të re. Sigurisht që nuk ishte e lehtë. Në fillim ishte gjuha, mentaliteti, mënyra e komunikimit, rregullat e pashkruara të shoqërisë. Duhej të mësoja gjithçka nga e para. Kishte momente kur ndihesha mes dy botëve, pa ju përkasur plotësisht as njërës dhe as tjetrës. Ndoshta pikërisht aty fshihej pasuria ime më e madhe. Pata mundësinë të jetoj mes dy kulturave dhe të mësoj nga të dyja. Kjo më ka pasuruar jo vetëm si njeri, por edhe si aktor. Pyetje 4. Shoqëritë perëndimore flasin shpesh për diversitetin. Nga përvoja juaj, kur fillon pranimi i vërtetë i tjetrit: kur ai përshtatet me shumicën apo kur shumica mëson të shohë dallimin si vlerë? Pergjigje 4.Kasemi: Pranimi i vërtetë ndodh kur njeriu nuk reduktohet më në prejardhjen e tij, por gjykohet për karakterin, veprat dhe vlerat e tij.1 Mendoj se shoqëritë më të forta nuk janë ato ku të gjithë bëhen njësoj. Janë ato ku njerëz me histori, kultura dhe përvoja të ndryshme arrijnë të ndërtojnë diçka të përbashkët pa humbur individualitetin e tyre. Për mua, diversiteti nuk është një slogan politik. Është një realitet njerëzor. Nuk jemi njesoj: Sepse në fund, ajo që na bashkon është gjithmonë më e madhe se ajo që na dallon. Pyetje 5. Në sa filma dhe projekte keni interpretuar deri tani gjatë karrierës suaj, dhe cilat prej tyre i konsideroni më të afërta me ju apo më të dashurat në aspektin artistik dhe emocional? Pergjigje 5. Kasemi: Në fund, nuk janë rolet që mbeten në kujtesën time. Janë emocionet që kam jetuar përmes roleve. Sigurisht, ka projekte që kanë shënuar etapa të rëndësishme në karrierën time. "Tatortet" mbeten një prej tyre. Për çdo aktor në Gjermani, të bëhesh pjesë e atij universi është një moment i veçantë. Unë e kam krahasuar shpesh me një futbollist që luan në Champions League. Një vend të veçantë zë edhe "Der Kroatien-Krimi". Për më shumë se një dekadë kam jetuar artistikisht me personazhin e Komisarit Borko. Është një privilegj i rrallë që një aktor të ketë mundësinë të zhvillojë një figurë për kaq shumë vite dhe ta shohë atë të rritet bashkë me veten. Nga ana emocionale, shumë pranë zemrës sime mbetet roli i Shpëtimit në filmin "One of Us" të Ergys Metës. Ishte një nga ato role ku ndjen se personazhi të shoqëron edhe pasi xhirimet kanë mbaruar. Ku shesh xhirimim dhe realiteti shkrihen me njëra tjetrën. Ka personazhe që i luan dhe i lë pas. Ka të tjerë që mbeten me ty për një kohë të gjatë. Shpëtimi i përket kësaj kategorie. Po aq i rëndësishëm ka qenë edhe bashkëpunimi me Bujar Alimanin në filma si "Krom", "Delegacioni" dhe "Virgjëresha Shqiptare". Që pasojn gjithashtu edhe me Gentin Koçin tek „Daybreak“. Këto projekte më dhanë mundësinë të lidhem artistikisht me kinematografinë shqiptare dhe të kontribuoj në histori që më prekën jo vetëm si aktor, por edhe si shqiptar. Në vitet e fundit, projekte si "Maxton Hall", "A Better Place", "Achtsam Morden" apo "The Sons of Ilir" më kanë ofruar mundësinë të eksploroj dimensione të ndryshme të profesionit tim dhe të jem pjesë e produksioneve që kanë arritur publikun ndërkombëtar. Kur interpreton një personazh të bazuar në një histori të vërtetë, nuk mjafton vetëm të krijosh një figurë bindëse artistikisht. Duhet t'i qëndrosh besnik së vërtetës njerëzore që fshihet pas saj. Duhet të respektosh kujtesën, dhimbjen dhe përvojën e atyre që e kanë jetuar realisht atë histori. Një përvojë e tillë ishte për mua roli i shefit të komisariatit në filmin e shkurtër "Fëmijët" të regjisorit Edurart Grishaj. Filmi bazohej në një ngjarje të vërtetë dhe kjo e bënte procesin e interpretimit edhe më delikat. Në role të tilla ndien se nuk po luan vetëm një personazh, në një farë mënyre po bëhesh zëri i një historie që ka ekzistuar vërtet. Pikërisht këto role më kujtojnë vazhdimisht se aktrimi nuk është vetëm profesion apo art interpretimi. Është edhe përgjegjësi ndaj historive që tregojmë dhe ndaj njerëzve që ato histori përfaqësojnë. Me e rendesishmha per mua mbetet: Do të ishte takimi me njeriun. Sepse çdo personazh që kam interpretuar më ka mësuar diçka për jetën, për njerëzit dhe për vetveten. Në fund, nuk janë rolet që mbeten në kujtesën time. Janë emocionet që kam jetuar përmes tyre. Pyetje 6. Kur shikoni rrugëtimin tuaj nga një shqiptar i sapoardhur në Gjermani deri te projektet në Netflix, Amazon Prime dhe kinemanë europiane, çfarë ju duket më e vërtetë: suksesi i jashtëm apo rezistenca e brendshme për të mos u thyer? Pergjigje 6. Suksesi është një moment. Rezistenca është një karakteri Kur shikoj rrugëtimin tim, më e vërtetë më duket rezistenca sesa suksesi. Kur mbërrita në Gjermani, nuk kisha asnjë garanci se gjërat do të funksiononin. Nuk e njihja vendin, nuk e njihja gjuhën dhe nuk e dija nëse ëndrra ime do të kishte ndonjëherë një shans real. Kishte momente pasigurie, zhgënjimi, pritjeje dhe sakrifice, siç ka për çdo emigrant që fillon gjithçka nga e para. Mendoj se ajo që më ka ndihmuar me shume ka aë qenë këmbëngulja për të vazhduar. Ka qenë aftësia për të mos hequr dorë nga ëndrra, edhe kur jeta të kërkon të mendosh fillimisht për mbijetesën. Sot, kur njerëzit përmendin Netflix, Amazon Prime apo projekte të tjera ndërkombëtare, sigurisht që ndihem mirënjohës. Ajo që më bën krenar është fakti që nuk u dorëzova në momentet me te veshtira. Sepse në fund, suksesi është një moment. Rezistenca është një karakter. Pyetje7. A mendoni se arti mund të bëhet një atdhe i dytë për ata që janë larguar nga vendlindja, një hapësirë ku kufijtë, gjuha dhe kombësia humbin peshën e tyre? Pergjigje 7.Kasemi: Shqipëria është vendi ku kam rrënjët. Gjermania është vendi ku ndërtova jetën time. Por arti është vendi ku këto dy botë flasin me njëra-tjetrën. Po, besoj se arti mund të bëhet një lloj atdheu i dytë. Ndoshta jo në kuptimin gjeografik të fjalës, por në kuptimin më të thellë njerëzor. Kur largohesh nga vendlindja, merr me vete kujtime, gjuhën e fëmijërisë, njerëzit që do dhe një pjesë të identitetit tënd. Por me kalimin e viteve kupton se njeriu nuk jeton vetëm në një vend fizik. Ai jeton edhe në botën e kujtimeve, të emocioneve dhe të ëndrrave të tij Në skenë apo para kamerës, kombësia e një personazhi ka rëndësinë e saj. Por emocionet që ai përjeton janë universale. Dashuria, humbja, frika, shpresa, zhgënjimi apo falja kuptohen njësoj në Tiranë, në Berlin, Paris, Londër në New York apo në Tokio. Pikërisht aty arti fillon të kapërcejë kufijtë. Si aktor, kam pasur fatin të interpretoj personazhe nga botë të ndryshme.¹ Për mua, Shqipëria do të mbetet gjithmonë vendi ku kam rrënjët. Gjermania është vendi ku ndërtova jetën time. Por arti është vendi ku këto dy botë flasin me njëra-tjetrën. Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse nuk e kam ndier kurrë veten plotësisht larg. Pyetje 8. A ju ka ndodhur që një rol të zgjojë kujtime të hershme të emigrimit, duke rikthyer frikën, shpresën apo vetminë e atyre viteve të para? Pergjigje 8 Kasemi: Po më ka rastisur deri tani në tre filma të ndryshme „ZELLE“, „Vermisst in Berlin“, „Toter Winkel“ ku në rolet nuk takova vetëm personazhin. Takova edhe një pjesë të vetes që kishte udhëtuar bashkë me mua që nga ditët e para. Po, më ka ndodhur. Dhe mendoj se kjo është një nga arsyet pse vazhdoj ta dua kaq shumë këtë profesion. Ka role që i ndërton me teknikë, me përgatitje dhe me imagjinatë. Por ka edhe role që hapin papritur dyer të vjetra brenda teje dhe të rikthejnë në emocione që mendon se i ke lënë pas prej kohësh. Për mua, kjo ka ndodhur në disa projekte të rëndësishme të karrierës sime. Njëri prej tyre ishte roli kryesor i Sarajevos në filmin kinematografik "Zelle". Gjatë punës me këtë personazh u përballa me emocione që më rikthyen tek vitet e para të emigrimit. Jo tek ngjarjet konkrete, por tek gjendjet shpirtërore: pasiguria, ndjenja e të qenit mes dy botëve, vetmia dhe njëkohësisht shpresa për të vazhduar përpara edhe pse ka humbur familjen. Diçka e ngjashme më ndodhi edhe në filmat "Vermisst in Berlin" dhe "Toter Winkel". Edhe pse bëhej fjalë për histori krejt të ndryshme, personazhet përballeshin me humbje, kërkim identiteti, konflikte të brendshme dhe situata ku njeriu vihet përballë vetvetes. Por më e fortë ndeshja me nazizmin, ku të huajt nuk janë të mirëpritur. Në momente të tilla, është e pamundur të mos prekësh edhe pjesë të historisë sate personale. Kur një rol arrin të prekë diçka reale brenda teje, interpretimi ndryshon. Nuk je më vetëm duke luajtur një personazh. Po ndan me publikun