Search this site

Artikulli na jep një dëshmi të drejtpërdrejtë nga një prej bashkëkohësve të Naim Frashërit, Faik Konica. Konica dëshmon për përkushtimin e Naimit ndaj dijes, gjuhës, rinisë shqiptare dhe çështjes kombëtare. Ai sjell edhe dëshmi për vështirësitë, varfërinë dhe këmbënguljen me të cilat Naimi vazhdoi veprimtarinë e tij. Këto dëshmi e ndihmojnë lexuesin ta kuptojë Naimin përmes syve të një intelektuali të kohës së tij. Prandaj, shkrimi i Konicës mbetet një dëshmi historike me vlerë për kujtesën dhe kulturën shqiptare. Ky artikull ka rëndësi sepse nuk na tregon vetëm kush ishte Naim Frashëri, por çfarë vlere merr një jetë kur dija, puna dhe përgjegjësia ndaj kombit bëhen një mision. Na tregon se Naimi e vuri dijen në shërbim të formimit kombëtar, duke shkruar për një popull që kishte nevojë për arsim dhe vetëdije. Na tregon se një intelektual nuk matet vetëm me talentin, por edhe me atë që i jep shoqërisë dhe kohës së vet. Na kujton se vepra e madhe kërkon këmbëngulje, sidomos kur përballë saj janë varfëria, pengesat dhe rrethanat e vështira. Na tregon se gjuha, arsimi, kultura dhe identiteti kombëtar mund të bëhen mjete të fuqishme të emancipimit. Na frymëzon ideja se puna e bërë me përkushtim mund të jetojë përtej jetës së autorit. Na sjell edhe një mësim për kohën e sotme: dija ka vlerë më të madhe kur nuk mbahet vetëm për vete, por kthehet në shërbim për të tjerët. Në thelb, Naimi dhe mënyra se si e vlerëson Konica na frymëzojnë të mos e shohim kulturën vetëm si trashëgimi, por si përgjegjësi për ta vazhduar atë. NAIM H. FRASHËRI; Në vlerësimin e Faik Konicës Nga Faik Konica, 1901 Faik Konica, në shkrimin e tij për Naim Frashërin, nuk ndalet vetëm te figura e poetit. Ai vlerëson mbi të gjitha punën e tij të gjatë dhe të palodhur në shërbim të çështjes kombëtare. Konica e përshkruan Naimin si një njeri me zemër të ndjeshme, mendje të mprehtë dhe fjalë të zgjedhur. Për të, vlera e Naim Frashërit qëndron veçanërisht në punën që ai bëri për formimin e vetëdijes kombëtare shqiptare. Naim Frashëri, shkruan Konica, iu kushtua për më shumë se pesëmbëdhjetë vjet rinisë shqiptare. Ai e kuptoi se një çështje e madhe nuk mund të forcohet pa u ngritur mbi themele të qëndrueshme. Për këtë arsye, ai shkroi libra që i shërbenin drejtpërdrejt nevojës së kohës dhe që u përhapën në mijëra kopje nëpër Toskëri. Naimi kishte një formim të gjerë kulturor. Ishte njohës i greqishtes së vjetër, persishtes dhe gjuhëve të tjera, ndërsa aftësitë e tij letrare do t’i lejonin të merrej edhe me vepra më të ndërlikuara e më artistike. Por, sipas Konicës, nevojat e Shqipërisë dhe detyra për t’i hapur sytë popullit e orientuan drejt një qëllimi më të drejtpërdrejtë: mësimit dhe formimit kombëtar. Kjo ishte zgjedhja e tij themelore. Naimi nuk shkroi vetëm për të krijuar letërsi, por për t’i shërbyer një kombi që kishte nevojë për dije, gjuhë dhe vetëdije. Veprat e tij, vëren Konica, kishin në qendër dëshirën për të mësuar kombin shqiptar. Naim Frashëri luajti një rol të rëndësishëm në zgjimin dhe forcimin e ndërgjegjes kombëtare. Konica e sheh atë si një nga ata njerëz që e përgatitën terrenin për një veprimtari kombëtare më të organizuar dhe më përparimtare. Naim Frashëri dhe bektashizmi Një tjetër aspekt që Konica vlerëson te Naimi është marrëdhënia e tij me bektashizmin dhe roli që ai i atribuon kësaj tradite në jetën kulturore shqiptare. Naim Frashëri iu afrua bektashizmit me përkushtim dhe shkroi libra e vjersha që u nderuan nga baballarët bektashinj. Konica e konsideron këtë një tjetër kontribut të rëndësishëm të tij, pasi Naimi ndikoi që kjo traditë fetare të ruante lidhjen e saj me identitetin kombëtar shqiptar. Për Konicën, kjo dëshmon edhe një herë aftësinë e Naimit për të kuptuar nevojat e shoqërisë shqiptare dhe për t’i shërbyer asaj përmes dijes dhe kulturës. Një nga vlerësimet më të forta të Konicës lidhet me kushtet në të cilat Naimi zhvilloi veprimtarinë e tij. Ai i bëri këto punë në Stamboll, në një mjedis të vështirë, të rrethuar nga armiq, spiunë dhe pengesa. Megjithatë, frikësimet, varfëria dhe zhgënjimet nuk e larguan nga qëllimi i tij. Konica thekson edhe varfërinë e skajshme në të cilën jetoi Naimi. Ai vdiq i varfër, por kjo nuk e pengoi të vazhdonte punën e tij deri në fund. Deri në frymën e fundit, mendoi dhe foli për Shqipërinë. Kjo fjali e Konicës përmbledh në mënyrë të drejtpërdrejtë atë që ai konsideronte thelbin e jetës së Naim Frashërit: përkushtimin ndaj vendit dhe çështjes kombëtare. Një përcjellje e vogël për një figurë të madhe Pas vdekjes së Naimit, rreth treqind shqiptarë, përfshirë edhe të krishterë, e përcollën atë në varr. Për Konicën, kjo pamje kishte një domethënie të veçantë. Ata që e përcollën ishin njerëz të lidhur me çështjen kombëtare dhe prania e tyre tregonte ndikimin që Naimi kishte fituar në mesin e shqiptarëve. Konica e mbyll shkrimin me një shpresë që, për kohën kur shkruante, kishte edhe një kuptim të fortë kombëtar: një ditë, eshtrat e Naim Frashërit do të silleshin në Shqipërinë që ai kishte dashur dhe së cilës i kishte shërbyer. Atëherë, shkruan Konica, nuk do ta përcillnin vetëm treqind atdhetarë. Do ta priste një komb i tërë. Naim Frashëri në kujtesën kombëtare. Shkrimi i Faik Konicës, i vitit 1901, është një dëshmi e hershme për mënyrën se si u vlerësua Naim Frashëri nga bashkëkohësit e tij. Në qendër nuk vendoset vetëm poeti, por intelektuali që e vuri dijen në shërbim të një shoqërie që kërkonte të ndërtonte vetëdijen e saj kombëtare. Naimi mbetet një nga figurat themelore të kulturës shqiptare pikërisht sepse puna e tij lidhi letërsinë me arsimin, gjuhën me identitetin dhe kulturën me çështjen kombëtare. Vlerësimi i Konicës ruan edhe sot një rëndësi të veçantë: ai na kujton se veprat që mbeten në kujtesën e një kombi nuk ndërtohen vetëm nga talenti, por edhe nga përgjegjësia për kohën dhe shoqërinë ku jeton krijuesi. Editor-in-Chief: Liliana Pere Founder: Liliana Pere Copyright ©: LP / Revista Prestige

Rubrika: Art Bota Yje. Taylor Swift — një epokë që shkruhet në histori Nga Nashville te skena botërore, historia e një artisteje që e ktheu këngën në trashëgimi Taylor Swift shton një tjetër kapitull historik në karrierën e saj. Në vitin 2026, ajo do të bëhet pjesë e Nashville Songwriters Hall of Fame, duke vendosur një rekord të ri si artistja më e re e nderuar ndonjëherë nga ky institucion. Nderimi është veçanërisht simbolik për Swift. Nashville ishte qyteti që ajo kishte imagjinuar që në fëmijëri si vendin ku do të mësonte artin e këngëshkrimit pranë mjeshtërve dhe do të bëhej pjesë e një komuniteti të ndërtuar mbi fuqinë e historisë dhe fjalës. “Që kur fillova të shkruaj këngë si fëmijë, e kam pasur Nashville në mendje si vendin e përsosur për të qenë”, është shprehur Swift, duke e cilësuar këtë nderim si një moment të jashtëzakonshëm mirënjohjeje. Ky vlerësim merr një domethënie edhe më të veçantë sepse vjen në një vit që shënon 20-vjetorin e albumit të saj debutues, Taylor Swift. Njëzet vite më pas, vajza që nisi rrugëtimin me një kitarë dhe ëndrrën për të shkruar këngë është tashmë një nga figurat më të fuqishme të muzikës botërore. Sipas PEOPLE, Swift është muzikante e vlerësuar me Grammy dhe artistja me turneun me të ardhurat më të larta të të gjitha kohërave. Ajo ka fituar 14 çmime Grammy, ndërsa The Tortured Poets Department, albumi i saj i vitit 2024, theu rekorde të shumta në Spotify. Por shifrat, sado mbresëlënëse, nuk e tregojnë të gjithë historinë. Taylor Swift është bërë e jashtëzakonshme sepse ka ditur të ndërtojë një marrëdhënie të rrallë mes fjalës, muzikës, kujtesës dhe publikut. Ajo nuk ka kënduar vetëm për jetën e saj; ka krijuar një gjuhë në të cilën miliona njerëz kanë gjetur pjesë të vetes. Nashville — vendi ku nisi gjithçka Në moshën 14-vjeçare, Swift u bë artistja më e re e kontraktuar nga Sony/ATV Music Publishing. Një vit më vonë firmosi kontratën e parë diskografike me Big Machine Records. Nashville nuk ishte thjesht një qytet në biografinë e saj. Ishte një ide, një ëndërr dhe një shkollë. Atje ajo mësoi se një këngë e madhe nuk lind vetëm nga një zë i bukur, por nga aftësia për të treguar një histori që mbetet. Dhe pikërisht kjo e çoi nga country te pop-i, nga albumet e para te projektet që ndryshuan industrinë muzikore. Një karrierë që nuk pranoi të qëndronte në një formë. Swift ka ndërtuar një karrierë mbi transformimin. Çdo album ka ardhur si një epokë më vete. Çdo periudhë ka pasur estetikën, gjuhën, ngjyrat dhe emocionin e saj. Kjo aftësi për të ndryshuar pa humbur identitetin është një nga arsyet pse Taylor Swift vazhdon të mbetet relevante në një industri ku fama shpesh është e përkohshme. Ajo nuk ka kërkuar të mbetet përgjithmonë e njëjta Taylor Swift. Ajo ka zgjedhur të rritet. The Eras Tour — kur një koncert u bë fenomen global Me The Eras Tour, Swift e shndërroi karrierën e saj në një udhëtim përmes kohës. Albumet u bënë etapa. Këngët u bënë kujtime. Publiku u bë pjesë e historisë. Turneu gjeneroi më shumë se 2 miliardë dollarë, duke u shndërruar në një nga fenomenet më të mëdha komerciale dhe kulturore të muzikës moderne. Por madhështia e tij nuk qëndroi vetëm te të ardhurat. The Eras Tour dëshmoi se një katalog muzikor mund të bëhet një univers ku breza të ndryshëm takohen. Kur artistja kërkon të zotërojë historinë e saj. Një tjetër kapitull i rëndësishëm është kontrolli mbi muzikën e saj. Sipas PEOPLE, në vitin 2025 Swift bleu masterat e katalogut të saj nga Shamrock Capital. Ky moment ishte më shumë se një transaksion financiar. Ishte një deklaratë mbi autorësinë dhe pronësinë artistike. Në një industri ku katalogu muzikor mund të ketë vlerë të jashtëzakonshme ekonomike, të zotërosh veprën tënde do të thotë të kesh një pjesë të kontrollit mbi mënyrën se si trashëgimia jote do të jetojë në të ardhmen. Arti i të lënit të gjurmëve Taylor Swift ka ndërtuar gjithashtu një mënyrë të veçantë komunikimi me fansat. “Easter eggs”, simbolet, ngjyrat, veshjet, tekstet dhe detajet e fshehura janë bërë pjesë e një loje inteligjente mes artistes dhe publikut. Ajo nuk u jep fansave vetëm këngë. U jep histori për të zbuluar. Dhe kjo është një nga arsyet pse çdo album i ri i saj shndërrohet në ngjarje. Një kapitull i ri edhe në jetën personale Në vitet e fundit, vëmendja globale është përqendruar edhe te marrëdhënia e saj me Travis Kelce. Çifti nisi lidhjen në vitin 2023, njoftoi fejesën në gusht 2025 dhe, sipas PEOPLE, u martua më 3 korrik 2026 në Madison Square Garden. Por edhe ndërsa jeta personale e Swift ka marrë një dimension të ri, karriera e saj vazhdon të shkruajë rekorde. Nashville e pranon tani jo vetëm si një yll të muzikës, por si një krijuese që ka lënë gjurmë në artin e këngëshkrimit. Dhe ndoshta ky është kuptimi më i bukur i këtij nderimi. Vajza që dikur ëndërronte të ishte pjesë e komunitetit të këngëshkruesve të Nashville-it, sot hyn në historinë e tij. Taylor Swift nuk është më thjesht pjesë e një industrie. Ajo është bërë pjesë e kujtesës së saj. Nga një fëmijë që shkruante këngë, te një ikonë që shkruan histori — Taylor Swift vazhdon të ndërtojë epokën e saj, një këngë dhe një rekord në të njëjtën kohë. Editoriali Ndertuar mbi Bazen e Burime globale: PEOPLE .Variete. © Copyright Liliana Pere Founder & Editor-in-Chief — Albania Prestige Magazine All Rights Reserved.

