Search Results

LETËRSIA & PIKTURA & FEIA & HISTORIA & FAMILJA Ideja e fjalës kyç është konceptuale. Çdo fjalë mbart një botë të tërë referencash. Pra, një fjalë është shumëfishim fjalësh, ose më saktë, një fjalë nocion krijon një univers. Arkeologjia do të thotë studim i së lashtës, i parakes apo zanafillave, nënkupton një shkencë të rikthimit mbrapsht në kohë, e cila në mënyrë sinkretike dhe të shumëfishtë përpiqet të rindërtojë një botë të së kaluarës me mjete të përafërta dhe asnjëherë identike. Është shkenca e jashtëzakonshme që mbahet si dimensioni kryesor për të plotësuar mungesën e kronikave të shkruara. Koncepti letërsi është më i kryehershëm dhe shumë më i vjetër. Letërsia ka periudhën gojore, pastaj të të shkruarit, një institucion gjithashtu i kujtesës. Piktura është arti i fiksimit. Më i vjetri nga të gjitha rastet, më i vjetër se letërsia, që në paleologun e mesëm. Është një formë e abstragimit të pamjeve dhe të imazheve në njëkuptimshmëri të brendshme, semantike, e në tërësi ka lidhje edhe me arkeologjinë e letërsinë. Tek unë, janë themelore të tria, për të përcaktuar identitetin tim njerëzor, për shkak të interesave, që kam unë në tërësi për të kaluarën, estetikën dhe rikonstruktimin e kohërave. Unë jam marrë me të tria, si arkeolog kam punuar mbi 12 vjet dhe kam një numër veprash që më kanë ndihmuar për të formuar kulturën shumë më të plotësuar sesa disa kolegë të mi shkrimtarë. Letërsia gjithashtu ka qenë opusi im kryesor për faktin, që kam botuar një numër të madh librash. Dua të nënvizoj se shkrimtari shkruan vetëm një libër në jetën e vet, pavarësisht varianteve, apo numrit. Titulli i vetëm mund të ishte në fjalë: Krijimtaria e Moikom Z. Sa i takon pikturës, ajo ka qenë pasion i kryehershëm, filluar që në moshën 13 vjeç. Gjatë ekspozitave arkeologjike ditarët i mbaja me vizatime. Kam hapur deri më sot 5 ekspozita pikture, por piktura për mua ka një rëndësi shumë të madhe, sepse Pikaso thotë: Edhe një vijë pikturë shpreh një filozofi, dhe një qytetërim botëror do të ishte shumë i mangët pa qytetërimin pikturik. Piktura është ndoshta disa herë edhe më konceptuale sesa letërsia. Sepse këtu një subjekt mund ta trajtosh në mënyrë me qindra faqe, ndërsa piktura është gjithmonë dy dimensionale dhe kërkon një sintezë më të hatashme dhe më të paimagjinueshme. Që të tria këto fjalë kyçe përbëjnë një trinitet të krijimtarisë sime. Politikani & Artisti Nuk mund të ketë qenie njerëzore që të jetë e shkëputur nga politika. Formula e Aristotelit, që njeriu është një qenie politike, ose zoo-politicon (kafshë politike). Fjala politikë vjen nga fjala polis (qytet). Nuk kam qenë indiferent, madje kam qenë pjesë aktive në politikë. Do të përmendja si referenca kryesore të jetës sime: Kam qenë një nga konceptuesit dhe themeluesit kryesorë të PS-së, kam qenë ministër i Kulturës në ’91 dhe deputet në kuvend në vitet ’92-’96. Por këtu do të shtoj edhe një numër librash me ese për filozofinë e politikës, sepse mendoj që një shkrimtar, një krijues duhet të ketë një vizion shumë më universal politik sesa kryetarët e partive politike në Shqipëri. Feja & Historia Në librat e mi kam shkruar shumë për librat historikë që janë pjesë e qytetërimit botëror. Po të lexoni enciklopeditë ku janë të shkruara historitë e feve, nuk janë gjë tjetër veçse alternime të njëra-tjetrës. Nuk ka shumë ndryshim në konceptin substancial midis budizmit, krishterimit dhe islamizmit. 80 perqind e Kur’anit është nga Testamenti i Vjetër, sepse baza kryesore e feve është ekzistenca e një Zoti. Megjithëse, në letërsinë time kam shkruar për historinë e feve dhe kam përdorur shumë si elementë artistikë mistiken, por jo si element botëkuptimor. Them që botëkuptimi im anon nga ai laik shkencor, sepse historia e feve më ka mësuar, që fetë janë forma të miteve, të cilat janë një krijimtari edhe artistike, por që nuk kanë të bëjnë me atë shkencore. Për shumë shekuj, për një periudhë më të vjetër se ajo botërore e krishterimit, budizmit, apo islamizmit, ka ekzistuar feja e shumë zotave, politeizmi, me Zotin Femer, dmth Magna Mater-Nëna e Madhe! Kjo periudhë, nga ajo e matriarkatit dhe deri kur shfaqet krishterimi në shekullin e parë, është shumë herë më e gjatë si kohë sesa periudha e feve të mëdha të sotme. Kjo nuk do të thotë se edhe ata nuk kishin një mistikë dhe nuk besonin te Zoti, por fakti, që fetë zëvendësojnë njëra-tjetrën tregon, se janë forma metamorfoze të riteve. Ne jetojnë në shekullin 21, shekull i kibernetikës, gjenetikës, kozmosit dhe në qoftë se dyzohemi në dy mendime kryesore, njëri është mendimi mitologjik dhe tjetri shkencor, padyshim, që unë do zgjidhja mendimin shkencor, por pa mohuar rëndësinë historike dhe kulturologjike, që kanë pasur fetë në të gjithë botën dhe historinë e njerëzimit. Familja & Fëmijët Familja është gjëja më e shenjtë që ka një njeri i ndërgjegjshëm. Është refleksion i atij vetë dhe pjesa tjetër është refleksion i babait tek pjesa e familjes. Mendoj që familja është institucioni më i rëndësishëm dhe më enigmatik që ka historia e njerëzimit. Sot ka teori të ndryshme, siç është vdekja e familjes, tjetërsimi i konceptit të familjes. Sidoqoftë familja është institucioni që mban gjithë shoqërinë njerëzore, pavarësisht plasaritjeve, kontradiktave apo paradokseve që ka familja shqiptare sot. Kurse fëmijët janë kuptimi më i madh i jetës së njeriut. Për mua (dhe gruan time, Liden, arkitekte dhe arkeologe e njohur) fëmijët janë më të rëndësishëm, sesa gjithë librat e mi, krijimtaria ime dhe shumë më të çmueshëm dhe shumë më me kuptim se vetë jeta ime. Kemi tre fëmijë. Arnisa, e cila është pedagoge e historisë së artit në Amsterdam, autore librash dhe studiuese e artit modern. Ka botuar në disa nga revistat më të mëdha evropiane. Emri i saj i takon një qyteti të lashtë arkeologjik, që nuk është gjetur akoma. Vajza e dytë quhet Kletia, ka mbaruar për shkenca politike në Londër, mban emrin e një skulpture të zbuluar nga unë në Durrës, dhe Epidami, djali, i cili ka mbaruar për histori politike në Skoci, mban emrin e qytetit të vjetër të Durrësit. Të tre emrat janë të lidhur me një entitet të caktuar siç është Shqipëria. Më e talentuara, në kuptimin si krijuese, që ka disa dhunti, është Arnisa.

Kate Middleton bën daljen e parë pas trajtimit të kancerit krah Princit William! 11 Tetor 2024, 17:24 Kate Middleton bën daljen e parë pas trajtimit të kancerit krah Kate Middleton dukej shume mire gjate paraqitjes surprizë përkrah Princit William gjatë vizitës së tij në Southport, ku çifti pati një takim emocionues me familjet e tre fëmijëve që humbën jetën në një sulm me thikë vitin e kaluar. Kjo ishte dalja e parë publike e Princeshes se uellsit që pas përfundimit të trajtimit të kancerit, një periudhë e vështirë që e ka mbajtur atë larg angazhimeve mbretërore. Kate Middleton bën daljen e parë pas trajtimit të kancerit krah Burime nga Pallati njoftuan se vendimi i Kate për t’u bashkuar me William ishte një shenjë e qartë e mbështetjes, ndjeshmërisë dhe dhembshurisë ndaj komunitetit lokal, duke theksuar rëndësinë e bashkësisë në këto momente tragjike. Çifti bisedoi gjithashtu me punonjësit e shërbimeve të urgjencës që iu përgjigjën incidentit, duke shprehur falënderimin e tyre për punën e palodhur dhe dedikimin e këtyre profesionistëve në situata emergjente.

Nga Alda Bardhyli Mossanga dhe kujtesa e qytetit 22/10/2024 Nga Alda Bardhyli “Në fundjave, kur nga dritarja pamë se koha ishte e bukur, u kujtuam për idenë e kahershme të një udhëtimi nëpër Wachau, luginë buzë lumit të Danubit, ku në muajin maj shpërthejnë sythat e pemëve të kajsive, duke i dhënë gjithë zonës një festival ngjyrash bardhë e rozë”. Me këto rreshta nis historia e romanit më të ri të autorit Fate Velaj, një skaner social të Vlorës dhe Shqipërisë së epokës së komunizmit. Në të paraqitet historia e një grupi kongolezësh që zbritën në Vlorë në vitin 1966, deri në 1991, kur u larguan nga Shqipëria. Romani është një përshkrim i zhdërvjelltë i vendeve e peizazheve të qytetit të Vlorës, ndër vite, historive dhe ngjarjeve që lidhen me fatin e 9 fëmijëve kongoleze, që u vendosen në qytetin bregdetar, për t’i shpëtuar represionit në vendin e tyre, përfshirë nga konfliktet e armatosura. Velaj edhe në krijimtarinë letrare risjell piktorin, vëmendjen e tij për të paraqitur në mënyre detajiste, si në një telajo, jo vetëm vendet e ndryshme në qytetin e Vlorës, por edhe personazhe të larmishëm, që janë një galeri e gjerë në libër. Ngjarjet e kohës përshkruhen imtësisht, të lidhura me kontekstin e mirëpritjes së fëmijëve kongoleze, përshtatjes së tyre, deri në shndërrimin në “vlonjate”. Kjo është metamorfoza e këtij grupi, që sillet nga autori me vëmendje dhe dukshëm me fanatizëm për të mos shmangur asnjë detaj. Ashtu si autorë të njohur në historinë e letërsisë botërore, ai e bën Vlorën pjesë të një hapësire letrare, përmes historive të treguara bukur, që i nxjerr nga kujtesa. Roli i kujtesës si një element ndërtues në psikikën e shkrimit, është një tjetër vecori e kësaj vepre. Ndryshe nga Carlos Zafon i cili shprehej se ne mbajmë mënd atë që nuk ka ndodhur kurrë, historitë e Velajt janë histori që jetojnë ende në botën e padukshme të qytetit, trashëguar në breza bashkë me forcën e familjes, duke sjellë historinë e një qyteti që ka jetuar izolimin e gjatë nën komunizëm. Hera-herës duket sikur është mëshiruar te Joseph Mossanga, personazhi kryesor, që nga një fëmijë i ndrojtur, arrin të shndërrohet në shqiptar, në një “vlonjat” të devotshem, që perlotet, kur duhet të largohet, ta lërë qytetin e tij. “Mossanga” fokusohet në rritje psikologjike dhe morale të protagonistit, që nga fëmijëria, deri në moshë madhore. Në të, fantazia shkrihet me realitetin dhe fshihen kufijtë mes tyre. Velaj e thotë edhe vetë: “fantazia dhe realizmi mund të bashkëjetojnë mirë” Metafora përdoret shpesh, duke ofruar një perspektivë të thellë dhe të pasur, për të kuptuar realitetin. Leximi i romanit të merr me vete dhe të çon aty ku autori dëshiron të çojë edhe personazhet. Velaj thotë vet se librat e tij janë thuajse në 80 përqind të tyre fiction, por i shkrirë me realitetin, çka mund të quhet një cilësi e spikatur e letërsisë së F.V. Si shihet rëndom tek krijimet e Veliajt, “Mossanga” është një krijim mes autobiografisë dhe trillimet, rrëfimit dhe eksplorimit, realizmit magjik dhe studimit social. Romani është shkruar si një rrëfenjë në vetën e tretë, ndryshe nga romanet e tjera të autorit. Ai ngjan me një pikturë abstrakto-ekspresioniste, zhanër ku autori vetë identifikohet. Shqiptarizimi, i Josephit duket sikur është qëllim për Velajn, në trajtimin gjatë faqeve të librit, ku gjuha e lehtë, e ndërlikuar, por edhe e larmishme vihen në funksion të qëllimit. Syri i piktorit ndjehet dhe në rreshat e romanit, ku fjalët shëndrrohen në penela, që ilustrojnë gjithcka, mbi karnavacën e Vlorës ndër vite.