një pjesë të së vërtetës sate. Ndoshta për këtë arsye rolet e Sarajevos në "Zelle", por edhe personazhet e mi në "Vermisst in Berlin" dhe "Toter Winkel", mbeten ndër përvojat më personale të karrierës sime. Sepse në to nuk takova vetëm personazhet. Takova edhe pjesë të vetes që kishin udhëtuar me mua që nga ditët e para të emigrimit, ku kuptoj dhe ndjej. Pyetje 9. Nëse do t’i flisnit vetes suaj të dikurshme, djaloshit që u nis me një valixhe ëndrrash dhe pasiguri, cili do të ishte mësimi i vetëm që do t’i jepnit sot? Pergjigje 9. Kasemi: Mos ki frikë nga rruga e gjatë. Sepse disa ëndrra kanë nevojë për kohë që të piqen. Nëse do të mund t'i flisja atij djaloshi që një ditë të nxehtë korriku la Shqipërinë laskuriq, me shumë pasiguri dhe me më shumë ëndrra sesa siguri, nuk do t'i jepja shumë këshilla. Do t'i thosha vetëm: "Mos ki frikë nga rruga e gjatë. Aty fillon dhe zhvillohet ëndërra e jote. Do t'i thosha të ketë durim me veten. Sepse disa ëndrra kanë nevojë për kohë që të piqen. Do t'i thosha gjithashtu të mos turpërohet kurrë nga origjina e tij. Nga gjuha, nga rrënjët apo nga historia e tij. Sepse një ditë do të kuptojë se pikërisht ato gjëra që dikur i konsideronte pengesë, do të bëhen forca e tij më e madhe. Dhe mbi të gjitha do t'i thosha të mos harrojë të jetojë, ndërsa ndjek ëndrrat e tij,mardhenjet me njerëzit që takojmë, humbjet që përjetojmë, gabimet që bëjmë, rrëzimet nga të cilat ngrihemi përsëri. Do t'i thosha diçka shumë më të rëndësishme: „Që do të ketë ditë kur do të doje të dorëzoheshe, ta hidhje gjithshka pas. Mos e bëj!! Vazhdo të ecësh. Sepse një ditë do të kthesh kokën pas dhe do të kuptosh se gjërat më të bukura të jetës tënde nuk erdhën sepse ishe më i forti, por sepse nuk pushove së besuari." Dhe ndoshta, në fund të bisedës, do ta përqafoja dhe do t'i thosha: "Qëndroi besnik zemrës tënde. Ajo e di rrugën shumë më herët se sa mendja." Pyetje 10. Pas gjithë këtij udhëtimi mes vendeve, gjuhëve dhe roleve, ku e ndjeni sot më fort praninë tuaj: në kujtesë, dhe cili do te ishte mesazhi juaj per artistet e rinj e filmit shqiptar ? Pergjigje 10. Kasemi: Sepse në fund të fundit, arritja më e madhe nuk është të luash një personazh në një film që mund të katapultoj brënda natës në anën tjetër të suksesit. Por Arti më i madh është të mbetesh vetvetja. Me kalimin e viteve kam kuptuar se njeriu jeton në kujtesën e atyre që ka takuar, në punën që ka lënë pas dhe në gjurmët që ka lënë tek të tjerët. Sigurisht që jam krenar për filmat, serialet, veprat dhe projektet ku kam qenë pjesë. Por kur shikoj pas, nuk më vijnë ndër mend premierat apo duartrokitjet. Më vijnë ndër mend njerëzit. Familja ime. Miqtë. Kolegët. Regjisorët që më besuan. Publiku që më ka ndjekur për vite me radhë. Janë ata që i japin kuptim rrugëtimit. Sot e ndiej praninë time më fort në historitë që kam pasur fatin të tregoj dhe në njerëzit që kam takuar gjatë rrugës. Sepse rolet mbarojnë, filmat mbeten, por ajo që mbetet edhe më gjatë është mënyra se si i ke prekur njerëzit. Për artistët e rinj shqiptarë do të kisha vetëm një mesazh: Mos u përpiqni të bëheni të famshëm. Përpiquni të bëheni të mirë në atë që bëni dhe ndjeni. Fama është e përkohshme. Profesioni mbetet. Mos kërkoni rrugën më të shkurtër, sepse arti nuk i shpërblen gjithmonë ata që vrapojnë më shpejt. Shpesh shpërblen ata që rezistojnë më gjatë. Lexoni. Vëzhgoni njerëzit. Dëgjoni historitë e tyre. Jetoni. Sepse një aktor nuk ushqehet vetëm me teknikë, por me përvojë njerëzore. Dhe mos harroni kurrë nga vini. Jo për të jetuar në të kaluarën, por sepse rrënjët janë ato që ju mbajnë në këmbë kur fryjnë erërat më të forta. Shqipëria ka pasur dhe vazhdon të ketë talente të jashtëzakonshme. Ajo që duhet është besim, disiplinë dhe durim. Shumë durim. Nëse historia ime ka ndonjë kuptim, atëherë ndoshta është ky: nuk ka rëndësi sa larg nis udhëtimi apo sa e pamundur duket ëndrra në fillim. Nëse e doni vërtet atë që bëni dhe jeni gati të punoni për të për vite me radhë, rruga do t'ju çojë më larg sesa mund ta imagjinoni sot. Dhe kur të arrini atje ku keni ëndërruar të shkoni, mos harroni të mbeteni njerëz. Sepse në fund të fundit, arti më i madh nuk është të luash një personazh. Arti më i madh është të mbetesh vetvetja. Artisti gjenial mund të gjendet në rrugë, artistët mund të dalin në çdo kohë dhe nga çdo vend! Faleminderit për intervistën znj.Liliana. Ju falendeminderit ju i nderuar aktor i mirenjohur Kasëm Hoxha.

Rubrika : Kinema. Filmi legjendar Top Gun feston 40-vjetorin e tij “Top Gun” na kujton se guximi i vërtetë nuk qëndron vetëm në fluturimin drejt qiellit, por në përballjen me frikërat tona më të thella. Njeriu bëhet i madh kur mëson të balancojë ambicien me p ërgjegjësinë. Vetëm atëherë liria fiton kuptim të plotë. Producenti Jerry Bruckheimer së bashku me skenaristin Jack Epps Jr. kanë zbuluar prapaskenat e realizimit të këtij suksesi të madh të Hollywood-it. Sipas Jack Epps Jr., kur Tom Cruise u takua për herë të parë me pilotët e marinës amerikane, ata e morën në një fluturim testues shumë intensiv. Aktori u ndje keq dhe vjelli gjatë fluturimit, por sapo zbriti tha: “Më pëlqeu shumë.” Kjo i bindi realizuesit se ai ishte perfekt për rolin e Maverick. Filmi u kthye në një fenomen botëror dhe dominoi arkën filmike, duke e shndërruar Tom Cruise në një superyll ndërkombëtar. Pamjet ajrore dhe skenat e aksionit u konsideruan aq spektakolare, sa ekipi i produksionit i përshkroi si “Star Wars në Tokë”. Edhe pas katër dekadash, Top Gun: Maverick dëshmoi se magjia e historisë vazhdon të mbetet po aq e fuqishme për publikun në mbarë botën. Top Gun është një film aksion-dramë që ndjek historinë e Pete “Maverick” Mitchell, një pilot i ri dhe shumë i talentuar i marinës amerikane, i interpretuar nga Tom Cruise. Maverick dërgohet në shkollën elitare të pilotëve luftarakë “Top Gun”, ku konkurron me pilotët më të mirë të vendit. Filmi trajton rivalitetin, miqësinë, dashurinë dhe përballjen me humbjen, ndërsa Maverick përpiqet të provojë veten dhe të kapërcejë pasiguritë personale. Përveç skenave spektakolare ajrore, filmi tregon edhe rrugëtimin e një të riu që mëson çfarë do të thotë përgjegjësi, guxim dhe sakrificë. Në thelb, është një histori për ambicien, pjekurinë dhe besimin në vetvete. Nga . Rrevista Prestige.

Simfonia e Shqiponjave.Ernest Koliqi Në kreshtat ku puthen retë me gurin, ku era mban kujtimet e shekujve, ngrihet simfonia e shqiponjave, një këngë e lashtë sa vetë malet. Krahët e tyre shkruajnë në qiell historinë e një populli që nuk u përkul, ndërsa dielli i mëngjesit u vë kurorë majave të lirisë. Çdo fluturim është një varg, çdo thirrje një kushtrim, çdo rreth mbi horizont një betim për tokën e të parëve. Ato nuk këndojnë me zë, por me madhështinë e heshtjes, me forcën e shpirtit që sfidon stuhitë dhe kohën. Dhe kur mbrëmja zbret mbi Shqipëri, simfonia nuk shuhet; ajo mbetet në zemrat tona, si jehona e përjetshme e shqiponjave, roje të qiellit, të kujtesës dhe të shpirtit shqiptar. 🦅🇦🇱. Poezitë e Koliqit shpalosin një univers të pasur simbolesh kombëtare, ku shqiponja ngrihet si metaforë e lirisë, krenarisë dhe qëndresës shqiptare. Përmes një gjuhe lirike dhe figurative, autori ndërthur madhështinë e natyrës me forcën e shpirtit njerëzor, duke krijuar një harmoni të veçantë midis historisë, kujtesës dhe identitetit kombëtar. Poezitë tingëllojnë si një himn poetik për atdheun, ku bukuria artistike bashkohet me emocionin e thellë patriotik. "Gjuha asht gjaku i kombit.” — Ernest Koliqi “Shpirti i një populli jeton në kangët, në gojëdhânat dhe në kujtesën e tij.” “Letërsia është mënyra mâ fisnike për me i dhanë përjetësi shpirtit njerëzor.” “Njeriu mbetet i gjallë aq sa mbetet fjala e tij.” “Dashunia për atdheun fillon me dashuninë për gjuhën amtare.” “Malet e Shqipnisë nuk janë vetëm gurë; janë monumente të shpirtit tonë.” “Fjala e bukur asht dritë që ndriçon shekujt.” “Tradita nuk asht pengesë për përparimin, por themeli i tij.” “Kush e harron gjuhën e vet, humb rrënjët e shpirtit.” “Arti i vërtetë lind aty ku dhimbja dhe bukuria takohen.” “Shkrimtari nuk shkruen vetëm për kohën e vet, por për brezat që do të vijnë.” “Lahuta e Malcisë dhe zani i maleve janë jehona e ndërgjegjes sonë kombëtare.” “Në kujtesën e popullit jeton pavdekësia e kombit.” “Bukuria e fjalës shqipe ka tingullin e maleve dhe ëmbëlsinë e detit.” “Atdheu nuk është vetëm tokë; është gjuhë, kujtesë dhe shpirt.” Nga Prestige.