MIGJENI, PARA SE TË ISHTE POET, ISHTE MËSUES Një histori e Millosh Gjergj Nikollës: mësuesi që pa Shqipërinë e varfër dhe e ktheu atë realitet në letërsi. Para se të bëhej një nga poetët më tronditës të letërsisë shqipe, Migjeni ishte mësues. Ai punoi në vende të ndryshme të Shqipërisë dhe u përball çdo ditë me fëmijët, familjet dhe varfërinë e kohës. Kjo përvojë u bë një burim i rëndësishëm për letërsinë e tij. Migjeni nuk e ndërtoi botën e vet vetëm nga librat. Ai e pa, eci mes njerëzve, dëgjoi dhe kuptoi se pas një fëmije mund të fshihej një shtëpi pa bukë e një jetë e rënduar nga mungesa. Prandaj fëmijët te Migjeni nuk janë figura dekorative. Ata kanë uri, dëshira dhe një botë të vogël që përplaset me një shoqëri indiferente. “Luli i Vocërr” mund të lexohet si dëshmi e kësaj ndjeshmërie. Migjeni nuk e romantizon fëmijërinë; ai tregon se për disa fëmijë ajo nuk është kohë loje, por koha kur mësojnë çfarë do të thotë të mos kesh. Në të njëzetat, Migjeni përballej njëkohësisht me jetën, profesionin, varfërinë e vendit dhe tuberkulozin. Jeta e tij ndahej mes klasës ku përpiqej të edukonte dhe trupit që gjithnjë e më shumë e kufizonte. Për të, arsimi duhej ta nxirrte njeriun nga errësira. Prandaj mësuesi dhe shkrimtari tek ai burojnë nga e njëjta bindje: njeriu duhet zgjuar. Njëri zgjonte fëmijët në klasë; tjetri zgjonte ndërgjegjen e shoqërisë përmes letërsisë. Migjeni i vendosi në qendër të veprës fëmijët, gratë, të sëmurët, të varfrit dhe të përjashtuarit. Ata nuk ishin dekor i një epoke, por protagonistë të saj. Ai nuk pyeste vetëm: “Si është bota?” Por edhe: “Pse është kështu?” dhe “A duhet të jetë patjetër kështu?” Këtu lind revolta e tij: jo si zhurmë, por si ndërgjegje. Në veprën e tij, varfëria ka fytyrë, trup, zë dhe uri. Prandaj, edhe sot, kur lexojmë Migjenin, nuk shohim vetëm një periudhë historike, por njeriun. Një tjetër dëshmi e kësaj ndjeshmërie është tregimi “Bukën tonë të përditshme falna sot”. Vetë titulli tingëllon si një lutje, por në botën e Migjenit ajo nuk mbetet vetëm lutje fetare. Ajo bëhet klithmë e njerëzve që kërkojnë të drejtën më themelore: të jetojnë, të ushqehen dhe të mos trajtohen si të padukshëm. Në këtë histori, buka nuk është thjesht ushqim. Ajo është dinjitet, shpresë dhe kufiri mes jetës e dëshpërimit. Migjeni e kuptonte se një shoqëri nuk mund të quhet e drejtë kur fëmijët mësohen me urinë dhe të varfrit detyrohen ta pranojnë vuajtjen si fat. Kjo është edhe forca e tij si shkrimtar: ai nuk i shihte njerëzit nga larg. Ai nuk i kthente në numra, statistika apo figura të mjera për t’u mëshiruar. Ai u jepte zë. I vendoste përballë lexuesit dhe e detyronte të pyeste veten se çfarë përgjegjësie kishte përballë dhimbjes së tjetrit. Në vitet e fundit, sëmundja e detyroi të kurohej në Itali. Më 1938, në Torre Pellice, larg Shkodrës, ai u nda nga jeta vetëm 26 vjeç. Por kishte parë, vuajtur, menduar dhe shkruar. Kishte gjetur një gjuhë të re për plagët e shoqërisë shqiptare. Historia e Migjenit nuk është vetëm historia e një poeti që vdiq i ri. Është edhe historia e një mësuesi që pa fëmijët e vendit të tij dhe nuk mundi të qëndronte indiferent. Më 26 gusht 1938, ai u nda nga jeta, por pyetjet e tij mbetën: Çfarë vlere ka dija pa shërbim ndaj njeriut? Çfarë vlere ka morali që nuk njeh urinë? Çfarë mund të bëjë një poet përballë padrejtësisë? Përgjigjja e Migjenit ishte e thjeshtë: Të flasë. Për ata që nuk mund të flasin. Edhe kur fjala dhemb. Edhe kur e vërteta shqetëson. Kjo është arsyeja pse Migjeni mbetet i gjallë: jo sepse jetoi gjatë, por sepse në vetëm 26 vite e ktheu përvojën e një epoke në ndërgjegjen e brezave. Editor-in-Chief: Liliana Pere Founder: Liliana Pere Copyright ©: LP / Revista Prestige

Rrevista Prestige Klubi Revista Prestige #KongresiIElbasanit Rubrika Histori- Ngjarje Data qe na frymezojne. KONGRESI I ELBASANIT SHTATORI KUR SHQIPTARËT U ULËN PËR TË NDËRTUAR SHKOLLËN E TYRE. Elbasan, 1909 — një qytet, një gjuhë dhe një ëndërr që kërkonte të bëhej institucion. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ PARA ELBASANIT – LUFTA PËR GJUHËN Kongresi i Elbasanit nuk lindi rastësisht. Ai ishte vazhdim i një përpjekjeje të gjatë për alfabetin, librin dhe shkollën shqipe. Pas Kongresit të Manastirit të vitit 1908, çështja e alfabetit kishte marrë një drejtim të ri. Por alfabeti vetëm nuk mjaftonte. Shkronjat duhej të hynin në libra. Librat duhej të hynin në klasa. Klasat duhej të kishin mësues. Dhe mësuesit duhej të përgatiteshin. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 25 MARS 1909 – THIRRJA PËR KONGRES Më 25 mars 1909, patriotë shqiptarë nga Klubi Shqiptar i Selanikut kërkuan mbajtjen e një kongresi për çështjen e shkrimit dhe shkollës shqipe. Fillimisht u caktua 14 maji 1909 si datë e kongresit dhe Elbasani si vendi i zhvillimit. Data ndryshoi, por nevoja mbeti. Organizimin e Kongresit e mori përsipër patrioti Lef Nosi. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ SHTATOR 1909 – ELBASANI BËHET QYTETI I SHKOLLËS Në ditët e para të shtatorit 1909, Elbasani u kthye në qendrën e një ngjarjeje të rëndësishme të historisë shqiptare. Kongresi u zhvillua në godinën historike të shkollës në Kala. Punimet nisën më 2 shtator 1909. Për datën e përfundimit ekziston një mospërputhje në burime: disa e japin 8 shtator, ndërsa të tjera 10 shtator 1909. Kjo datë duhet verifikuar përfundimisht përmes procesverbaleve dhe dokumenteve arkivore të Kongresit. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 35 DELEGATË – 8 KLUBE – 28 QENDRA Në Kongres morën pjesë 35 delegatë, të lidhur me 8 klube dhe shoqata, që përfaqësonin 28 qendra të banuara. Ata erdhën nga Manastiri, Ohri, Struga, Tetova, Dibra, Shkupi, Kërçova dhe qendra të tjera shqiptare. Midhat Frashëri përfaqësonte gjashtë klube dhe ishte një nga figurat më me peshë të Kongresit. Osman Joraja përfaqësonte katër klube. Manastiri përfaqësohej nga Gjergj Qiriazi dhe Sevasti Qiriazi-Dako. Ohri kishte deleguar Hamdi dhe Abdullah beun. Struga përfaqësohej nga Abdullah Rushit Ahmeti. Shkodra nuk dërgoi delegatë, por njoftoi organizatorët se do t'i pranonte vendimet e Kongresit. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ NJERËZIT QË U ULËN NË ATË TRYEZË Ndër pjesëmarrësit dhe figurat e përmendura në materialet dokumentare ishin: Dom Nikoll Kaçorri Jahja Ballhysa Dervish bej Biçaku Gligor Cilka Simon Shuteriqi Josif Haxhi Mima Qemal Karahasani Orhan Pojani Ahmet Dakli Refik Toptani Hafiz Ibrahim Dalliu Thoma Papapano Dhimitar Buda Emin Haxhademi Abdullah Koprënaçka Kristo Dako Qamil Haxhifeza Mihal Sava Andrea Konomi Selaman Blloshmi Idhomenë Kosturi Kahreman Vrioni dhe delegatë të tjerë. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ NJË QYTET QË PRITI SHQIPËRINË Elbasani i atyre ditëve ishte i mbushur me njerëz nga vise të ndryshme shqiptare. Veshjet krahinore, këngët dhe shqipja e folur nga delegatët krijonin një atmosferë të veçantë. Por përtej pamjes së jashtme ishte një bashkim më i rëndësishëm. Bashkimi rreth shkollës dhe gjuhës. Në atë qytet po takoheshin njerëz që e shihnin arsimin jo si një çështje të veçuar, por si një themel të së ardhmes shqiptare. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ PSE U THIRR KONGRESI? Pas Revolucionit Xhonturk të vitit 1908, patriotët shqiptarë kishin shpresuar për më shumë hapësirë për gjuhën dhe arsimin shqip. Kërkesat kishin qenë të qarta: Shqipja të përdorej në arsim. Të mbështeteshin shkollat dhe mësuesit shqiptarë. Të botoheshin libra shqip. Të krijoheshin kushte për zhvillimin e arsimit kombëtar. Por realiteti politik solli kufizime të reja. Në këtë klimë, Kongresi i Elbasanit ishte një përpjekje për t'i dhënë arsimit shqiptar organizim, drejtim dhe qëndrueshmëri. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ NUK MJAFTONTE TË HAPEJ NJË SHKOLLË Kjo ishte një nga idetë themelore të Kongresit. Shqiptarët nuk kërkonin vetëm ndërtesa shkollash. Kërkonin një sistem arsimor. Duhej përcaktuar se ku do të hapeshin shkollat. Duhej vendosur se si do të financoheshin. Duhej hartuar programi. Duhej organizuar struktura. Duhej zgjedhur mësuesi. Duhej përcaktuar buxheti. Duhej krijuar kontrolli dhe inspektimi. Duhej menduar edhe për detyrat dhe përgjegjësitë e nxënësve. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ VENDIMET E KONGRESIT 1. SHKOLLA TË REJA SHQIPE U diskutua hapja e shkollave të reja shqipe dhe përcaktimi i numrit e vendndodhjes së tyre. 2. SHKOLLA NORMALE U vendos për hapjen e një Shkolle Normale në Elbasan, për përgatitjen e mësuesve shqiptarë. 3. ORGANIZIMI DHE FINANCIMI U trajtua mënyra e mirëmbajtjes dhe financimit të shkollave, si dhe programi dhe struktura e tyre. 4. BUXHETI DHE MËSUESIT U diskutuan buxheti i shkollave dhe mënyra e përzgjedhjes së mësuesve. 5. INSPEKTIMI I ARSIMIT U parashikua caktimi i një inspektori për shkollat shqipe, me qëllim mbikëqyrjen e arsimit. 6. NJË QENDËR ORGANIZIMI U kërkua krijimi i një qendre që do të merrej me organizimin dhe kontrollin e shkollave. 7. SHKOLLAT GREKE U diskutua transformimi i shkollave greke në shkolla ku mësimi të zhvillohej në gjuhën shqipe. 8. BASHKIMI I KLUBEVE U kërkua lidhja më e ngushtë e klubeve shqiptare dhe hartimi i një programi të përbashkët. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ SHKOLLA NORMALE – VENDI KU DO TË FORMËSOHEJ MËSUESI Një nga rezultatet më të rëndësishme të Kongresit ishte hapja e Shkollës Normale të Elbasanit. Ajo u hap në dhjetor 1909, vetëm pak muaj pas Kongresit. Kjo nuk ishte thjesht hapja e një shkolle tjetër. Ishte krijimi i një vendi ku do të përgatiteshin njerëzit që do të hynin në klasat shqiptare si mësues. Dhe këtu qëndron një nga kuptimet më të thella të Kongresit. Ata nuk po mendonin vetëm për fëmijët e vitit 1909. Po mendonin për mësuesit e brezave që do të vinin. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ MËSUESI – SHTYLLA E SHKOLLËS Në çdo sistem arsimor, ndërtesa mund të ngrihet me gurë. Programi mund të shkruhet në letër. Por shkolla merr jetë vetëm kur hyn mësuesi. Mësuesi është ai që e kthen dijen në fjalë. Ai që e kthen rregullin në karakter. Ai që e kthen librin në mendim. Prandaj përgatitja e mësuesit ishte një nga çështjet më të rëndësishme të arsimit shqiptar. Shkolla, mësuesi dhe nxënësi janë tre shtylla të një institucioni të dijes. Nëse njëra dobësohet, dobësohet edhe ndërtesa e padukshme që quajmë arsim. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ SHKOLLA KËRKONTE EDHE RREGULL Kongresi mendoi edhe për rregullat. Për programet. Për administrimin. Për buxhetin. Për inspektimin. Për detyrat e mësuesve. Për përgjegjësitë e nxënësve. Sepse dija pa rregull e humbet forcën e saj formuese. Shkolla nuk është vetëm vendi ku mësohet një lëndë. Ajo është vendi ku fëmija mëson të dëgjojë, të respektojë, të mendojë, të punojë dhe të mbajë përgjegjësi. Në këtë kuptim, Kongresi i Elbasanit po ndërtonte jo vetëm një sistem shkollash. Po ndërtonte një kulturë të arsimit. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ SHQIPJA – GJUHA E DIJES Në themel të gjithë kësaj përpjekjeje ishte gjuha. Shqipja duhej të bëhej gjuhë e mësimit, e librit dhe e dijes. Kongresi trajtoi edhe çështjen e shkrimit dhe të një forme më të përbashkët të gjuhës së shkruar. U ngrit ideja e mbështetjes te dialekti i Elbasanit si model për gjuhën e shkruar. Kjo duhet parë në kontekstin historik të kohës dhe të përpjekjeve për një komunikim më të unifikuar kulturor e arsimor. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ NGA MANASTIRI TE ELBASANI Manastiri, 1908. Alfabeti. Elbasani, 1909. Shkolla. Midis tyre qëndronte një proces i tërë. Klubet shqiptare. Librat. Mësuesit. Fondet. Përpjekjet e patriotëve. Dhe dëshira për ta kthyer gjuhën shqipe në gjuhë të arsimit. Manastiri ndihmoi në krijimin e një baze të përbashkët për shkrimin. Elbasani hodhi hapa të rëndësishëm drejt organizimit të shkollës dhe përgatitjes së mësuesve. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ RËNDËSIA E KONGRESIT Kongresi i Elbasanit ishte një nga ngjarjet themelore të historisë së arsimit shqiptar. Rëndësia e tij nuk qëndron vetëm në numrin e delegatëve apo në vendimet e marra. Ajo qëndron në ndryshimin e mënyrës se si u mendua shkolla. Shkolla nuk duhej të ishte më një përpjekje e izoluar. Ajo duhej të kishte organizim, program, mësues, financim dhe kontroll. Duhej të kishte një vizion. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ BASHKIMI PËRMES DIJES Delegatët vinin nga vende dhe komunitete të ndryshme. Por përballë shkollës shqipe, dallimet duhej të linin vend për një qëllim më të madh. Dija u bë një nga rrugët e bashkimit. Në një kohë kur shqiptarët ende nuk kishin shtetin e tyre të pavarur, ata po përpiqeshin të ndërtonin disa prej themeleve të tij kulturore. Para institucioneve politike, po krijoheshin institucione të dijes. Para shtetit, po formësohej vetëdija. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ NGA KONGRESI TE SHQIPËRIA E PAVARUR Kongresi i Elbasanit u zhvillua vetëm pak vite përpara 28 nëntorit 1912. Nuk duhet thënë se Kongresi ishte shkaku i drejtpërdrejtë i Pavarësisë. Por ai ishte pjesë e atij procesi të gjerë kulturor dhe kombëtar që ndihmoi në formimin e vetëdijes shqiptare. Arsimi krijonte njerëz të shkolluar. Gjuha krijonte komunikim. Shkolla krijonte kulturë. Kultura forconte vetëdijen. Dhe vetëdija ishte një nga themelet e ndërtimit kombëtar. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ TRASHËGIMIA E ELBASANIT Mbi një shekull më vonë, ne mund ta shohim Kongresin e Elbasanit nga largësia e historisë. Por pyetjet e tij nuk janë të vjetra. Çfarë shkolle duam? Çfarë mësuesi duam? Çfarë vendi i japim dijes? Sa rëndësi kanë rregulli, përgjegjësia dhe respekti në formimin e një fëmije? Këto pyetje vazhdojnë të jetojnë. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ SHTATORI QË NUK DUHET TË HARROHET Shtatori sjell përsëri fëmijët në shkollë. Hapen dyert. Hapen librat. Nisin orët e para. Por shtatori i vitit 1909 na kujton një tjetër fillim. Na kujton njerëzit që u mblodhën në Elbasan për të menduar se si duhej të ndërtohej shkolla shqiptare. Ata nuk kishin një sistem të konsoliduar. Nuk kishin të gjitha institucionet. Por kishin një bindje të fortë: Pa arsim nuk mund të ndërtohej e ardhmja. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ NJË MËSIM QË VAZHDON Kongresi i Elbasanit nuk përfundoi kur delegatët u larguan. Ai vazhdoi në Shkollën Normale. Vazhdoi te mësuesit që dolën prej saj. Vazhdoi në libra. Në klasa. Në nxënës. Në breza. Dhe vazhdon edhe sot, sa herë një mësues hap një libër dhe një fëmijë mëson shkronjën e parë. Një komb nuk ruhet vetëm duke kujtuar të kaluarën. Ruhet duke investuar në dijen e brezit që vjen. Kjo është ndoshta trashëgimia më e bukur e Elbasanit të vitit 1909. Ata kërkuan një shkollë për shqiptarët. Në të vërtetë, po ndërtonin të ardhmen e tyre. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ SHËNIM DOKUMENTAR Materiali ruan të dhënat historike, emrat, datat dhe vendimet e paraqitura në burimin bazë. Për datën e përfundimit të Kongresit ekziston një mospërputhje: 8 ose 10 shtator 1909. Për një botim përfundimtar dokumentar, kjo pikë duhet verifikuar përmes procesverbaleve dhe dokumenteve arkivore të Kongresit. Po kështu, çdo të dhënë që burimet e ndryshme e paraqesin në mënyrë të ndryshme duhet të ruhet me kujdes dhe të mos shndërrohet në fakt të pakundërshtueshëm pa verifikim. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ Founder & Editor-in-Chief: Liliana Pere Copyright © LP / Revista Prestige

Prof. Anastas Angjeli për arsimin: Ide, sfida dhe vizion. Mendimet e Prof. Anastas Angjelit mbi modelet globale për partneritete akademike të qëndrueshme nuk është vetëm një analizë mbi financimin apo bashkëpunimin ndërmjet universiteteve. Ai hap një diskutim më të gjerë mbi mënyrën se si duhet të mendohet arsimi i lartë në një botë që ndryshon me shpejtësi. Në qendër të mendimit të tij qëndron një pyetje thelbësore: A duhet universiteti të kufizohet te projektet dhe aktivitetet e përkohshme, apo duhet të ndërtojë kapacitete dhe marrëdhënie që qëndrojnë edhe pasi një projekt përfundon? Nga kjo pyetje mund të kuptohen njëra pas tjetrës çështjet që ngre Prof. Angjeli. 1. Nga bashkëpunimi sporadik te partneriteti strategjik Universitetet kanë bashkëpunuar prej kohësh përmes konferencave, mobiliteteve, programeve të shkëmbimit, projekteve të përbashkëta dhe memorandumeve të mirëkuptimit. Por një projekt ka një fillim dhe një fund. Partneriteti strategjik kërkon diçka më të thellë: një marrëdhënie afatgjatë ndërmjet institucioneve, që krijon programe të përbashkëta, kërkim shkencor, inovacion, shkëmbim ekspertize dhe kapacitete të reja. Këtu qëndron një nga idetë kryesore të Angjelit: universiteti nuk duhet të kërkojë vetëm projekte për të financuar aktivitetet e tij, por partneritete që e bëjnë institucionin më të fortë. 2. Financimi duhet t’i shërbejë strategjisë Një universitet nuk mund të ndërtojë të ardhmen duke u mbështetur vetëm në një burim financimi. Financimi publik, fondet evropiane, institucionet ndërkombëtare, fondacionet, sektori privat, donacionet dhe partneritetet publike-private mund të krijojnë një bazë më të qëndrueshme. Por Angjeli ngre një dallim të rëndësishëm: më shumë burime financimi nuk do të thotë automatikisht një universitet më i fortë. Nëse mungojnë strategjia dhe qeverisja, financimet mund të shpërndahen në projekte të ndryshme pa krijuar një ndryshim të qëndrueshëm. Prandaj financimi duhet të jetë instrument i strategjisë, jo zëvendësim i saj. 3. Nga numërimi i aktiviteteve te matja e rezultateve Një projekt nuk duhet të konsiderohet i suksesshëm vetëm sepse ka zhvilluar shumë konferenca, trajnime apo takime. Pyetja më e rëndësishme është: Çfarë ndryshoi? A u përmirësua mësimdhënia? A u krijuan programe të reja? A u rritën mundësitë e punësimit? A u zgjerua kërkimi shkencor? A vazhdoi partneriteti pasi përfundoi financimi? Pra, Angjeli kërkon një ndryshim të rëndësishëm në mënyrën e vlerësimit: Nga “Sa bëmë?” te “Çfarë ndryshuam?” 4. Diplomacia e dijes Një universitet mund të jetë shumë më tepër se një institucion arsimor. Përmes studentëve, pedagogëve, kërkuesve dhe projekteve të përbashkëta, universitetet mund të ndërtojnë ura ndërmjet vendeve dhe shoqërive. Kjo është ideja e “diplomacisë së dijes”. Dija krijon komunikim, besim dhe marrëdhënie që mund të zgjasin përtej një projekti apo një marrëveshjeje. Në këtë kuptim, arsimi merr edhe një rol ndërkombëtar: ai bëhet instrument i bashkëpunimit dhe mirëkuptimit. 5. Njohja e kualifikimeve dhe standardet e përbashkëta Partneritetet ndërkombëtare nuk mund të mbështeten vetëm te financimi. Duhet të ekzistojnë edhe standarde të krahasueshme, njohje të kualifikimeve, mekanizma të sigurimit të cilësisë dhe rregulla që u japin institucioneve besueshmëri reciproke. Pra, për të krijuar një hapësirë akademike ndërkombëtare, duhet të ndërtohet edhe infrastruktura institucionale dhe juridike e bashkëpunimit. 6. Rreziqet e partneriteteve Një partneritet mund të dështojë edhe kur ka financim. Arsyet mund të jenë të ndryshme: objektiva të ndryshme të institucioneve, paqëndrueshmëria financiare, ndryshimi i drejtuesve apo dobësimi i stafit. Për këtë arsye, partneriteti nuk duhet të varet nga një individ. Ai duhet të bëhet pjesë e vetë institucionit. Institucionalizimi është një nga kushtet e qëndrueshmërisë. 7. Fondi Global i Partneritetit Akademik Angjeli nuk kufizohet vetëm te identifikimi i problemeve. Ai propozon edhe idenë e një Fondi Global të Partneritetit Akademik, ose mekanizmave të ngjashëm rajonalë. Ky fond do të mund të mbështeste financimin fillestar, ndërtimin e kapaciteteve, programet e përbashkëta akademike, kërkimin, inovacionin dhe mbi të gjitha qëndrueshmërinë e partneriteteve. Pyetja themelore do të ishte: Çfarë mbetet pasi përfundon granti? 8. Universiteti dhe sektori privat Një tjetër ide është forcimi i lidhjes ndërmjet universitetit dhe ekonomisë. Sektori privat nuk duhet të shihet vetëm si financues. Ai mund të sjellë teknologji, ekspertizë, laboratorë, kapital dhe probleme konkrete që kërkojnë zgjidhje. Universiteti sjell dijen dhe talentin. Industria sjell nevojat reale dhe mundësitë e aplikimit. Nga ky bashkim mund të lindë inovacioni. 9. Modeli “3+1” Në këtë kuadër, Angjeli e koncepton partneritetin përmes tre shtyllave: Edukimi. Kërkimi dhe inovacioni. Qeverisja dhe diplomacia. Dhe mbi to vendoset “+1” – impakti social. Sepse në fund, pyetja nuk është vetëm nëse një universitet ka krijuar një marrëveshje me një universitet tjetër. Pyetja është: Çfarë ndryshimi sjell kjo marrëveshje për studentin, kërkimin, ekonominë dhe shoqërinë? 10. Universiteti dhe shoqëria Universiteti nuk mund të qëndrojë i shkëputur nga realiteti shoqëror. Ai duhet të komunikojë me qeverinë, industrinë, shoqërinë civile dhe komunitetin. Dija duhet të shërbejë jo vetëm për botime akademike, por edhe për zgjidhjen e problemeve reale: punësimin e të rinjve, inovacionin, transformimin digjital dhe zhvillimin e qëndrueshëm. Kështu universiteti bëhet aktor i zhvillimit të shoqërisë. 11. Nga konkurrenca te bashkëkrijimi Universitetet konkurrojnë për studentë, fonde, projekte dhe prestigj. Por sfidat e kohës janë shumë më të mëdha se kapacitetet e një institucioni të vetëm. Inteligjenca artificiale, ndryshimet klimatike, energjia, migracioni, transformimi digjital dhe shumë sfida të tjera kërkojnë bashkëpunim. Prandaj mendimi i Angjelit mund të përmblidhet në një ndryshim të thjeshtë: Nga “Çfarë mund të bëj unë?” te “Çfarë mund të bëjmë së bashku?” 12. Korridoret e dijes Në fund, ideja e “korridoreve të dijes” e përmbledh vizionin. Nëse shekulli XX ndërtoi korridore për mallrat, energjinë dhe kapitalin, shekulli XXI duhet të ndërtojë korridore për dijen, talentin, inovacionin dhe mirëkuptimin. Universitetet nuk duhet të jenë pika të izoluara. Ato duhet të lidhen me njëra-tjetrën dhe, përmes tyre, të lidhen edhe njerëzit, ekonomitë dhe shoqëritë. Në thelb Mendimi i Prof. Anastas Angjelit mund të vendoset në një vijë të vetme: Projekt → Partneritet → Financim → Kapacitete → Kërkim → Inovacion → Diplomaci e dijes → Impakt social → Qëndrueshmëri. Në këtë këndvështrim, universiteti i së ardhmes nuk është vetëm vendi ku merret një diplomë. Është vend i krijimit të dijes, zhvillimit të talentit, kërkimit, inovacionit, bashkëpunimit ndërkombëtar dhe transformimit shoqëror. Dhe pyetja që mbetet është ndoshta më e rëndësishmja: A po ndërtojmë projekte që përfundojnë kur mbaron financimi, apo po ndërtojmë marrëdhënie, institucione dhe dije që vazhdojnë të jetojnë edhe pas projektit? Pikërisht këtu qëndron thelbi i vizionit të Prof. Anastas Angjelit për arsimin: jo thjesht të financojmë të tashmen, por të ndërtojmë kapacitetet e së ardhmes.