Selena Gomez shkëlqen me fustan të kuq në premierën e “Wizards Beyond Waverly Place” Para 7 ore Selena Gomez shkëlqeu në premierën e “Wizards Beyond Waverly Place” të hënën mbrëma, duke tërhequr vëmendjen me një fustan të kuq. Ajo, e njohur për rolin e saj si Alex Russo në serinë origjinale, u shfaq në teatrin ikonik “El Capitan” me një stil të mahnitshëm. Fustani i saj kishte një të çarë deri në kofshë, duke treguar këmbët e saj të tonifikuara, dhe Selena dukej e sigurt dhe e lumtur ndërsa buzëqeshte për kamerat, shkruan DailyMail. Ajo e mbajti grimin minimal dhe e përfundoi pamjen me taka rubini që i përshtateshin përfekt. Selena ishte e emocionuar për t’u ribashkuar me aktorët, si David Henrie dhe Janice LeAnn Brown. David shprehu entuziazmin për ribashkimin dhe theksoi se ky projekt do të sjellë nostalgji për fansat. Ai gjithashtu lavdëroi Selenën, duke thënë se ajo është bërë edhe më e shkëlqyer gjatë viteve dhe se skenat e reja do t’i prekin shumë. /TELEGRAFI

Me Les Contes d'Hoffmann, ne kemi krijuar diçka vërtet të jashtëzakonshme. Arti ka fuqinë të na bashkojë, duke nxitur lidhjen dhe mirëkuptimin. Tani më shumë se kurrë, ne kemi nevojë për forcën e tij transformuese për të na bashkuar. Unë jam mirënjohës për këtë rrugëtim bashkëpunues dhe pres me padurim performancën tonë të radhës. Ju dua të gjithëve! @royalballetandopera

Pasurimi i gjuhës dhe i fjalorit është një nga rrugët më të rëndësishme për të zgjeruar mendjen dhe për të thelluar kuptimin e botës përreth nesh. Gjuha është jo vetëm një mjet për të komunikuar, por edhe një pasqyrë e kulturës dhe identitetit të çdo individi dhe kombi. Çdo fjalë që mësojmë dhe përvetësojmë shton një element të ri në mozaikun e përvojave tona, duke na dhënë mundësinë të shprehim mendime më të ndërlikuara, emocione më të holla dhe të zhvillojmë një perspektivë më të thelluar dhe të pasur. Një fjalor i zgjeruar nuk është thjesht një shprehje intelekti; është një derë që hap horizonte të reja për të kuptuar dhe për të qenë pjesë aktive e kulturës sonë dhe e botës bashkëkohore. Është e vërtetë që varfëria linguistike është një problem serioz që prek jo vetëm individin, por të gjithë shoqërinë. Për ta adresuar këtë sfidë, mund të merren disa hapa në nivele të ndryshme, duke filluar nga familja, shkolla, dhe institucionet publike, deri te politika kombëtare e kulturës dhe edukimit. Ja disa mënyra praktike dhe konkrete për të adresuar këtë çështje: 1. Krijimi i një Kulture të Leximit që në Fëmijëri Leximi i hershëm në familje: Familjet mund të luajnë një rol të rëndësishëm duke i nxitur fëmijët të lexojnë që herët, përmes leximit të librave, tregimeve dhe bisedave që i ndihmojnë të zhvillojnë një fjalor të pasur. Kjo mund të bëhet në formën e leximit para gjumit, vizitave të rregullta në bibliotekë, ose dhënies së dhuratave në formën e librave. Lexim për kënaqësi dhe frymëzim: Për t’i bërë librat më tërheqës për të rinjtë, është e rëndësishme që ata të kenë qasje në libra që përputhen me interesat e tyre. Librat që përfshijnë tema të reja dhe sfiduese ndihmojnë për të zgjeruar horizontet kulturore dhe gjuhësore. 2. Përmirësimi i Sistemit Arsimor dhe Përdorimi i Metodave të Reja të Mësimdhënies Mësimdhënie e bazuar në dialog dhe debat: Nxënësit duhet të angazhohen në diskutime të hapura dhe debate ku inkurajohen të shprehin mendimet e tyre me qartësi dhe logjikë. Përmes dialogut, ata mësojnë të ndërtojnë argumente dhe të shprehen me saktësi dhe me një fjalor më të pasur. Përdorimi i lekturës së thelluar dhe analizave kritike: Në vend të mbajtjes mend të fakteve, nxënësit duhet të përfshihen në analizë të thelluar të veprave letrare dhe kulturore. Kjo i ndihmon ata të zhvillojnë mendimin kritik dhe të përdorin një fjalor të zgjeruar për të shprehur konceptet që mësojnë. Integrimi i edukimit kulturor në programet mësimore: Lënda e gjuhës mund të zgjerohet duke përfshirë kontekste kulturore dhe historike që i ndihmojnë nxënësit të kuptojnë se si është zhvilluar gjuha dhe çfarë kuptimi përfaqëson çdo fjalë dhe koncept. Në këtë mënyrë, fjalët shihen si bartëse të kulturës dhe traditës. 3. Nxitja e Aktivitetit Kulturor dhe Pjesëmarrja në Projekte Krijuese Klube leximi dhe grupe diskutimi: Shkollat dhe qendrat e komunitetit mund të krijojnë klube leximi për të rinjtë, ku mund të diskutojnë për libra të ndryshëm dhe të ndajnë mendimet e tyre. Ky angazhim jo vetëm që përmirëson shprehjen, por nxit edhe ndjenjën e përkatësisë kulturore dhe shoqërore. Programet artistike dhe kulturore: Përfshirja në aktivitete krijuese si shkrimi, poezia, dhe teatri, ndihmon të rinjtë të përvetësojnë një gjuhë më të pasur dhe të zhvillojnë shprehjen artistike. Aktivitetet si këto e ndihmojnë individin të zbulojë vlera të reja dhe të artikulojë mendimet dhe emocionet në mënyra më të ndërlikuara dhe të thella. 4. Mbështetje nga Politikat Publike dhe Institucionet e Kulturës Politika që favorizojnë kulturën e leximit: Qeveria dhe institucionet publike mund të mbështesin iniciativa si programet për lexuesit e rinj, subvencionimi i librave, ose krijimi i bibliotekave publike në çdo lagje. Këto politika ndihmojnë në përhapjen e kulturës së leximit dhe në rritjen e qasjes ndaj librave dhe materialeve edukative. Edukimi i vazhdueshëm për mësuesit dhe edukatorët: Niveli kulturor i mësuesve ndikon ndjeshëm në nivelin kulturor të brezave të rinj. Investimi në formimin e vazhdueshëm të mësuesve për t’i pajisur ata me mjete dhe teknika më të avancuara ndihmon në rritjen e cilësisë së edukimit dhe pasurimin e komunikimit. 5. Promovimi i Medias dhe Literaturës Cilësore Media edukative dhe literaturë cilësore: Ndikimi i mediave është i jashtëzakonshëm, ndaj është e rëndësishme që të promovohet përdorimi i literaturës cilësore dhe të krijohen emisione dhe programe që promovojnë gjuhën e pasur dhe mendimin kritik. Një media cilësore ndikon në zhvillimin kulturor të shoqërisë dhe pasurimin e gjuhës. Rrjetet sociale si mjete edukimi: Edhe pse rrjetet sociale shpesh nxisin komunikim të thjeshtëzuar, ato mund të përdoren për të promovuar gjuhën dhe kulturën përmes përmbajtjes edukuese, citimeve të veprave letrare, dhe diskutimeve mbi tema të rëndësishme sociale dhe kulturore. 6. Ndërtimi i Një Atmosfere Kulturore përgjatë Shkallëve të Jetës Nxitja e edukimit të vazhdueshëm dhe leximit në të gjitha moshat: Pasurimi gjuhësor nuk është i kufizuar vetëm në rininë e hershme. Ndërmarrja e aktiviteteve si leksione publike, seminare kulturore dhe klube leximi për të rritur mund të ndihmojë për ta bërë edukimin e vazhdueshëm një pjesë natyrale të jetës dhe të sigurojë që individët vazhdojnë të pasurojnë fjalorin dhe të thellojnë njohuritë e tyre. Modelimi i të mësuarit nga figura publike: Nëse njerëzit që udhëheqin janë vetë të angazhuar në pasurimin e fjalorit dhe të njohurive kulturore, atëherë shoqëria ka modele që i inkurajojnë njerëzit të kërkojnë të njëjtin nivel të lartë kulturor dhe shprehës. Në përfundim, pasurimi i fjalorit dhe luftimi i varfërisë linguistike është një proces i vazhdueshëm dhe kërkon bashkëpunimin e shoqërisë në tërësi – që nga individi, familja, shkolla, dhe deri te politika. Nëse ndjekim këto hapa, kemi mundësinë të zhvillojmë individë më të kulturuar dhe të formuar, të cilët jo vetëm që do të kontribuojnë më shumë në shoqëri, por edhe do të ndihmojnë për të ruajtur dhe zhvilluar identitetin tonë kulturor të përbashkët.Është e vërtetë që varfëria linguistike është një problem serioz që prek jo vetëm individin, por të gjithë shoqërinë. Për ta adresuar këtë sfidë, mund të merren disa hapa në nivele të ndryshme, duke filluar nga familja, shkolla, dhe institucionet publike, deri te politika kombëtare e kulturës dhe edukimit. Ja disa mënyra praktike dhe konkrete për të adresuar këtë çështje: 1. Krijimi i një Kulture të Leximit që në Fëmijëri Leximi i hershëm në familje: Familjet mund të luajnë një rol të rëndësishëm duke i nxitur fëmijët të lexojnë që herët, përmes leximit të librave, tregimeve dhe bisedave që i ndihmojnë të zhvillojnë një fjalor të pasur. Kjo mund të bëhet në formën e leximit para gjumit, vizitave të rregullta në bibliotekë, ose dhënies së dhuratave në formën e librave. Lexim për kënaqësi dhe frymëzim: Për t’i bërë librat më tërheqës për të rinjtë, është e rëndësishme që ata të kenë qasje në libra që përputhen me interesat e tyre. Librat që përfshijnë tema të reja dhe sfiduese ndihmojnë për të zgjeruar horizontet kulturore dhe gjuhësore. 2. Përmirësimi i Sistemit Arsimor dhe Përdorimi i Metodave të Reja të Mësimdhënies Mësimdhënie e bazuar në dialog dhe debat: Nxënësit duhet të angazhohen në diskutime të hapura dhe debate ku inkurajohen të shprehin mendimet e tyre me qartësi dhe logjikë. Përmes dialogut, ata mësojnë të ndërtojnë argumente dhe të shprehen me saktësi dhe me një fjalor më të pasur. Përdorimi i lekturës së thelluar dhe analizave kritike: Në vend të mbajtjes mend të fakteve, nxënësit duhet të përfshihen në analizë të thelluar të veprave letrare dhe kulturore. Kjo i ndihmon ata të zhvillojnë mendimin kritik dhe të përdorin një fjalor të zgjeruar për të shprehur konceptet që mësojnë. Integrimi i edukimit kulturor në programet mësimore: Lënda e gjuhës mund të zgjerohet duke përfshirë kontekste kulturore dhe historike që i ndihmojnë nxënësit të kuptojnë se si është zhvilluar gjuha dhe çfarë kuptimi përfaqëson çdo fjalë dhe koncept. Në këtë mënyrë, fjalët shihen si bartëse të kulturës dhe traditës. 3. Nxitja e Aktivitetit Kulturor dhe Pjesëmarrja në Projekte Krijuese Klube leximi dhe grupe diskutimi: Shkollat dhe qendrat e komunitetit mund të krijojnë klube leximi për të rinjtë, ku mund të diskutojnë për libra të ndryshëm dhe të ndajnë mendimet e tyre. Ky angazhim jo vetëm që përmirëson shprehjen, por nxit edhe ndjenjën e përkatësisë kulturore dhe shoqërore. Programet artistike dhe kulturore: Përfshirja në aktivitete krijuese si shkrimi, poezia, dhe teatri, ndihmon të rinjtë të përvetësojnë një gjuhë më të pasur dhe të zhvillojnë shprehjen artistike. Aktivitetet si këto e ndihmojnë individin të zbulojë vlera të reja dhe të artikulojë mendimet dhe emocionet në mënyra më të ndërlikuara dhe të thella. 4. Mbështetje nga Politikat Publike dhe Institucionet e Kulturës Politika që favorizojnë kulturën e leximit: Qeveria dhe institucionet publike mund të mbështesin iniciativa si programet për lexuesit e rinj, subvencionimi i librave, ose krijimi i bibliotekave publike në çdo lagje. Këto politika ndihmojnë në përhapjen e kulturës së leximit dhe në rritjen e qasjes ndaj librave dhe materialeve edukative. Edukimi i vazhdueshëm për mësuesit dhe edukatorët: Niveli kulturor i mësuesve ndikon ndjeshëm në nivelin kulturor të brezave të rinj. Investimi në formimin e vazhdueshëm të mësuesve për t’i pajisur ata me mjete dhe teknika më të avancuara ndihmon në rritjen e cilësisë së edukimit dhe pasurimin e komunikimit. 5. Promovimi i Medias dhe Literaturës Cilësore Media edukative dhe literaturë cilësore: Ndikimi i mediave është i jashtëzakonshëm, ndaj është e rëndësishme që të promovohet përdorimi i literaturës cilësore dhe të krijohen emisione dhe programe që promovojnë gjuhën e pasur dhe mendimin kritik. Një media cilësore ndikon në zhvillimin kulturor të shoqërisë dhe pasurimin e gjuhës. Rrjetet sociale si mjete edukimi: Edhe pse rrjetet sociale shpesh nxisin komunikim të thjeshtëzuar, ato mund të përdoren për të promovuar gjuhën dhe kulturën përmes përmbajtjes edukuese, citimeve të veprave letrare, dhe diskutimeve mbi tema të rëndësishme sociale dhe kulturore. 6. Ndërtimi i Një Atmosfere Kulturore përgjatë Shkallëve të Jetës Nxitja e edukimit të vazhdueshëm dhe leximit në të gjitha moshat: Pasurimi gjuhësor nuk është i kufizuar vetëm në rininë e hershme. Ndërmarrja e aktiviteteve si leksione publike, seminare kulturore dhe klube leximi për të rritur mund të ndihmojë për ta bërë edukimin e vazhdueshëm një pjesë natyrale të jetës dhe të sigurojë që individët vazhdojnë të pasurojnë fjalorin dhe të thellojnë njohuritë e tyre. Modelimi i të mësuarit nga figura publike: Nëse njerëzit që udhëheqin janë vetë të angazhuar në pasurimin e fjalorit dhe të njohurive kulturore, atëherë shoqëria ka modele që i inkurajojnë njerëzit të kërkojnë të njëjtin nivel të lartë kulturor dhe shprehës. Në përfundim, pasurimi i fjalorit dhe luftimi i varfërisë linguistike është një proces i vazhdueshëm dhe kërkon bashkëpunimin e shoqërisë në tërësi – që nga individi, familja, shkolla, dhe deri te politika. Nëse ndjekim këto hapa, kemi mundësinë të zhvillojmë individë më të kulturuar dhe të formuar, të cilët jo vetëm që do të kontribuojnë më shumë në shoqëri, por edhe do të ndihmojnë për të ruajtur dhe zhvilluar identitetin tonë kulturor të përbashkët.