Rubrika: Libra Poezi - Lexim i hapur. “Martin Eden” i Jack London-it mund të lexohet si një narrativë e ndërgjegjes moderne në konflikt të hapur me strukturat shoqërore dhe me vetë kuptimin e ekzistencës. Në qendër të romanit qëndron një subjekt që vetëkonstruktohet përmes vullnetit dhe disiplinës intelektuale, duke u përpjekur të tejkalojë determinizmin e klasës sociale dhe kufizimet materiale të origjinës së tij. Megjithatë, ky projekt i vetëngritjes shndërrohet gradualisht në një proces shpërbërjeje të kuptimit. Nga një perspektivë ekzistenciale, Martin Eden nuk është thjesht një individ që kërkon sukses, por një vetëdije që kërkon justifikim ontologjik për ekzistencën e saj. Akti i tij i vetëedukimit nuk është vetëm aspiratë sociale, por një përpjekje për të prodhuar thelb përmes aktit të mendimit dhe punës. Megjithatë, sa më shumë që ai afrohet me objektivin e tij, aq më shumë zbulohet boshllëku midis kuptimit të imagjinuar dhe realitetit të përjetuar. Shoqëria që ai kërkon të përfshijë nuk funksionon si hapësirë meritokratike, por si sistem simbolik vlerash ku individi legjitimohet vetëm përmes njohjes së jashtme. Në këtë kuptim, “suksesi” nuk është zbulim i vlerës së brendshme, por prodhim social i saj. Ky zhvendosje e vlerës nga brendësia drejt perceptimit publik krijon një formë të thellë alienimi, ku subjekti nuk njihet më si vetvete, por si imazh i konsumueshëm. Në plan filozofik, romani artikulon një tension të qartë midis vullnetit nietzschean për vetëtejkalim dhe zbrazëtisë ekzistenciale që lind nga mungesa e një kuptimi transcendent. Martin ndërton identitetin e tij mbi idenë e autonomisë absolute, por kjo autonomi rezulton paradoksalisht në izolim radikal. Sa më shumë ai afirmon individualitetin, aq më shumë shkëputet nga çdo formë përkatësie kuptimore. Figura e Ruth Morse dhe e klasës borgjeze funksionon si një strukturë epistemike e normave shoqërore, ku vlera estetike dhe intelektuale filtrohet përmes kodit të statusit. Refuzimi i Martin-it në fazën e tij të varfërisë dhe pranimi i tij pas famës ekspozojnë natyrën performative të vlerës sociale, duke e reduktuar njohjen në një akt konfirmimi të pushtetit simbolik. Në kulmin e romanit, realizimi i suksesit nuk prodhon transcendencë, por dekompozim të kuptimit. Martin përballet me një krizë radikale të qëllimit, ku subjektiviteti i tij nuk arrin më të ankorojë as dëshirën, as shpresën, as projektin e vet ekzistencial. Kjo gjendje mund të lexohet si një formë e nihilizmit të vonë modern, ku të gjitha strukturat e vlerës shpërbëhen pasi janë realizuar. Fundi i tij nuk duhet interpretuar thjesht si tragjedi narrative, por si një akt simbolik i tërheqjes nga një botë që nuk arrin të prodhojë kuptim të qëndrueshëm. Deti, në këtë kontekst, funksionon si figurë e kthimit në indiferencën ontologjike të natyrës, një hapësirë ku tensioni i vetëdijes individuale neutralizohet përballë pafundësisë pa kuptim. Në këtë lexim, “Martin Eden” nuk është roman i suksesit apo dështimit social, por një meditim mbi pamundësinë e pajtimit midis vetëkrijimit individual dhe mungesës së një strukture objektive kuptimore në modernitet. Ai artikulon tragjedinë e subjektit modern: aftësinë për të krijuar vetveten, por paaftësinë për të justifikuar. Kritikë, ndikimi dhe lexim bashkëkohor Në leximin kritik, “Martin Eden” shpesh qëndron në një zonë të dyfishtë: nga njëra anë si vepër që demaskon iluzionin e meritokracisë moderne, dhe nga ana tjetër si tekst që nuk arrin ta shkëpusë plotësisht veten nga romantizimi i individualizmit ekstrem që synon të kritikojë. Kjo ambivalencë e bën romanin të hapur ndaj interpretimeve të ndryshme teorike, nga marksizmi kulturor deri te ekzistencializmi dhe teoria e alienimit. Nga një perspektivë kritike sociale, vepra e Jack London-it lexohet si një ekspozim i hershëm i mekanizmave ideologjikë të “American Dream”. Suksesi i Martin-it nuk varet vetëm nga talenti, por nga konvertimi i tij në një objekt të pranueshëm për tregun kulturor. Në këtë kuptim, romani parashikon logjikën moderne të kapitalizmit kulturor, ku vlera e individit prodhohet dhe konsumohen nëpërmjet njohjes publike, jo meritës së brendshme. Megjithatë, disa lexime kritike vërejnë se narrativa nuk e dekonstrukton plotësisht mitin e vetë-bërjes (self-made man), por e çon atë deri në ekstrem. Martin Eden mbetet i ngulitur në idenë se individi mund të ngrihet përmes vullnetit absolut, duke e bërë tragjedinë e tij jo thjesht rezultat të strukturave shoqërore, por edhe të një filozofie ekzistenciale të pakompromis. Në aspektin e ndikimit letrar, romani ka ushtruar një ndikim të qëndrueshëm në letërsinë moderne dhe postmoderne, veçanërisht në temat e alienimit, krizës së identitetit dhe konfliktit midis subjektit dhe shoqërisë. Ai ka ndikuar në mënyrën se si letërsia amerikane trajton figurën e artistit dhe intelektualit si një subjekt i përçarë midis krijimit dhe konsumit social. Në leximin bashkëkohor, “Martin Eden” fiton një relevancë të re në kontekstin e ekonomisë së vëmendjes, mediave sociale dhe kulturës së famës. Martin mund të shihet si një figurë para-moderne e individit që kërkon validim përmes njohjes publike — një dinamikë që sot është intensifikuar në mënyrë radikale. Suksesi i tij i vonuar dhe boshllëku ekzistencial pas famës rezonojnë drejtpërdrejt me përvojën moderne të ekspozimit të vazhdueshëm dhe konsumit të identitetit. Në këtë sens, romani nuk lexohet më vetëm si kritikë e shoqërisë së shekullit XX, por si një tekst profetik mbi krizën e kuptimit në modernitetin e vonë. Ai mbetet i rëndësishëm sepse nuk ofron zgjidhje morale, por ekspozon tensionin e pazgjidhshëm midis aspiratës për vetë-realizim dhe pamundësisë së një kuptimi të qëndrueshëm shoqëror dhe ekzistencial. Nga. Rrevista Prestige

Alberto Pancorbo (lindur më 1956) është një piktor bashkëkohor spanjoll, i lidhur me skenën e artit figurativ dhe eksperimental në Spanjë. Ai bën pjesë në atë brez artistësh që kanë punuar mes traditës së pikturës klasike dhe kërkimeve moderne mbi formën, ngjyrën dhe gjestin artistik. Stili i tij zakonisht përshkruhet si ekspresiv dhe i lirë, me theks te figura njerëzore, linja dinamike dhe kompozime që shpesh sugjerojnë lëvizje dhe emocionalitet më shumë sesa realizëm të detajuar. Në këtë kuptim, puna e tij lidhet me një qasje bashkëkohore spanjolle që nuk synon vetëm paraqitjen, por edhe gjendjen shpirtërore të subjektit. Sa i përket famës dhe ndikimit, Pancorbo nuk është ndër emrat globalisht të njohur të artit si Picasso apo Dalí, por ka një prani më të kufizuar dhe të specializuar në rrethe artistike, koleksionistë dhe ekspozita të caktuara. Rëndësia e tij qëndron më shumë në kontributin brenda skenës bashkëkohore dhe në vazhdimësinë e pikturës figurative spanjolle sesa në një ndikim masiv ndërkombëtar. Në praktikën e Alberto Pancorbo-s (l. 1956), figura njerëzore shfaqet si një terren i hapur eksperimentimi ku vizatimi, gjesti dhe ngarkesa emocionale ndërthuren në mënyrë organike. Puna e tij nuk synon përfaqësimin iluziv të realitetit, por një lexim më të thellë të trupit si gjurmë ndjesie dhe tensioni të brendshëm. Në portretet dhe figurat e tij, identiteti nuk artikulohet përmes detajeve të sakta fizionomike, por përmes energjisë së linjës dhe ritmit të kompozimit. Konturet shpesh janë të lirshme, të ndërprera ose të shtresuara, duke krijuar një ndjesi lëvizjeje të vazhdueshme, sikur figura të jetë në proces formimi ose shpërbërjeje. Kjo qasje e vendos artistin në një dialog të drejtpërdrejtë me traditën ekspresioniste evropiane, ku forma shërben si bartëse e gjendjes psikologjike. Në studimet e trupit dhe aktit, Pancorbo përdor ekonominë e mjeteve si strategji estetike: pak elemente, por me intensitet të lartë shprehës. Trupi nuk trajtohet si objekt statik, por si strukturë dinamike që regjistron peshën, ekuilibrin dhe impulsin e momentit. Hapësira përreth shpesh reduktohet në minimum, duke e zhvendosur fokusin drejt marrëdhënies midis figurës dhe boshllëkut. Në tërësi, praktika e tij vizuale ndërton një poetikë të brishtësisë dhe spontanitetit, ku piktura dhe vizatimi nuk janë vetëm mediume për përfaqësim, por mjete për të artikuluar gjendje të përkohshme të qenies. Pancorbo propozon një figuracion që qëndron në kufirin mes kontrollit dhe lirshmërisë, duke e mbajtur imazhin në një tension të vazhdueshëm mes ndërtimit dhe shpërbërjes së tij. Për Alberto Pancorbo-n nuk ekziston një “listë kanonike” ndërkombëtare e veprave me tituj të standardizuar dhe të dokumentuar gjerësisht në muze të mëdhenj (siç ndodh me artistët klasikë ose super të kataloguar). Megjithatë, në galeritë dhe materialet e ekspozitave të tij, veprat zakonisht paraqiten si punë të paemërtuara ose me tituj përshkrues, të organizuara në seri tematike. Ja si mund të integrohen “veprat” e tij në mënyrë reale dhe të përdorshme për katalog: Ciklet kryesore të veprave të Pancorbo-s: “Portraits / Portrete” – seri pikturash dhe vizatimesh ku figura njerëzore reduktohet në shenja ekspresive dhe tension linjor. Këto vepra fokusohen te shikimi dhe struktura psikologjike e fytyrës, jo te ngjashmëria reale. “Figure Studies / Studime figure” – punime mbi trupin njerëzor në pozicione të ndryshme, shpesh të ndërtuara me goditje të shpejta dhe konture të fragmentuara. Këtu trupi shfaqet si proces, jo si formë e përfunduar. “Nudes / Akti (nude)” – seri që eksplorojnë trupin e zhveshur si strukturë plastike dhe emocionale. Punët karakterizohen nga ekonomi e mjeteve dhe theks te ritmi i linjës. “Drawings / Vizatime ekspresive” – një pjesë thelbësore e prodhimit të tij artistik, ku linja autonome dhe spontane mbart peshën kryesore të kompozimit. Shpesh këto punë funksionojnë si skica autonome, jo thjesht përgatitore. “Figurative Compositions / Kompozime figurative” – vepra ku figura vendoset në hapësira të thjeshtuara ose abstrakte, me qëllim krijimin e një atmosfere introspektive dhe të pezullt. Në shumë raste, veprat e tij identifikohen thjesht si: Untitled (Portrait) Untitled (Figure) Untitled (Nude Study) ose me data dhe teknikë (p.sh. vaj në kanavacë, vizatim me bojë).