Rubrika: Portret qe inspiron . Star Prestige Muaji Shtator. IDEJA BAJRA – ZËRI I RI SHQIPTAR NË TRANSFORMIMIN E INTELIGJENCËS ARTIFICIALE. Nga vizioni i një sipërmarrëseje britaniko-kosovare te një emër i njohur në inovacionin e AI Në një kohë kur Inteligjenca Artificiale po ndryshon mënyrën se si organizatat punojnë, mendojnë dhe ndërtojnë të ardhmen, emri i Ideja Bajrës po fiton një vend të veçantë në këtë transformim. Ideja Bajra është themeluese e Edvance AI, një konsulencë e vlerësuar me çmime, e cila ndihmon organizatat të ndërtojnë dhe zbatojnë drejt procesin e adoptimit të Inteligjencës Artificiale. Me një profil që ndërthur teknologjinë, edukimin dhe dimensionin njerëzor të inovacionit, Ideja është një zë i ri britaniko-kosovar dhe një mendimtare e njohur në fushën e Inteligjencës Artificiale. Puna e saj është vlerësuar në disa prej hapësirave të rëndësishme të inovacionit në Mbretërinë e Bashkuar. Ajo është renditur ndër Top 5 UK AI Innovators në AI100, është vlerësuar si Founder of the Year, ndërsa ka marrë gjithashtu vlerësimin Highly Commended in AI në kuadër të Women of the Future. Këto vlerësime nuk janë vetëm tituj në një biografi profesionale. Ato pasqyrojnë një rrugëtim në të cilin teknologjia shihet jo thjesht si mjet, por si një mundësi për të ndryshuar mënyrën se si njerëzit dhe organizatat përgatiten për të ardhmen. Ideja është gjithashtu një keynote speaker e kërkuar dhe krijuese përmbajtjeje, e cila ka ndarë përvojën dhe vizionin e saj në skena të rëndësishme të teknologjisë dhe biznesit, përfshirë AI & Big Data Expo, Salesforce dhe TikTok. Një prej veçorive më të rëndësishme të punës së saj është aftësia për ta bërë Inteligjencën Artificiale të kuptueshme edhe për audienca jo-teknike. Në një fushë që shpesh duket e ndërlikuar dhe e largët për publikun e gjerë, Ideja përqendrohet te gatishmëria organizative, alfabetizimi digjital dhe dimensioni njerëzor i transformimit përmes AI. Pikërisht këtu qëndron edhe një nga mesazhet më të rëndësishme të punës së saj: suksesi në epokën e Inteligjencës Artificiale nuk varet vetëm nga teknologjia që ndërtojmë, por edhe nga mënyra se si njerëzit dhe institucionet përgatiten për ta përdorur atë. Në kuadër të AI Public Sector Week 2026, Ideja Bajra është prezantuar si një prej folëseve të programit, me një sesion të titulluar “Rethinking AI-Readiness in the UK Public Sector”, kushtuar rishikimit të mënyrës se si sektori publik britanik duhet të përgatitet për adoptimin e Inteligjencës Artificiale. Pjesëmarrja e saj në këtë platformë e vendos zërin e saj në një diskutim të rëndësishëm ndërkombëtar mbi të ardhmen e teknologjisë, administratës publike dhe shoqërisë. Por, përtej titujve, çmimeve dhe skenave prestigjioze, historia e Ideas ka një tjetër vlerë: ajo tregon se identiteti shqiptar mund të jetë pjesë e natyrshme e hapësirave ku ndërtohet e ardhmja globale. Një vajzë me rrënjë kosovare, e rritur dhe e formuar në Mbretërinë e Bashkuar, po ndërton një profil profesional në një prej fushave më transformuese të kohës sonë. Nga shkenca te teknologjia, nga edukimi te sipërmarrja, Ideja Bajra përfaqëson një brez që nuk e sheh të ardhmen si diçka që duhet pritur, por si diçka që duhet kuptuar, ndërtuar dhe udhëhequr. Dhe ndoshta ky është thelbi më i bukur i rrugëtimit të saj: Inteligjenca Artificiale mund të jetë teknologji, por e ardhmja që ajo krijon mbetet thellësisht njerëzore. Ideja Bajra është një tjetër emër shqiptar që po dëshmon se talenti, vizioni dhe puna mund të kapërcejnë kufijtë dhe të marrin vend në tryezat ku diskutohet e ardhmja e botës. Burimi: AI Public Sector Week 2026 – Digital Leaders https://aipsweek.digileaders.com/speakers/ideja-bajra/ Editor-in-Chief: Liliana Pere Founder: Liliana Pere Copyright ©: LP / Revista Prestige Burimi zyrtar i profilit: https://aipsweek.digileaders.com/speakers/ideja-bajra/⁠� Burimi kryesor: Digital Leaders / AI Public Sector Week 2026.

. Rubrika: Art Bota Yje që frymezojnë Nga kurora e Miss Italia te një nga aktoret më elegante të ekranit italian. Hyrje Anna Valle është një nga figurat e njohura të kinemasë dhe televizionit italian. Rrugëtimi i saj nisi me një kurorë bukurie, por shumë shpejt mori drejtimin e artit të interpretimit. Ajo përfaqëson një histori të bukurisë që nuk mbeti vetëm në imazh. Me kalimin e viteve, Anna Valle ndërtoi një karrierë të lidhur me televizionin, kinemanë dhe personazhet që i dhanë dimension të ri pranisë së saj publike. Kush është Anna Valle? Anna Valle lindi më 19 qershor 1975 në Romë. Fëmijërinë e kaloi në Ladispoli, ku jetoi deri në moshën trembëdhjetëvjeçare. Pas ndarjes së prindërve, u zhvendos në Lentini, në Sicili, qyteti i origjinës së nënës së saj. Dy vende do të bëheshin pjesë e historisë së saj personale: Roma, me ritmin dhe elegancën urbane, dhe Sicilia, me karakterin mesdhetar, dritën dhe rrënjët familjare. Familja dhe rrënjët Ndarja e prindërve solli një kthesë të hershme në jetën e Anna Valle. Zhvendosja në Sicili e lidhi më fort me prejardhjen familjare nga ana e nënës. Lentini nuk ishte vetëm një vendbanim i ri. Ishte një hapësirë ku u takuan kujtesa familjare, identiteti dhe një tjetër mënyrë jetese. Në portretin e saj, Roma dhe Sicilia krijojnë një kontrast të bukur. Njëra është metropolitane dhe elegante; tjetra është e ngrohtë, e thellë dhe mesdhetare. Arsimi dhe kthesa që ndryshoi jetën Pas shkollës së mesme, Anna Valle u regjistrua në Fakultetin e Drejtësisë në Universitetin e Katanias. Por në vitin 1995, një ngjarje do ta ndryshonte rrjedhën e jetës së saj. Ajo u zgjodh Miss Italia. Ishte momenti kur një studente e re u vendos papritur në qendër të vëmendjes kombëtare. Kurora i hapi një derë të re, por historia e saj nuk do të përfundonte aty. Në vitin 1996, Anna Valle mori pjesë edhe në konkursin Miss Universe. Nga bukuria te aktrimi Pas suksesit në botën e konkurseve të bukurisë, Anna Valle nisi të kërkonte një identitet më të gjerë artistik. Ajo u shfaq në disa fotoromane dhe në një videoklip muzikor me këngëtarin Gianni Morandi. Më pas ndoqi shkolla aktrimi në Romë dhe Milano. Ky ishte një hap i rëndësishëm. Bukuria mund të të hapë një derë. Profesioni është ai që të lejon të qëndrosh brenda saj. Në vitin 1996, ajo debutoi në filmin e shkurtër “Le due bambole rosse”. Nga ai moment nisi një etapë e re: ajo nuk do të ishte më vetëm një emër i lidhur me një konkurs bukurie, por një aktore që ndërtonte gradualisht përvojën e saj. Suksesi në televizion Anna Valle u afirmua veçanërisht përmes televizionit italian. Seriale si “Commesse” dhe “Cuore” kontribuan në njohjen e saj nga publiku. Më pas karriera u zgjerua me një sërë produksionesh televizive dhe filmike. Ndër veprat ku është përfshirë janë: “Sorelle” “La compagnia del cigno” “Barabbas” “Atelier Fontana” “Carnera: The Walking Mountain” “Le faremo tanto male” “Misstake” Secili projekt shtoi një tjetër nuancë në profilin e saj artistik. Një prani e veçantë në ekran Anna Valle ka një elegancë që nuk mbështetet vetëm te pamja. Me një gjatësi prej 178 centimetrash, ajo u dallua që në fillimet e karrierës për prezencën e saj fizike dhe fotogjeninë. Por kamera kërkon më shumë se bukuri. Kërkon karakter, emocion dhe aftësi për ta bërë një personazh të besueshëm. Këtu qëndron një nga kthesat më të rëndësishme të rrugëtimit të saj: nga imazhi i Miss Italia te identiteti i aktores. Çfarë përfaqëson Anna Valle? Anna Valle përfaqëson një model të karrierës ku bukuria shërben si pikënisje, por jo si destinacion. Ajo është pjesë e një tradite italiane ku moda, televizioni, kinemaja dhe eleganca publike ndërthuren. Por mbi të gjitha, ajo përfaqëson një grua që zgjodhi ta zhvillojë veten përtej një titulli. Miss Italia ishte një moment. Aktrimi u bë rrugëtimi. Çmimet dhe afirmimi Titulli Miss Italia 1995 ishte çmimi i parë dhe më i dukshëm i famës së saj publike. Pjesëmarrja në Miss Universe 1996 e çoi më tej në një skenë ndërkombëtare. Më pas, vlerësimi i saj u lidh gjithnjë e më shumë me punën si aktore dhe me pjesëmarrjen në produksione të rëndësishme televizive e filmike. Karriera e saj u ndërtua jo vetëm mbi çmimet, por mbi vazhdimësinë dhe aftësinë për të mbetur aktive në ekran. Estetika e një karriere Ka gra që mbahen mend për një fotografi. Ka të tjera që mbahen mend për një personazh. Anna Valle i përket një rruge ku fotografia ishte vetëm fillimi, ndërsa personazhet u bënë kujtesa. Nga Roma në Sicili. Nga drejtësia te arti. Nga kurora te kamera. Jeta e saj artistike është një seri kthesash që tregojnë se një identitet nuk krijohet brenda një nate. Përtej kurorës Në historinë e Anna Valle, kurora është vetëm faqja e parë. Pas saj erdhën studimi i aktrimit, skena, televizioni dhe kinemaja. Ajo zgjodhi të mos mbetej vetëm imazhi i një Miss Italia. Zgjodhi të ndërtonte një profesion. Dhe pikërisht këtu qëndron bukuria e vërtetë e rrugëtimit të saj. Bukuria të bën të vërejnë. Talenti të bën të kujtojnë. Puna të jep një vend në kohë. Anna Valle vazhdon të mbetet një nga figurat elegante të ekranit italian, një emër që lidh bukurinë e fillimit me përvojën e një karriere të ndërtuar hap pas hapi. © Copyright Liliana Pere Founder & Editor-in-Chief — Albania Prestige Magazine All Rights Reserved.