542 vite më parë, arbëreshët vendoseshin në Palaco Adriano në Sicili Nga Ornela Radovicka Çdo datë 1 Gusht arbëreshët e Palaco Adriano në Sicili, ngrihen herët, ende pa dalë djelli ngjiten në majën e malit, ndryshe i quajtur mali i trëndafilave, dhe më veshtrim nga Lindja, presin rrezet e tij, për kujtuar të parët e tyre, ardhur nga gadishulli ballkanik shqipfolës,të cilët të detyruar nga pushtimi turk lanë atdheun e tyre dhe u vendosën në këto troje. Mali i trendafilave ( Monte delle Rose), në Palazzo Adriano, është një 1436 metra ku eshte vendosur një kryq i ritit arbëreshë, dhe cdo 1 Gusht arbëreshët e Palcos me himnin e tyre “Moj e bukura More,” i ngjiten malit dhe nisen së bashku për të festuar ritin, kujtimit me nostalgji të ardhjes së Etërve Shqiptarë qe themeluan Palazzo Adriano më 1482. C:\Users\ACER\Desktop\facebook_1586002433965.jpg Arbëreshët e Palco Adriano, janë asimiluar në gjuhë, por ende mbajnë ritin e tyre bizantin. I pari dokument ku përmenden punimet e ndërtimit në kishën e San Nicola daton në 9 shkurt 1656. Pas tre vjetësh kisha shembet. Konsistenca e punimeve kishte shkaktuar transferimin në Matricën e statujës së San Nicola dhe pezullimin e funksione duke përfshirë festimin e festës së Kryqëzimit të Shenjtë “ i cili bëhej çdo vit ”si një letër nga Peshkopi i Girgenti që daton nga 12 korriku 1656. Popullsia arbëreshe Palacese e kujton me hidhërim të madh edhe datën e 14 janarit 1968 për një arsye se tërmeti i tmerrshëm shkaktoi dëme dhe vdekje të mëdha edhe në popullsinë arbëreshe dhe dyert e kishës u mbyllën për mbi 50 vjet. Kisha Bizantine Maria SS Assunta Ajo që lidh ende identitetin arbëresh është Kisha S. SS. Assunta/ U ndërtua me vullnetin e arbëreshëve në vitin 1532 dheu zgjerua në vitin 1770. Kisha greko-bizantine, kushtuar Maria Santissima Assunta dhe gjendet ne shehsin Umberto I. Shkallet anësorë janë në blloqe: fakt ky është për shkak të traditës popullore të mbretit Borbon Ferdinand IV i cili mbërrinte me kalë deri në hyrjen e kishës, sa herë që shkonte në Palazzo Adriano. Kjo kishë është Panteoni i bashkësisë shqiptare të Palazzo Adriano: Në të ekzistojnë varret e disa prej bijve të saj te shquar dhe gurët e të varreve te te pare jane në gjuhën shqipe, te cilat kane rëndësi të madhe historike dhe kulturore. Midis te tjereve lexojme Kete lapidar shkruar ne shqip ku thuhet:qe Vellezer ishim ne jete…”. me poshte jane rradhitur emrat;Martino Spata, Giuseppe (Sepa) Prifti Paolo prifti dhe mban vitin,1867. Popullsi arbëreshe e Palco Adriano është asimiluar në gjuhë. Askush nuk flet sot gjuhën atje. Është e dhimbshme kur mendon se kjo qytezë është vendi ku u lind dhe u rrit Gavril Dara Plaku dhe i riu. Gavril Dara, i cili nuk harroi kurre rrenjet e tij, dhe kjo duket edhe tek pasardhesi i tij G. Dara (i Riu) i cili ne nje leter i shkruan De Radës: “..banorët e hershëm… (prinderit tane) erdhën drejt e nga Kruja dhe viset afër Krujës pas betejave të fundit që bënë me turqit”. Dhe rreth 100 vjet me vone erdhen edhe vellezerit nga Korona”. Kujtoj si sot kur shkova për herë të parë në Palaco Adriano. Mbrrij ne shehsin Umberto I . Ulem tek nje bar. Aty gjejme edhe disa pleq. i pershendes, belbezojne, dhe nuk flasin shqip. Ndihen si ne faji, por edhe thone me krenari që janë “arberesh”. – Pse nuk flisni arbërisht? – Nese doni arberesh i gjeni ne Amerike. Ne fillim nuk i kuptova mendova se ishte batute por ata menjëherë m[ spjeguan se në Amerike, eshte shoqeria e Palacit qe mbajne gjalle gjuhen ritin, dhe traditat. Me erdhi keq, por ne te njejten kohe duhet të ndihemi pergjejges te gjithe, perfshiere edhe ne shqiptaret qe kurre nuk u lidhem te ndihmonim vellezerit tane, arbëresh por i lame deri sa te asimiloheshin.( Foto Palaco Adriano 2018) Gjatë promovimit të librit “Arbëreshët” të mikut tim Rexhep Rifati, në Hora të arbëreshëve pata rastin të takoja Kryetarin e komunës të Palacos, i cili mu afrua dhe me plot mirësi më fotoi që të promovonim këtë leibër edhe në Palco. “Unë vijë nga familja – Granai- Vrana- më tha Ai- Ndihem keq që nuk kam mundur ta mësoj gjuhën arbëreshe. Këtu në Palaco ka shumë që duam ti rikthehemi gjuhës së të parëve tanë.” Them të drejtën mu bë zemra mal që kishte interes për gjuhën. Një vizitë për promovimin e librit “ Arbëreshët” në Palaco Adriano e kemi në projekt. Shën Mëria e Palazzo Adriano-s C:\Users\iljas\Downloads\facebook_1590500647075.jpg Në një kodër të butë dhe të këndshme, jo shumë larg nga qendra e banuar, ndodhet Shenjtërorja “Madonna delle Grazie”, ndërtimi i së cilës daton që nga viti 1560 dhe historia e saj është e lidhur me një shfaqje të Shën Mërisë tek një vajzë 6-vjeçare, së cilës i tregoi ekzistencën e saj, imazh i së cilës në fakt u gjet i pikturuar në tempera në gur dhe sot është në absidën e Kishës.Në brendesi te ketij santuari eshte piktura e arbereshit Francesco Licurisi 1643 ( Santa Lucia). Një nga figurat e rendësishme në Palaco Adriano është Giuseppe\ Zef Crispi, 1781-1859), nga Pallaci i Sicilisë. Prift, profesor i letërsisë greke në Universitetin e Palermos dhe rektor i seminarit grek atje. Veprat e tij Memoria sulla lingua albanese, Palermo 1831 (Shënime mbi gjuhën shqipe), mronte tezn për prejardhjen pellazgjike të popullit shqiptar, një teori ende interesante edhe në ditët e sotme . Crispi \ Krispi është autor i një përmbledhjeje këngësh popullore arbëreshe të Sicilisë, shoqëruar nga përkthime në italishte, të titulluar Canti degli Albanesi di Sicilia (Këngë të shqiptarëve të Sicilisë), botuar në Canti popolari siciliani, Katania 1857 (Këngë popullore siciliane), të Leonardo Vigos dhe i Memorie storiche di alcune costumanze appartenenti alle colonie greco-albanesi di Sicilia, Palermo 1853 Tri burime të cilat simbolikisht identifikonin fare qartë statusin civil të vajzave dhe grave Tek arbëreshët, të cilët kanë banuar në Palazzo Adriano (deri në fund të shekullit XIX, statusi civil i vajzave dhe i grave identifikohej qartazi nëpërmjet burimin të cilën ato frekuentonin për të mbushur uji apo për të larë rrobat. Ishin tre burimet fqinje, të ndodhur në pikën më të lartë të malit. Studiuesi arbëreshëve , Guiseppe Crispi thekson se, “në tri nga këto burime shkonin të lanin rrobat gratë e renditura në këto grupe : në atë të mesit lanin vashëzat e pamartuara, në burimin e majtë lanin të martuarat, në të djathtin shkonin të lanin gratë e veja”. Bekimi i ujrave Arbërshët e Palaco Adriano-s ashtu si ata të Horës së Arbëreshëve, festojnë bekimin e ujrave në 6 Janar sipas liturgjise Bizantine, tradizionale e quajtur “vulata da palumma”e cila zhvillohet ne sheshsin Umberto 1. C:\Users\ACER\Desktop\facebook_1584912923345.jpg Familja e shquar ne Palaco Adriano, familja Dara Gavril Dara, plaku, lindi me 15 të Korrikut 1765 e vdiq me 19 Maj 1832. Studimet i beri në Seminarin Italo-Shqiptar të Palermos dhe me vone u dipllomua në mjeksi e në drejtësi. Mblodhi nga pleqte “Kënkat e pleqërisë” dhe hartoi disa vjersha në gjuhën shqipe, dhe kengen e Shen Lazari qe kendohet edhe sot tek arbereshet e Siçilise,përmbledhja me këngë popullore arbëreshe e të cilit ka humbur (Pallati Dara qe sot eshte kthyer ne nje muse natyralistik) Andrea Dara, i biri i Gavrilit, lindi me 17 Maj 1796. Vdiq me 2 Prill 1872. U dipllomua ne Drejtesi shkrime e tij jane :, dëshmoi interesim të gjallë për folklorin arbëresh dhe qe autor jo vetëm i një përmbledhjeje me këngë popullore arbëreshe të Sicilisë dhe i një vepre mbi Usi e costumi di Palazzo Adriano, 1859 (Zakonet e Pallacit), por edhe i një fjalori 5000 fjalësh shqip-italisht (1862-1868), pas një gramatike të shkurtër të shqipes (1830) dhe një përkthimi të Ungjillit të Shën