TERESA PALMER. Fuqia e Heshtur e Autenticitetit Pak aktore të brezit të tyre kanë arritur të ndërthurin me aq natyrshmëri elegancën, talentin, qëndrueshmërinë dhe autenticitetin sa Teresa Palmer. Nga rrugët e qeta të Adelaide në Australi deri në skenën globale të Hollywood-it, rrugëtimi i saj është një dëshmi e forcës së karakterit, këmbënguljes dhe besimit tek vetja. E lindur më 26 shkurt 1986 në Adelaide të Australisë Jugore, Teresa Mary Palmer u rrit në një mjedis modest, ku ëndrrat shpesh dukeshin më të mëdha se mundësitë. Megjithatë, që në moshë të re ajo shfaqi një shpirt krijues dhe një vendosmëri që do ta çonte drejt suksesit ndërkombëtar. Emri i saj u vendos në nder të Nënë Terezës, dhe me kalimin e viteve Teresa do të mishëronte shumë prej vlerave që simbolizon kjo figurë: përulësinë, dhembshurinë dhe forcën njerëzore. Momenti vendimtar erdhi në vitin 2003, kur fitoi konkursin lokal “Search for a Movie Star”. Kjo fitore i hapi dyert e industrisë së filmit dhe shënoi fillimin e një udhëtimi të jashtëzakonshëm. Dy vite më vonë ajo debutoi në filmin australian “Wolf Creek”, duke tërhequr vëmendjen e publikut dhe kritikës. Megjithatë, ishte filmi “2:37” në vitin 2006 ai që e vendosi përfundimisht në qendër të vëmendjes. Filmi u prezantua në Festivalin e Filmit në Kanë dhe interpretimi i saj u vlerësua si një nga zbulimet më premtuese të kinemasë australiane. Ky sukses i hapi rrugën drejt Hollywood-it. Gjatë viteve që pasuan, Teresa ndërtoi me kujdes një filmografi mbresëlënëse. Ajo interpretoi në filma të njohur si “The Grudge 2”, “Bedtime Stories”, “The Sorcerer's Apprentice”, “I Am Number Four” dhe “Take Me Home Tonight”. Çdo rol tregonte një dimension të ri të talentit të saj, duke dëshmuar aftësinë për të kaluar nga drama te komedia, nga romanca te fantashkenca. Një tjetër moment kulmor erdhi në vitin 2013 me filmin “Warm Bodies”. Suksesi ndërkombëtar i këtij projekti e bëri një emër të njohur në mbarë botën dhe e afroi edhe më shumë me publikun global. Bukuria e saj natyrale, karizma dhe interpretimi emocional u bënë elemente që e dallonin nga shumë figura të tjera të industrisë. Në vitin 2014, Teresa u martua me aktorin dhe regjisorin Mark Webber. Ndërsa shumë histori të famshme të Hollywood-it janë shoqëruar me trazira dhe skandale, historia e tyre është shndërruar në një simbol harmonie, dashurie dhe stabiliteti familjar. Së bashku kanë ndërtuar një jetë që pasqyron vlerat që Teresa promovon edhe publikisht. Kulmi artistik erdhi me filmin “Hacksaw Ridge” në vitin 2016. Filmi u nominua për çmime prestigjioze ndërkombëtare dhe performanca e saj mori vlerësime të shumta nga kritika. Ky rol dëshmoi pjekurinë e saj artistike dhe aftësinë për të mbajtur peshën emocionale të një historie të madhe. Nga viti 2018 deri në vitin 2022, Teresa Palmer fitoi zemrat e miliona shikuesve në mbarë botën përmes rolit të Diana Bishop në serialin e suksesshëm “A Discovery of Witches”. Personazhi i saj inteligjent, i fortë dhe kompleks e ktheu atë në një ikonë moderne të ekranit televiziv. Gjatë karrierës së saj, ajo ka marrë nominime dhe vlerësime të shumta nga organizata prestigjioze, përfshirë Australian Academy of Cinema and Television Arts (AACTA). Megjithatë, ndikimi i saj nuk matet vetëm me çmime apo suksese profesionale. Teresa Palmer është bërë një zë frymëzues për miliona njerëz. Përmes promovimit të mirëqenies emocionale, jetesës së shëndetshme, prindërimit të ndërgjegjshëm dhe ekuilibrit mes karrierës dhe familjes, ajo ka treguar se suksesi i vërtetë nuk ka kuptim pa paqe të brendshme dhe integritet personal. Historia e saj na kujton se madhështia nuk lind gjithmonë nga zhurma. Shpesh ajo ndërtohet në heshtje, me punë të palodhur, me këmbëngulje dhe me besim në vlerat që të formojnë si njeri. Në një industri ku imazhi shpesh vendoset mbi përmbajtjen, Teresa ka zgjedhur autenticitetin. Në një botë të fiksuar pas përsosmërisë, ajo ka zgjedhur njerëzoren. Sot, Teresa Palmer mbetet një nga figurat më elegante dhe më të respektuara të kinemasë bashkëkohore. Trashëgimia e saj nuk qëndron vetëm në filmat që ka realizuar, por në shembullin që ka dhënë. Ajo dëshmon se është e mundur të arrish sukses global pa humbur thjeshtësinë, dinjitetin dhe vlerat njerëzore. Historia e Teresa Palmer është historia e një gruaje që e ktheu talentin në art, famën në përgjegjësi dhe suksesin në frymëzim. © Copyright Liliana Pere Themeluese & Kryeredaktore

Emily Dickinson – Poetja e heshtjes që ndryshoi letërsinë botërore. Emily Elizabeth Dickinson ishte një poete amerikane, një nga zërat më origjinalë dhe më të fuqishëm të letërsisë universale. E lindur më 10 dhjetor 1830 në qytetin Amherst të Massachusetts, në Shtetet e Bashkuara, ajo u bë simbol i introspeksionit, lirisë krijuese dhe fuqisë së mendimit individual. Edhe pse gjatë jetës së saj mbeti pothuajse e panjohur për publikun e gjerë, sot konsiderohet një nga figurat më të rëndësishme të poezisë botërore dhe një nga themelueset shpirtërore të poezisë moderne. Emily lindi në një familje të respektuar dhe me ndikim në komunitetin e Amherstit. Babai i saj, Edward Dickinson, ishte avokat, politikan dhe anëtar i Kongresit Amerikan, ndërsa nëna e saj, Emily Norcross Dickinson, kujdesej për jetën familjare. Ajo u rrit së bashku me vëllain e saj Austin Dickinson dhe motrën Lavinia Dickinson, e cila do të luante një rol vendimtar pas vdekjes së poetes duke zbuluar dhe ruajtur dorëshkrimet e saj. Arsimi i Emily Dickinson ishte i pasur dhe i gjerë për standardet e kohës. Ajo studioi në Amherst Academy, ku u njoh me letërsinë, historinë, filozofinë, astronominë, botanikën dhe shkencat natyrore. Më vonë vazhdoi studimet në Mount Holyoke Female Seminary, por qëndroi atje vetëm për një periudhë të shkurtër. Pavarësisht largimit nga institucioni, ajo vazhdoi të arsimohej në mënyrë të pavarur gjatë gjithë jetës përmes leximit dhe studimit të pandërprerë. Veprimtaria e saj letrare zhvillohej larg syve të publikut. Ndërsa bota jashtë ndryshonte me ritme të shpejta, Dickinson krijonte në qetësinë e shtëpisë së saj. Gjatë jetës shkroi afro 1.800 poezi, por vetëm një numër shumë i vogël u botua dhe shpesh në forma të ndryshuara nga redaktorët. Ajo nuk kërkoi famë, nuk ndoqi qarqet letrare dhe nuk e pa kurrë veten si figurë publike. Megjithatë, pas vdekjes së saj më 15 maj 1886, motra Lavinia zbuloi qindra dorëshkrime të ruajtura me kujdes. Ky zbulim e ndryshoi përgjithmonë historinë e letërsisë amerikane. Veprat e Emily Dickinson nuk u botuan si libra gjatë jetës së saj. Pas vdekjes u publikuan përmbledhje të rëndësishme si "Poems by Emily Dickinson" (1890), "The Complete Poems of Emily Dickinson" dhe "The Letters of Emily Dickinson". Ndër poezitë më të njohura të saj janë "Because I could not stop for Death", "Hope is the thing with feathers", "I'm Nobody! Who are you?", "I heard a Fly buzz—when I died" dhe "A Bird came down the Walk". Stili i Dickinson ishte krejtësisht i veçantë për kohën. Ajo përdorte vargje të shkurtra, ritëm të pazakontë, viza ndarëse karakteristike dhe metafora të fuqishme. Poezia e saj nuk mbështetej te zbukurimet e tepërta gjuhësore, por te forca e mendimit. Me pak fjalë ajo arrinte të trajtonte tema të mëdha si vdekja, pavdekësia, dashuria, natyra, vetmia, besimi, dyshimi dhe kuptimi i ekzistencës njerëzore. Pikërisht kjo aftësi për të thënë shumë me pak fjalë e bëri një nga poetet më novatore të të gjitha kohërave. Rëndësia e Emily Dickinson qëndron në faktin se ajo e ndryshoi mënyrën se si kuptohet poezia. Në një epokë kur poezia ndiqte rregulla të ngurta, ajo krijoi një gjuhë krejt personale dhe të lirë. Ndikimi i saj ndihet te breza të tërë poetësh modernë dhe bashkëkohorë. Sot ajo renditet pranë emrave si William Shakespeare, Walt Whitman, Emily Brontë dhe Maya Angelou, si një nga figurat më të rëndësishme të letërsisë botërore. Jeta e saj përmban episode që ndihmojnë për të kuptuar personalitetin e saj. Një nga ngjarjet më domethënëse ishte zgjedhja për t'u tërhequr gradualisht nga jeta shoqërore, duke e kthyer shtëpinë e saj në qendrën e universit krijues. Një tjetër moment i rëndësishëm ishte periudha e studimeve në Mount Holyoke, ku u përball me pyetje të thella mbi fenë dhe besimin, tema që do të shfaqeshin vazhdimisht në poezinë e saj. Ngjarja më vendimtare mbetet zbulimi i dorëshkrimeve nga Lavinia pas vitit 1886, pa të cilin bota mund të mos e kishte njohur kurrë madhështinë e Emily Dickinson. Elita letrare e konsideron Dickinson një gjeni poetik. Studiuesit admirojnë thellësinë filozofike të vargjeve të saj, ndërsa kritikët e vlerësojnë si një nga mendjet më origjinale të historisë së letërsisë. Veprat e saj studiohen në universitetet më prestigjioze të botës dhe vazhdojnë të frymëzojnë lexues të çdo brezi. Emily Dickinson përfaqëson triumfin e mendimit mbi zhurmën, të thellësisë mbi sipërfaqësoren dhe të artit mbi kohën. Nga qetësia e një shtëpie në Amherst, ajo krijoi një univers poetik që sot i përket gjithë njerëzimit. Emri i saj mbetet një dëshmi se forca më e madhe e letërsisë nuk qëndron te fama e menjëhershme, por te aftësia për të prekur shpirtin njerëzor përtej shekujve. Nga Prestige.

