Mimoza Ahmeti poetja që të bën te mendohesh.

Mimoza Ahmeti poetja që të bën te mendohesh.

Mimoza Ahmeti  është emër i shquar në letërsinë shqiptare. 

Ajo është një gjendje mendore, një shpërthim ndjenje dhe mendimi që zgjon  trazon  realitetin e çdo kohe.

Mimoza Ahmeti eshte zëri i papajtueshëm i shpirtit dhe mendimit

Në horizontin e letërsisë shqiptare të fund shekullit XX dhe fillimit të shekullit XXI, figura e Mimoza Ahmetit shfaqet si një prani e veçantë, një zë që nuk pranon të zbutet nga konvencionet, por që kërkon të depërtojë drejt thelbit të përvojës njerëzore.

E lindur më 12 qershor 1963, ajo është një nga poetet dhe shkrimtaret më të spikatura shqiptare, e cila që në fillimet e saj arriti të tërheqë vëmendjen e publikut dhe kritikës, duke fituar Festivalin e Parë të Poezisë në Sanremo në vitin 1988, organizuar nga RAI. Studiuesi Robert Elsie e përshkroi atë si një “enfant terrible”, një cilësim që nuk nënkupton thjesht rebelim, por një energji krijuese që sfidon normat dhe kërkon të rindërtojë kuptimin.

Formimi i saj intelektual nuk kufizohet vetëm në letërsi. Mimoza Ahmeti është ligjëruese pasdoktorature në fushën e psikoterapisë, duke përfunduar doktoraturën me nderime në SFU Vjenë dhe studimet pasdoktorature në SFU Paris. Kjo ndërthurje mes artit dhe psikologjisë reflektohet qartë në veprën e saj, ku fjala poetike shpesh shndërrohet në një instrument analize të ndërgjegjes, të traumës dhe të absurdit të ekzistencës.

Në fund të viteve 1980, ajo u shfaq me dy vëllime poetike, por ishte përmbledhja “Delirium”, me 53 poezi, ajo që e vendosi fuqishëm në qendër të vëmendjes. Më pas erdhi “Pjalmini i luleve”, një tjetër dëshmi e një universi poetik që ndërton ura mes ndjeshmërisë dhe mendimit kritik. Veprat e saj janë përkthyer në italisht, frëngjisht dhe anglisht, duke e bërë zërin e saj pjesë të një dialogu më të gjerë kulturor.

Megjithëse poezia mbetet identiteti i saj më i njohur, krijimtaria e Ahmetit është shumëdimensionale.

Ajo ka shkruar tregime të shkurtra, si në “E fshehta e rinisë sime” (Tiranë, nëntor 1990), ka botuar romane si “Milchkuss” dhe “The Tutor”, si dhe vepra të tjera si “Ça va Albanie?”, “L'absurde coordinatif”, “The Stories of Civilization” dhe “The Book of Happiness”. Përmbledhja “Pjalmimi i luleve” është përkthyer në bullgarisht nga Elica Velinova, ndërsa “E fshehta e rinisë sime” në bullgarisht nga Iskra Cankova, duke dëshmuar shtrirjen ndërkulturore të veprës së saj.

Por krijimtaria e saj nuk ndalet në letërsi. Ajo ka realizuar tre ekspozita me pikturat e saj dhe ka publikuar dy albume muzikore me këngë të vetat, duke dëshmuar një shpirt artistik që nuk njeh kufij mediumi.

Nga viti 2019 deri në vitin 2022, ajo drejtoi emisionin “Transculture” në RTSH, një hapësirë reflektimi dhe komunikimi kulturor. Gjithashtu, ajo zotëron gjuhët angleze dhe frënge, çka e lehtëson dialogun e saj me botën.

Në thelb, Mimoza Ahmeti mbetet një figurë që nuk mund të reduktohet në një përkufizim të vetëm.

Ajo është poete, mendimtare, psikologe, artiste – një ndërthurje që e bën veprën e saj një terren ku ndjeshmëria dhe analiza, arti dhe shkenca, individualja dhe universalia bashkëjetojnë.

Në këtë kuptim, ajo nuk është vetëm një autore, por një fenomen kulturor që vazhdon të sfidojë dhe të frymëzojë.

Stili i poezisë së Mimoza Ahmetit është i lirik, i përmbajtur dhe plot harmoni. Ajo krijon një muzikalitet të brendshëm në çdo varg, ku fjalët rrjedhin me lehtësi dhe elegance. 

Minimalizmi i saj nuk është boshllëk, por një përzgjedhje e kujdesshme fjalësh që japin ndjenja të fuqishme.

 Poezitë e saj janë si pemë që rrënjët i mbajnë të forta dhe degët shprehin butësinë e shpirtit. 

Çdo imazh, çdo simbol, është një muzikalitet i qetë që ngjall reflektime dhe emocione të thella.

Në fundin e viteve ’80, kur Shqipëria ishte ende e mbyllur, zëri i saj depërtoi përtej kufijve. Një vajzë e re, me një poezi ndryshe, me një ritëm që nuk i përkiste askujt tjetër. 