Mateut. Shumica e këtyre veprave mbetën të pabotuara dhe ruhen në formë dorëshkrimi në Koleksionin Shqiptar të Bibliotekës Mbretërore në Kopenhagë ( bibliogrfià. Gangale 1973, f. 16 (II 10), 21 (II 17), 25 (II 20a), 62 (IV 6), 82 (V 4), 126 (V 50) dhe 129 (V 53). Gavril Dara, i riu autori i Vepres ”Kënka e Sprasme e Ballës”. Dara I ri ishte letrar, poet, gazetar, jurist. Lindi me 8 dhjetor 1825 dhe Vdiq me 19 nentor 1885. Ai ishte i biri i Andrè Darës e i Françeskës Dragota. Studioi në Seminarin italo-shqiptar të Palermos dhe u dipllomua per drejtesi. Fillon pune ne Agrigento. Merr pjesë në levizjet e ringjalles italjane si antar i Komitetit kryengritës t’Agrigjentit e me 1860 emerohet me dekret të Zef Garibaldit sekretar u përgjithshëm i Qeverise se’atij qyteti. Më 1867 emerohet prefekt i Trapanit. Me 1870, si e la ketë detyrë për arsye politike, shkoi në Romë e aty drejtoi për disa vjet (1871-1874) fletoren “La Riforma” ku u dallua edhe si gazetar. Pas disa vitesh kthehet ne Agrigento dhe jetoi aty deri ne fund te jetes. (fonte Kole Kamsi “Mbi katundin arbëresh Palaco Adriani”, ) Arbereshet shkruan ne gjuhen shqipe mbi lapidarin e familjes Dara, ku prehen eshtrat e tyre. “Burre i dijeshem nga me te dijshmit” 19 Maji 1832. C:\Users\ACER\Desktop\facebook_1584914399781.jpg Mali i trendavilave. Ky mal nuk eshte nje“shpikje letrario nga Dara, por egziston ne te vertet me kete emer. Ky mal ndodhet ne lugina e Sosio, (Palacio Adriano ) dhe ngrihet në një zonë ku natyra është e pa kontaminuar dhe pak e populluar. Eshtë përmendur nga Aristoteli dhe Plini Plaku dhe në lashtësi ishte i famshëm për bimët e tij të egra të virtytshme, objekt i studimeve për shumë botanistë. Hipoteza më e mundshme është se emri rrjedh nga lulja, dhe më saktë nga trëndafilat e peonies, të cilët lulëzojnë në shkurt, pa gjemba, dhe rriten mbi të gjitha në këtë mal; thuhet se trëndafilat u rritën kur kaloi Shën Rosalia, vajza e fisnikës Sinibaldo, zot i Quisquina dhe Malit te trendafilave. Keto trendafila janë i bardhë, i verdhë, rozë dhe i kuq.Largo mi duke lene mbarapa kete lugine.Nje copë shkëmbi duket ne horizonte. Ndalojme tek sheshi shikojme kroin (shatervanin) me dy goje nje veper e arbersheve te shekullit 16. Muret e vjetra te shtepive karakteristike arbereshe, arkitekture e qytezes , harqet, gjitonia, jane vetëm gjurmeë të asaj jete të zhurmshm të botës së djeshme arbërshe. Nje heshtje malinkonike ndjen në kete hapsire. Shtepite e Darenjve, Bastave, Biderave, Krispëve, Kjarajve, jane atije edhe pse shekujt rrjedhin. Në sheshin Umberto I ndodhet shatervani i ndertuar nga arbereshet, shekullit XVI . Elegante ne stilin e tij, me formen tete kendore. Për pjesën strukturore të ndërtuar në 1607 punuan Chiusi Nicolò Gagliano dhe Vito Termini, xhaxhai dhe nipi, dhe për pjesën dekorative të përbërë nga një vazo me një kon pishe të skalitur me shije të rafinuar baroke në 1684 u punua nga Burgitan Vito Lo Domino.Aty mesojme prej banoreve qe te kjo fontane u xhiruan sekuenca te filmit Oscar “Nuovo Cinema Paradiso” di G. Tornatore. Sot ky shatërvan nuk ndodhet më. (Në vijim foto e shatërvanit.) Disa figura që meritojnë të përmenden Emanuel Bidera 1784-1858) nga Pallaco Adriano. Vepra e tij mbi prejardhjen e shqiptarëve, u botua në katërvëllimshin Quaranta secoli racconti su le Due Sicilie, Napoli 1846-1850. Vëllimi i parë përmban disa poezi popullore arbëreshe. Themelues dhe drejtor i një shkolle të gojëtarisë në Napoli, Bidera shkroi edhe librete operash për kompozitorin Gaetano Donixeti Gjatë ekspeditës Të Njëmijtëve, të Garibaldianeve, G. Bandi, thotë se u dëgjua të këndoheshin këto vargje : Ky përfytyrim i ëmbël/Do të ledhatojë shpirtin tim/Dhe kohë e ndritur do shpaloset/Përpara meje plot shkëlqim, dhe se autorui i tyre ishte Libretist, arbëreshi Giovani Emanuele Bidera (Palazzo Adriano 1784-Palermo, 1858). Pietro Chiara\ Kiara,1840-1915).Lndi nëPallac Adriano. Gazetar, jurist dhe epistolar, por edhe politikan. Kushëri i Gavril Darës së Riut (1826-1885),Chiara bëri udhëtime në Shqipëri e në Ballkan më 1879. Ishte njohës i mirë i gjuhës dhe arriti të depërtojë thellë në politike, ishte deputet në parlament, botoi artikuj në të përmuajshmen e De Radës si Fiàmuri Arbërit, dhe shkroi disa poezi.Është autor i dy librave italisht për Shqipërinë: L’Albania, Palermo 1869 (Shqipëria), monografi në dymbëdhjetë krerë për gjuhën, letërsinë, historinë dhe politikën shqiptare, dhe L’Epiro, gli Albanesi e la Lega, Palermo 1880 (Epiri, shqiptarët dhe Lidhja), përmbledhje shkrimesh informative të botuara së pari në gazetën e Romës La Riforma, redaktuar në vitet 1871 deri 1874 nga Gavril Dara i Riu. Kostumet e Palacit Ndalojme tek muzeu i kostumeve. Piktori i njohur francez Zhan Houel, kur erdhi në Palac më 1782, i bënë shumë përshtypje kostumet e grave arbërshe. Piktori francez J. Houel përshkroi veshjet gala dhe veshjet e përditshme të grave të Palazzo Adriano me detaje dhe ishte aq i magjepsur prej tyre sa që donte t’i bente ato te pavdekshme . Thuhet qe ai beri nje perzjerje te bojrave te ujit me qymur druri dhe krijoji gjallerine e veshjeve prototipeve të ahengut të madh. Në to pikturoi fustanet gjysëm festive, fustanit të dasmës femra dhe mashkull, fustanin e gruas së martuar, atë të vajzës dhe në fund veshjen e përditshme . Veshja e festës në raste solemne siç është Pashka, dita e Zonjës dhe për festën e Kryqëzatës, tesuti eshte e bërë nga mëndafshi të pastër. Me të krijohet pjesa e fundit, trupit, keza dhe vello. Të gjitha këto pjesë qëndisen me ar. Në vijim një dasëm në Palazzo Adriano në ritin grek, J.- P. Houel, 1770. Mendohet te jete stampimi më i vjetër që riprodhon veshjet e grave të një vendi arbëresh. Burrat janë të veshur siç visheshin si fisnikët e kohës. Në pikturën në vijim pikturë e francezit, Jean Houel, kostumi i grave arbëreshe të Palazzo Adriano. Veshja e përditshme. C:\Users\ACER\Desktop\facebook_1584918879951.jpg Mbiemrat me origjine shqiptare Mbiemrat më të zakonshëm me origjinë shqiptare janë: Alessi, Barbata, Barcia, Cuccia, Francaviglia, Gagliano, Granà, Grisafi, Longo, Marino, Masaracchia, Raggio, Russo, Sabella, Schirò, Sciurba, Sulli Palazzo Adriano “bashki e pakicës shqipfolëse” Palazzo Adriano konsiderohet si “bashki e pakicës shqipfolëse”, sipas ligjit 482/99 (Norma në lidhje me mbrojtjen e pakicave historike gjuhësore), por gjuha e lashtë shqipe ashtu si e përmenda nuk është më gjuha e komunitetit; sot është humbur pothuajse plotësisht, por egziston një shoqatë e cila quhet Skënderbeg . Kjo i bënë të ndihen ende të gjallë. C:\Users\ACER\Desktop\facebook_1584913810220.jpg Arbëreshët e Palacos me duart me mund edjersë ndërtuan jetën në një atdhe që nuk ishte e tyre. Përveshën krahët dhe filluan punën . Ndërsa përshëndesim këtë ngulim arbëresh sot në prag të 1 Gushti, na vijnë ndër mend fjalët e Rodotas: … Kjo lugine te Maxares, lëndina, vreshta, ullishta, peme, ishte ajo parajse tokesore qe jo me kot Rodatò e kishte pagezuar te tille. Ishte dora e Arbershit, qe kete fole ku rrinin shqipet te egera e rilulezoi me sakrificat e tij, nga gjaku i tyre , malli it tyre, prodhoi “Malin me Trendafila”, elizirin me aromen e tij te perbere prej gjuhes shqipe, mitit, ritit rapsodive. Edhe per poetët e tjere te Palacit. Mali u pjese e jetes e historisë së tyre, legjendave, malli, dhe riteve, të ketij populli qe jeta nuk ishte aq bujare por që nuk harruan kurrë tokën e trë parëve të tij, të cilët çdo një gusht i afrohen këtij mali me vështrimin nga Toka mëmë. Arbëreshët vazhdojnëtë kujtohen për tokën mëmë, por mëma e tij çfarë bënë për këta bijë shpërndarë në Itali prej 600 vjetësh.