Shkrimtare e madhe që frymëzon. Nadine Gordimer – Gruaja që e ktheu letërsinë në një armë kundër padrejtësisë. Nadire ishte nje shkrimtare që shkruajti histori dhe që ndryshoi historinë. Nadine Gordimer (20 nëntor 1923 – 13 korrik 2014) ishte një nga ato zëra të rrallë që përdori fuqinë e fjalës për të sfiduar padrejtësinë, racizmin dhe shtypjen. Romanciere, autore tregimesh të shkurtra, dramaturge dhe aktiviste politike nga Afrika e Jugut, ajo u bë një nga figurat më të respektuara të letërsisë botërore dhe një simbol i rezistencës morale kundër sistemit famëkeq të apartheid-it. Nadine Gordimer letërsine e bëri ndërgjegje. Nga jeta e saj mësojmë se guximi nuk është mungesa e frikës. Guximi është të flasësh kur heshtja është më e sigurt. Mësojmë se talenti fiton vlerë vetëm kur vihet në shërbim të së vërtetës. Dhe mësojmë se fjalët, kur mbështeten mbi integritetin, mund të bëhen më të forta se pushteti. Nadine Gordimer na tregon me menyren e te shkruarit se shkrimtari i madh Është ai që i ndihmon njerëzit ta kuptojnë më thellë veten dhe pushtetin. Një nga mesazhet më të fuqishme që na lë është se nuk duhet të vuash personalisht një padrejtësi për ta kundërshtuar atë. Gordimer besonte se çdo njeri i ndershëm ka detyrimin moral të ngrihet kundër së keqes, pavarësisht origjinës, fesë apo përkatësisë së tij. Nadine Gordimer ishte një shkrimtare e madhe, një ndërgjegje morale e kohës së saj. Në një shoqëri të ndërtuar mbi ndarjen racore dhe privilegjin, ajo zgjodhi të mos qëndronte e heshtur. Shkroi për atë që shumë njerëz nuk donin ta shihnin dhe nuk donin ta dëgjonin. Ajo e kuptoi se padrejtësia nuk dëmton vetëm viktimën; ajo deformon edhe shpirtin e atij që përfiton prej saj. Prandaj personazhet e saj nuk janë heronj të përsosur. Ata janë njerëz që përballen me zgjedhje të vështira morale. Rëndësia e Gordimer qëndron në faktin se ajo tregoi se arti nuk duhet të jetë arratisje nga realiteti. Letërsia mund të jetë një formë përgjegjësie. Ajo përdori romanin për të zbuluar konfliktet e fshehta të shoqërisë, frikën, fajin, privilegjin dhe heshtjen. Ndikimi i saj shkon përtej Afrikës së Jugut. Ajo na mësoi se racizmi, diskriminimi dhe pabarazia nuk janë probleme vetëm të një vendi. Ato janë sprova universale për ndërgjegjen njerëzore. Për këtë arsye veprat e saj vazhdojnë të lexohen edhe sot. Në vitin 1991, Gordimer u nderua me Çmimin Nobel për Letërsi, duke u vlerësuar si një shkrimtare që, përmes krijimtarisë së saj madhështore epike, i ka sjellë një përfitim të jashtëzakonshëm njerëzimit. Ajo ishte gruaja e parë afrikane dhe autorja e parë nga Afrika e Jugut që fitoi këtë çmim prestigjioz. Një fëmijëri që formësoi ndërgjegjen e saj Nadine Gordimer lindi më 20 nëntor 1923 në qytetin minerar Springs, pranë Johanesburgut, në provincën Transvaal të Bashkimit të Afrikës së Jugut. Ajo ishte vajza e dytë e Isidore Gordimer (1887–1962), një orëndreqës hebre me origjinë nga Žagarė e Lituanisë, dhe Hannah “Nan” Myers Gordimer (1897–1973), emigrante hebreje britanike nga Londra. Edhe pse u rrit në një familje laike, Nadine u ndikua thellësisht nga ndjeshmëria sociale e nënës së saj. Hannah Gordimer ishte e shqetësuar nga varfëria dhe diskriminimi që përjetonin afrikano-jugorët me ngjyrë dhe krijoi një qendër kujdesi për fëmijët e tyre. Kjo frymë humanizmi do të bëhej më vonë boshti moral i veprës së së bijës. Që në adoleshencë, Gordimer pa nga afër represionin shtetëror. Policia bastisi shtëpinë e familjes së saj dhe konfiskoi letra e ditarë, një përvojë që i tregoi se si pushteti mund të ndërhyjë në jetën private të njerëzve. Për shkak të izolimit gjatë fëmijërisë, Nadine filloi të shkruante shumë herët. Në vitin 1937, vetëm 13 vjeçe, botoi tregimin e saj të parë për fëmijë, “The Quest for Seen Gold”, në gazetën Children’s Sunday Express. Pak më vonë u botua edhe tregimi “Come Again Tomorrow”. Kur ishte 16 vjeçe, ajo publikoi veprën e saj të parë artistike për të rritur. Studimet i ndoqi për një vit në University of the Witwatersrand, ku për herë të parë u përball me realitetin e ndarjes racore dhe njohu intelektualë nga komunitete të ndryshme. Në vitin 1948 u vendos në Johanesburg, ku jetoi pjesën më të madhe të jetës. Romani i saj i parë, “The Lying Days”, u botua në 1953. Vepra kishte elemente autobiografike dhe përshkruante zgjimin politik të një gruaje të re në një shoqëri të ndarë nga racizmi. Letërsia kundër apartheid-it Shumica e veprave të Gordimer trajtojnë konfliktin midis ndërgjegjes njerëzore dhe sistemeve shtypëse. Ajo shkroi për padrejtësinë racore, pabarazinë ekonomike, dashurinë e ndaluar, frikën, fajin dhe përgjegjësinë morale. Ndër veprat e saj më të rëndësishme janë: “The Conservationist” (1974) “Burger’s Daughter” (1979) “July’s People” (1981) Romani “The Conservationist” fitoi Booker Prize në vitin 1974, një nga çmimet më prestigjioze në botën anglishtfolëse. Ndërsa “Burger’s Daughter”, që tregonte historinë e vajzës së një aktivisti kundër apartheid-it, u ndalua nga qeveria e Afrikës së Jugut. Veprat e saj nuk ishin thjesht letërsi; ato ishin një pasqyrë e shoqërisë dhe një sfidë ndaj pushtetit. Aktiviste në krah të Nelson Mandelës Nadine Gordimer nuk u mjaftua vetëm me shkrimin. Ajo u përfshi aktivisht në lëvizjen kundër apartheid-it dhe iu bashkua African National Congress (ANC) në periudhën kur organizata ishte ende e ndaluar. Madje ajo ndihmoi Nelson Mandelën me këshilla për fjalimin e tij historik të mbrojtjes në gjyqin e vitit 1964, të njohur si “I Am Prepared to Die”, që parapriu dënimin e tij me burgim të përjetshëm. Pas përfundimit të apartheid-it, Gordimer vazhdoi angazhimin publik duke mbështetur kauzat për ndërgjegjësimin ndaj HIV/AIDS. Në vitin 1949 u martua me dentistin Gerald Gavron, me të cilin pati vajzën Oriane (lindur në vitin 1950). Martesa përfundoi me divorc pas tre vitesh. Në vitin 1954 u martua me tregtarin e njohur të artit Reinhold Cassirer, anëtar i familjes së famshme hebreo-gjermane Cassirer. Çifti pati një djalë, Hugo Cassirer, i lindur në 1955, i cili u bë regjisor filmash në Nju Jork. Martesa e tyre zgjati deri në vdekjen e Reinhold Cassirer në vitin 2001. Pavarësisht se fëmijët dhe nipërit e mbesat jetonin jashtë vendit, Gordimer nuk pranoi kurrë të largohej nga Afrika e Jugut. Ajo jetoi për më shumë se pesë dekada në të njëjtën shtëpi historike në Parktown, Johannesburg. Çmimi Nobel dhe njohja botërore Kur mori Çmimin Nobel për Letërsi në vitin 1991, Nadine Gordimer tashmë konsiderohej një ndër zërat më të rëndësishëm të ndërgjegjes njerëzore. Përveç Nobelit, ajo fitoi një numër të madh vlerësimesh ndërkombëtare: W. H. Smith Commonwealth Literary Award (1961) James Tait Black Memorial Prize (1972) Booker Prize (1974) Grand Aigle d’Or, Francë (1975) Premio Malaparte, Itali (1985) Nelly Sachs Prize, Gjermani (1985) Anisfield-Wolf Book Award (1988) International Botev Prize (1996) Commonwealth Writers’ Prize për “The Pickup” (2002) Officier de la Légion d’Honneur, Francë (2007) Ajo ishte gjithashtu anëtare nderi e institucioneve prestigjioze si American Academy of Arts and Letters, American Academy of Arts and Sciences, Royal Society of Literature dhe mori mbi 15 doktoratura honorifike. Trashëgimia e një zëri të guximshëm Nadine Gordimer ndërroi jetë më 13 korrik 2014, në moshën 90-vjeçare, në Johannesburg. Por zëri i saj vazhdon të jetojë. Ajo na kujton se letërsia nuk është vetëm art; është ndërgjegje, guxim dhe përgjegjësi. Në një kohë kur shumë heshtnin nga frika, Gordimer shkroi. Kur padrejtësia bëhej ligj, ajo e sfidoi me fjalë. Kur urrejtja ndante njerëzit sipas racës, ajo tregoi se humanizmi është më i fortë se çdo mur. Historia e Nadine Gordimer është dëshmi se një shkrimtare mund të bëhet një forcë ndryshimi. Ajo nuk luftoi me armë, por me libra. Nuk sundoi me pushtet, por me të vërtetën. Dhe pikërisht për këtë arsye mbetet një nga figurat më frymëzuese të shekullit XX dhe fillimit të shekullit XXI.

Erich Maria Remarque – një nga ndërgjegjet më të mëdha morale të letërsisë së shekullit XX. Erich Maria Remarque nuk konsiderohet thjesht një romancier i luftës. Erich ishte një shkrimtar gjerman, i njohur si një nga autorët më të rëndësishëm të letërsisë kundër luftës në shekullin XX.dhe fitoi famë botërore me romanin “Asgjë e re nga Fronti i Perëndimit” (All Quiet on the Western Front, 1929). Në vlerësimin e kritikës serioze letrare, ai është një humanist i madh, një shkrimtar që e përdori letërsinë për të eksploruar pyetjet më të thella të ekzistencës njerëzore: jetën, vdekjen, humbjen, kujtesën, dashurinë dhe absurditetin e historisë. Analiza e veprës së tij. Në qendër të filozofisë së Remarque qëndron ideja se lufta nuk shkatërron vetëm trupat, por edhe shpirtin njerëzor. Tek Asgjë e re nga Fronti Perëndimor, personazhet nuk luftojnë vetëm me armikun; ata luftojnë me humbjen e rinisë, të ëndrrave dhe të identitetit. Brezi i tij shfaqet si një brez i "humbur", i vendosur mes jetës dhe vdekjes, pa mundur të kthehet më në pafajësinë e dikurshme. Ndryshe nga Tolstoi, i cili kërkon kuptim moral në histori, ose Dostojevski, që kërkon shpëtim përmes besimit, Remarque paraqet njeriun modern të shekullit XX përballë një bote ku kuptimi është bërë i pasigurt. Në këtë aspekt ai afrohet me mendimin ekzistencialist që më vonë do të zhvillohej nga Albert Camus dhe Jean-Paul Sartre. Në veprat e tij përsëritet vazhdimisht një pyetje: Si mund të ruajë njeriu dinjitetin dhe humanizmin në një botë që prodhon vazhdimisht dhunë? Përgjigjja e Remarque nuk është ideologjia, por miqësia, dashuria, kujtesa dhe dhembshuria njerëzore. Remarque shkruan me një gjuhë të thjeshtë, të qartë dhe jashtëzakonisht emocionale. Ai nuk përdor zbukurime të tepërta stilistike. Fuqia e tij qëndron te: realizmi psikologjik; dialogët e natyrshëm; përshkrimi i ndjenjave njerëzore; aftësia për të krijuar emocione të thella me fjali të thjeshta. Kjo është arsyeja pse veprat e tij lexohen njësoj nga publiku i gjerë dhe nga studiuesit e letërsisë. Në hierarkinë e letërsisë botërore, Remarque konsiderohet një klasik i shekullit XX. Ai nuk renditet zakonisht në të njëjtin grup me titanët filozofikë si: Tolstoi, Dostojevski, Shakespeare, Goethe, Dante. Por ai vendoset pranë emrave shumë të rëndësishëm si: Ernest Hemingway, John Steinbeck, Albert Camus, George Orwell, Graham Greene. Në fushën e letërsisë kundër luftës, shumë studiues e konsiderojnë figurën më të rëndësishme të shekullit XX. Universitetet më prestigjioze në botë e studiojnë Remarque si: dëshmitar historik të Luftës së Parë Botërore; kritik të nacionalizmit ekstrem; përfaqësues të humanizmit modern; zë të "brezit të humbur" evropian. Sot veprat e tij analizohen jo vetëm në departamentet e letërsisë, por edhe në: histori; filozofi; studime të luftës; psikologji të traumës. Elita akademike e vlerëson veçanërisht për faktin se ai nuk shkruan propagandë. Ai nuk glorifikon asnjë komb dhe asnjë ideologji; ai vendos në qendër individin dhe vuajtjen njerëzore. Ndikimi në kulturën botërore Romani Asgjë e re nga Fronti Perëndimor ndryshoi