Pse Camilla Parker Bowles u konsiderua e papërshtatshme për Princin Charles. Ndërsa romanca e trazuar mes Princit Charles dhe Camilla, Dukeshës së Cornwall-it, nisi të ndizet në vitet 1970, ata u martuan vetëm në vitin 2005. Për pjesën më të madhe të kësaj periudhe, pallati mbretëror e konsideronte Camillën të papërshtatshme për mbretin e ardhshëm. Nga Sara Kettler — Përditësuar më 17 nëntor 2020 Foto: Martesa e Camilla-s dhe Charles-it në Kështjellën Windsor, 9 prill 2005 — Tim Graham/Getty Images Në moshën 23-vjeçare, Princi Charles ishte i dashuruar me Camilla Shand. Camilla ishte afërsisht në të njëjtën moshë me të — vetëm 16 muaj më e madhe — kishte interesa të ngjashme dhe dinte ta dëgjonte princin. Megjithatë, lidhja e tyre nuk mund ta kthente Camillën në një partnere të përshtatshme për trashëgimtarin e fronit britanik, të paktën në atë kohë. Në vend të kësaj, të dy u martuan me partnerë të tjerë, nisën një lidhje dashurie që shkaktoi skandal dhe panë sesi Camilla u shndërrua për vite me radhë në objekt të përbuzjes publike. Ja një vështrim mbi kritikat dhe arsyetimet që bënë që çifti të qëndronte zyrtarisht i ndarë deri në martesën e tyre në vitin 2005. Camilla konsiderohej një e zakonshme Camilla vinte nga një familje e shtresës së lartë shoqërore. Familja e saj e pasur dhe me lidhje të rëndësishme përfshinte edhe një gjysh që ishte baron. Megjithatë, shumë prej njerëzve që rrethonin Charles-in dëshironin që princi të martohej me një grua me prejardhje aristokratike sa më të lartë. Gjatë viteve të tij si beqar, Charles lidhej shpesh me vajzat e dukëve dhe kontëve. Njëra prej tyre ishte Lady Sarah Spencer, motra më e madhe e vajzës që më vonë do të bëhej Princesha Diana. Lord Louis Mountbatten, mentor, stërgjysh dhe figurë atërore për princin, kishte menduar gjithashtu për një martesë mes Charles-it dhe mbesës së tij. Camilla nuk kishte titull aristokratik, por kishte një lidhje mbretërore: stërgjyshja e saj, Alice Keppel, kishte qenë e dashura e Edward VII, stërgjyshit të Charles-it. Mikesha e përbashkët, Lucia Santa Cruz, thuhet se bëri shaka për këtë lidhje kur i prezantoi, duke u thënë: “Tani, ju të dy, bëni shumë kujdes; keni paraardhës gjenetikë të përbashkët.” Megjithatë, kjo lidhje familjare nuk ishte diçka që do ta bënte Camillën më të përshtatshme në sytë e një monarkie të përkushtuar ndaj ruajtjes së imazhit të saj publik. Sigurisht, disa dekada më vonë, Kate Middleton mundi të martohej me djalin e Charles-it, Princin William, edhe pse ishte një e zakonshme. Prejardhja e Camilla-s nuk ishte një avantazh i fortë, por as nuk ishte arsyeja e vetme pse ajo konsiderohej e papërshtatshme. Princi Charles dhe Camilla Parker Bowles në vitin 1979. Foto: Tim Graham/Getty Images Camilla kishte pasur disa lidhje dhe konsiderohej tepër “e përvojësuar” Camilla ishte njohur me Andrew Parker Bowles, oficer i Household Cavalry, në vitin 1965. Ata përfunduan në një marrëdhënie të zjarrtë, ndonëse problematike. Kur nuk ishte me Parker Bowles, Camilla kishte pasur edhe lidhje të tjera. Jeta e saj sentimentale nuk ishte e pazakontë për kohën, por në sytë e pallatit ajo konsiderohej “e përvojësuar”. Meqë marrëdhëniet e saj ishin të njohura publikisht, Camilla nuk mund të paraqitej si një vajzë e pafajshme. Fatkeqësisht, Charles-i dhe njerëzit rreth tij besonin se ishte e rëndësishme që gruaja e tij — dhe mbretëresha e ardhshme — të mos kishte një histori të gjerë romantike. Në fakt, Mountbatten e kishte këshilluar Charles-in se gjetja e një nuseje të virgjër ishte thelbësore. Në vitin 1974, Mountbatten i shkroi një letër Charles-it 25-vjeçar, ku ndër të tjera thuhej: “Mendoj se është shqetësuese që gratë të kenë përvoja, nëse pas martesës duhet të qëndrojnë mbi një piedestal.” Për më tepër, Charles ishte vazhdimisht në qendër të vëmendjes së mediave dhe lidhjet e mëparshme të gruas së tij do t’i nënshtroheshin një vëmendjeje të gjerë nga shtypi. Çdo kritikë ndaj jetës sentimentale të Camilla-s pasqyronte një standard të dyfishtë të fortë shoqëror, pasi lidhjet e shumta të Charles-it nuk dënoheshin. Megjithatë, kjo hipokrizi ndikoi edhe në zgjedhjen e partneres së princit. Kur u martua me Lady Diana Spencer, Charles ishte 31 vjeç, ndërsa ajo vetëm 19. Diferenca e madhe në moshë ndihmoi që Diana të mos kishte pasur një histori romantike serioze. Charles nuk ishte gati për martesë… Camilla ishte Megjithëse Charles zhvilloi shpejt ndjenja të forta për Camilla-n dhe në dukje po kërkonte një grua — ai ishte i pari në radhën e trashëgimisë së fronit dhe kishte detyrimin të siguronte një trashëgimtar — në atë kohë ai nuk ishte gati të martohej. Përveç këshillave mbi përvojën që duhej të kishte gruaja e tij, Mountbatten i kishte thënë Charles-it gjithashtu se një burrë duhej të “shijonte jetën” dhe të kishte sa më shumë lidhje përpara se të vendosej për martesë. Duke parë numrin e grave me të cilat Charles u lidh ndër vite, duket se ai e kishte marrë seriozisht këtë këshillë. Ndërsa Charles nuk ishte gati për martesë, Camilla ishte. Ashtu si shumë vajza të tjera të shtresës së saj shoqërore, ajo ishte rritur me pritshmërinë se rruga e jetës do të ishte martesa, krijimi i një shtëpie me bashkëshortin dhe fëmijët. Ajo nuk kishte ndjekur universitetin dhe, në vend që të ndiqte një karrierë, kishte punuar në disa vende pune të përkohshme. Për të, jeta nuk do të fillonte vërtet derisa të arrinte altarin. Parker Bowles kishte qenë larg me regjimentin e tij në vitin 1972, por e rifilloi marrëdhënien me Camilla-n ndërsa Charles ndodhej me Marinën Mbretërore. Camilla u fejua shpejt me të dashurin e saj të dikurshëm dhe ata u martuan në vitin 1973, duke e dëshpëruar Charles-in. Megjithatë, Parker Bowles nuk ishte thjesht një “çmim ngushëllimi” për Camilla-n, pasi ajo nuk mund të martohej me princin. Ajo kishte pasur gjithmonë ndjenja të forta për të. Në fakt, thellësia e përkushtimit të saj ndaj Parker Bowles nuk e bënte Camilla-n aspak më të përshtatshme për Charles-in. Andrew dhe Camilla Parker Bowles në ditën e martesës së tyre, 1973. Foto: Frank Barratt/Keystone/Getty Images Çifti e rindezi lidhjen e dashurisë në mesin e viteve ’80 Camilla dhe Charles e rifilluan lidhjen e tyre rreth vitit 1986, ndërsa të dy ishin të martuar. Charles nuk ishte i lumtur me Dianën, ndërsa bashkëshorti i Camilla-s e tradhtonte rregullisht. Por lidhja nuk mbeti e fshehtë. Në vitin 1993, u bë publike një transkript i regjistrimeve telefonike që pretendohej se ishin biseda mes princit dhe Camilla-s. Bisedat përmbanin intimitete të tilla, sa Charles i shprehte Camilla-s dëshirën e tij për të “jetuar brenda pantallonave të saj”, ndërsa më pas shqetësohej me shaka se mund të shndërrohej në një tampon. Skandali, i njohur si “Camillagate”, u pasua nga pranimi i Charles-it për tradhti bashkëshortore gjatë një interviste televizive një vit më vonë. Deri në vitin 1996, si Camilla, ashtu edhe Charles ishin divorcuar. Megjithatë, rrethanat e lidhjes bënë që Camilla të vazhdonte të konsiderohej e papërshtatshme për princin. Meqë Charles do të bëhej Mbrojtësi i Besimit kur të ngjitej në fron, martesa me një grua të divorcuar ishte problematike. Nëna e Charles-it, Mbretëresha Elizabeth II, nuk e miratonte sjelljen e Camilla-s dhe, sipas raportimeve, në një moment e kishte quajtur “atë gruan e ligë”. Për më tepër, Mbretëresha Nënë, gjyshja e Charles-it, e urrente Camilla-n. Ajo kishte filluar të shihte tek Camilla një jehonë të Wallis Simpson, gruas martesa e së cilës me vëllain e saj kishte tronditur dhe ndryshuar monarkinë britanike. Princi Charles dhe Princesha Diana duken të pakënaqur në fillim të një turneu në Kanada, 25 tetor 1991. Foto: Anwar Hussein/Getty Images Pas vdekjes së Dianës, Charles dhe Camilla dolën publikisht si çift Përveçse nuk ishte e pëlqyer nga disa anëtarë të familjes mbretërore, Camilla nuk ishte e preferuar as nga publiku. Në sytë e shumë njerëzve, ajo ishte një tradhtare bashkëshortore që i kishte bërë jetën Princeshës Diana të mjerueshme. Diana e kishte shprehur famshëm këtë situatë me fjalët: “Epo, ishim tre veta në këtë martesë, kështu që ishte pak e mbipopulluar.” Por Charles nuk ishte i gatshëm të hiqte dorë nga Camilla për herë të dytë. Në vitin 1999, dy vjet pas vdekjes së Dianës, Charles dhe Camilla nisën të shfaqeshin së bashku në publik. Dalëngadalë, qëndrimi i publikut ndaj saj filloi të ndryshonte. Mbretëresha Elizabeth dhe djemtë e Charles-it dukeshin se e pranonin marrëdhënien. Mbretëresha Nënë mbeti kundër kësaj lidhjeje, por ajo vdiq në vitin 2002. Në vitin 2005, Charles dhe Camilla u martuan në një ceremoni civile. Pas martesës, Camilla u njoh si Dukesha e Cornwall-it, pasi titulli Princeshë e Uellsit konsiderohej se i përkiste Dianës. Gjithashtu, ishte bërë e ditur se Camilla do të njihej si Princeshë Bashkëshorte (Princess Consort) kur Charles të merrte fronin. Megjithatë, me kalimin e kohës ajo u bë më e popullarizuar dhe nisën të qarkullonin zëra se Charles do të dëshironte që ajo të bëhej mbretëreshë. Vetëm koha do të tregonte se cili titull do të konsiderohej i përshtatshëm për Camilla-n, nëse dhe kur Charles do të fillonte mbretërimin e tij. Burimi: Biography.com — Sara Kettler, “Why Camilla Parker Bowles Was Considered Unsuitable for Prince Charles”, përditësuar më 17 nëntor 2020. Pergatiti: Prestige.

Rubrika: Moografi Rubrika ;Shkrimtar,Dramaturg Skenarist Personalitet qe frymezon ne çdo kohe. NAUM PRIFTI Një jetë në shërbim të fjalës, kujtesës dhe njeriut. Ese-monografi shkrimtarë që ndërtojnë biblioteka me librat e tyre, dhe ura kulture qe koha i kujton çdo ditë. Naum Prifti u përkiste atyre krijuesve që e shndërruan fjalën në urë. Një urë midis kujtesës dhe së tashmes, midis vendlindjes dhe mërgimit. Një urë midis jetës së zakonshme dhe atij universi të brendshëm që quajmë letërsi. Prandaj, figura e tij nuk mund të kufizohet në një profesion, një zhanër apo një periudhë. Ai ishte shkrimtar, dramaturg, skenarist, përkthyes, publicist, redaktor dhe pedagog. Por këto janë vetëm përkufizimet e dukshme të një jete shumë më të gjerë. Pas tyre qëndronte një intelektual që e kishte shndërruar dijen në mënyrë jetese. Dhe pas dijes qëndronte një besim i thjeshtë, por i fuqishëm: njeriu meriton të vëzhgohet. Të dëgjohet, të kuptohet dhe, mbi të gjitha, të mos harrohet. Kjo është ndoshta arsyeja pse krijimtaria e Naum Priftit ka një dimension që e tejkalon kohën. Ajo nuk merret vetëm me atë që ka ndodhur, por edhe me atë që mbetet. REHOVA — RRËNJA E PARË Naum Prifti lindi më 7 mars 1932, në Rehovë të Kolonjës. Çdo shkrimtar ka një vend nga ku nis, edhe nëse më vonë udhëton shumë larg. Rehova ishte pika fillestare ku bota iu shfaq për herë të parë. Aty kreu shkollën fillore, përpara se rruga e dijes ta çonte drejt Ersekës. Më pas përfundoi shkollën tetëvjeçare dhe nisi një udhëtim që do ta largonte fizikisht, por jo shpirtërisht, nga vendi i parë i kujtesës. Vendlindja është një lloj alfabeti i hershëm që njeriu e mëson përpara gjuhës. Fytyrat, zërat, rrugët, zakonet dhe peizazhet bëhen shkronjat e para. Më vonë, shkrimtari i mbledh ato shkronja dhe ndërton prej tyre botë. Ndoshta kështu duhet parë edhe lidhja e Priftit me vendlindjen. Jo thjesht si një fakt biografik, por si një rrënjë e heshtur. Sepse edhe kur pema rritet larg, ajo vazhdon të ushqehet nga rrënjët. MJEKËSIA — TAKIMI I PARË ME BRISHTËSINË NJERËZORE Në vitin 1953, Naum Prifti përfundoi Politeknikumin Mjekësor në Tiranë. Pas studimeve, punoi për një vit si ndihmës-mjek në Sanatoriumin e Korçës. Ishte një përvojë që e vendosi përballë një prej të vërtetave më të vjetra njerëzore. Njeriut mund t’i hiqet shumëçka, por dhimbja e bën gjithmonë të dukshme brishtësinë. Në atë botë të sëmundjes, ai pa njeriun përtej pamjes së jashtme. Pa frikën, vuajtjen, shpresën dhe heshtjen e tij. Por ndërkohë, një tjetër thirrje po bëhej gjithnjë e më e fortë. Letërsia po e kërkonte. Ai iu drejtua studimeve për Gjuhë dhe Letërsi Shqipe në Universitetin Shtetëror të Tiranës. Në dukje, ishte një kthesë profesionale. Në thelb, ishte një vazhdimësi e thellë. Mjekësia merret me plagën e trupit, ndërsa letërsia kërkon plagën e shpirtit. Njëra kërkon shërim, tjetra kërkon kuptim. Dhe të dyja nisin nga e njëjta pikë: nga vëmendja ndaj njeriut. SHKRIMTARI QË PËRQAFOI DISIPLINËN E FJALËS Nga viti 1954 deri në vitin 1960, Prifti shërbeu si redaktor në revistën “Hosteni”. Nga viti 1960 deri në vitin 1967, punoi si redaktor në revistën “Ylli”. Redaktimi ishte një tjetër shkollë e rëndësishme në formimin e tij. Sepse të shkruash do të thotë të gjesh fjalën, ndërsa të redaktosh do të thotë ta peshosh atë. Fjala e mirë nuk është gjithmonë fjala më e shumtë. Ndonjëherë, fuqia e një teksti qëndron pikërisht te ajo që autori vendos të mos thotë. Kjo disiplinë e fjalës do ta shoqëronte gjatë gjithë krijimtarisë. Ajo e mësoi të dëgjonte ritmin e tekstit dhe heshtjen midis fjalëve. Në letërsi, edhe heshtja ka një zë. Dhe shkrimtari i mirë di kur duhet ta dëgjojë. MËSUESI — KUR DIJA BËHET TRASHËGIMI Nga viti 1967 deri në vitin 1970, Naum Prifti punoi si arsimtar në Divjakë. Mësuesia i dha një tjetër mundësi për t’i shërbyer njeriut përmes dijes. Një libër mund të ndryshojë një mendje, por një mësues mund të ndryshojë një jetë. Kjo është arsyeja pse profesioni i mësuesit ka një madhështi të veçantë. Ai mbjell diçka që mund të mos e shohë kurrë të lulëzojë. Dija që përcillet është si drita e një qiriri që ndizet nga një tjetër. Flaka nuk pakësohet; përkundrazi, drita zgjerohet. Në këtë kuptim, mësuesia e Priftit ishte pjesë organike e misionit të tij. Ai nuk e shihte kulturën si pronë personale, por si diçka që duhet përcjellë. TEATRI, FËMIJËT DHE UNIVERSI I ARTIT Në vitet 1970–1972, ai shërbeu si redaktor përgjegjës i “Skena e fëmijëve”. Veprimtaria zhvillohej pranë Shtëpisë Qendrore të Krijimtarisë Popullore në Tiranë. Më pas, gjatë viteve 1974–1976, punoi si inspektor teatri. Në të njëjtën periudhë, shërbeu edhe si pedagog i jashtëm i Letërsisë Shqipe. Këto role dëshmojnë profilin e një intelektuali që nuk qëndroi i mbyllur në dhomën e vet. Ai lëvizi midis librit, shkollës, teatrit dhe institucioneve kulturore. Arti, për të, nuk ishte një zbukurim i jetës. Ishte një mënyrë për ta kuptuar dhe formuar atë. Sidomos fëmijët, teatri dhe letërsia përbënin një hapësirë ku imagjinata shndërrohej në edukim. Sepse një shoqëri nuk ndërtohet vetëm me dije, por edhe me aftësinë për të imagjinuar. NJË KRIJIMTARI QË NUK PRANOI KUFIJ Universi krijues i Naum Priftit është i gjerë. Tregime, novela, drama, komedi, skenarë, publicistikë, biografi dhe letërsi për fëmijë. Në këtë mozaik përfshihen edhe