Kjo është një ndërtesë unike Fasadë në PARIS, FRANCË. Ndërtesa është e njohur si : "Nata e re " & Karakteristikat një SKULPTURË mbresëlënëse, të madhe të FYTYRËS që mbulon një pjesë të strukturës. Ky ARTWORK ndodhet ne zonen PIGALLE te PARISIT & eshte i njohur per STILIN ARKITEKTUROR Distiktiv & Artistik ..

Ngjarja që ndryshoi botën! Sot, 35 vite nga rënia e Murit të Berlinit Published 9 Nëntor, 2024 9 nëntori është një ndër datat më të rëndësishme të historisë së re gjermane. Një ditë, me të cilën gjermanët sjellin në kujtesë tmerrin dhe gëzimin, që nga nata e pogromit 1938 e deri tek rënia e Murit të Berlinit 1989. Më 9 nëntor Gjermania feston 35 vjetorin e rënies së Murit të Berlinit. Një ngjarje që ndryshoi botën. Një vit më vonë, më 3 tetor 1990, Gjermania u ribashkua pas 41 vitesh ndarjeje. Me rrëzimin e diktaturës së dytë në tokën gjermane, pra fundin e RDGJ-së, u zhduk nga harta politike kampi real-socialst në Evropë. Konflikti Perëndim-Lindje përfundoi. 9 nëntori 1989 shënon një ditë me rëndësi të veçantë për historinë e Gjermanisë dhe të Evropës. 09.11.1918 - Publicitet - Por në kalendarin historik gjerman 9 nëntori ka luajtur një rol të rëndësishëm edhe në epoka të tjera: Më 9 nëntor 1918 socialdemokrati Philipp Scheidemann, deklaroi nga një ballkon i Reichstag-ut (parlamenti) në Berlin se Gjermania ishte tashmë Republikë. Monarkia e perandorit Wilhelm II. kishte marrë fund: “Punëtorë dhe ushtarë, ndërgjegjësohuni mbi kuptimin historik që sjell kjo ditë. Ka ndodhur diçka e padëgjuar: Do të hasim punë të mëdha dhe të vështira. Gjithçka për popullin, gjithçka me popullin. Nuk do të lejohet të ndodhë asgjë që mund të cënojë nderin e lëvizjes punëtore. Jini të bashkuar, të sinqertë dhe të përgjegjshëm. E vjetra dhe e krisura – monarkia – u shemb. Rroftë e reja, rroftë Republika e Gjermanisë.” 09.11.1923 Demokracia e re në Gjermani pati një fillim të vështirë. Të majtët dhe të djathtët donin ta rrëzonin atë sa më parë. Më 9 nëntor 1923 në Mynih qindra nacionalsocialistë (nazistë) vërshuan drejt ndërtesave shtetërore në një përpjekje për puç. Udhëheqësi i tyre ishte Adolf Hitler, i cili 10 vite më vonë do të merrte në mënyrë totalisht ligjore pushtetin në Gjermanidhe do të shkaktonte krizën më të madhe në histori: Luftën e Dytë Botërore 09.11.1938 Gjatë kësaj lufte hebrejtë u luftuan sistematikisht, deri sa në vitin 1942 filloi makineria për asgjësimin e plotë të tyre. Më 9 nëntor 1938, pra para fillimit të Luftës, në mbarë Gjermaninë iu vu zjarri sinagogave, dyqanet e hebrejve u shkatërruan pothuajse të gjitha. Rreth 100 njerëz u vranë, 26.000 të tjerë u deportuan në kampe përqendrimi. Pogromi u quajt në mënyrë cinike “Reichskristallnacht” dhe do të shërbente si “provë e parë gjenerale” për Holokaustin. 9 nëntori 1938 është data më e tmerrshme në radhën e ditëve historike gjermane. 09.11.1989 Një kontrast gjigant ishte 9 nëntori 1989, dita e rënies së Murit të Berlinit. “E pabesueshme” ishte fjala që dëgjohej më shpesh atë natë, kur qytetarëve të RDGJ-së iu hapën krejt papritur kufijtë. Në fakt muaj më parë ishin zhvilluar demonstrata kundër regjimit totalitar të shtetit RDGJ. Mijëra njerëz kishin hyrë në ambasadën e RFGJ-së dhe të disa vendeve evropiano-lindore duke kërkuar azil politik. Presioni për të lehtësuar mundësinë e lëvizjes së lirë të qytetarëve të RDGJ-së kishte muaj që rritej nga dita në ditë. Por me atë që ndodhi më 9 nëntor 1989 nuk kish llogaritur askush: Kur gjatë një konference ndërkombëtare në Berlinin Lindor u deklarua, se do të hynin menjëherë në fuqi ligje të reja për lëvizjen e lirë, nuk kishte më asnjë mundësi për t´i ndaluar masat. Dhjetëra mijëra njerëz kaluan menjëherë kufirin e brendshëm të qytetit të ndarë Berlinit. Gëzimi ishte në kuptimin e plotë të fjalës `pakufij’. Pas kësaj nate nuk kishte më kthim pas. E çara e parë në Murin e Berlinit solli shembjen e plotë të sistemit të sëmurë. Data 9 nëntor shkruajti për herë të katërt histori gjermane – por këtë radhë histori të mrekullueshme. Këtë fakt nuk e ndryshojnë dot as vështirësitë që solli në Gjermani rënia e Murit të Berlinit. Krijimi i unifikimit së brendshmi ka nevojë për më shumë kohë se sa ribashkimi shtetëror. DW

Balerinët shqiptarë performojnë në Palma de Mallorca Nga edlira.ruzi TIRANË, 7 nëntor/ATSH/ Baleti “Giselle” me historinë e mrekullueshme të dashurisë që triumfon edhe përtej vdekjes, e çon trupën e baletit të TKOB-së në Palma de Mallorca të Spanjës në datat 7, 8 dhe 10 nëntor. Ky balet i veçantë, që përcjell thellësinë e ndjenjave dhe bukurinë e baletit klasik, do të prezantojë talentin e balerinëve shqiptarë për publikun ndërkombëtar. Teatri Kombëtar i Operas e Baletit në një postim në rrjetet sociale shprehet se, ky bashkëpunim nënvizon angazhimin për të promovuar artin dhe kulturën shqiptare në skenat ndërkombëtare, duke vendosur TKOBAP-në në hartën kulturore botërore dhe duke ofruar një platformë të denjë për artistët shqiptarë. /j.p/

Si të mbroheni nga gripi dhe ftohja këtë sezon virusesh! Mënyra për ta parandaluar dhe simptomat Oct 8, 2024 | 11:06 Ndërsa vjeshta sjell më tepër freski, ajo sinjalizon gjithashtu edhe fillimin e sezonit të gripit dhe ftohjes. Pra, të qëndrosh i shëndetshëm është një fitore e dyfishtë. Në këtë artikull ju sjellim disa këshilla se si të mbroheni nga viruset sezonale, të cilat zakonisht arrijnë kulmin gjatë muajve të ftohtë. Çfarë është saktësisht sezoni i gripit? Viruset e gripit në të vërtetë ekzistojnë gjatë gjithë vitit, por rastet zakonisht rriten kur moti bëhet më i ftohtë dhe kulmi arrin në mes të dimrit. Meqenëse gripi nuk largohet kurrë, identifikimi i muajit të pikut është më i dobishëm. Në 35 vitet e fundit, sezoni i pikut të gripit ka ndodhur më shpesh midis tetorit dhe majit, dhe ka arritur kulmin në shkurt. Si përhapet ftohja dhe gripi? Në thelb, virusi përhapet nga një person i infektuar, përmes pështymës, sekrecioneve të hundës, kollitjes, teshtimës ose kontaktit të afërt, shpjegojnë ekspertët e shëndetit. Edhe pse ka më pak të ngjarë, ju mund të sëmureni në mënyrë indirekte duke prekur një sipërfaqe që një person i infektuar ka prekur më parë. Cilat janë ndryshimet kryesore midis simptomave të ftohjes dhe gripit? Sipas ekspertëve duke qenë se virusi i gripit ndryshon vit pas viti, simptomat gjithashtu ndryshojnë. Megjithatë të dyja janë sëmundje të rrugëve të frymëmarrjes, por që shkaktohen nga viruse të ndryshme. Shenjat dalluese të gripit janë dhimbje të forta të trupit ose muskujve, dhimbje koke, ethe, gulçim, kollë dhe një ndjesi e përgjithshme lodhjeje. Ndërsa simptomat e ftohjes mund të vijnë më gradualisht dhe përfshijnë dhimbje fyti, rrufë, kollë, bllokim të sinuseve, lotim të syve, ethe, dhimbje të lehta të trupit dhe nganjëherë skuqje të lëkurës. Teshtima e shpeshtë gjithashtu mund të tregojë se jeni ftohur. Mënyrat më të mira për të parandaluar gripin ose ftohjen Ekspertët e shëndetit rekomandojnë të bëni vaksinën kundër gripit pa mbaruar tetori. Vit pas viti, CDC (qendra e kontrollit të sëmundjeve) ka treguar se sa e dobishme ka qenë vaksina, në parandalimin e përhapjes së infeksioneve dhe vdekjeve nga gripi. Vaksina e gripit është më e rëndësishme se kurrë më parë këtë vit, pasi sezoni i gripit përplaset me pandeminë COVID-19. Një tjetër metodë për tu mbrojtur është duke mos prekur gojën me duart e palara, të mbuloni hundën dhe gojën kur kolliteni dhe teshtini, lani shpesh duart dhe shmangni kontaktin e afërt me njerëzit e sëmurë. Çfarë duhet të bëni nëse sëmureni? Nëse mendoni se keni grip ose jeni ftohur, diagnostifikimi do t’ju ndihmojë të merrni kurën e duhur. Përndryshe, sistemi juaj imunitar do përpiqet ta luftojë vetë atë. Ndërkohë, qëndroni në shtëpi në mënyrë që të mos e përhapni virusin tek njerëzit e tjerë./AgroWeb.org

“Wander Reader Travel Awards”, Kumbaro: Medalje të argjendtë si vendi më i dëshirueshëm për t’u vizituar Nga Klotilda Saracini TIRANË, 8 nëntor/ATSH/ Shqipëria është nderuar me medaljen e argjendtë si vendi më i dëshirueshëm për t’u vizituar nga turistët gjatë edicionit të 23-të të çmimeve të revistës prestigjioze britanike “Wanderlust”. Lajmi u bë i ditur nga ministrja e Turizmit dhe Mjedisit, Mirela Kumbaro. Kumbaro tha se në konkursin “Wander Reader Travel Awards” përmes një votimi publik, vendi ynë u vlerësua si një destinacion që po fiton shpejt famë botërore ku ndërthuren bukuritë natyrore me trashëgiminë e pasur kulturore. Bukuritë e Shqipërisë, që nga majat e Alpeve të thepisura, brigjet magjepsëse të rivierës shqiptare dhe të Adriatikut, sitet e trashëgimisë UNESCO, monumentet e trashëgimisë kulturore dhe ata natyrorë, parqet kombëtare, fshatrat e bukur turistikë nga veriu në jug, kulinaria dhe prodhimet tradicionale tërhoqën 9.7 milionë të huaj gjatë 9 muajve të këtij viti. 1 nga 5 /k.s/j.p/

Maria Antonia Braile, poetesha e parë arbëreshe dhe lirizmi i saj Foto ilustruese Poeteshat shqiptare kanë ardhur tek bregu i poezisë, shumë më vonë se simotrat e tyre evropiane dhe botërore. Kjo nuk ndodhi, natyrisht, se atyre u mungonte talenti individual me kombësitë e tjera, por për shkak të rrethanave jashtëzakonisht të vështira historiko-sociale, një pjesë e të cilave si pushtimi otoman, ato e ndanin me bashkatdhetarët meshkuj, që edhe ata mbetën disi mbrapa në krahasim me bashkëvëllezërit europian, ndonëse e kapërcyen prapambetjen relative, me një djegie etapash. Po gratë shqiptare ishin veçanërisht të rënduara nga paragjykimet patriarkale që ndikonin mbi to, nga pozita e tyre e nënshtruar në gjirin e familjes dhe të shoqërisë shqiptare. E vetmja mundësi për të shfaqur talentin e tyre ishte letërsia gojore, në të cilën merrnin pjesë si këngëtare anonime (sidomos në këngët e vajtimit). Poetesha e parë shqiptare, madje shkrimtarja e parë shqiptare (po qe se nuk llogarisim Dora D’Istrian, që ka qenë e mërguar prej kohe në Rumani dhe e shfaqi talentin e vet më tepër si studiuese ose kritike; Xhentile Mandalanë që ishte më tepër folkloriste) qe një përfaqësuese e Diasporës arbëreshe Maria Antonia Braile, që botoi vëllimin e vet “Këngë në arbërisht dhe në italisht” në vitin 1917. Ajo pati një jetë të shkurtër, ishte me origjinë nga Shën Mitër Korona dhe ato pak vjersha që shkroi u botuan vetëm pas vdekjes së saj nga i vëllai, Salvadore, që ishte edhe ai poet, por shumë ndryshe prej saj. Maria Antonia Braile nuk ka vetëm rëndësi historike, padyshim ajo shkroi pak dhe ishte edhe një poeteshë minore, por dallohet për një lirizëm të çiltër dhe fin. Mbase po të jetonte, talenti i saj do të çelte lule të tjera lirike. Në vëllimin e saj, çuditërisht për një vajzë të re, mungon lirika e dashurisë. Vjershat që spikasin aty janë “Tek e keqja sëmundje”, qartësisht autobiografike, ku përshkruhen vuajtjet e saj nga sëmundja që po i merr jetën në lulen e rinisë dhe ndihet etja për jetë dhe ankthi i vdekjes. Krahasimi i vetes me një lule që lëngon është një krahasim i njohur, por që personalizohet prej saj duke i dhënë ngrohtësi. Për koncizitet dhe forcë përshkruese spikat vjersha portret ku shihet një fëmijë i parakohshëm, që do të jetë edhe ai jetëshkurtër, Dukagjini: Rri te froni Dukagjini/ Me ata Sizif e heljmuar/ Ruan zjarrin çë ë i shuar. Kjo vjershë e merr forcën nga një epitet që karakterizon sytë e fëmijës dhe bie në kundërshtim me moshën e tij të njomë “e heljmuar” dhe nga vështrimi i tij drejt zjarrit që është shuar dhe sikur paralajmëron shuarjen e shpejtë të djalit të vogël. Meriton vëmendje edhe vjersha në frymë popullore me distikë të rimuar që i kushtohet luftës, Luftës së Parë Botërore, që shihet në një optikë femërore si kositëse jetësh të reja dhe aspak në një përmasë lavdie apo heroizmi. Vëllimi i poeteshës së re nuk pati jehonë ndër bashkëkohësit, po do të përmendet shumë më vonë nga studiuesi arbëresh Gradilione, më vonë akoma, nga studiuesit e tokës mëmë Shqipërisë, si Nasho Jorgaqi dhe ne vetë. Më vonë, më 1995 studiuesi kanadez Robert Elsie do t’i jepte një vend të vogël në “Histori e letërsisë shqiptare” që botoi në New York. Ribotimi i këtij vëllimi të vogël mund të paraqiste interes. Nga Prof. Dr. Klara Kodra