përgjithmonë mënyrën se si përshkruhet lufta në letërsi dhe kinema. Përpara Remarque, lufta shpesh paraqitej si heroizëm dhe lavdi. Pas tij, ajo filloi të shihej si tragjedi njerëzore. Ndikimi i tij ndihet te shumë autorë, kineastë dhe studiues të mëvonshëm. Çmime dhe vlerësime Remarque nuk fitoi Çmimin Nobel, megjithëse emri i tij u përmend dhe u diskutua shpesh në qarqet letrare ndërkombëtare. Megjithatë, vlerësimi më i madh që mori ishte ndikimi global i veprës së tij: All Quiet on the Western Front u bë një nga romanet më të shitura të shekullit XX. U përkthye në dhjetëra gjuhë. U ekranizua disa herë me sukses ndërkombëtar. U përfshi në programet shkollore dhe universitare në mbarë botën. Konsiderohet një nga romanet më të rëndësishme të historisë moderne. Nëse Tolstoi është filozofi i historisë, Dostojevski filozofi i shpirtit dhe Camus filozofi i absurdit, atëherë Erich Maria Remarque është filozofi i plagës njerëzore të luftës. Ai nuk na mëson si të fitojmë beteja; ai na kujton çfarë humbet njerëzimi sa herë që një luftë fillon. Për këtë arsye, më shumë se pesë dekada pas vdekjes së tij, ai vazhdon të mbetet një nga zërat më të respektuar dhe më të lexuar të letërsisë botërore. Historia e jetes. Erich Maria Remarque – Zëri i ndërgjegjes njerëzore kundër luftës Në historinë e letërsisë botërore, pak shkrimtarë kanë arritur të përshkruajnë me kaq realizëm plagët e luftës dhe pasojat e saj mbi shpirtin njerëzor sa Erich Maria Remarque. I lindur si Erich Paul Remark më 22 qershor 1898 në Osnabrück të Gjermanisë dhe i ndarë nga jeta më 25 shtator 1970 në Locarno të Zvicrës, ai mbetet një nga romancierët më të rëndësishëm të shekullit XX dhe një simbol i letërsisë kundër luftës. Remarque lindi në një familje katolike të shtresës punëtore. Babai i tij ishte Peter Franz Remark (1867–1954), ndërsa nëna Anna Maria Stallknecht (1871–1917). Ai ishte fëmija i dytë i katër fëmijëve. Vëllai i tij më i madh, Theodor Arthur (1896–1901), vdiq në moshën pesëvjeçare, ndërsa motrat e tij ishin Erna (1900–1978) dhe Elfriede Maria Scholz (1903–1943). Ndikimi më i madh në jetën e tij ishte nëna, me të cilën kishte një lidhje të veçantë emocionale. Pas vdekjes së saj dhe pas përfundimit të Luftës së Parë Botërore, ai vendosi të përdorte emrin Maria në vend të emrit të mesëm Paul, si një homazh për kujtimin e saj. Më vonë ai ndryshoi edhe mbiemrin nga Remark në Remarque, duke rikthyer formën e vjetër familjare me origjinë franceze. Lufta që ndryshoi jetën e tij Nga viti 1916 deri në 1919, Remarque shërbeu në Ushtrinë Perandorake Gjermane gjatë Luftës së Parë Botërore. Përjetimet e tij në front, vuajtjet, humbjet dhe absurditeti i konfliktit lanë gjurmë të pashlyeshme në psikikën e tij. Lufta nuk i solli vetëm plagë fizike dhe emocionale. Ajo shkatërroi iluzionet e një brezi të tërë të rinjsh evropianë, të cilët u përballën me vdekjen dhe mizorinë në moshë shumë të re. Këto përvoja do të bëheshin më vonë burimi kryesor i krijimtarisë së tij letrare. Pas luftës, Remarque vazhdoi studimet për mësuesi dhe punoi si mësues fillore në disa qytete gjermane, duke filluar më 1 gusht 1919. Megjithatë, ai nuk qëndroi gjatë në këtë profesion. Gjatë viteve të mëvonshme ai punoi si bibliotekar, gazetar, redaktor, biznesmen dhe shkrimtar teknik për kompaninë gjermane të gomave Continental AG. Këto përvoja e ndihmuan të kuptonte më mirë shoqërinë gjermane të pasluftës dhe krizën morale që kishte përfshirë vendin. Ai kishte filluar të shkruante që në moshën 16-vjeçare. Në vitin 1920 botoi romanin e tij të parë, “Die Traumbude” (Dhoma e Ëndrrave). Kryevepra që tronditi botën Në vitin 1929 u botua romani që do ta bënte të pavdekshëm: “All Quiet on the Western Front” (Asgjë e re nga Fronti Perëndimor). Bazuar në përvojat e tij personale në Luftën e Parë Botërore, libri rrëfen jetën e ushtarëve gjermanë në llogore dhe shkatërrimin psikologjik që sjell lufta. Vepra u bë menjëherë një bestseller ndërkombëtar dhe konsiderohet një nga romanet më të rëndësishme të shekullit XX. Rëndësia e saj qëndron në faktin se krijoi një zhanër të ri letrar: letërsinë e veteranëve të luftës. Për herë të parë, lufta nuk paraqitej si heroizëm romantik, por si tragjedi njerëzore. Romani u përshtat disa herë për film dhe vazhdon edhe sot të konsiderohet një nga veprat më të fuqishme kundër luftës të shkruara ndonjëherë. Përballja me nazizmin Mesazhi pacifist i Remarque nuk u prit mirë nga regjimi nazist. Më 10 maj 1933, me urdhër të ministrit të propagandës naziste Joseph Goebbels, veprat e tij u shpallën “jopatriotike”. Librat e tij u dogjën publikisht, u ndaluan në Gjermani dhe u hoqën nga bibliotekat. Nazistët e sulmuan vazhdimisht, duke e akuzuar padrejtësisht se ishte hebre dhe duke pretenduar se nuk kishte marrë pjesë në luftë. Ata i hoqën shtetësinë gjermane në vitin 1938. Për t’i shpëtuar përndjekjes, Remarque u vendos fillimisht në Zvicër, në vilën e tij Casa Monte Tabor në Ronco, dhe më pas emigroi në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ku u bë qytetar amerikan në vitin 1947. Tre ngjarje që ndryshuan jetën e Erich Maria Remarque 1. Pjesëmarrja në Luftën e Parë Botërore (1916–1919) Në moshën 18-vjeçare ai u mobilizua në Ushtrinë Perandorake Gjermane dhe përjetoi tmerrin e luftës në front. Kjo përvojë u bë frymëzimi kryesor për veprat e tij dhe sidomos për romanin e famshëm “Asgjë e re nga Fronti Perëndimor”. 2. Botimi i romanit “All Quiet on the Western Front” (1929) Ky roman e bëri të njohur në të gjithë botën. Libri u kthye në bestseller ndërkombëtar, u përkthye në dhjetëra gjuhë dhe e vendosi Remarque mes shkrimtarëve më të rëndësishëm të shekullit XX. 3. Përndjekja nga regjimi nazist dhe mërgimi (1933–1938) Nazistët ndaluan veprat e tij, dogjën librat e tij publikisht dhe në vitin 1938 i hoqën shtetësinë gjermane. Ai u detyrua të largohej nga Gjermania dhe të jetonte fillimisht në Zvicër e më pas në Shtetet e Bashkuara. Erich Maria Remarque ndoqi shkollimin në Osnabrück dhe më pas studioi në një institut për përgatitjen e mësuesve (Teacher Training College). Para se të bëhej shkrimtar i njohur, ai punoi për një periudhë si mësues i shkollës fillore. Vepra më e famshme Pa dyshim, vepra më e famshme e Remarque është: “All Quiet on the Western Front” (1929) (“Asgjë e re nga Fronti Perëndimor”) Romani përshkruan jetën e ushtarëve të rinj gjermanë gjatë Luftës së Parë Botërore dhe konsiderohet një nga veprat më të rëndësishme kundër luftës në historinë e letërsisë botërore. Rëndësia e veprës: Bestseller ndërkombëtar. Përkthyer në dhjetëra gjuhë. Ekranizuar disa herë në film. Ndryshoi mënyrën se si letërsia paraqet luftën. Konsiderohet kryevepra absolute e Erich Maria Remarque. Tragjedia familjare Një nga plagët më të mëdha të jetës së tij ishte fati i motrës së tij, Elfriede Scholz. Ajo mbeti në Gjermani dhe në vitin 1943 u arrestua nga nazistët. Gjykata famëkeqe e Hitlerit, Volksgerichtshof, e shpalli fajtore për “dobësim të moralit kombëtar”, sepse kishte deklaruar se lufta ishte e humbur. Më 16 dhjetor 1943, Elfriede Scholz u ekzekutua me prerje koke. Remarque e mësoi këtë tragjedi vetëm pas luftës. Në kujtim të saj ai ia kushtoi romanin “Spark of Life” (Shkëndija e Jetës), botuar në vitin 1952. Veprat më të rëndësishme Pas suksesit të madh të “Asgjë e re nga Fronti Perëndimor”, Remarque vazhdoi të krijonte vepra që trajtonin pasojat morale, sociale dhe psikologjike të luftës. Ndër më të rëndësishmet janë: Die Traumbude (Dhoma e Ëndrrave) – 1920 Station am Horizont (Stacioni në Horizont) – 1927 All Quiet on the Western Front – 1929 The Road Back (Rruga e Kthimit) – 1931 Three Comrades (Tre Shokë) – 1936 Flotsam / Love Thy Neighbour – 1939–1941 Arch of Triumph (Harku i Triumfit) – 1945 Spark of Life (Shkëndija e Jetës) – 1952 A Time to Love and a Time to Die – 1954 Heaven Has No Favorites – 1961 The Night in Lisbon (Nata në Lisbonë) – 1962 Shadows in Paradise (Hije në Parajsë) – romani i tij i fundit. Jeta personale Remarque u martua me Ilse Jutta Zambona në vitin 1925. Çifti u divorcua në vitin 1930, por u rimartuan në vitin 1938 për ta ndihmuar atë të largohej nga Gjermania naziste. Martesa përfundoi përfundimisht në vitin 1957. Në vitin 1958, ai u martua me aktoren e famshme amerikane Paulette Goddard, me të cilën qëndroi deri në fund të jetës. Vdekja dhe trashëgimia Erich Maria Remarque vdiq më 25 shtator 1970, në moshën 72-vjeçare, në Locarno të Zvicrës. Trashëgimia e tij letrare është e jashtëzakonshme. Ai ndryshoi mënyrën se si bota e sheh luftën në letërsi. Në vend të glorifikimit të betejave, ai tregoi dhimbjen, humbjen, vetminë dhe shkatërrimin shpirtëror që lufta sjell mbi individin. Remarque përfaqëson ndërgjegjen morale të një brezi të plagosur nga luftërat botërore. Veprat e tij mbeten një thirrje universale për paqe, humanizëm dhe respekt për jetën njerëzore. Pikërisht për këtë arsye, ai vazhdon të lexohet në mbarë botën dhe konsiderohet një nga zërat më të fuqishëm të letërsisë moderne kundër luftës. Nga Prestige. #ErichMariaRemarque #LetërsiBotërore #AllQuietOnTheWesternFront #HistoriDheKulturë #RevistaPrestige