humori, legjenda, teatri i kukullave dhe skenarët filmikë. Thuajse njëqind vepra letrare përmenden në materialet biografike për krijimtarinë e tij. Pas tyre qëndrojnë mijëra faqe të shkruara në forma dhe mjete të ndryshme. Dorëshkrimi, makina e shkrimit dhe më pas kompjuteri ndryshuan vetëm pamjen e procesit. Marrëdhënia me fjalën mbeti e pandryshuar. Kjo është një nga pamjet më të bukura të një jete krijuese. Mjetet ndryshojnë, teknologjitë kalojnë, por nevoja për të rrëfyer mbetet. Prifti i përkiste një brezi që e njihte durimin e faqes së shkruar. Një faqe që nuk lindte me shpejtësinë e ekranit, por me kohën e mendimit. NJERIU NË QENDËR TË LETËRSISË Nëse duhet kërkuar një bosht që bashkon krijimtarinë e tij, ai është njeriu. Jeta e zakonshme, marrëdhëniet shoqërore, kujtesa, karakteri dhe zgjedhjet njerëzore. Realizmi, humori dhe fryma popullore bashkëjetojnë në këtë univers. Legjenda ruan të kaluarën, humori zbulon dobësinë, ndërsa proza vëzhgon jetën. Në shumë raste, ai nuk e gjykon njeriun me ashpërsi. E sheh me një lloj butësie që buron nga njohja. Sepse vetëm ai që e njeh dobësinë njerëzore mund ta përshkruajë pa përbuzje. Personazhet e tij nuk janë vetëm figura letrare. Ata janë pasqyra të vogla ku lexuesi mund të gjejë diçka nga vetja. Dhe kjo është një nga shenjat e letërsisë që i mbijeton kohës. “NËNA E DIELLIT” — KUR KUJTESA BËHET LEGJENDË “Nëna e Diellit” është një nga veprat që dëshmojnë lidhjen e tij me traditën. Vëllimi me legjenda u vlerësua në vitin 2001 me “Pendën e Argjendtë”. Çmimi iu dha nga Ministria e Kulturës dhe Lidhja e Shkrimtarëve. Legjenda është një nga mënyrat më të lashta me të cilat njeriu mbron kujtesën. Ajo ngjan me një enë balte ku koha ruan zërat e saj. Nëse nuk rrëfehen, shumë histori humbasin pa lënë gjurmë. Prifti i mblodhi ato dhe u dha një formë të re përmes letërsisë. Kështu, kujtesa nuk mbeti vetëm pasuri e së shkuarës. Ajo u shndërrua në përvojë për lexuesin e së tashmes. “AS MIÇO, AS MUÇO” — E QESHURA QË FSHEH NJË URTËSI “As Miço, As Muço” sjell një tjetër fytyrë të autorit. Vëllimi përmban tregime dhe skica humoristike. Në vitin 2003 u vlerësua me “Pendën e Artë”. Çmimi iu dha nga Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptaro-Amerikanë në Nju Jork. Humori është një art i vështirë, sepse kërkon të qeshësh pa e poshtëruar njeriun. Kërkon të dallosh absurdin pa humbur ndjeshmërinë. Në humorin e mirë, e qeshura shpesh është një formë inteligjence. Ajo na lejon të shohim veten nga pak më larg. Dhe ndoshta pikërisht për këtë arsye, humori i mirë mbetet gjithmonë i ri. “DIMRI I URISË” — LETËRSIA SI KUJTESË E DHIMBJES “Dimri i Urisë” sjell një tjetër ngjyrë të krijimtarisë së tij. Tregimi fitoi Çmimin e Nderit në një konkurs ndërkombëtar të zhvilluar nga Maison Naaman pour la Culture. Vlerësimi lidhet me vitet 2004–2005. Pas tij, Prifti u pranua anëtar nderi i Shoqatës Kulturore Naji Naaman. Vetë titulli i veprës duket si një metaforë e dyfishtë. Dimri është ftohtësi, ndërsa uria është mungesë. Së bashku krijojnë një peizazh ku mbijetesa bëhet provë e dinjitetit. Këtu letërsia merr përsipër një detyrë të heshtur: të mos lejojë dhimbjen të zhduket. Sepse harresa është një tjetër formë e humbjes. Fjala mund të mos e ndryshojë atë që ka ndodhur. Por mund ta shpëtojë nga zhdukja. KUR FJALA DEL NGA FAQJA DHE SHKON NË EKRAN Naum Prifti ishte gjithashtu skenarist i kinematografisë shqiptare. Në vitin 1976 u realizuan “Pika e ujit” dhe “Zani partizani”. Në vitin 1978 pasoi “Udha e shkronjave”. Në vitin 1982 erdhi “Era e ngrohtë e thellësive”. Në vitin 1984 u realizuan “Kush vdes në këmbë” dhe “Fejesa e Blertës”. Në vitin 1988 u shënua “Tre vetë kapërxejnë malin”. Skenari është një tjetër mënyrë për ta menduar fjalën. Aty fjala duhet të shndërrohet në pamje, zë, lëvizje dhe heshtje. Shkrimtari nuk e përshkruan vetëm botën; duhet ta bëjë atë të shihet. Kështu, letërsia merr një jetë tjetër dhe kalon nga faqja në ekran. 1991 — NJË UDHËTIM QË NUK E SHKËPUTI ATDHEUN Në vitin 1991, Naum Prifti emigroi në Shtetet e Bashkuara. U vendos në Nju Jork, por nuk e ndërpreu marrëdhënien me kulturën shqiptare. Mërgimi ndryshon adresën, por jo gjithmonë vendndodhjen e kujtesës. Njeriu mund të largohet nga vendi, por vendi vazhdon të jetojë brenda tij. Për një shkrimtar, kjo lidhje bëhet edhe më e fortë përmes gjuhës. Gjuha është një atdhe që mund të udhëtojë pa pasaportë. Në Nju Jork, Prifti vazhdoi veprimtarinë e tij kulturore dhe letrare. Kështu, largimi nuk u bë një pikë e fundit. U bë një kapitull i ri i së njëjtës histori. “VATRA” — KUR KRIJUESI BËHET PËRCJELLËS I KUJTESËS Në vitin 1995, Naum Prifti u zgjodh sekretar i Federatës Panshqiptare “Vatra”. Më pas, me krijimin e Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptaro-Amerikanë, u zgjodh kryetar. Këto role dëshmojnë një tjetër dimension të figurës së tij. Ai nuk u mjaftua me krijimtarinë personale. U përfshi në jetën kulturore të komunitetit shqiptar në Amerikë. Në mërgim, kultura nuk është vetëm kujtesë. Ajo bëhet edhe përgjegjësi. Përgjegjësi për gjuhën, historinë dhe vazhdimësinë. Në këtë kuptim, veprimtaria e tij në diasporë ishte një vazhdim i natyrshëm i jetës së tij. Vetëm hapësira kishte ndryshuar. ÇMIMET — GJURMËT E NJË PUNE TË GJATË Në vitin 2001, “Nëna e Diellit” u vlerësua me “Pendën e Argjendtë”. Në vitin 2003, “As Miço, As Muço” mori “Pendën e Artë”. Në vitet 2004–2005, “Dimri i Urisë” fitoi Çmimin Ndërkombëtar të Nderit. Ai u nderua gjithashtu me Medaljen e Punës. Kuvendi Popullor e dekoroi me “Urdhrin Naim Frashëri”, klasi II. Çmimet janë shenja publike të vlerësimit. Por për një shkrimtar ekziston një çmim që nuk jepet nga asnjë institucion. Ai është libri që vazhdon të lexohet. Është emri që rikthehet në kujtesë. Është faqja që dikush hap shumë vite pas botimit. Sepse çmimi i vërtetë i letërsisë nuk matet vetëm me medalje. Matet me jetëgjatësinë e fjalës. FAMILJA — ATJE KU BIOGRAFIA HESHT Për çdo figurë publike ekziston një hapësirë që nuk i përket publikut. Ajo është jeta private, familja, heshtja dhe intimiteti. Materiali biografik mbi të cilin mbështetet kjo monografi nuk jep të dhëna të hollësishme për familjen e Naum Priftit. Prandaj, çdo biografi serioze duhet të dijë edhe ku të ndalet. Të mos plotësojë boshllëqet me hamendësime. Të mos e kthejë kureshtjen në ndërhyrje. Në fund të fundit, edhe heshtja është pjesë e dinjitetit njerëzor. Dhe një figurë e madhe nuk ka nevojë për histori të sajuara. Vepra e saj është dokumenti më i fuqishëm. NJË JETË MES DY BREGJEVE Naum Prifti u nda nga jeta më 16 qershor 2023, në Nju Jork. Kishte lindur në Rehovë më 7 mars 1932. Midis këtyre dy datave shtrihet një jetë prej nëntëdhjetë e një vitesh. Por, në rastin e një shkrimtari, datat janë vetëm dy pika në hartë. Midis tyre gjendet udhëtimi. Dhe udhëtimi i Priftit kaloi nëpër shkollë, mjekësi, redaksi, mësimdhënie, teatër dhe letërsi. Kaloi nëpër Shqipëri dhe më pas nëpër mërgim. Kaloi nga Rehova në Ersekë, nga Tirana në Korçë dhe më tej në Nju Jork. Por, më e rëndësishmja, kaloi nga përvoja te fjala. Sepse shkrimtari nuk jeton vetëm atë që i ndodh. Ai e përpunon përvojën derisa ajo të marrë kuptim. Pastaj ia dorëzon lexuesit. EPILOG — JETA E DYTË E SHKRIMTARIT Ka një çast kur jeta fizike mbyllet dhe fillon një tjetër formë ekzistence. Për shkrimtarin, ajo jetë nis në faqen e librit. Naum Prifti e kaloi jetën duke mbledhur botën përreth dhe duke e kthyer në fjalë. Ai mblodhi kujtime, njerëz, humor, dhimbje, legjenda dhe përvoja. I mblodhi siç mbledh një njeri gurët e një rruge që ka përshkuar gjatë. Pastaj, prej tyre, ndërtoi një univers letrar. Fjala ishte mjeti me të cilin ai vëzhgoi kohën. Ishte ura midis së shkuarës dhe së tashmes. Ishte lidhja midis Shqipërisë dhe mërgimit. Ishte mënyra për t’i dhënë kujtesës një vend ku të jetonte. Sepse koha është e pamëshirshme me gjithçka që nuk ruhet. Ajo i zbeh fytyrat, zërat dhe historitë. Por letërsia ka një fuqi të rrallë. Ajo nuk e ndal kohën, por mund ta bëjë kohën të flasë. Nuk e ndryshon të shkuarën, por mund ta ndriçojë atë. Nuk e mund vdekjen, por mund ta zgjasë praninë e njeriut. Kjo është jeta e dytë e shkrimtarit. Ai jeton sa herë një lexues hap faqen e tij. Jeton në një fjali që dikush nënvizon. Në një personazh që dikush kujton. Në një legjendë që nuk humbet. Në një të qeshur që rikthehet. Në një dhimbje që gjen përsëri zë. Naum Prifti mbetet kështu pjesë e një letërsie që e vështroi njeriun me vëmendje. Mbetet pjesë e një kulture që e kuptoi kujtesën si përgjegjësi. Mbetet një emër që lidh Rehovën me Tiranën dhe Tiranën me Nju Jorkun. Dhe, mbi të gjitha, mbetet dëshmi e një të vërtete të thjeshtë. Talenti mund ta hapë derën e artit, por vetëm përkushtimi mund ta mbajë hapur. Një jetë kushtuar fjalës nuk mbaron me heshtjen e fundit. Ajo vazhdon aty ku dikush lexon. Aty ku kujtohet. Aty ku një emër rikthehet në dritën e një faqeje. Dhe në atë çast, shkrimtari nuk është më vetëm pjesë e së kaluarës. Ai bëhet bashkëkohës i çdo lexuesi të ri. Kjo është trashëgimia më e bukur që mund t’i mbetet një njeriu të letrave: të largohet nga koha, por të mos largohet nga kujtesa. Naum Prifti mbetet në fjalë, sepse fjalën e bëri mënyrë për të mos harruar njeriun. Editor-in-Chief: Liliana Pere Founder: Liliana Pere Copyright ©: LP / Revista Prestige

AHMET GASHI NJË JETË KUSHTUAR DIJES, ARSIMIT DHE KUJTESËS SHQIPTARE NJË PROFIL I NJË MËSUESI QË E SHKRIU DIJEN ME ATDHEUN Ahmet Gashi ishte intelektual shqiptar nga Prishtina, profesor, pedagog, historian, gjeograf, hartograf dhe autor tekstesh shkollore. Ai i përkiste atij brezi intelektualësh për të cilët arsimi nuk ishte thjesht profesion, por mision dhe përgjegjësi ndaj shoqërisë e kombit. Veprimtaria e tij u shtri në Prishtinë, Shkup, Stamboll, Elbasan dhe Tiranë, ndërsa lidhja e tij me Kosovën dhe me çështjen shqiptare mbeti një prej fijeve më të forta të jetës së tij. Ai ishte Mësues i Popullit, Qytetar Nderi i Tiranës dhe Nderi i Kombit. Por përtej titujve dhe vlerësimeve, Ahmet Gashi ishte një mësues që la gjurmë te brezat, një intelektual që shkroi libra, një hartograf që vizatoi hapësirën shqiptare dhe një dëshmitar i drejtpërdrejtë i disa prej figurave e ngjarjeve të rëndësishme të historisë sonë. 1888 – ORIGJINA DHE FAMILJA Ahmet Gashi lindi më 1 shtator 1888 në Prishtinë, në një familje me prejardhje nga Jabllanica. Sipas të dhënave biografike, familja e tij ishte pjesë e muhaxhirëve shqiptarë, të dëbuar nga trojet e tyre. Kjo prejardhje do të ndikonte në mënyrën se si ai e shihte historinë, territorin dhe fatin e shqiptarëve. Kosova për të nuk ishte vetëm vendlindje. Ishte kujtesë. Ishte histori. Ishte një pjesë e pandarë e hapësirës shqiptare që duhej njohur dhe ruajtur përmes dijes. Në familje ruhen edhe fotografi të rëndësishme, ndër to fotografia e vitit 1925, ku Profesor Ahmet Gashi shfaqet me familjen në Elbasan. Ajo fotografi na lejon të shohim jo vetëm profesorin dhe figurën publike, por edhe babain, bashkëshortin dhe njeriun e familjes. FËMIJËRIA DHE FORMIMI Mësimet e para Ahmet Gashi i mori në Prishtinë. Më pas vazhdoi arsimin e mesëm në Shkup, në Shkollën Normale Darulmuallimin. Studimet e larta i vijoi në Stamboll, ku studioi histori dhe gjeografi. Formimi në këto dy fusha do të përcaktonte rrugën e tij të mëvonshme. Historia i dha mundësinë të studionte të kaluarën. Gjeografia i dha mundësinë të shpjegonte hapësirën. Hartografia i dha mundësinë ta paraqiste atë hapësirë në mënyrë konkrete. Dhe arsimi u bë ura që i bashkoi të gjitha. 1908 – SHQIPJA SI MISION Në vitin 1908, Ahmet Gashi jepte fshehurazi mësim të gjuhës shqipe në Prishtinë. Në një kohë kur shqipja nuk kishte lirinë institucionale që meritonte, mësimi i saj ishte një akt i madh kulturor. Për të, gjuha ishte dije, identitet dhe kujtesë. Pas Kongresit të Manastirit, përpjekja për mësimin e shqipes mori një rëndësi edhe më të madhe. Kështu, që në rininë e tij, arsimi dhe çështja kombëtare u bënë pjesë e së njëjtës rrugë. STAMBOLLI, PRISHTINA DHE ISA BOLETINI Pas përfundimit të Universitetit në Stamboll, Ahmet Gashi u kthye në hapësirat shqiptare. Kthimi i tij përkon me një periudhë vendimtare të historisë sonë dhe me përgatitjet që do të çonin drejt shpalljes së Pavarësisë. Sipas kujtesës familjare, ai erdhi në Shqipëri në kohën e ngritjes së Flamurit në Vlorë, duke u bashkuar me rrjedhën e atyre ngjarjeve që po ndryshonin historinë shqiptare. Në jetën e tij do të mbetej veçanërisht e rëndësishme lidhja me Isa Boletinin, të cilin e kishte njohur nga afër. Ahmet Gashi shërbeu edhe si sekretar i Isa Boletinit, një lidhje që e vendos atë shumë pranë një prej figurave më të rëndësishme të lëvizjes kombëtare shqiptare. Më vonë, shumë vite pas këtyre ngjarjeve, ai do të ishte në gjendje të fliste për Isa Boletinin jo vetëm si një figurë historike, por si një njeri që e kishte njohur personalisht. 1912 – UDHËTIMI DREJT VLORËS Në vitin 1912, Ahmet Gashi u bashkua me lëvizjen kombëtare shqiptare dhe udhëtoi drejt Vlorës së bashku me shqiptarë të Kosovës. Në këtë rrugëtim ishte edhe Isa Boletini. Për një intelektual të formuar në Stamboll, kthimi në hapësirat shqiptare dhe përfshirja në jetën kombëtare nuk ishte thjesht zgjedhje personale. Ishte një përgjigje ndaj kohës. 1913 – ELBASANI Në vjeshtën e vitit 1913, Ahmet Gashi u emërua në Elbasan. Ai u bë drejtor i shkollës qytetëse qendrore dhe profesor. Në Normalen e Elbasanit dha histori dhe gjeografi, por edhe muzikë e violinë. Nga 1929 deri më 1933, ai drejtoi Normalen e Elbasanit, një prej institucioneve më të rëndësishme të arsimit shqiptar. Aty përgatiteshin mësuesit që më pas do të shpërndanin dijen në të gjithë vendin. Drejtimi i Normales ishte, për rrjedhojë, shumë më tepër se drejtimi i një shkolle. Ishte pjesëmarrje në formimin e vetë sistemit arsimor shqiptar. NJË MËSUES, NJË SHAHIST, NJË VIOLINIST Ahmet Gashi kishte një botë kulturore që shkonte përtej historisë dhe gjeografisë. Ai ishte shahist i mirë dhe violinist. Dashuria për violinën nuk mbeti vetëm pjesë e kujtesës. Violina e tij ruhet ende në familje dhe sot është në duart e djalit të tij, Bato Gashi, i cili është violinist. Kështu, një instrument i heshtur vazhdon të mbajë një lidhje të drejtpërdrejtë mes dy brezave. 