Arbëresh / Kongresi i parë Gjuhësor Shqiptar i vitit 1895 në Koriliano Nga më i vjetri shkrim shqip i vitit 1167, i zbuluar nga historiani Nicolae Jorga në dorëshkrimet e Bibliotekës ”Laurentiana” në Firence (Ashburnham 1167 Lauren­tiana) (Hasan Aliaj “Rrenjet” Nr. 17. 2019) dhe deri në Kongresin e Manastirit 1908, patriotët shqiptar kanë bërë përpjeke titanike për të ruajtur pastërtinë e gjuhës tonë amëtare. Ka shumë veprimtari të organizuara për këto qëllime të larta, janë hartuar shumë alfabete, janë lënë dorëshkrime të shkurtra e të gjata dhe plot vepra. Ndërmjet veprimtarive të shumta e të rëndësishme janë dhe kongreset e patriotëve arbëreshë, që miratuan alfabetin shqip me germa latine dhe kontributi i patriotëve shqiptare, qe organizuan kongresin e Manastirit, që miratoi alfabetin që kemi aktualisht. Më 1 deri në 3 tetor të vitit 1895, pra 125 vjet më parë, zhvilloi punimet Kongresi i parë gjuhësor shqiptar në Koriliano Kalabro të Provincës së Kozencës, një ngjarje e rëndësishme e pasqyruar gjerësisht në shtypin italian dhe europian të kohës. Tema e këtij kongresi ishte prezantimi i aspekteve gramatikale, leksikore dhe fonetike të gjuhës shqipe, të asaj gjuhe të lashtë, të ëmbël e melodioze, që arbëreshët e ruanin dhe e kultivonin me dashuri dhe patriotizëm shembullor. Kongresi i zhvilloi punimet në mjediset e gjimnazit Garopoli te Korilian-Kalabro dhe morën pjesë 25 kongresistë gjuhëtar, shkrimtar, poetë, gazetar dhe klerikë të shquar të kishës arbëreshe. Ky aktivitet shkencor e gjuhës or dhe patriotik u ndoq nga afer nga 500 pjesmaarres te ardhur nga komuna te ndryshme te Kalabrise, Kampanjes, Pulias dhe Siçilise. Si kuptohet, aktiviteti i parë tekniko-gjuhësor dhe patriotik, në krijimin e alfabetit, për shkrimin e gjuhës shqipe dhe para Kongresit të Manastirit (më 14 – 22 nëntor 1908), ishte kongresi i Koriliano – Kalabro, me pjesëmarrjen e 25 arbëreshëve shqipfolës, të cilët hartuan dhe miratuan alfabetin e gjuhës shqipe me grafema latine. Me 2 tetor 1895, pjesëmarrësit në Kongresin e Koriliano miratuan themelimin e Shoqërisë Kombëtare Shqiptare, statutin dhe këshillin drejtues: Kryetar nderi: Jeronim De Rada, Nënkryetar: Pietro Kamodeka, Anselmo Lorekio dhe Akile Toçi. Në artikullin 1 të Satutit theksohet: “Asht themelue nji Shoqni Kombëtare Shqiptare, e cila do të përkujdeset: a) Për njisimin e nji alfabeti të vetëm b) Për përpilimin e një fjalori c) Për përpilimin e abetares në gjuhën shqipe d) Për botimin e një reviste italo – shqiptare e) Për të fillue marrëdhëniet me Mamën – Atdhè. Kongresi përshtati alfabetin e gjuhës shqipe që kishte përdorur Jeronim De Rada në vitin 1848 në gazetën “L’albanese d’Italia – shqiptari i Italisë”, në vitin 1888 në gazetën “Fiamuri i arbërit” që botohej në Kozenca, si dhe në shtypjen e “Rivista italo –albanese” me nëntitullin “Illi i arbresvet – Ylli i arbëreshëve” me drejtor Anotnio Argonizza. Alfabeti i Koriliano përmbante 7 zanore dhe 29 bashkëtingëllore, që i përkonin tingujve të gjuhës së folur në dialektin arbëresh: Zanoret: a, e, i o, u, è, ë Bashkëtingëlloret: b, c, d, f, g, j, l, m, n, p, q, s, t, v, x (si në italisht) dhe gj, gh (e egher – e egër), h (herë), ň (një), r, rh – rr, ŝ (sh), k – q, dh – δ , th – θ, z – ζ (Zot), sg – zh. Si kuptohet nga struktura e alfabetit, gjuhëtarët arbëreshë ishin të ndikuar nga italishtja, si gjuhë e të folurës së përditshme në mjedisin shoqëror ku jetonin, andaj huazuan germa nga italishtja, kësisoj ne vend të germës “k” përdorën “q”, për “nj” morën “ň” nga spanjishtja etj. Për tingujt e gjuhës së folur arbëreshe, kongresistët huazuan dhe gërma të veçanta, p.sh shtuan germën è me theks si gjuha frënge, përdorën gërmen “ë”, për tingullin Z huazuan germën greke ζ, për bashkëtingëlloret dyshe “dh” përdorën grafemën greke δ; ndërsa për tingullin “th”, grafemën greke θ. Alfabeti i Koriliano, ishte përshtatur dialektit arbëresh të gjuhës shqipe, andaj u përdor nga autorët arbëreshë në shumë vepra letrare, në tekstet mësimore për kolegjin e Shën Adriano, në shtypin arbëresh të kohës dhe në shumë vepra të botuara pas kongresit. Në vitin 1896 u mblodh kongresi i dytë i gjuhës shqipe në Lungro, ku u miratuan aktivitetet e kryera gjatë një viti dhe njëkohësisht u miratua statuti i Shoqnisë Kombëtare Shqiptare (Associazione Nazionale degli Albanesi). Alfabeti i miratuar në Kongresin e Koriliano, mbijetoi 13 vjet, deri sa u miratua alfabeti i unifikuar dhe i standardizuar në Kongresin e Manastirit, në viti 1908. Pjesëmarrësit në Kongresin e Koriliano Kalabro, hartuan dhe miratuan abetaren e gjuhës shqipe. Në vitin 1896, Anselmo Lorekio (avokat, poet, gazetar dhe shkrimtar arbëresh), në zbatim të detyrave të kongresit të parë të gjuhës shqipe, botoi abetaren shqipe, ndërsa në vitin 1897 botoi gazetën në gjuhën shqipe “La nazione albanese”. Në vitin 1899, në Kolegjin e Shën Adriano filloi rregullisht mësimi i gjuhës shqipe, ku Jeronim De Rada shkonte tre ditë në javë për të dhënë mësime në gjuhën shqipe. Edhe pse i moshuar, De Rada udhëtonte në këmbë nga San Demetrio deri në Shën Adriano për t’iu mësuar djelmërisë arbëreshe gjuhën e bukur shqipe. Kongresi i Manastirit (1908), e unifikoi dhe e standardizoi alfabetin, kësisoj, u shtua zanorja Y, u hoq zanorja è– e theksuar dhe u strukturuan bashtingëlloret dyshe gj, ll, nj, rr, sh, th, xh, zh. Kjo histori përpjekjesh dhe aktiviteti intensiv intelektual dhe patriotik, për të ruajtur gjuhën tonë të lashtë, duhet të frymëzojë brezat e rinj, sidomos ato në emigrim, që t’i u mësojnë fëmijëve të flasin, të shkruajnë dhe të lexojnë në gjuhën e bukur shqipe, pra të hapen shkolla shqipe kudo ku banojnë shqiptarët në emigracion, sidomos në Greqi, Itali, Gjermani, Zvicër, Austri, Spanjë, Suedi, USA, Kanada, Francë, Gjermani e deri në Australi dhe Zelandën e Re. E theksoj këtë këshillë, pasi po ndodh një dukuri e pakëndëshme, sepse disa fëmijë shqiptarë, kryesisht ata të lindur në dekadat e fundit në vendet e tjera ku kanë emigruar familjet shqiptare, nuk e flasin mirë gjuhën shqipe, madje disa as nuk dinë të flasin, të lexojnë e të shkruajnë në gjuhën tonë. Në maj te vitit 1997, në Certaldo të Italisë, shkrimtari ynë i shquar Ismail Kadare, kur konstatoi se disa fëmijë shqiptarë, nuk dinin të flisnin shqip, u revoltua dhe i u drejtua me kritika të rrepta prindërve të tyre, të cilëve iu tha: “Fëmijët tuaj mund të mësojnë disa gjuhë të huaja, por kurrë nuk do të jenë shqiptarë të mirë, në se nuk dinë gjuhën amëtare. Mësojuni fëmijëve gjuhën e bukur shqipe, gjuhën tonë të pasur dhe të mrekullueshme”. Një ngjarje e njëjtë i kishte ndodhur mendjendriturit Faik Konica në vitin 1900 dhe Ai i revoltuar shkruajti: “Këta që kanë patur mjaft durim për të mësuar gjuhë të huaja, a s’mundin, për dashuri të Shqipërisë, të kenë mjaft durim dhe të përpiqen të mësojnë sa më mirë e më kulluar edhe gjuhën e tyre amëtare?” Nga Lutfi Alia Etiketaalfabeti shqiparbereshdiasporagjuha shqipeJeronim De Radakryesore3shqiptar Nga më i vjetri shkrim shqip i vitit 1167, i zbuluar nga historiani Nicolae Jorga në dorëshkrimet e Bibliotekës ”Laurentiana” në Firence (Ashburnham 1167 Lauren­tiana) (Hasan Aliaj “Rrenjet” Nr. 17. 2019) dhe deri në Kongresin e Manastirit 1908, patriotët shqiptar kanë bërë përpjeke titanike për të ruajtur pastërtinë e gjuhës tonë amëtare. Ka shumë veprimtari të organizuara për këto qëllime të larta, janë hartuar shumë alfabete, janë lënë dorëshkrime të shkurtra e të gjata dhe plot vepra. Ndërmjet veprimtarive të shumta e të rëndësishme janë dhe kongreset e patriotëve arbëreshë, që miratuan alfabetin shqip me germa latine dhe kontributi i patriotëve shqiptare, qe organizuan kongresin e Manastirit, që miratoi alfabetin që kemi aktualisht. Më 1 deri në 3 tetor të vitit 1895, pra 125 vjet më parë, zhvilloi punimet Kongresi i parë gjuhësor shqiptar në Koriliano Kalabro të Provincës së Kozencës, një ngjarje e rëndësishme e pasqyruar gjerësisht në shtypin italian dhe europian të kohës. Tema e këtij kongresi ishte prezantimi i aspekteve gramatikale, leksikore dhe fonetike të gjuhës shqipe, të asaj gjuhe të lashtë, të ëmbël e melodioze, që arbëreshët e ruanin dhe e kultivonin me dashuri dhe patriotizëm shembullor. Kongresi i zhvilloi punimet në mjediset e gjimnazit Garopoli te Korilian-Kalabro dhe morën pjesë 25 kongresistë gjuhëtar, shkrimtar, poetë, gazetar dhe klerikë të shquar të kishës arbëreshe. Ky aktivitet shkencor e gjuhës or dhe patriotik u ndoq nga afer nga 500 pjesmaarres te ardhur nga komuna te ndryshme te Kalabrise, Kampanjes, Pulias dhe Siçilise. Si kuptohet, aktiviteti i parë tekniko-gjuhësor dhe patriotik, në krijimin e alfabetit, për shkrimin e gjuhës shqipe dhe para Kongresit të Manastirit (më 14 – 22 nëntor 1908), ishte kongresi i Koriliano – Kalabro, me pjesëmarrjen e 25 arbëreshëve shqipfolës, të cilët hartuan dhe miratuan alfabetin e gjuhës shqipe me grafema latine. Me 2 tetor 1895, pjesëmarrësit në Kongresin e Koriliano miratuan themelimin e Shoqërisë Kombëtare Shqiptare, statutin dhe këshillin drejtues: Kryetar nderi: Jeronim De Rada, Nënkryetar: Pietro Kamodeka, Anselmo Lorekio dhe Akile Toçi. Në artikullin 1 të Satutit theksohet: “Asht themelue nji Shoqni Kombëtare Shqiptare, e cila do të përkujdeset: a) Për njisimin e nji alfabeti të vetëm b) Për përpilimin e një fjalori c) Për përpilimin e abetares në gjuhën shqipe d) Për botimin e një reviste italo – shqiptare e) Për të fillue marrëdhëniet me Mamën – Atdhè. Kongresi përshtati alfabetin e gjuhës shqipe që kishte përdorur Jeronim De Rada në vitin 1848 në gazetën “L’albanese d’Italia – shqiptari i Italisë”, në vitin 1888 në gazetën “Fiamuri i arbërit” që botohej në Kozenca, si dhe në shtypjen e “Rivista italo –albanese” me nëntitullin “Illi i arbresvet – Ylli i arbëreshëve” me drejtor Anotnio Argonizza. Alfabeti i Koriliano përmbante 7 zanore dhe 29 bashkëtingëllore, që i përkonin tingujve të gjuhës së folur në dialektin arbëresh: Zanoret: a, e, i o, u, è, ë Bashkëtingëlloret: b, c, d, f, g, j, l, m, n, p, q, s, t, v, x (si në italisht) dhe gj, gh (e egher – e egër), h (herë), ň (një), r, rh – rr, ŝ (sh), k – q, dh – δ , th – θ, z – ζ (Zot), sg – zh. Si kuptohet nga struktura e alfabetit, gjuhëtarët arbëreshë ishin të ndikuar nga italishtja, si gjuhë e të folurës së përditshme në mjedisin shoqëror ku jetonin, andaj huazuan germa nga italishtja, kësisoj ne vend të germës “k” përdorën “q”, për “nj” morën “ň” nga spanjishtja etj. Për tingujt e gjuhës së folur arbëreshe, kongresistët huazuan dhe gërma të veçanta, p.sh shtuan germën è me theks si gjuha frënge, përdorën gërmen “ë”, për tingullin Z huazuan germën greke ζ, për bashkëtingëlloret dyshe “dh” përdorën grafemën greke δ; ndërsa për tingullin “th”, grafemën greke θ. Alfabeti i Koriliano, ishte përshtatur dialektit arbëresh të gjuhës shqipe, andaj u përdor nga autorët arbëreshë në shumë vepra letrare, në tekstet mësimore për kolegjin e Shën Adriano, në shtypin arbëresh të kohës dhe në shumë vepra të botuara pas kongresit. Në vitin 1896 u mblodh kongresi i dytë i gjuhës shqipe në Lungro, ku u miratuan aktivitetet e kryera gjatë një viti dhe njëkohësisht u miratua statuti i Shoqnisë Kombëtare Shqiptare (Associazione Nazionale degli Albanesi). Alfabeti i miratuar në Kongresin e Koriliano, mbijetoi 13 vjet, deri sa u miratua alfabeti i unifikuar dhe i standardizuar në Kongresin e Manastirit, në viti 1908. Pjesëmarrësit në Kongresin e Koriliano Kalabro, hartuan dhe miratuan abetaren e gjuhës shqipe. Në vitin 1896, Anselmo Lorekio (avokat, poet, gazetar dhe shkrimtar arbëresh), në zbatim të detyrave të kongresit të parë të gjuhës shqipe, botoi abetaren shqipe, ndërsa në vitin 1897 botoi gazetën në gjuhën shqipe “La nazione albanese”. Në vitin 1899, në Kolegjin e Shën Adriano filloi rregullisht mësimi i gjuhës shqipe, ku Jeronim De Rada shkonte tre ditë në javë për të dhënë mësime në gjuhën shqipe. Edhe pse i moshuar, De Rada udhëtonte në këmbë nga San Demetrio deri në Shën Adriano për t’iu mësuar djelmërisë arbëreshe gjuhën e bukur shqipe. Kongresi i Manastirit (1908), e unifikoi dhe e standardizoi alfabetin, kësisoj, u shtua zanorja Y, u hoq zanorja è– e theksuar dhe u strukturuan bashtingëlloret dyshe gj, ll, nj, rr, sh, th, xh, zh. Kjo histori përpjekjesh dhe aktiviteti intensiv intelektual dhe patriotik, për të ruajtur gjuhën tonë të lashtë, duhet të frymëzojë brezat e rinj, sidomos ato në emigrim, që t’i u mësojnë fëmijëve të flasin, të shkruajnë dhe të lexojnë në gjuhën e bukur shqipe, pra të hapen shkolla shqipe kudo ku banojnë shqiptarët në emigracion, sidomos në Greqi, Itali, Gjermani, Zvicër, Austri, Spanjë, Suedi, USA, Kanada, Francë, Gjermani e deri në Australi dhe Zelandën e Re. E theksoj këtë këshillë, pasi po ndodh një dukuri e pakëndëshme, sepse disa fëmijë shqiptarë, kryesisht ata të lindur në dekadat e fundit në vendet e tjera ku kanë emigruar familjet shqiptare, nuk e flasin mirë gjuhën shqipe, madje disa as nuk dinë të flasin, të lexojnë e të shkruajnë në gjuhën tonë. Në maj te vitit 1997, në Certaldo të Italisë, shkrimtari ynë i shquar Ismail Kadare, kur konstatoi se disa fëmijë shqiptarë, nuk dinin të flisnin shqip, u revoltua dhe i u drejtua me kritika të rrepta prindërve të tyre, të cilëve iu tha: “Fëmijët tuaj mund të mësojnë disa gjuhë të huaja, por kurrë nuk do të jenë shqiptarë të mirë, në se nuk dinë gjuhën amëtare. Mësojuni fëmijëve gjuhën e bukur shqipe, gjuhën tonë të pasur dhe të mrekullueshme”. Një ngjarje e njëjtë i kishte ndodhur mendjendriturit Faik Konica në vitin 1900 dhe Ai i revoltuar shkruajti: “Këta që kanë patur mjaft durim për të mësuar gjuhë të huaja, a s’mundin, për dashuri të Shqipërisë, të kenë mjaft durim dhe të përpiqen të mësojnë sa më mirë e më kulluar edhe gjuhën e tyre amëtare?” Nga Lutfi Alia