IRÈNE JACOB – Ikona, Eleganca që i dha shpirt kinemasë evropiane. Në historinë e kinemasë evropiane, pak aktore kanë arritur të bashkojnë me kaq finesë talentin, inteligjencën artistike dhe ndjeshmërinë njerëzore sa Irène Jacob. Aktore, shkrimtare dhe personalitet i kulturës frankofone, Irenë konsiderohet një nga figurat më të rëndësishme të filmit evropian të fund shekullit XX dhe fillimit të shekullit XXI. E njohur për interpretimet e saj të thella emocionale dhe praninë magnetike në ekran, Jacob u bë simbol i kinemasë artistike ndërkombëtare falë bashkëpunimit me regjisorin legjendar Krzysztof Kieślowski. Fama e saj kapërceu kufijtë e Francës dhe Zvicrës, duke e shndërruar në një ikonë të respektuar në festivalet më prestigjioze të botës, nga Kana deri në Hollywood. Rëndësia e saj nuk qëndron vetëm te çmimet dhe sukseset profesionale, por edhe te ndikimi që ka ushtruar në mënyrën se si përfaqësohet gruaja në kinemanë moderne evropiane: inteligjente, e ndërlikuar, e fortë dhe njëkohësisht thellësisht njerëzore. Me një karrierë që përfshin mbi katër dekada, dhjetëra filma dhe bashkëpunime me emra të mëdhenj të artit botëror, ajo mbetet një figurë referimi për brezat e rinj të aktorëve dhe një nga zërat më të respektuar të kulturës franceze dhe zvicerane. Eleganca e saj e natyrshme, përkushtimi ndaj artit dhe aftësia për të prekur publikun përmes roleve të paharrueshme e kanë bërë Irène Jacob një emër që vazhdon të frymëzojë dhe të ruajë prestigjin e kinemasë evropiane në arenën ndërkombëtare. Irène Jacob E lindur më 15 korrik 1966 në Paris, Irène Jacob vjen nga një familje intelektuale franceze që u vendos në Zvicër kur ajo ishte vetëm tre vjeçe. Fëmijërinë dhe formimin e saj e kaloi në Zvicër, ku u ushqye me kulturën frankofone dhe pasionin për artin. Në vitin 1984 u rikthye në Paris për të studiuar aktrim dhe teatër, duke hedhur themelet e një karriere të jashtëzakonshme artistike. Debutimi i saj në kinema erdhi në vitin 1987 me filmin Au revoir les enfants të regjisorit Louis Malle. Një kthesë vendimtare ndodhi në vitin 1991, kur Krzysztof Kieślowski i besoi rolin kryesor në La Double Vie de Véronique, interpretim që i solli Çmimin për Aktoren më të Mirë në Festivalin e Kanës. Në vitin 1994 ajo shkëlqeu sërish në kryeveprën Three Colors: Red, duke u bërë një nga figurat më të respektuara të kinemasë evropiane. Gjatë dekadave në vijim interpretoi në prodhime ndërkombëtare përkrah emrave të mëdhenj të filmit dhe televizionit. Në vitin 2019 botoi romanin e saj të parë, Big Bang, një homazh prekës për të atin. Që nga viti 2021 ajo drejton Institut Lumière, duke vazhduar të kontribuojë në kulturën dhe trashëgiminë kinematografike evropiane. Irène Jacob mbetet simbol i finesës artistike, inteligjencës krijuese dhe elegancës së përjetshme franko-zvicerane. Filmat më të rëndësishëm të Irène Jacob The Double Life of Véronique – Kryevepra që e bëri të famshme në mbarë botën. Në këtë film të regjisorit Krzysztof Kieślowski ajo interpreton dy personazhe paralele, një rol që i solli Çmimin për Aktoren më të Mirë në Festivalin e Kanës në vitin 1991. Three Colours: Red – Konsiderohet një nga filmat më të rëndësishëm të kinemasë evropiane moderne. Roli i Valentine e shndërroi Irène Jacob në një ikonë të filmit artistik ndërkombëtar dhe i solli nominim për BAFTA dhe César. The Secret Garden – Adaptimi i famshëm i romanit klasik që e prezantoi më gjerësisht para publikut anglishtfolës. Beyond the Clouds – Film i realizuar nga Michelangelo Antonioni dhe Wim Wenders, një nga bashkëpunimet më prestigjioze të karrierës së saj. U.S. Marshals – Prodhimi i saj më i njohur hollivudian, përkrah Wesley Snipes dhe Tommy Lee Jones. Fandango +1 Eternity – Një dramë poetike franceze me kast prestigjioz ku interpretoi përkrah Audrey Tautou. Librat 📖 Big Bang – Libri i parë dhe deri tani vepra e saj më e njohur letrare, botuar në vitin 2019. Është një rrëfim intim, autobiografik dhe poetik kushtuar kujtimit të babait të saj, ku ndërthuren kujtesa, familja, arti dhe identiteti. Përveç këtij romani, Irène Jacob është e njohur edhe për interpretimin e librave audio të veprave të autorëve si Anne Frank, Françoise Sagan dhe Irène Némirovsky. **Në kinemanë botërore, emri i Irène Jacob lidhet përjetësisht me dy kryeveprat e Krzysztof Kieślowskit, The Double Life of Véronique dhe Three Colours: Red, filma që e ngritën në rangun e ikonave të kinemasë evropiane. Në letërsi, ajo la gjurmën e saj me librin autobiografik Big Bang (2019), një rrëfim elegant dhe prekës që zbulon anën më personale të artistes franko-zvicerane.** Çmimet dhe vlerësimet kryesore 🏆 Çmimi për Aktoren më të Mirë në Festivalin e Kanës (1991) për interpretimin e dyfishtë në filmin La Double Vie de Véronique të Krzysztof Kieślowski. Ky është çmimi më i rëndësishëm i karrierës së saj dhe momenti që e bëri të famshme në mbarë botën. 🏆 Sant Jordi Award për Aktoren e Huaj më të Mirë (1993), një nga çmimet më prestigjioze të kinemasë në Spanjë. 🏆 Krzysztof Kieślowski Special Award (2002), një çmim nderi i dhënë në festivalin ndërkombëtar të kinematografisë Camerimage. 🏆 Leopard Club Award (2024) në Locarno Film Festival, si vlerësim për kontributin e saj të jashtëzakonshëm në kinemanë botërore. Nominime të rëndësishme Nominim për Çmimin César për Aktoren më të Mirë në vitin 1992 për La Double Vie de Véronique. Nominim për Çmimin César për Aktoren më të Mirë në vitin 1995 për Three Colors: Red. Nominim për BAFTA Award (Britania e Madhe) për Aktoren më të Mirë për filmin Three Colors: Red. E kurorëzuar me Çmimin e Aktores më të Mirë në Festivalin e Kanës në vitin 1991, Irène Jacob hyri në elitën e kinemasë botërore. Me nominime në César dhe BAFTA, si dhe me vlerësime ndërkombëtare që kulmuan me Leopard Club Award në vitin 2024, ajo mbetet një nga figurat më të respektuara të artit evropian, simbol i elegancës, inteligjencës artistike dhe interpretimit të rafinuar. Rikthimi në Festivalin e Kanës 2026 Irène Jacob ishte e pranishme në edicionin e 79-të të Festival de Cannes. Ajo u fotografua në tapetin e kuq më 22 maj 2026 gjatë premierës së filmit The Birthday Party (Histoires de la Nuit), duke tërhequr vëmendjen me elegancën e saj karakteristike. Pjesëmarrja e saj në Kanë nuk është rastësore. Irène Jacob është një nga figurat historike të festivalit, pasi në vitin 1991 fitoi Çmimin për Aktoren më të Mirë për filmin La Double Vie de Véronique të Krzysztof Kieślowski. Më pas ajo u rikthye në festival me filmin Three Colors: Red, një nga kryeveprat e kinemasë evropiane. Në maj 2026, më shumë se tri dekada pas triumfit të saj në Kanë, Irène Jacob u rikthye sërish në tapetin e kuq të festivalit më prestigjioz të kinemasë botërore. Prania e saj elegante në edicionin e 79-të të Festivalit të Kanës dëshmoi se klasi, talenti dhe prestigji artistik nuk zbehen me kohën. Nga fituesja e Çmimit për Aktoren më të Mirë në vitin 1991 deri te ikona e respektuar e kinemasë evropiane në vitin 2026, Irène Jacob mbetet një nga fytyrat më të dashura dhe më të vlerësuara të ekranit ndërkombëtar. Nga Rrevista Prestige .

Rona Nishliu dhe “Suus” – Kënga që i dha Shqipërisë rezultatin më të mirë në Eurovision. është një nga zërat më të veçantë të muzikës shqiptare. Ajo përfaqësoi Shqipërinë në me këngën emocionuese . 🏆 Vendi i 5-të në Eurovision 2012 Ky është ende rezultati më i mirë që Shqipëria ka arritur ndonjëherë në Eurovision. Interpretimi i Ronës u vlerësua për fuqinë vokale, emocionin e thellë dhe mesazhin universal. 🎶 Çfarë do të thotë “Suus”? “Suus” është një fjalë latine që do të thotë “personal” ose “i/e tij/saj”. Kënga flet për dhimbjen, vetminë dhe forcën për të vazhduar përpara. 🏅 Nga Festivali në Eurovision Rona fitoi vendin e parë në në fund të vitit 2011, duke siguruar kështu pjesëmarrjen e Shqipërisë në Eurovision 2012. Rona Nishliu E lindur në më 25 gusht 1986, Rona Nishliu është këngëtare shqiptare e njohur për stilin e saj unik dhe interpretimet plot emocion. Rona Nishliu vazhdon të jetë këngëtarja më e suksesshme në Eurovision, sa i përket përfaqësimit të Shqipërisë. Rona Nishliu me këngën Suus është renditë e pesta në vitin 2012, dhe këtë sukses të Nishliut deri më tash nuk ka arritë ta tejkalojë asnjë artist shqiptar. Alis me këngën “Nan” u rendit i 13-ti, edhe pse pritjet ishin më të mëdha. Ëëë... në këtë botë Ku dashuria s'jeton më Koha më për ne s'ka kohë - Jo-o Jo-o-o-o-o… Koha më për ne s'ka kohë. Ateroj... aeroplani im Në pistë pa drita t'shpirtit tënd Me bërryla ngjiten sot Ata që dje s'jetonin dot Por të djeshmet s'kanë rëndësi Nga detëra të trazuar u përpinë Ëëë të nesërmet nuk do t'sjellin gjë Vec shpresë pa shpresë e marrëzi. Më lerni të qaj,qaj,qaj Se k'të gjë më së miri di ta bëj tani! Se k'të gjë, më së miri di ta bëj tani. Më lerni të qaj,qaj,qaj Se k'të gjë më së miri di ta bëj tani! Se k'të gjë, më së miri di ta bëj tani. ✨ “Suus” mbetet një nga performancat më të fuqishme dhe më të paharrueshme në historinë e Eurovision-it për Shqipërinë. #RonaNishliu #Suus #Eurovision2012 #ShqipëriaNëEurovision #FestivaliIKëngës #MuzikëShqiptare #KultPlus

Rrevista Prestige.#Inspirim Shkrimi do te jete prezent tek Akademia Glibale dixhitale. Personalitet ne fushen e mjekesise qe frymezon pertej kohrave. Mjeku që dëgjoi rrahjet e së ardhmes në zemrën e çdo fëmije Profesionet ushtrohen me dije.Por ka profesione që kërkojnë edhe talent. Mjekësia është ndër ato pak thirrje që kërkojnë edhe shpirt. Sepse përballë njeriut të sëmurë nuk qëndron vetëm shkenca; qëndron ndërgjegjja, dhembshuria dhe përgjegjësia morale për jetën. Në kuptim të thellë të fjalës, Prof. Dr. Polikron Çelo ishte një mjek i madh . Ai ishte një humanist i veshur me mantelin e bardhë. Një njeri që zgjodhi t'ia kushtonte jetën periudhës më të brishtë dhe më të bukur të ekzistencës njerëzore: fëmijërisë. Kur një mjek kujdeset për një fëmijë, ai nuk shëron vetëm një pacient. Ai mbrojti një të ardhme. Ai ruajti një ëndërr. Ai shpëtoi një univers të tërë mundësish që ende nuk kanë lulëzuar. Ky ishte botkuptimi i heshtur që shoqëroi jetën e Prof. Dr. Polikron Çelos. I lindur në vitin 1932 në Mbrezhan të Përmetit, në një Shqipëri që përballej me sfida të mëdha historike dhe shoqërore, ai u rrit duke njohur nga afër vështirësitë e jetës. Ndoshta pikërisht aty, në kontaktin me nevojat e njerëzve të zakonshëm, lindi edhe bindja se njeriu gjen kuptimin e vet jo duke marrë nga jeta, por duke i dhënë asaj. Familja e tij do t'i jepte kulturës shqiptare edhe gazetarin dhe shkrimtarin Mitro Çela, vëllain e tij. Njëri do të shërbente me fjalën, tjetri me shkencën. Por të dy do të mbeteshin të bashkuar nga i njëjti ideal: dashuria për njeriun. Në vitet 1952–1953 ai kreu Shkollën e Mesme Mjekësore dhe nisi punën si ndihmës-mjek në Elbasan, Librazhd, Cërrik dhe Gramsh. Për shumë njerëz këto mund të jenë thjesht etapa profesionale. Por në të vërtetë ato ishin vitet kur ai mësoi se mjekësia nuk fillon në auditor dhe nuk mbaron në spital. Ajo fillon në dhimbjen e njeriut dhe përfundon vetëm kur rikthehet shpresa. Pas studimeve universitare dhe formimit të tij akademik, rruga e Prof. Çeles