Ajo  shkruan, ajo kërkon të ndryshoje mënyrën si ndjehej fjala.

Pas Kadaresë, ishte një nga zërat që u përkthye dhe u lexua jashtë. 

Por ndryshe nga shumë të tjerë, ajo nuk qëndroi brenda një forme. E provoi veten në muzikë, në pikturë, në mendim. Një artiste e lirë, e vërtetë, e pakompromis, dhe pikërisht për këtë, eshte  kaq tërheqëse.

Mimoza Ahmeti është e talentuar. 

Poezia e Mimoza Ahmetit reflekton qetësinë dhe gëzimin e saj të brendshëm; ka një buzëqeshje të lehtë që shndërrohet në vargje, duke i dhënë atyre një ngrohtësi dhe butësi të veçantë. Ajo shpesh komunikon optimizëm dhe një ndjesi lirike që ngjall paqe te lexuesi, edhe kur prek tema të thella apo reflektuese.

Disa nga poezitë më të njohura dhe më të vlerësuara të saj janë:

“Puthja” – një varg i thjeshtë dhe i ndjeshëm mbi dashurinë dhe afërsinë.

“Mimoza që nuk vyshket” – simbol i përjetësisë dhe bukurisë që mbijetojnë kohën.

“Vetmia” – një poezi që eksploron ndjenjat e brendshme me butësi dhe introspeksion.

“Lule të qeshura” – ku gëzimi dhe natyra bashkohen për të krijuar një atmosferë të lehtë dhe optimiste.

“Era e pranverës” – vargje që pasqyrojnë ritmin e natyrës dhe muzikalitetin e jetës.

Ajo është një fenomen i ndjeshmërisë dhe inteligjencës krijuese, fantastike në mënyrën si e sheh botën dhe e dritë në mënyrën si e shpreh atë.

Koha, si gjithmonë, nuk është e butë me ata që nuk përshtaten. 

Shqipëria, shpeshherë, nuk ka ditur të mbajë gjatë pranë dritën e atyre që dalin përtej rreshtit.

Dhe megjithatë, sot, në një realitet krejt tjetër, atë të spektaklit “Ferma VIP”  Mimoza Ahmeti ka rikthyer vëmendjen e të gjithëve. Në një hapësirë me  dominim zerah , ajo sjell prani. 

Në një format ku kërkohet lojë, ajo sjell mendim.buzeqeshje kulturë. Dhe pikërisht kjo e bën të dallohet.

Rikthimi i saj në ekran nuk është thjesht një moment televiziv. 

Është një përballje mes kujtesës dhe realitetit. Mes ikonës që kemi ruajtur dhe njeriut që vazhdon të evoluojë.

Mimoza Ahmeti  është një emër që spikat. Ajo  lexohet,  përjetohet.

Që në shfaqjen e saj të parë në fundin e viteve ’80, ajo solli një tjetër frymë në letërsinë shqiptare. Një zë i lirë, i pazbutur, thellësisht emocional dhe intelektual. 

Një poezi qe fitoi  hapësirë te madhe. 

Shumë e talentuar, pa diskutim.

Por ajo që e dallon është diçka më e rrallë: autenticiteti.

Mimoza nuk është përpjekur kurrë të jetë e pranueshme për të gjithë. 

Ajo ka zgjedhur të jetë e vërtetë, dhe kjo e bën herë pas here të vështirë, por gjithmonë tërheqëse, madje magnetike

Pas Kadaresë, ajo ishte ndër zërat që kaluan kufijtë e Shqipërisë, u përkthyen dhe u lexuan jashtë. Por ndryshe nga shumë artistë që kërkojnë stabilitet, Mimoza zgjodhi lirinë. Dhe liria, shpesh, nuk është rrugë e lehtë.

Ajo nuk qëndroi në një formë. E sfidoi veten në muzikë, në pikturë, në mendim. Një artiste që refuzon të kufizohet  dhe pikërisht për këtë mbetet e veçantë.

Sot, në “Ferma VIP”, ajo ka rikthyer vëmendjen e publikut në një mënyrë krejt natyrale. 

Pa strategji të dukshme, pa maska, pa përpjekje për të qenë dikush tjetër.

Në një ambient ku gjithçka shpesh duket e ndërtuar, Mimoza shfaqet e papërpunuar , dhe kjo është forca e saj.

Ajo qëndron në mendje ne habitatin e vet.

Dhe kjo është arsyeja pse njerëzit e shohin.

Sepse përtej spektaklit, ajo sjell diçka që rrallë gjendet: një prani të vërtetë, një mendje të lirë dhe një shpirt që nuk negocion.

 Arsyeja pse vazhdon të na tërheqë eshte vertetsia si realitet individual.

Sepse në fund, njerëz si Moza nuk janë për t’u kuptuar plotësisht.

Janë për t’u ndjerë dhe jane thirrje per ndryshim.

Pergatiti.

Liliana Pere