Kroaci/ Filmat për legjendat shqiptare mesazhe të fuqishme të kulturës shqiptare Nga Gazetar Në Zagreb, më 26 tetor 2024, në sallën e kinemasë “CineSTar”, u mbajt një event i veçantë kushtuar trashëgimisë shqiptare, ku u prezantuan filmat e animuar në gjuhën shqipe “Legjenda e Argjiros” dhe “Legjenda e Vendit të Shenjt”, të realizuar nga skenaristja dhe regjisorja Eliona Thomaraj dhe piktori e skenografi Bledar Grecaliu. Filmat, të shfaqur në gjuhën shqipe me titra në anglisht, përçojnë mesazhe të forta për trashëgiminë kulturore shqiptare dhe i dhanë publikut mundësinë të njohë thellë legjendat shqiptare përmes artit të animuar. Ky eveniment u organizua nga Shoqata Teatrore Shqiptare në Kroaci “Mergimtari”, Këshilli i Mësuesve Shqiptarë në Kroaci, Ambasada e Republikës së Shqipërisë, me mbështetjen e Ambasadës së Republikës së Kosovës, Ambasada e Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe financimin e Këshillit për Pakicat Kombëtare të Republikës së Kroacisë. Udhëheqësja e projektit Melita Orešković është kujdesur prej idesë për shfaqjen e filmave të animuar, zgjedhjen e kostumeve popullore për ceremoninë e hapjes deri në realizimin në sallën e kinemasë, sigurisht me ndihmë e vyer të regjisores Eliona Thomaraj dhe anëtarëve të Shoqatës “Mërgimtari”. Kostumet popullore u mundësuan nga Fondacioni Tradita Popullore nga Tirana. Pjesëmarrësit u nderuan me praninë dhe fjalët përshëndetëse të ambasadorit të Republikës së Kosovës, z. Martin Berishaj, e ngarkuara me punë e ambasadës së Republikës së Shqipërisë, znj. Alma Kasa, gazetarja dhe regjisorja znj. Shenide Bilali, regjisorja znj. Eliona Thomaraj, si dhe znj. Melita Orešković, mësuese, kryetare e Këshillit të Mësuesve Shqiptarë në Kroaci dhe drejtuese e seksionit teatror për fëmijët të Shoqatës Teatrore Shqiptare në Kroaci “Mërgimtari“. Atmosferën e ngjarjes e gjallëruan anëtaret e Shoqatës Teatrore Shqiptare në Kroaci “Mërgimtari”, të veshura me kostume popullore origjinale nga krahina të ndryshme të Shqipërisë, të sjella posaçërisht nga Tirana, ndër to veçojmë Xhubletën si trashëgimi shqiptare në UNESCO. Këto veshje tradicionale prezantuan trashëgiminë materiale të kulturës shqiptare, ndërsa filmat treguan për trashëgiminë shpirtërore të popullit shqiptar. Eventi tërhoqi një audiencë të gjerë shqiptarësh dhe kroatësh, ndër ta shumë fëmijë dhe prindër. Fëmijët ishin të mrekulluar nga filmat, ndërsa në fund patën mundësinë të bisedonin me regjisorët për procesin e krijimit, ide dhe sfida të prodhimit të filmave të tillë. Një fëmijë u shpreh se kishte lexuar më parë “Legjendën e Argjiros”, por filmi ia solli historinë më pranë përmes zërave, muzikës dhe pamjeve të gjalla. Filmat janë të bukur edhe për të rriturit se nëpërmjet tyre mëson për historinë tonë shqiptare, për ritet dhe cilësitë e bukura që e karakterizojnë popullin shqiptar si: besa, trimëria, dashuria, mikëpritja e të tjerë. Gjatë bisedës me fëmijët regjisorja Thomaraj tha “… Legjendat janë guri i themelit të identitetit tonë shqiptar, ato janë përcjellë gojarisht nga nëna tek fëmijë në breza. Ndërsa sot në kohën moderne të digjitalizimit, nënat nuk kanë shumë kohë për tu treguar fëmijëve, ndaj na lind detyra neve qe te marrim kulturën tonë, ta përkthejmë në filma të animuar dhe ua sjellim me pranë fëmijëve“. Organizatorja e këtij projekti ndër të tjera theksoi “Ky projekt synon të lidhë fëmijët e diasporës me gjuhën, historinë dhe traditat shqiptare. Unë si mësuese me metodikat mësidhënëse dëshiroj që nxënësit e mësimit shqip të mësojnë historinë, traditat, gjuhën shqipe edhe nëpërmjet artit, qoftë ky kinematografik, skenik, muzikor apo figurativ. Pra edukimi i fëmijëve nëpërmjet artit i afron ata më afër me historinë, me këngët, muzikën, teatrin dhe i bën pjesë të tyre me pjesëmarrjen aktive në shfaqjet teatrore, si për shembull në vitin 2024 Shoqata Teatrore “Mërgimtari“ ka vënë në skenë me nxënësit e mësimit shqip komedinë për fëmijë “Çimi dhe roboti budalla”. Ndër vite fëmijët kanë aktruar në dramatizimet e legjendave, të cilat i kam skenuar unë, si: “Djali dhe shqiponja”, “Kthimi i Skëndërbeut”, “Porosia e fundit e Skëndërbeut”, “Fundi është memec”, “Hëna dhe dielli” etj. Këto filma të animuar do të shfaqen edhe në shtete të tjera të Europës me kërkesën e mësuesve të tjerë të gjuhës shqipe të diasporës, të cilët e vlerësojnë shumë rëndësinë e këtij projekti. Shfaqja e filmave të animuar për legjendat shqiptare në Zagreb dhe qytetet të tjera të Kroacisë do të behet traditë, ku çdo vit do të shfaqim filma të rinj për legjenda të tjera shqiptare“, përfundoi ajo.