do të lidhej përfundimisht me pediatrinë. Në vitin 1970 ai u bë pedagog në Katedrën e Pediatrisë, duke hapur një kapitull të ri në historinë e kësaj fushe në Shqipëri. Pak vite më vonë, në periudhën 1972–1975, ai drejtoi Shërbimin e Nefrologji–Endokrinologji–Pediatrisë, ⁸ndërsa nga viti 1975 deri në vitin 1979 ishte Drejtor i Spitalit Klinik të Fëmijëve. Po, Prof. Dr. Polikron Çelo pati edhe specializim jashtë shtetit, një element shumë i rëndësishëm që e pasuron figurën e tij profesionale. Pas pranimit si pedagog në Katedrën e Pediatrisë në vitin 1970, ai themeloi Shërbimin e Nefrologjisë Pediatrike dhe më pas u specializua për 6 muaj në Itali në fushën e nefrologjisë pediatrike. Pas kthimit në Shqipëri, ai vuri në zbatim përvojën dhe njohuritë e fituara, duke kontribuar në zhvillimin modern të kësaj disipline mjekësore Fakti që Prof. Çelo u dërgua në Itali tregon jo vetëm vlerësimin që gëzonte si mjek dhe pedagog, por edhe besimin që institucionet kishin tek aftësitë e tij profesionale. Ai nuk u kthye thjesht me një diplomë specializimi; u kthye me një vizion më bashkëkohor për pediatrinë dhe nefrologjinë . Specializimi gjashtëmujor në Itali nuk ishte thjesht një etapë akademike në jetën e Prof. Dr. Polikron Çelos. Ishte takimi i një mendjeje kërkuese me horizontet më të përparuara të mjekësisë europiane. Ai u kthye në Shqipëri jo vetëm me dije të reja, por me bindjen se çdo fëmijë shqiptar meritonte të njëjtin standard kujdesi që ofrohej në qendrat më të zhvilluara të Europës. Në këtë kuptim, ai nuk importoi vetëm njohuri shkencore; ai solli një kulturë të re profesionale, një mënyrë të re të të menduarit për fëmijën, sëmundjen dhe jetën. Ky detaj e forcon shumë tezën se Prof. Dr. Polikron Çelo nuk ishte vetëm një pediatër i madh, por një nga figurat që ndihmoi në europianizimin e pediatrisë shqiptare në gjysmën e dytë të shekullit. Prof. Dr. Polikron Çelo nuk ishte thjesht një mjek i shquar dhe as vetëm një profesor universitar. Ai ishte një nga ata personalitete që rrallë lindin në një profesion. Nëse pediatria shqiptare ka pasur themelues, ndërtues dhe përfaqësues moralë, emri i tij qëndron ndër më të rëndësishmit. Ai formoi institucione, formoi mjekë, edukoi familje dhe mbrojti me përkushtim botën më të brishtë të shoqërisë: fëmijët. Në këtë kuptim, ai mbetet një nga etërit shpirtërorë të pediatrisë moderne shqiptare. Ashtu siç kujtohen në Europë figurat që ndërtuan kulturën moderne të kujdesit për fëmijën, në Shqipëri emri i Prof. Dr. Polikron Çelos lidhet me humanizmin mjekësor, me autoritetin shkencor dhe me besimin e palëkundur se çdo fëmijë meriton kujdesin më të mirë të mundshëm. Trashëgimia e tij nuk matet vetëm me postet që mbajti, por me brezat e mjekëve që formoi dhe me mijëra familjet që gjetën tek ai dijen, qetësinë dhe shpresën. Por madhështia e tij nuk qëndronte te postet. Postet janë të përkohshme. Emrat në dyer ndryshojnë. Titujt kalojnë nga një brez te tjetri. Ajo që mbetet është ndikimi që një njeri lë në jetën e të tjerëve. Pikërisht ky ndikim e bëri Prof. Dr. Polikron Çelon një figurë të pazëvendësueshme të pediatrisë shqiptare. Për dekada me radhë ai u bë zëri i besueshëm i prindërve shqiptarë. Që nga viti 1965 në radio dhe nga viti 1970 në Televizionin Shqiptar, ai hyri në mijëra familje jo si autoritet i ftohtë shkencor, por si këshilltar, mik dhe udhërrëfyes. Në botën moderne flitet shpesh për informacionin. Por Prof. Çelo besonte te dija që shndërrohet në urtësi. Ai e kuptonte se një nënë e qetë, e informuar dhe e ndërgjegjshme mund të bëjë po aq për shëndetin e fëmijës sa edhe një mjek i mirë. Kjo filozofi pasqyrohet edhe në veprën e tij shkencore. Nga "Pediatria për stomatologët" (1976) dhe ribotimi i saj në vitin 1978, te "Urinimi i pavullnetshëm i fëmijëve në gjumë" (1981), "Sëmundjet e veshkave në fëmijë" (1984), "Ç’duhet të bëjmë para se të vemi te mjeku" (1989), "Mjeku i fëmijëve në familje" (2003), "Mjeku i nënës dhe i fëmijës në familje" (2004), "Sëmundjet e veshkave në fëmijë" (2006), "Të ushqyerit e fëmijëve" (2008), "Pediatri ju përgjigjet" (2012) dhe "Babai" (2013), ai ndërtoi një bibliotekë të tërë në shërbim të jetës. Çdo libër ishte më shumë se një botim. Ishte një akt përgjegjësie qytetare. Në intervistat e tij, Prof. Çelo e përsëriste shpesh se mjekësia kërkon sakrifica. Kjo nuk ishte thjesht një fjali. Ishte përmbledhja e jetës së tij. Ai e kuptonte se mjeku nuk mund të matet vetëm me dijet që zotëron, por me aftësinë për ta vendosur atë dije në shërbim të tjetrit. Më 11 mars 2018, Prof. Dr. Polikron Çelo u nda nga jeta. Por ka njerëz që nuk largohen kurrë plotësisht. Ata vazhdojnë të jetojnë në kujtesën e pacientëve, në respektin e kolegëve, në faqet e librave që kanë shkruar dhe në brezat që kanë formuar. Sot, kur përmendet emri i Prof. Dr. Polikron Çelos, nuk kujtojmë vetëm një pediatër të shquar. Kujtojmë një filozofi të të jetuarit. Një besim të palëkundur se jeta njerëzore është vlera më e madhe që kemi dhe se shërbimi ndaj saj është forma më fisnike e ekzistencës. Sepse në fund, madhështia e një mjeku nuk matet me numrin e viteve që ka punuar, por me numrin e zemrave që ka prekur. Dhe në këtë kuptim, Prof. Dr. Polikron Çelo mbetet një nga figurat më të ndritura të mjekësisë shqiptare. Prof. Dr. Polikron Çelo ;Humanisti që e ngriti pediatrinë shqiptare në mision shoqëror. Të flasësh për Prof. Dr. Polikron Çelon vetëm si mjek do të thotë ta kufizosh një figurë që e kapërceu profesionin e vet. Ai ishte një humanist në kuptimin më të plotë të fjalës, një pedagog formues brezash dhe një nga arkitektët e kulturës moderne të kujdesit për fëmijën në Shqipëri. Në historinë e kombeve, ekzistojnë figura që ndërtojnë institucione dhe figura që ndërtojnë vetëdije. Prof. Çelo i përkiste të dyja kategorive. Ai kontribuoi në ndërtimin e strukturave moderne të pediatrisë dhe nefrologjisë pediatrike, por njëkohësisht ndikoi në formimin e mënyrës se si shoqëria shqiptare e kupton fëmijën, shëndetin dhe përgjegjësinë prindërore. Humanisti përpara mjekut Shkenca i dha dijen, por humanizmi i dha dimensionin e vërtetë të veprës së tij. Në qendër të filozofisë së Prof. Çelos nuk ishte sëmundja, por njeriu. Ai e kuptonte se pas çdo diagnoze ndodhej një fëmijë me frikërat, ëndrrat dhe të ardhmen e tij; pas çdo fëmije qëndronte një familje; dhe pas çdo familjeje qëndronte vetë shoqëria. Pikërisht për këtë arsye ai nuk e kufizoi kurrë veprimtarinë e tij brenda mureve të spitalit. Për të, mjekësia nuk ishte një marrëdhënie midis mjekut dhe pacientit, por një marrëdhënie midis dijes dhe jetës. Në këtë kuptim ai i ngjan figurave të mëdha humaniste të mjekësisë europiane, të cilët e shihnin mjekun jo vetëm si kurues, por si edukator, mendimtar dhe mbrojtës të dinjitetit njerëzor. Profesionisti që ndërtoi standarde Prof. Çelo i përkiste atij brezi pionierësh që punuan në një periudhë kur sistemi shëndetësor shqiptar po formësohej. Ai nuk trashëgoi institucione të konsoliduara; ai ndihmoi në ndërtimin e tyre. Krijimi dhe drejtimi i Shërbimit të Nefrologjisë Pediatrike, puna si pedagog në Fakultetin e Mjekësisë, drejtimi i Spitalit të Fëmijëve dhe aktiviteti i tij shkencor përfaqësojnë jo thjesht pozicione pune, por etapa të një projekti të madh profesional: modernizimin e pediatrisë shqiptare. Një profesionist i zakonshëm zbaton standardet ekzistuese. Një profesionist i madh krijon standarde të reja. Pikërisht këtu qëndron rëndësia e Prof. Çelos. Ai ishte ndër ata mjekë që e ngritën pediatrinë shqiptare nga niveli i praktikës rutinë në nivelin e disiplinës shkencore bashkëkohore. Një nga dimensionet më të rëndësishme të figurës së tij është ai pedagogjik. Mijëra studentë të mjekësisë kaluan në auditorët ku ligjëronte Prof. Çela. Për shumë prej tyre ai nuk ishte vetëm profesor, por model profesional dhe etik. Dija mund të transmetohet përmes librave. Karakteri transmetohet vetëm përmes shembullit. Në këtë aspekt, ndikimi i tij shkon përtej botimeve dhe studimeve shkencore. Ai jeton në punën e qindra mjekëve që u formuan nën drejtimin e tij dhe që më pas u shpërndanë në të gjithë Shqipërinë. Kjo është arsyeja pse figura e tij duhet parë jo vetëm në atë që bëri vetë, por edhe në atë që i mësoi të tjerët të bëjnë. Një pedagog i madh nuk krijon ndjekës; ai krijon pasardhës profesionalë. Pse mund të quhet "babai i pediatrisë shqiptare"? Historikisht, pediatria shqiptare ka pasur shumë figura të shquara dhe termi "babai i pediatrisë shqiptare" duhet përdorur me kujdes shkencor. Megjithatë, Prof. Dr. Polikron Çela është pa dyshim një nga figurat më përfaqësuese dhe më ndikueset në historinë e saj moderne. Ai bashkoi në një person katër dimensione të rralla: Mjekun klinicist. Shkencëtarin dhe studiuesin. Pedagogun universitar. Edukatorin publik. Shumë mjekë kanë qenë specialistë të shkëlqyer. Të tjerë kanë qenë profesorë të shquar. Disa kanë qenë autorë librash. Por rrallëherë të gjitha këto cilësi bashkohen në të njëjtin njeri. Pikërisht për këtë arsye, në kujtesën kolektive të shumë mjekëve dhe familjeve shqiptare, Prof. Dr. Polikron Çela perceptohet si një prej etërve themelues të pediatrisë moderne . Trashëgimia më e madhe e Prof. Çela nuk është vetëm numri i pacientëve që shëroi, as librat që shkroi dhe as postet që mbajti. Trashëgimia e tij e vërtetë është ideja se mjekësia duhet të mbetet një akt humanizmi. Në kete epokë ku teknologjia po transformon çdo aspekt të shëndetësisë, figura e tij kujton se asnjë pajisje, asnjë analizë dhe asnjë algoritëm nuk mund të zëvendësojë dhembshurinë, integritetin dhe përgjegjësinë morale të mjekut. Kjo është arsyeja pse emri i Prof. Dr. Polikron Çelos vazhdon të gëzojë respekt të veçantë. Ai nuk ishte vetëm një pediatër i madh. Ai ishte një mësues i jetës, një intelektual humanist dhe një ndër figurat që e bëri mjekësinë shqiptare më njerëzore. Në fund, madhështia e tij nuk qëndron te titujt që mbajti, por te fakti se ai arriti të bëhej ajo që Aristoteli do ta quante "njeriu i dobishëm për të mirën e përbashkët". Dhe ky është ndoshta përkufizimi më i lartë që mund t'i jepet një mjeku. Pergatiti: Liliana Pere.