1925 – FAMILJA NË ELBASAN Fotografia e vitit 1925 është një prej dëshmive më të bukura familjare. Profesor Ahmet Gashi shfaqet me familjen në Elbasan. Pas figurës publike të pedagogut qëndron një familje, fëmijë dhe një jetë e zakonshme njerëzore. Kjo fotografi e bën historinë më të afërt. Sepse një figurë kombëtare nuk është vetëm monument. Është edhe baba. 1933 – TIRANA DHE “GJEOGRAFIA E SHQIPNIS” Në vitin 1933, Ahmet Gashi u transferua në Tiranë. Ai u emërua në Institutin e Vajzave “Nëna Mbretëreshë”, ku dha mësim gjeografie. Në të njëjtën periudhë botoi “Gjeografia e Shqipnis – Për shkollat normale e të mesme”, një prej veprave të rëndësishme të tij në fushën e arsimit. Ky libër përfaqësonte përpjekjen për ta kthyer gjeografinë shqiptare në dije të organizuar dhe të përdorshme për nxënësit. Më 1935 botoi “Gjeografia e përgjithshme”. Më 1937 u ribotua vepra “Shqipëria”. NJË NJOHJE NGA AMERIKA Në vitet e veprimtarisë së tij shkencore dhe gjeografike lidhet edhe me National Geographic Society në Shtetet e Bashkuara. Në kujtesën familjare ruhet edhe një e dhënë tjetër me rëndësi: se për veprimtarinë e tij në fushën e gjeografisë ai mori titullin Profesor nga Columbia University në Washington. Kjo e dhënë duhet verifikuar me dokumentin përkatës dhe me emërtimin e saktë historik të institucionit, përpara se të paraqitet si fakt përfundimtar. Por vetë fakti që veprimtaria e tij gjeografike lidhet me vlerësime dhe kontakte ndërkombëtare tregon përtej kufijve të Shqipërisë interesin që kishte krijuar puna e tij. HARTA E SHQIPËRISË Në veprimtarinë e Ahmet Gashit një vend të veçantë zë hartografia. Ai hartoi “Hartën e Shqipërisë së vërtetë”, ndërsa përgatiti edhe harta fizike, tematike dhe historike. Në veçanti përmendet “Harta fizike e Shqipërisë”, e realizuar me 80 klishe. Por harta e tij kishte një kuptim që shkonte përtej mësimit të gjeografisë. Ajo ishte mënyrë për ta bërë territorin të dukshëm. Në kujtesën familjare ruhet edhe një shprehje e lidhur me këtë vizion: “Ku i thuhet bukës bukë dhe ujit ujë, aty është Shqipëri.” Kjo fjali përmbledh një mënyrë të tërë të menduari. Shqipëria nuk ishte vetëm një vijë në hartë. Ishte gjuha. Ishin njerëzit. Ishte kujtesa. Ishte territori. Ishte historia. 1943–1944 – PRISHTINA DHE “SAMI FRASHËRI” Gjatë viteve 1943–1944, Ahmet Gashi drejtoi Gjimnazin “Sami Frashëri” në Prishtinë. Ai ishte drejtori i fundit i këtij gjimnazi në atë periudhë. Këto vite ishin ndër më të errëtat e historisë së Europës dhe të Kosovës. Në kushtet e terrorit dhe ndjekjeve nga Gestapoja gjermane, sipas dëshmisë familjare, Ahmet Gashi arriti të shpëtonte rreth 80 të rinj nga ndjekja dhe arrestimi. Kjo është një nga dëshmitë më të forta që lidhen me karakterin e tij. Mësuesi, në atë moment, nuk ishte vetëm drejtues shkolle. Ishte mbrojtës i nxënësve të tij. Ishte njeri që mori përsipër një përgjegjësi në një kohë kur heshtja mund të ishte më e sigurt. Kjo dëshmi duhet kërkuar edhe në arkiva dhe në kujtimet e atyre që e kanë jetuar atë periudhë, sepse një ngjarje e tillë meriton të dokumentohet me çdo burim të mundshëm. NJË GJIMNAZ QË MBAN EMRIN E TIJ Sot, kujtimi i Ahmet Gashit nuk është vetëm në libra dhe në arkiva. Në Prishtinë ndodhet një gjimnaz që mban emrin e tij, si një shenjë e vazhdimësisë së kujtesës së tij në vendlindje. Kjo është ndoshta një prej formave më të bukura të nderimit për një mësues. Emri i tij vazhdon të jetë i pranishëm aty ku ai vetë besonte se ndërtohej e ardhmja: në shkollë. SHTËPIA PËRBALLË MINISTRISË SË ARSIMIT Në Tiranë, familja Gashi jetonte në një shtëpi përballë Ministrisë së Arsimit. Ajo shtëpi u bë një pikë takimi e njerëzve të arsimit dhe kulturës. Nxënësit e tij e vizitonin shpesh. Mes tyre ishin emra që më vonë do të bëheshin pjesë e rëndësishme e kulturës shqiptare: Aleksandër Buda, Eqrem Çabej, Skënder Luarasi, Thoma Deliana, Sterjo Spasse dhe të tjerë. Ata nuk vinin thjesht për të takuar një ish-profesor. Vinin te një njeri që kishte qenë pjesë e formimit të tyre. Kjo është një dëshmi e heshtur, por shumë e fuqishme, e ndikimit të një mësuesi. HISTORIA QË AI TREGONTE NË TELEVIZION Në vitet 1968, 1969 dhe 1970, Ahmet Gashi u mor në intervista televizive për të folur mbi figura historike si Isa Boletini dhe Bajram Curri. Vlera e këtyre intervistave qëndronte edhe në faktin se ai fliste për njerëz që i kishte njohur nga afër. Ai nuk ishte vetëm studiues i historisë. Ishte dëshmitar i një pjese të saj. Prandaj fjalët e tij kishin një peshë të veçantë. Do të ishte me shumë vlerë që këto intervista të gjendeshin, të digjitalizoheshin dhe të ruheshin si pjesë e trashëgimisë dokumentare shqiptare. Tregon vajza; ⁸BABAI IM – MËSUESI I POPULLIT Për publikun, Ahmet Gashi ishte profesor, pedagog, autor, historian, gjeograf, hartograf dhe figurë e nderuar e arsimit. Për ne ishte babai. Unë isha më e vogla e fëmijëve. Dhe, siç ndodh me fëmijët, atëherë nuk ia vija shumë veshin se për çfarë fliste. Nuk e kuptoja peshën e emrave që përmendte. Nuk e kuptoja se historitë për Isa Boletinin dhe Bajram Currin nuk ishin thjesht histori të lexuara në libra. Ishte histori që ai e kishte njohur nga afër. Nuk e kuptoja se njerëzit që vinin në shtëpinë tonë ishin personalitete që një ditë do t'i njihja si emra të mëdhenj të kulturës shqiptare. Aleksandër Buda. Eqrem Çabej. Skënder Luarasi. Thoma Deliana. Sterjo Spasse. Për mua ishin njerëz që hynin në shtëpi. Sot e kuptoj ndryshe. Sot mendoj se sa shumë do të doja të kisha dëgjuar. Të kisha pyetur. Të kisha mbajtur shënim. Sepse ndonjëherë fëmija jeton pranë historisë pa e kuptuar se ajo është histori. Dhe vetëm shumë vite më vonë kupton se zëri i babait ishte një arkiv i gjallë. ANXHELINË – KUJTESA E NJË NXËNËSEJE Në rindërtimin e figurës së Ahmet Gashit ka një vlerë të veçantë edhe kujtesa e ish-nxënësve të tij. Një dëshmi e rëndësishme mund të vijë nga Angjelina, e cila e ka pasur profesor. Kujtimi i një nxënësi është ndryshe nga një dokument zyrtar. Dokumenti tregon se ku punoi një mësues. Nxënësi tregon si ishte ai mësues. Çfarë përcillte. Si fliste. Si sillej. Çfarë mbeti në kujtesë. Dhe kjo është arsyeja pse dëshmitë e ish-nxënësve duhet të ruhen bashkë me dokumentet. PAS LUFTËS Pas Luftës së Dytë Botërore, pozita institucionale e Ahmet Gashit ndryshoi. Ai u largua nga funksionet drejtuese dhe vazhdoi të punonte si mësues. Por kjo nuk e ndryshoi thelbin e tij. Ai mbeti mësues deri në fund. Sepse për të, arsimi nuk ishte një post. Ishte një mënyrë jetese. VEPRAT Ndër veprat kryesore që lidhen me emrin e Ahmet Gashit përmenden: “Gjeografia e Shqipnis – Për shkollat normale e të mesme” – 1933 “Gjeografia e përgjithshme” – 1935 “Shqipëria” – ribotim më 1937 “Harta fizike e Shqipërisë” – me 80 klishe Në fushën e historisë përmenden gjithashtu: “Shqipëria në vitet 1908–1910” “Shqipëria në luftat ballkanike 1912–1913” “Kryengritjet e mëdha të viteve 1909–1912” Këto vepra dëshmojnë për një intelektual që e shihte librin si instrument të formimit. RËNDËSIA E TIJ Ahmet Gashi bashkoi në një jetë të vetme disa fusha që shpesh trajtohen veçmas. Historia ruante kujtesën. Gjeografia shpjegonte hapësirën. Hartografia e bënte atë hapësirë të dukshme. Shkolla i bashkonte këto dije në formimin e brezit të ri. Prandaj trashëgimia e tij nuk është vetëm akademike. Është pedagogjike, kulturore dhe kombëtare. 1977 – LAMTUMIRA Ahmet Gashi vdiq në Tiranë në vitin 1977. Ai la pas libra, harta, nxënës, familje, kujtime dhe një emër që vazhdoi të jetojë në arsimin shqiptar. Por mbi të gjitha la një ide. Se një mësues mund të ndikojë në historinë e një vendi pa qenë domosdoshmërisht në qendër të saj. Ndonjëherë ai e ndryshon historinë duke formuar njerëzit që më pas do ta shkruajnë atë. 1 SHTATORI – DITËLINDJA E NJË MËSUESI Ahmet Gashi lindi më 1 shtator. Është një rastësi e bukur dhe domethënëse që dita e lindjes së tij përkon me ditën kur shkollat shqiptare hapin dyert për një tjetër vit mësimor. Për mua, 1 shtatori nuk është më vetëm dita kur nis shkolla. Është edhe dita kur kujtoj babanë tim. Mësuesin. Profesorin. Njeriun që i kushtoi jetën dijes. Dhe ndoshta sot e kuptoj më mirë atë që nuk e kuptoja si fëmijë. Një mësues i vërtetë nuk largohet kurrë plotësisht nga klasa. Ai mbetet në nxënësit e tij. Në librat që ka shkruar. Në kujtimet e njerëzve. Në shkollat që mbajnë emrin e tij. Dhe, mbi të gjitha, në familjen që vazhdon ta kujtojë. NJË TRASHËGIMI QË NUK MBETET NË TË KALUARËN Ahmet Gashi duhet kujtuar jo vetëm si një figurë e së kaluarës. Ai duhet kujtuar si një pyetje për të tashmen. Çfarë vlere i japim sot mësuesit? Sa e respektojmë shkollën? Sa rëndësi i japim librit? Sa e ruajmë kujtesën? Një shoqëri që harron mësuesit e saj harron një pjesë të mënyrës se si është formuar. Prandaj kujtimi i Ahmet Gashit është edhe kujtim i një ideje më të madhe: Shkolla nuk është vetëm ndërtesë. Mësuesi nuk është vetëm profesion. Dija nuk është vetëm informacion. Ato janë pjesë të themelit mbi të cilin ndërtohet një shoqëri. Dhe në këtë kuptim, jeta e Ahmet Gashit vazhdon të na flasë. NDERIME CMIME Po, shkurt dhe vetëm thelbi: Writing NDERIME, ÇMIME DHE NDIKIMI Ahmet Gashi u nderua me titujt “Mësues i Popullit”, “Qytetar Nderi i Tiranës” dhe “Nderi i Kombit”. Kontributi i tij në arsim, histori, gjeografi dhe hartografi ndikoi në formimin e brezave dhe në zhvillimin e arsimit shqiptar. Si pedagog dhe drejtues i Normales së Elbasanit, ai ndikoi në përgatitjen e mësuesve që më pas përhapën dijen në të gjithë vendin. Veprat dhe hartat e tij ndihmuan në njohjen e historisë, territorit dhe identitetit shqiptar. Trashëgimia e tij mbetet pedagogjike, kulturore dhe kombëtare: një mësues që ndikoi te brezat përmes dijes dhe arsimit. Profesor Ahmet Gashi me familjen, Elbasan, 1925. NE FOTO FAMILJARE SHËNIM DOKUMENTAR Disa të dhëna të kësaj biografie burojnë nga burime të shkruara, ndërsa të tjera vijnë nga kujtesa familjare dhe dëshmi të trashëguara brenda familjes. Për vitin e lindjes ekzistojnë mospërputhje në burime. Fjalori Enciklopedik Shqiptar, botuar nga Akademia e Shkencave, jep vitin 1888, ndërsa Fjalori i Pedagogjisë, botuar më 1983, jep vitin 1891. Dëshmitë mbi shërbimin si sekretar i Isa Boletinit, pjesëmarrjen në rrugën drejt Vlorës, shpëtimin e rreth 80 të rinjve nga Gestapoja në vitet 1943–1944, titullin e lidhur me Columbia University, si dhe intervistat televizive të viteve 1968–1970, meritojnë verifikim të mëtejshëm përmes dokumenteve arkivore, shtypit të kohës dhe regjistrimeve televizive. Këto verifikime nuk e zbehin kujtesën familjare; përkundrazi, e bëjnë atë më të fortë dhe më të vlefshme për historinë. DËSHMI TË REJA – NJË PORTRET QË PLOTËSON HISTORINË Përtej të dhënave biografike, dokumenteve dhe veprave të botuara, figura e Ahmet Gashit plotësohet edhe nga dëshmi që vijnë nga familja, ish-nxënësit dhe kujtesa e njerëzve që e njohën nga afër. Këto dëshmi sjellin një dimension tjetër të portretit të tij. Ato nuk flasin vetëm për profesorin, historianin apo hartografin, por për njeriun që jetoi mes dijes, familjes, kulturës dhe historisë. Një prej këtyre dëshmive lidhet me jetën familjare dhe me mënyrën se si trashëgimia e tij vazhdoi te fëmijët. Violina e Profesor Gashit është ruajtur në familje dhe sot vazhdon të jetë pjesë e jetës muzikore të djalit të tij, Bato Gashi, violinist. Kështu, një objekt personal i profesorit është kthyer në një urë të prekshme mes brezave. Edhe shtëpia e familjes në Tiranë mbetet pjesë e kësaj kujtese. Ajo nuk ishte vetëm vendbanimi i familjes Gashi, por edhe një hapësirë ku hynin njerëz të arsimit, kulturës dhe jetës intelektuale shqiptare. Prania e ish-nxënësve dhe personaliteteve të mëvonshme në atë shtëpi tregon se marrëdhënia mësues–nxënës nuk përfundonte me mbarimin e shkollës. Në këtë kujtesë familjare zënë vend edhe Aleksandër Buda, Eqrem Çabej, Skënder Luarasi, Thoma Deliana dhe Sterjo Spasse. Për fëmijët e familjes ata ishin njerëz që vinin në shtëpi; vetëm më vonë kuptuan peshën që këta emra kishin në kulturën dhe historinë shqiptare. Një tjetër dëshmi e rëndësishme lidhet me periudhën e viteve 1943–1944, kur Ahmet Gashi drejtonte Gjimnazin “Sami Frashëri” në Prishtinë. Sipas kujtesës familjare, në kushtet e ndjekjeve nga Gestapoja gjermane ai ndihmoi në shpëtimin e rreth 80 të rinjve. Kjo dëshmi e zhvendos figurën e tij përtej rolit institucional të drejtorit dhe mësuesit: ai shfaqet si një njeri që, në rrethana të rrezikshme, mori përsipër të mbronte nxënësit e tij. Një dimension tjetër i veçantë është marrëdhënia e tij me historinë e gjallë. Në vitet 1968–1970, ai u intervistua në televizion për figura si Isa Boletini dhe Bajram Curri. Për të, këto nuk ishin vetëm emra të historisë. Në rastin e Isa Boletinit, bëhej fjalë për një figurë që e kishte njohur personalisht. Kjo e bën kujtesën e tij veçanërisht të çmuar: ai nuk fliste vetëm për një histori të lexuar, por edhe për një histori të përjetuar. Edhe kujtimi i ish-nxënësve merr një rëndësi të veçantë. Dëshmi të tilla, si ajo e Angjelinës, e cila e kishte pasur profesor, mund të ndihmojnë në rindërtimin e karakterit pedagogjik të Ahmet Gashit. Dokumenti tregon funksionin, datën dhe institucionin; nxënësi tregon njeriun. Prandaj, në portretin e tij duhet të ruhen së bashku të dyja: dokumentet dhe kujtesa. Dokumentet na tregojnë rrugën që ndoqi Ahmet Gashi. Kujtesa na tregon gjurmën që la ai te njerëzit. Dhe pikërisht në këtë ndërthurje qëndron një nga vlerat më të mëdha të trashëgimisë së tij. Ky seksion nuk përsërit biografinë kronologjike, por mbledh veçmas dimensionet e reja dokumentare, familjare dhe dëshmitë njerëzore që e bëjnë portretin më të plotë. BURIME Fjalori Enciklopedik Shqiptar, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2008. Hajrullah Koliqi, Historia e arsimit dhe e mendimit pedagogjik shqiptar, Prishtinë, 2002. Shefik Osmani, Fjalor i pedagogjisë, Tiranë, 1983. Vehbi Bajrami, Shqiptarët e Amerikës, Albanian Publishing, New York, 2003. Founder: Liliana Pere Editor-in-Chief: Liliana Pere Copyright ©: LP / Revista Prestige

Prof. Asc Majlinda Çafka, modeli I nje integriteti te larte professional ne fushën e kardiologjisë. Në fushën e kardiologjisë, Prof. Asc. Majlinda qëndron si një model ekselence në komunitetin mjekësor. Majlinda Çafka èshtè; "Nje ekuiliber perfekt midis karrierés dhe familjes." Majlinda èshtè lindur dhe rritur ne qytetin e trendafilave Permet. Rrjedh nga nje familje e nderuar Permetare. Majlinda është një bashkëshorte dhe nënë e mrekullueshme e dy fëmijëve ekselentè, Rei dhe Dea. Rei është diplomuar si ekonomist jashtë vendit dhe punon në bankë, ndërsa Dea studion në Fakultetin e Mjekësisë. Në ditën e marrjes së titullit Profesor i Asociuar, Majlinda u ndje dyfish e lumtur, pasi e shoqëronte vajza e saj , dhe nje anetar I nderuar I komisionit e pergezoi me fjalet “Lum ti per vajzen qe ke” Ajo është një motër e dhembshur dhe një mike e vërtetë për shoqërinë. Rolin e amvisës e luan në mënyrë perfekte, duke ndjekur një pasion të trashëguar nga gjyshja për gatime. Librat janë pasioni mè i madh i saj, që nuk i ndan asnjëherë nga dora. Thjeshtësia, urtësia, disponibiliteti pèr tè ndihmuar, humanizmi, dashuria për njerëzit e bëjnë atë një model ekstra, grua të madhe pèr tu admiruar. Ajo di me zgjuarsi të programojë kohën dhe është gjithmonë e pranishme me portretin e saj të këndshëm, buzëqeshjen e dlirë dhe fjalën e ëmbël. Përfundon me rezultate të shkëlqyera të gjitha ciklet e shkollimit(fillor, 8-vjeçar e të mesëm) ku nuk njohu notë tjetër përveç 10-ës. Studimet e larta i kreu pranë Fakultetit të Mjekësisë të Universitetit të Tiranës me rezultate shume te mira. Dr. Majlinda Çafka jo vetëm qëndron si shembull i profesionalizmit, por dhe i urtèsiseè humanizmit dhe dashurisë për njerëzit. Cilèsitè njerèzore, edukata butèsia, komunikimi me dhembshuri janè Pikat e saj te forta te saj si integritetit profesional. Ja rrisin reputacionin. Majlinda Cafka është një profesioniste e shkèlqyer në Depatamentin e Kardiologjisë, e njohur për aftësitë e saj të larta si kliniciste dhe ekokardiografe. Ajo tregon një përkushtim të jashtëzakonshëm ndaj pacientëve dhe një integritet të lartë profesional. Majlinda është gjithmonë e informuar mbi zhvillimet më të fundit në mjekësi dhe merr pjesë aktivisht në aktivitete të shumta, si brenda ashtu edhe jashtë vendit. Aftësitë e saj kardiologjike janë formuar në një klinikë me traditë të shkëlqyer në këtë fushë. Ajo shquhet për aftësinë për të krijuar një komunikim të ngrohtë dhe për të ndërtuar një besim të fortë me pacientët, duke u bërë pjesë e rëndësishme e jetës së tyre. Majlinda ka publikuar studime të shumta, të cilat janë pranuar dhe prezantuar në aktivitete ndërkombëtare të organizuara nga Shoqata Europiane e Kardiologjisë (ESC). dhe jo vetem. Artikujt e saj janë botuar në revista prestigjioze, dhe ajo ka një qasje të shkëlqyer ndaj alternativave të reja të mjekimit dhe zhvillimeve të fundit në shkencën e kardiologjisë. Rrugetimi i saj eshte per tu admiruar, magjepsës në botën e ndërlikuar të kardiologjisë. Sot, ne futemi në sferën e praktikave kardiologjike moderne Prof.Asc Majlinda Çafka, Në fushën e kardiologjisë një Kardiologe e talentuar në Kliniken e pare te Departamentit prestigjioz te Kardiologjisë ,në QSUT “Nënë Tereza” në Tiranë, Shqipëri. Njihuni me Prof.Asc Majlinda Cafka Prof.Asc Majlinda Cafka është jo vetëm një kardiologe e përkushtuar, por edhe një pedagoge e mirenjohur, e vlerèsuar në Fakultetin e Shkencave Mjekësore Teknike, Universiteti i Mjekësisë në Tiranë. Ajo mishëron pasionin, ekspertizën dhe një angazhim të thellë për të avancuar fushën e kardiologjisë si në praktikën klinike ashtu edhe në akademi. Një vështrim në Departamentin e Kardiologjisë Në Departamentin e Kardiologjisë pacientët marrin kujdes të nivelit të lartë dhe trajtim të personalizuar nga ekipi I afte I mjekeve profesioniste ku ben pjese edhe Prof.Asc Majlinda Cafka ku nepermjet egzaminimive dhe teknologjive te avancuara mjekësore punohet që çdo pacient të marrë cilësinë më të lartë të kujdesit. Zemra e çështjes: Kardiologjia në fokus Kardiologjia është një fushë që rrotullohet rreth zemrës, motori që mban trupin tonë të funksionojë pa probleme. Nga diagnostikimi i sëmundjeve të zemrës deri te zbatimi i trajtimeve që shpëtojnë jetën, kardiologët si Prof.Asc Majlinda Cafka luajnë një rol kryesor në sigurimin e shëndetit kardiovaskular të individëve. Përveç detyrave të tij në Departamentin e Kardiologjisë, është aktivisht e përfshirë në me simdhenje nè Universitetin e Mjekësisë në Tiranë. Si pedagoge, ajo jep njohuri, ndan njohuri dhe ushqen gjeneratën e ardhshme të profesionistëve mjekësorë. Përkushtimi I saj ndaj mësimdhënies pasqyron angazhimin për të avancuar fushën e kardiologjisë përmes edukimit dhe kërkimit. Festimi i Ekselencës Shqiptare në Kardiologji Shqipëria krenohet me një korpus të pasur talentesh mjekësore, ku edhe Prof.Asc Majlinda Cafka që qëndron si një shembull i shkëlqyer i përkushtimit të te vet ndaj vendit, ndaj përsosmërisë së kujdesit shëndetësor. Kontributet e saj në fushën e kardiologjisë nuk kanë kaluar pa u vënë re, duke i dhënë asaj njohje kombëtare dhe ndërkombëtare. Ne jemi të frymëzuar nga pasioni isaj i palëkundur për kujdesin ndaj pacientit, qasja e saj inovative ndaj trajtimit dhe angazhimi për edukimin e profesionistëve të ardhshëm të kujdesit shëndetësor. Le të gëzojne zemrat tona sepse Dr. Kardiologe si Majlinda të japin besim dashuri jetè, tek te gjithë Te vlerèsojmè punèn dhe integritetin profesional të mjekeve që dallohen ne rrugën e mjekesise shqiptare, drejt një të ardhmeje më të shëndetshme dhe më të ndritshme për të gjithë! Postimi ynè paraqet punën e jashtëzakonshme të Prof.Asc Majlinda Cafka në kardiologji në Qendrën Spitalore Universitare “Nënë Tereza” dhe Universitetin e Mjekësisë në Tiranë, Shqipëri. Nëpërmjet një toni entuziast, artikulli synon të angazhojë një audiencë të gjerë, duke hedhur dritë mbi rolin kritik të kardiologëve dhe përkushtimin e profesionistëve të kujdesit shëndetësor në Shqipëri. Rrugëtimi Profesional Me një përkushtim të zjarrtë për zanatin e saj, doktoresha Çafka ka krijuar një rrugë të jashtëzakonshme si Kardiologe në Departamentin e Kardiologjisë, të Klinikës së Parë të nderuar në QSUT. Angazhimi i saj për avancimin e kujdesit kardiovaskular dhe mirëqenies së pacientit e veçon atë në fushën e kardiologjisë. Një paraqitje e shkurtër në ekspertizë Specializimi i Prof.Asc Majlinda Cafka në kardiologji përmbledh një pasuri njohurish dhe eksperience. Si një kardiologe me përvojë, mprehtësia e saj në diagnostikimin dhe trajtimin e sëmundjeve të zemrës është sinjifikative. Qasja e saj e përpiktë ndaj kujdesit ndaj pacientit siguron që çdo individ të marrë trajtim të përshtatur dhe mbështetje të dhembshur gjatë gjithë rrugëtimit të tyre drejt shëndetit kardiak. Kujdesi pionier kardiovaskular Duke punuar ne Qendren Universitare Spitalore, ne krye të mjekësisë kardiovaskulare,qasja e Prof Asc. Majlinda Çafka ka qenë shumè e mire ne kombinim ekselent me pacientin dhe te rejat e integruara te shkences si në metodologjitë edhe ne metodat e trajtimit që kanë ripërcaktuar standardet e kujdesit brenda fushës. Angazhimi i saj i palëkundur për kërkimin dhe përparimin nënvizon misionin e saj për të ngritur në lartësi të reja profesionalizmin. Një Vizion për të Ardhmen Duke parë përpara, Dr. Majlinda Çafka mbetet e palodhur në kërkimin e përsosmërisë në fushën e kardiologjisë. Vizioni i saj përfshin një të ardhme ku trajtimet më të fundit, kujdesi i dhembshur dhe përkushtimi i palëkundur bashkohen për të përmirësuar jetën e pacientëve që luftojnë sëmundjet kardiovaskulare. Në fushen e kardiologjisë, doktoresha Majlinda Çafka shfaqet si një model ekspertize. Angazhimi i saj i palëkundur për kujdesin ndaj pacientit, së bashku me njohuritë e saj të jashtëzakonshme për shëndetin kardiak, plotesojne portretin e saj. Në botën me ritme të shpejta të mjekësisë, studimet botimet dhe kërkimi janë forcat shtytëse pas përparimeve që formojnë të ardhmen e kujdesit shëndetësor. Sot, ne thellohemi në rrugëtimin e jashtëzakonshëm të një mjeke shqiptare, qe karakterizohen nga përkushtimi dhe niveli I larte professional. Profesor Asc: Një udhërrëfyes në mjekësi Le ti shohi etapat e rritjes se saj si Kardiologe si me poshte; Dhjetor 2023: Një datë që shënon një moment historik të rëndësishëm për fitimin e titullit Profesor Ascc. Një mjeke e kompletuar me një pasuri të njohurive dhe përvojës afro 30 vjecare, si ne praktiken klinike ashtu edhe ne ate te studimeve shkencore te pasqyruara ne listen e gjate te publikimeve si brenda e jashte vendit. Korrik 2005: Viti kur Dr. Majlinda fitoi titullin Doktor Shkencash ne Kardiologji nga Fakulteti i nderuar i Mjekësisë në Universitetin e Mjekësisë në Tiranë, Shqipëri. Ishte rezultat I pune te gjate ku rigoroziteti dhe pasioni i saj për kërkimin si dhe dëshira për të bërë një ndryshim në jetën e pacientëve filloi te jape rezultatet e veta. Ndikimi tek trajtimi i pacienteve Cdo kerkim shkencor jo vetëm që zgjeron gamen e njohuritë mjekesore për strategjitë efektive të trajtimit, por gjithashtu hapin rrugën për zhvillimet e ardhshme në mjekësinë kardiovaskulare. Duke sfiduar normat ekzistuese dhe duke eksploruar zgjidhje bashkekohore, Profesor Asc Majlinda ka treguar një standard të larte në kërkimin mjekësor që thekson rëndësinë e praktikave të bazuara në prova dhe kujdesit me në qendër pacientin. Shikimi Përpara: Një Vizion për të Ardhmen Si përfundim, udhëtimi i profesor Asc Majlinda, mishëron thelbin e këmbënguljes, pasionit dhe vendosmërisë në ndjekjen e përsosmërisë shkencore. Angazhimi i palëkundur për të avancuar njohuritë mjekësore është një dëshmi e fuqisë transformuese të kërkimit në formësimin e një shoqërie më të shëndetshme dhe më të informuar. Në botën e akademisë dhe mjekësisë, jo pak janë aq pasuruese dhe me ndikim si ai i Prof. Asc. Majlinda, një figurë e vlerësuar në fushën e kardiologjisë. Le të thellohemi në një kapitull të rëndësishëm të karrierës së saj të shquar, që mori rrënjë në Tiranë, Shqipëri, në vitin 1999. Fillimet e një ndjekjeje doktorature Në vitin 1999, Universiteti i Mjekësisë, Fakulteti i Mjekësisë në Tiranë, Shqipëri, dëshmoi fillimin e një kapitulli të thellë me fillimin e Programit të PhD per Dr. Majlinden. Si një model I njohurive te thella e te qendrueshme si dhe ekspertizes korrekte te te dhenave , ndikimi i saj vendosi një standard të lartë te përsosmërisë studimore e akademike te cilat u pasqyruan denjesisht ne fushen e kardiologjise europiane. Një Perspektivë Globale: Specializimi në Kardiologji Dr. Majlinda , ne vitin 1998 , filloi një rrugëtim transformues që e çoi në Krankenhaus der Barmherzigen Schwestern në Linz, Austri nën mentorimin e Prof. Dr. Peter Kühn, presidenti i kaluar i Shoqatës Austriake të Kardiologjisë, ku filloi dhe me pas u perfeksionua pasioni I saj per ekokardiografine e cila do te pasohej nga nje pune dhe investim I palodhur ne kete fushe per te arritur ne nivele exelente . Trajnimi intensiv dhe ekspozimi ndaj praktikave të fundit i zgjeruan horizontet e saj dhe pasuruan të kuptuarit e saj për shëndetin kardiovaskular. Një vështrim në ekselencë Kërkimi i ekselencës nga Prof. asc Majlinda nuk ishte thjesht një përpjekje personale, por një detyre e angazhim për të avancuar ne fushën e kardiologjisë dhe edukimit mjekësor ku ne qender eshte gjithmone tarjtimi sa me optimal I pacienteve Një trashëgimi e mentorimit Gjatë gjithë rrugëtimit të saj akademik dhe profesional, Prof. Asc. Majlinda ka ilustruar cilësitë e një mentoreje të vërtetë. Përkushtimi i saj për të udhëhequr dhe ushqyer brezin e ardhshëm të profesionistëve mjekësorë i bën jehonë përvojave të saj të të mësuarit nga më të mirët në këtë fushë. Duke rrënjosur një ndjenjë kurioziteti dhe rigoroziteti te studentët e saj, ajo vazhdon të formësojë të ardhmen e mjekësisë. Duke parë përpara: Një trashëgimi në krijimin Teksa reflektojmë mbi momentet kryesore që përcaktuan karrierën e Prof. asc. Majlindës, bëhet e qartë se ndikimi i saj shtrihet shumë përtej sferave akademike. Kërkimi i saj i njohurive, i shoqëruar me një frymë bujare në ndarjen e ekspertizës së saj, shërben si frymëzim për të gjithë profesionistët aspirues mjekësorë. Ndërsa ajo vazhdon të formësojë mendjet dhe të shtyjë kufijtë e kërkimit mjekësor, trashëgimia e saj shërben si një model udhëzues për ata që lundrojnë në botën komplekse të kujdesit shëndetësor. Duke përmbledhur thelbin e të mësuarit, rritjes dhe mentorimit, historia e Prof. Asc. Majlinda na kujton ndikimin transformues të arsimit dhe potencialin e pashfrytëzuar brenda secilit prej nesh për të lënë një trashëgimi të qëndrueshme në botën e mjekësisë. Në botën e ndërlikuar të kardiologjisë, kërkimi i njohurive dhe specializimit qëndron si një gur themeli për profesionistët që kërkojnë të ripërcaktojnë kufijtë dhe të avancojnë kujdesin ndaj pacientit. Imagjinoni udhëtimin nga përvetësimi i detajeve të ndërlikuara të zemrës deri te përmirësimi i aftësive në ekokardiografi. Një Udhëtim Zbulimi dhe Rritjeje Kërkimi i specializimit dhe kërkimi i pamëshirshëm për njohuri nuk janë thjesht përpjekje profesionale, por një dëshmi e një angazhimi më të thellë për mirëqenien e pacientëve. Është një udhëtim i karakterizuar nga sfida, triumfe dhe mbi të gjitha, një pasion për shërimin e zemrave dhe rikthimin e shpresës. Ndërsa jehonat e ekokardiografisë mbeten në korridoret e kujtesës dhe njohuritë nga hulumtimi ndriçojnë shtigje të reja, rruga përpara është me premtime për inovacion dhe kujdes transformues ndaj pacientit. Lundrimi në horizontet e kardiologjisë: Një kronikë profesionale Në peizazhin gjithnjë në zhvillim të kardiologjisë, shkrirja e specializimit, kërkimit dhe mentorimit hap rrugën që profesionistët të ngjiten në lartësi të reja ekspertize. Narrativa e thurur nga kurset e trajnimit deri te prezantimet e tezave pasqyron një tapiceri të përkushtimit, përvetësimit të njohurive dhe kërkimit të palëkundur të përsosmërisë në kujdesin kardiak. Duke përqafuar të Ardhmen me Ekspertizë dhe Empati Ndërsa profesionistët lundrojnë në sferat e ndërlikuara të kardiologjisë, të armatosur me njohuri, përvojë dhe një zemër të dhembshur, ata jo vetëm që shërojnë trupat, por prekin edhe jetët. Udhëtimi nga specializimi në kërkim është një simfoni e shkencës dhe ndjeshmërisë, ku çdo notë luan një rol vendimtar në formësimin e një të ardhmeje më të ndritshme dhe më të shëndetshme për pacientët në mbarë botën. Si përfundim, rruga drejt ekspertizës në kardiologji është e shtruar me përkushtim, e ushqyer nga kurioziteti dhe e ndriçuar nga drita e mentorimit. Është një udhëtim që kapërcen kufijtë, përqafon sfidat dhe i shndërron profesionistët në fener shërimi dhe shprese në fushën e kujdesit kardiak. Le të kumbojnë jehonat e ekspertizës, duke i udhëhequr profesionistët në horizonte të reja në botën magjepsëse të kardiologjisë! Aspirata për t'u bërë kardiolog nuk është e lehtë; kërkon vite edukimi rigoroz, përvojë praktike dhe përkushtim të palëkundur në fushën e mjekësisë. Sot do të shohim më nga afër rrugëtimin e një kardiologu që nisi rrugën e tij drejt ekspertizës në qytetin e zhurmshëm të Tiranës, Shqipëri. levte hedhim nje veshtrim ne hapat e saj. Themeli i Edukimit Mjekësor Në vitin 1989, kur protagonisti ynë u diplomua si "Doktor i Përgjithshëm i Mjekësisë" në Fakultetin e nderuar të Mjekësisë në Universitetin e Tiranës, Shqipëri. Ky moment i rëndësishëm shënoi fillimin e një angazhimi të përjetshëm në profesionin e mjekësisë. Hapi 2: Specializimi në Kardiologji Me shpejtësi në fillim të viteve '90, konkretisht midis viteve 1993-1997, ku individi ynë ambicioz u zhyt në një Program Specialiteti në Departamentin e Kardiologjisë të QSUT-së "Nënë Tereza" në Tiranë, Shqipëri. Pikërisht gjatë kësaj periudhe bota e ndërlikuar e kardiologjisë filloi të shpaloset para syve të tyre, duke hedhur bazat për specializimin e ardhshëm. Ndjekja e Programit Master Në vitet 1996-1997, protagonisti ynë filloi programin Master në Fakultetin e Mjekësisë në Universitetin e Tiranës, Shqipëri. Kjo përvojë jo vetëm që thelloi njohuritë e saj për sistemin kardiovaskular njerëzor, por gjithashtu përmirësoi aftësitë e tyre në të menduarit kritik, kërkimin dhe kujdesin ndaj pacientit - cilësi thelbësore për çdo kardiolog aspirues. Një titull i fituar – Kardiolog Viti 1997 doli të ishte një moment historik, pasi individi ynë i përkushtuar mori titullin e çmuar "Kardiolog". Kjo arritje nënkuptonte kulmin e viteve të punës së palodhur, këmbënguljes dhe një pasion të zjarrtë për të përmirësuar shëndetin e zemrës së pacientëve të tyre. Roli vendimtar i përvojës Duke kaluar nga mjediset akademike në skenarët e botës reale, kardiologia jone e re fitoi përvojë të paçmuar në diagnostikimin, trajtimin dhe menaxhimin e patologjive të ndryshme kardiake. Çdo ndërveprim i pacientit u bë një hap drejt rritjes së ekspertizës së tyre dhe rregullimit të mprehtë të mprehtësisë së tyre diagnostikuese. Një e ardhme e fokusuar në shërimin e zemrave Sot, e armatosur me shumë njohuri, përvojë praktike dhe një zemër të dhembshur, kardiologia joneë vazhdon të bëjë një ndryshim në jetën e të prekurve nga sëmundjet kardiovaskulare. Udhëtimi i saj shërben si një frymëzim për profesionistët aspirantë të mjekësisë, duke theksuar rëndësinë e përkushtimit, të mësuarit të vazhdueshëm dhe një qasje të përqendruar te pacienti në fushën e kardiologjisë. Nisni rrugën tuaj për t'u bërë një kardiologe, e udhëhequr nga përkushtimi dhe ekspertiza e palëkundur e shfaqur nga protagonistja jone. Mbani mend, pas çdo kardiologu të suksesshëm qëndron një histori elastike, pasioni dhe një kërkimi të pamëshirshëm për shërimin e zemrave. A keni menduar ndonjëherë se çfarë duhet për t'u bërë një kardiolog, një specialist në fushën e shëndetit të zemrës dhe sëmundjeve kardiovaskulare? Sot, ne thellohemi në rrugëtimin e jashtëzakonshëm të një individi, i cili nga diplomimi si mjeke e përgjithshme në vitin 1989, i kushtoi vite të tëra pune dhe studimi për të marrë më në fund titullin prestigjioz të "Kardiologut" në vitin 1997. Gjithçka filloi në vitin 1989 kur protagonistja jone u diplomua si Mjek i Përgjithshëm i Mjekësisë në Fakultetin e njohur të Mjekësisë. E armatosur me një themel të fortë në mjekësi, ajo nisi një udhëtim që përfundimisht do t'a çonte ate të specializohej në punën e ndërlikuar të zemrës njerëzore. Specializuar në Kardiologji Vitet ndërmjet 1993 dhe 1997 ishin thelbësore për doktoreshen tonë të përkushtuar pasi ajo u zhyt në një Program Specialiteti në Fakultetin e Mjekësisë, duke u fokusuar në Kardiologji. Kjo periudhë nuk kishte të bënte vetëm me marrjen e njohurive; ishte një kohë e të mësuarit intensiv, përvojës praktike dhe një kuptimi i thelluar i shëndetit kardiovaskular. Rruga drejt ekspertizës: Marrja e titullit "Kardiolog" Viti 1997 shënoi një moment historik të rëndësishëm në karrierën e protagonistit tonë, pasi ajo mori me sukses titullin "Kardiolog". Kjo arritje nuk kishte të bënte thjesht me një ndryshim në emërtim; ai simbolizonte vite të përkushtimit, këmbënguljes dhe një kërkimi të pandërprerë të përsosmërisë në fushën e kardiologjisë. Një ditë në jetën e një kardiologu Si një kardiolog, individi ynë tani luan një rol vendimtar në diagnostikimin, trajtimin dhe parandalimin e patologjive të lidhura me zemrën. Nga kryerja e vlerësimeve të plota të pacientëve deri te interpretimi i testeve diagnostikuese dhe rekomandimi i planeve të përshtatshme të trajtimit, ekspertiza e tyre është e paçmueshme në ruajtjen e shëndetit kardiovaskular të pacientëve të tyre. Pse ka rëndësi kardiologjia Sëmundjet kardiovaskulare vazhdojnë të jenë një nga shkaqet kryesore të vdekshmërisë në mbarë botën. Si rezultat, roli i kardiologëve në zbulimin e hershëm, ndërhyrjen dhe menaxhimin e vazhdueshëm të sëmundjeve të zemrës është më kritik se kurrë. Duke u specializuar në kardiologji, protagonisti ynë është pozicionuar në krye të kësaj fushe jetike, duke bërë një ndryshim të prekshëm në jetën e të prekurve nga sëmundjet e zemrës. Rëndësia e Specializimit Specializimi në kardiologji shkon përtej marrjes së një titulli; ai përfaqëson një angazhim për të mësuarit e vazhdueshëm, duke qëndruar në krah të përparimeve më të fundit në këtë fushë dhe për të përmirësuar aftësitë e dikujt për të ofruar kujdesin më të mirë. Në përfundim Rruga për t'u bërë Kardiolog është ajo që kërkon pasion, përkushtim dhe përkushtim të palëkundur për përsosmëri. Nga ditët e para të shkollës mjekësore deri te trajnimi i specializuar në kardiologji, çdo hap në këtë rrugëtim kontribuon në formimin e një profesionisti të kualifikuar dhe të dhembshur të kujdesit shëndetësor, i cili bën një ndryshim në jetën e shumë njerëzve. Pra, herën tjetër që të takoni një Kardiolog, mbani mend vitet e punës dhe studimit të palodhur që kanë shkuar për të fituar atë titull. Pas çdo kardiologu të suksesshëm është një histori këmbënguljeje, ekspertize dhe një dëshire të vërtetë për të shëruar zemrat dhe për të shpëtuar jetë. Teksa festojmë arritjet e protagonistit tonë në marrjen e titullit prestigjioz "Kardiolog" në vitin 1997, le të njohim përkushtimin dhe pasionin që i shtyn profesionistët e kujdesit shëndetësor të shkëlqejnë në fushat e tyre dhe të kenë një ndikim pozitiv në jetën e të tjerëve. Kardiologët atje jashtë, angazhimi i palëkundur i të cilëve për shëndetin e zemrës bën vërtet një ndryshim çdo ditë! Mos harroni, pas çdo kardiologu të suksesshëm është një histori përkushtimi dhe ekspertize që i ka formuar ata në profesionistët e kujdesit shëndetësor që janë sot. Prof asc Majlinda Cafka ka nje liste te pasur publikimesh dhe botimesh. Ajo eshte autore dhe bashkeautore ne reth 100 punime te botuara si brenda dhe jashte vendit. Pèrgatiti:Dr.Liliana Pere.

NAUM VEQILHARXHI Njeriu që i dha gjuhës shqipe një alfabet dhe Rilindjes një nga zërat e saj të parë Ka figura në historinë e një kombi që nuk maten vetëm me atë që kanë bërë në kohën e tyre. Ato maten edhe me gjurmën që lënë në kohë. Naum Veqilharxhi është një prej tyre. I lindur në Vithkuq, pranë Korçës, më 6 dhjetor 1797, Naum Bredhi, i njohur me emrin Naum Veqilharxhi, ishte avokat, studiues, shkrimtar dhe një nga mendimtarët e parë të Rilindjes Kombëtare Shqiptare. Ai i përkiste asaj gjenerate intelektualësh që e kuptuan se zgjimi i një populli nuk mund të niste pa gjuhën, pa shkollën dhe pa dijen. Në vitin 1844 ai krijoi një alfabet krejt origjinal për gjuhën shqipe, i njohur si Alfabeti i Vithkuqit. Ky alfabet, me tridhjetë e tri shkronja, nuk ishte vetëm një përpjekje gjuhësore. Ishte një akt kulturor dhe një dëshmi e bindjes se gjuha shqipe duhej të kishte mjetin e saj të shkrimit. Veqilharxhi ishte ndër figurat më të shquara të viteve të para të Rilindjes Kombëtare dhe vlerësohet si një prej ideologëve të saj të parë. NJË FËMIJË NGA VITHKUQI, NJË MENDJE QË DO TË SHKONTE LARG Familja e Naumit e trashëgoi mbiemrin Veqilharxhi nga pozita e të atit, Panajotit, i cili merrej me mbikëqyrjen e harxheve dhe llogarive. Ai kishte shërbyer në oborrin e Ali Pashë Tepelenës në Janinë dhe ishte gjithashtu tregtar, duke furnizuar me ushqime ushtrinë angleze gjatë pushtimit të ishujve jonianë në vitin 1811. Ka të ngjarë që Naumi të ketë marrë mësimet e para në shkollat angleze të ishujve jonianë. Këto përvoja të hershme do të lidhnin në mënyrë të veçantë jetën e tij me dijen, arsimin dhe botën intelektuale përtej vendlindjes. Por historia personale e Veqilharxhit do të merrte një kthesë të fortë. Pas shkatërrimit të Vithkuqit në vitin 1819, familja u shpërngul në Rumani. Ishte një largim fizik nga vendlindja, por jo një shkëputje shpirtërore prej saj. Përkundrazi. Në Rumani, largësia do ta bënte më të fortë lidhjen e tij me Shqipërinë. NGA DIASPORA, DREJT ZGJIMIT KOMBËTAR Si student, Naum Veqilharxhi mori pjesë në revoltat e vitit 1821 në Vllahi dhe Moldavi. Disa vite më pas nisi të ushtronte profesionin e avokatit, krijoi pasuri dhe filloi të kontribuonte në përhapjen e ideve të Rilindjes Kombëtare. Në Brăila u bashkua me një shoqëri intelektualësh shqiptarë që e shihnin kultivimin e gjuhës dhe kulturës shqiptare si domosdoshmëri për zgjimin kombëtar. Këtu fillon të marrë formë një prej ideve më të rëndësishme të Veqilharxhit: një komb nuk mund të ndërtojë të ardhmen e tij pa kultivuar gjuhën dhe dijen. Diaspora, në këtë kuptim, nuk ishte vetëm vendi ku jetonin shqiptarët larg atdheut. Ajo u bë një hapësirë ku mendimi shqiptar mund të zhvillohej, të organizohej dhe të kthehej sërish drejt vendit të origjinës. Veqilharxhi e përjetoi këtë hapësirë si një urë midis dy botëve. ALFABETI I VITHKUQIT Në vitet 1824–1825, Naum Veqilharxhi nisi të krijonte alfabetin e tij për gjuhën shqipe. Pas shumë vitesh pune, varianti përfundimtar, me tridhjetë e tri shkronja të sajuara prej tij, u botua në vitin 1844. Vepra mbante titullin: “Fort i shkurtër e i përdorshim evëtar shqip”. Më vonë është gjetur se ajo ishte shtypur në punishten litografike të Georg Venriçit në Bukuresht. Alfabeti i tij ishte një zgjedhje e menduar edhe përtej aspektit teknik të shkrimit. Veqilharxhi shmangu përdorimin e shkronjave greke, latine dhe arabe, pasi ato ishin të lidhura me tradita e përkatësi fetare të ndryshme dhe, sipas mendimit të tij, mund të sillnin përçarje ndër shqiptarët. Ai kërkonte një alfabet që t’u përkiste shqiptarëve. Një alfabet që të mos ndante. Një alfabet që të bashkonte. “ËVETARI” – NJË LIBËR PËR DIJEN Ëvetari i Veqilharxhit u përhap fillimisht në Korçë dhe më pas deri në Përmet e Berat, ku gjeti përdorim të gjerë. Në këtë përhapje të një teksti të shkruar shqip fshihej një ide shumë më e madhe se vetë libri. Ishte ideja se dija duhej t’i afrohej popullit në gjuhën e tij. Më 22 prill 1845, Athanas Paskali i shkroi Veqilharxhit duke i kërkuar të niste sa më shumë kopje të veprës që të ishte e mundur. Sipas historianëve, botimi i këtij vëllimi shënon fillimin e Rilindjes Kombëtare Shqiptare. Në këtë pikë, libri nuk ishte më vetëm një objekt i shtypur. Ai ishte bërë një mjet zgjimi. Një faqe që udhëtonte nga dora në dorë. Një alfabet që kërkonte të kthente shkronjat në dije dhe dijen në vetëdije. KUNDËR “KIMERAVE” Në vitin 1845, Veqilharxhi i dërgoi një letër polemizuese nipit të tij në gjuhën greke. Idetë e tij ishin quajtur prej tij “kimerike”. Përgjigjja e Veqilharxhit është një prej dokumenteve të hershme që rendit, në vija të përgjithshme, idetë e Rilindjes Kombëtare. Në thelb të mendimit të tij qëndronte një shqetësim i madh: gjendja e vendit të tij dhe mungesa e arsimit, e shkollave dhe e zhvillimit kulturor. Ai e shihte prapambetjen e vendlindjes si pasojë të shekujve të sundimit osman dhe besonte se shqiptarët duhej të ndërtonin një rrugë të re përmes arsimit, gjuhës dhe kulturës. Për Veqilharxhin, alfabeti nuk ishte fundi i një pune. Ishte fillimi. GJUHA SI THEMEL I LIRISË Në mendimin e Veqilharxhit, shkrimi i gjuhës shqipe ishte një hap i domosdoshëm për zhvillimin politik dhe kulturor. Ai shqetësohej për mungesën e shkollave. Shihte tek arsimi një mjet për të kapërcyer amullinë. Dhe tek gjuha shihte një nga themelet e identitetit. Kjo e bën figurën e tij të rëndësishme edhe sot. Sepse historia e një alfabeti nuk është vetëm historia e shkronjave. Është historia e një populli që kërkon të shkruajë veten. Të lexojë veten. Të njohë veten. Dhe, mbi të gjitha, të mos mbetet i pashkruar në historinë e vet. NJË IDE QË LIND NË MËRGIM, POR I PËRKET ATDHEUT Jashtë vendlindjes, në Rumani, Veqilharxhi gjeti mundësinë për të vepruar brenda sigurisë së diasporës shqiptare. Aty u ndërthurën dy botë: Shqipëria që ai kishte lënë pas dhe bota intelektuale ku jetonte. Nga kjo ndërthurje u zhvillua ajo që përshkruhet si Shqiptarizmi, i menduar dhe i kultivuar nga vetë shqiptarët. Veqilharxhi nuk ishte thjesht një njeri që krijoi një alfabet. Ai ishte një njeri që e kuptoi se një komb duhej së pari të zgjohej në mendje. Dhe se rruga drejt këtij zgjimi kalonte nga shkronja, libri, shkolla dhe gjuha. FUND I ERRËT PËR NJË MISION TË NDRITSHËM Naum Veqilharxhi vdiq në vitin 1846. Për vdekjen e tij është përcjellë edhe mendimi se mund të ketë vdekur si pasojë e një helmimi nga Patriarku Ekumenik i Kostandinopojës. Por, përtej rrethanave të errëta që lidhen me fundin e jetës së tij, mbetet e qartë një gjë: ideja e tij nuk vdiq me të. Alfabeti i Vithkuqit mbeti si dëshmi e një përpjekjeje të hershme për t’i dhënë shqipes një sistem shkrimi të krijuar posaçërisht për të. Ëvetari mbeti si një nga gurët e parë të rrugës së gjatë drejt arsimit dhe kulturës shqiptare. Dhe mendimi i Veqilharxhit mbeti pjesë e asaj lëvizjeje intelektuale që do të merrte formë më të plotë në Rilindjen Kombëtare. NAUM VEQILHARXHI SOT Të flasësh sot për Naum Veqilharxhin do të thotë të rikthehesh te një pyetje themelore: Çfarë i duhet një kombi për të mos humbur identitetin e tij? Për Veqilharxhin përgjigjja ishte e qartë: i duhet gjuha, arsimi, libri dhe dija. Në një kohë kur shqiptarët ishin të shpërndarë, kur shkollat në gjuhën shqipe mungonin dhe kur alfabeti ishte ende një çështje e pazgjidhur, ai mendoi përtej kohës së vet. Ai kërkoi të krijonte një gjuhë të shkruar që të mos i përkiste një feje, një komuniteti apo një ndikimi të huaj. Kërkoi një shkrim që t’u përkiste shqiptarëve. Në këtë kuptim, historia e Naum Veqilharxhit nuk është vetëm histori e alfabetit të Vithkuqit. Është histori e një besimi. Besimit se dija mund të zgjojë një popull. Se shkolla mund të ndërtojë një të ardhme. Dhe se gjuha është shtëpia e parë e kujtesës kombëtare. Naum Veqilharxhi jetoi vetëm deri në vitin 1846. Por disa njerëz nuk maten me gjatësinë e jetës së tyre. Maten me atë që mbetet pasi ata largohen. Dhe pas Veqilharxhit mbetën shkronja. Mbeti libri. Mbeti ideja. Mbeti një zë që i kujton historisë shqiptare se Rilindja nis gjithmonë aty ku një njeri guxon të besojë se dija mund ta ndryshojë fatin e një populli. NAUM VEQILHARXHI 1797–1846 Avokat • Studiues • Shkrimtar • Mendimtar i hershëm i Rilindjes Kombëtare Vepra: Fort i shkurtër e i përdorshim evëtar shqip Alfabeti: Alfabeti i Vithkuqit Vendlindja: Vithkuq, pranë Korçës Veprimtaria kryesore: Gjuhë, arsim, kulturë dhe ide të Rilindjes Kombëtare. Editor-in-Chief: Liliana Pere Founder: Liliana Pere Copyright ©: LP / Revista Prestige