Dokumentari “Lucia Nadin dhe shqiptarët në Venedik” Nga Gazetar 22:19 | 06/11/2024 Cilësohet si një Edit Durham e kohëve moderne me një kontribut mjaft të madh për Shqipërinë, me emrin e të cilës lidhet zbulimi i Statuteve të Shkodrës. Bëhet fjalë për studiuesen italiane Lucia Nadin, vepra e së cilës është në qendër të dokumentarit me autor Ilir Yzeirin, që u shfaq premierë mbrëmjen e së martës në kinema “Millenium” në Tiranë. “Lucia Nadin dhe shqiptarët në Venedik (1479-1552)” nis me një pamje të rrallë, atë të “Rrethimit të parë i Shkodrës” në Pallatin Dukal, duke treguar kështu vëmendjen e pashoqe dhe rëndësinë që kishte Shqipëria për Venedikun. Dokumentari është ndërtuar dhe mbështetur në veprat e Lucia Nadin: “Shqiptarët në Venedik-Emigrim e integrim”, “Shqipëria e rigjetur”, “Statutet e Shkodrës”, “Figura e Skënderbeut në jetën kulturore e artistike të Venedikut” e plot studime të tjera. Ajo që vërehet nga Nadin është se Shqipëria mesjetare ishte në fakt një Shqipëri evropiane. “Janë dokumentet historikë që demonstrojnë që Shqipëria ishte brenda sistemit evropian dhe bënte pjesë në realitetin mesdhetar të Adriatikut, pra është Europë. Nga ana tjetër, Statutet e Shkodrës flasin për këtë realitet.  Për herë të parë në këtë dokumentar mendoj që shumë persona që nuk kanë lexuar librat mund t’i afrohen kësaj historie të Shqipërisë, që është një histori europiane.”, – shprehet studiuesja Lucia Nadin. Për autorin e dokumentarit Ilir Yzeiri, vlera e punës së Luçia Nadin është e shumëfishtë dhe e madhe, pasi ajo e ka studiuar historinë e Shqipërisë nga një perspektivë evropiane dhe ka zbuluar edhe dokumente të panjohura për ne. “Edhe ato të njohurat, siç është frontespici i Marin Barletit e ka analizuar dhe zbërthyer në atë formë, që për ne është zbulim. Mënyra si është përdorur figura e Skënderbeut për zgjidhjen e konflikteve të mëdha evropiane është sërish një risi. Ndërsa zbulimi nga Lucia Nadin i Statuteve të Shkodrës është ngjarja më e  madhe në kulturën shqiptare të këtyre viteve, si dhe flamuri shqiptar në Kishën e Shën Sebastianit. Të mos harrojmë edhe që në këtë kohë nuk ishte Amerika, por Mesdheu, që ishte qendra e botës. Venecia ishte një nga shtetet më të zhvilluara dhe në këtë shtet shqiptarët kishin një rol të jashtëzakonshëm, për shkak të historisë së tyre të madhe, siç ishte rrethimi i parë i Shkodrës dhe sidomos Skënderbeu.”, – thotë Yzeiri. Nadin rrëfen se dokumentet e zbuluara deri më tani në lidhje me historinë e Shqiptarëve në Venedik janë të pakta në morinë e atyre të dhënave që ofrojnë arkivat. “Nëse do të kem akoma jetë të kërkoj nëpër arkiva shpresoj që mund të sjell gjëra të tjera të reja, sepse në 30 vite punë nuk kam arritur të shoh çdo gjë nëpër këto arkiva. Ka një material të pafundmë dhe nuk mjafton vetëm një jetë për t’i studiuar.”, – vijon ajo. Në film tregohet mes të tjerash një nga organizimet më të rëndësishme të shqiptarëve që ishte Shkolla e Shqiptarëve, që mblidhte shqiptarët në një bashkësi dhe në një urdhër fetar, por edhe historia e Pietro Moçenigos dhe portreti i tij me Shkodrën në Muzeun e parfumeve të Venecias.  Për herë të parë i tregohet publikut Madona e Bukës, që ndodhet në Kishën e Moniegos dhe që mendohet se e solli nga Shkodra pas rënies së saj prifti shqiptar De Gregolku. Etiketa kryesore Cilësohet si një Edit Durham e kohëve moderne me një kontribut mjaft të madh për Shqipërinë, me emrin e të cilës lidhet zbulimi i Statuteve të Shkodrës. Bëhet fjalë për studiuesen italiane Lucia Nadin, vepra e së cilës është në qendër të dokumentarit me autor Ilir Yzeirin, që u shfaq premierë mbrëmjen e së martës në kinema “Millenium” në Tiranë. “Lucia Nadin dhe shqiptarët në Venedik (1479-1552)” nis me një pamje të rrallë, atë të “Rrethimit të parë i Shkodrës” në Pallatin Dukal, duke treguar kështu vëmendjen e pashoqe dhe rëndësinë që kishte Shqipëria për Venedikun. Dokumentari është ndërtuar dhe mbështetur në veprat e Lucia Nadin: “Shqiptarët në Venedik-Emigrim e integrim”, “Shqipëria e rigjetur”, “Statutet e Shkodrës”, “Figura e Skënderbeut në jetën kulturore e artistike të Venedikut” e plot studime të tjera. Ajo që vërehet nga Nadin është se Shqipëria mesjetare ishte në fakt një Shqipëri evropiane. “Janë dokumentet historikë që demonstrojnë që Shqipëria ishte brenda sistemit evropian dhe bënte pjesë në realitetin mesdhetar të Adriatikut, pra është Europë. Nga ana tjetër, Statutet e Shkodrës flasin për këtë realitet.  Për herë të parë në këtë dokumentar mendoj që shumë persona që nuk kanë lexuar librat mund t’i afrohen kësaj historie të Shqipërisë, që është një histori europiane.”, – shprehet studiuesja Lucia Nadin. Për autorin e dokumentarit Ilir Yzeiri, vlera e punës së Luçia Nadin është e shumëfishtë dhe e madhe, pasi ajo e ka studiuar historinë e Shqipërisë nga një perspektivë evropiane dhe ka zbuluar edhe dokumente të panjohura për ne. “Edhe ato të njohurat, siç është frontespici i Marin Barletit e ka analizuar dhe zbërthyer në atë formë, që për ne është zbulim. Mënyra si është përdorur figura e Skënderbeut për zgjidhjen e konflikteve të mëdha evropiane është sërish një risi. Ndërsa zbulimi nga Lucia Nadin i Statuteve të Shkodrës është ngjarja më e  madhe në kulturën shqiptare të këtyre viteve, si dhe flamuri shqiptar në Kishën e Shën Sebastianit. Të mos harrojmë edhe që në këtë kohë nuk ishte Amerika, por Mesdheu, që ishte qendra e botës. Venecia ishte një nga shtetet më të zhvilluara dhe në këtë shtet shqiptarët kishin një rol të jashtëzakonshëm, për shkak të historisë së tyre të madhe, siç ishte rrethimi i parë i Shkodrës dhe sidomos Skënderbeu.”, – thotë Yzeiri. Nadin rrëfen se dokumentet e zbuluara deri më tani në lidhje me historinë e Shqiptarëve në Venedik janë të pakta në morinë e atyre të dhënave që ofrojnë arkivat. “Nëse do të kem akoma jetë të kërkoj nëpër arkiva shpresoj që mund të sjell gjëra të tjera të reja, sepse në 30 vite punë nuk kam arritur të shoh çdo gjë nëpër këto arkiva. Ka një material të pafundmë dhe nuk mjafton vetëm një jetë për t’i studiuar.”, – vijon ajo. Në film tregohet mes të tjerash një nga organizimet më të rëndësishme të shqiptarëve që ishte Shkolla e Shqiptarëve, që mblidhte shqiptarët në një bashkësi dhe në një urdhër fetar, por edhe historia e Pietro Moçenigos dhe portreti i tij me Shkodrën në Muzeun e parfumeve të Venecias.  Për herë të parë i tregohet publikut Madona e Bukës, që ndodhet në Kishën e Moniegos dhe që mendohet se e solli nga Shkodra pas rënies së saj prifti shqiptar De Gregolku.

Diaspora në votimet e 2025: Pjesëmarrja e secilit ndikon në të ardhmen e vendit Gazetar 19:38 | 02/10/2024 Një Hap Historik për Demokracinë Shqiptare Me miratimin e fundit të amandamenteve të kodit zgjedhor, shtetasit shqiptarë që jetojnë jashtë vendit do të kenë për herë të parë mundësinë të votojnë nga vendet ku banojnë. Ky hap i rëndësishëm, jo vetëm që u jep një të drejtë të mohuar prej 30 vitesh, por e ngarkon diasporën shqiptare me një detyrë të madhe ndaj demokracisë së vendit dhe zhvillimit të tij. Diaspora shqiptare përbën një pjesë të konsiderueshme të popullsisë së Shqipërisë – mbi 1.2 milion shqiptarë, që përfaqësojnë pothuajse 40% të qytetarëve me të drejtë vote. Ndër vite, diaspora ka dhënë një kontribut të jashtëzakonshëm në ekonominë e vendit përmes remitancave, investimeve dhe mbështetjes së familjeve dhe komuniteteve lokale. Megjithatë, përfaqësimi i saj në proceset vendimmarrëse politike ka qenë i pamjaftueshëm. Tani, me mundësinë e re për të votuar nga vendet ku banojnë, diaspora ka shansin të ndikojë drejtpërdrejt në të ardhmen e Shqipërisë. Anila Hyka SMØRGRAV Pse është e rëndësishme pjesëmarrja në zgjedhjet e ardhshme? Votimi është një ndër aktet më të fuqishme të demokracisë. Duke marrë pjesë në zgjedhje, ju ndikoni në mënyrë të drejtpërdrejtë në formimin e parlamentit, në përcaktimin e politikave kryesore dhe në drejtimin politik, ekonomik dhe shoqëror të vendit. Për shumë vite, diaspora shqiptare ka dhënë një kontribut të madh për zhvillimin ekonomik të vendit, por zëri i saj shpesh ka mbetur i papërfaqësuar në vendimmarrjen politike. Pjesëmarrja masive në zgjedhjet e vitit 2025 do të jetë një mundësi për të siguruar që prioritetet dhe sfidat e diasporës të jenë pjesë e axhendës politike të forcave në pushtet. Më poshtë janë disa arsye kryesore pse pjesëmarrja juaj është e rëndësishme: Forcimi i Demokracisë: Vota juaj është një instrument që forcon demokracinë. Duke marrë pjesë në zgjedhje, ju bëni që institucionet politike të jenë më të përgjegjshme dhe transparente ndaj qytetarëve të tyre, duke përfshirë edhe ata që jetojnë jashtë vendit. Përfaqësimi i Diasporës: Me një numër kaq të madh votuesish jashtë vendit, diaspora ka potencialin të ndikojë në zgjedhjet e ardhshme. Pjesëmarrja juaj siguron që çështjet dhe sfidat e diasporës të përfshihen në axhendën politike, duke lejuar edhe kandidatë nga diaspora të zgjidhen në Kuvendin e Shqipërisë. Kjo do të jetë një hap i madh për të përmirësuar politikat që adresojnë nevojat e shqiptarëve jashtë vendit. Ndikimi në Politikbërjen: Përmes votës tuaj, ju do të keni ndikim të drejtpërdrejtë në përzgjedhjen e përfaqësuesve dhe në formimin e qeverisë. Politikat kryesore në fushën e ekonomisë, arsimit, shëndetësisë dhe çështjeve sociale do të formësohen nga ata që ju zgjidhni, dhe vota juaj është mënyra më e mirë për të ndikuar në drejtimin e këtyre politikave. Rëndësia e përgatitjes dhe ndërgjegjësimit Përgatitja për zgjedhjet e 2025 është një sfidë e madhe si për institucionet shtetërore ashtu edhe për qytetarët. Ndërsa Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) po punon për të hartuar dhe finalizuar rregullat e reja, koha është e shkurtër për të rritur ndërgjegjësimin, për të testuar procesin dhe për të garantuar që çdo shtetas të ketë mundësinë të votojë. Për këtë arsye, është thelbësore që të gjithë të mobilizohemi në Diasporë, gjitha grupet dhe organizatat pavarësisht rolit që kryejnë, për tu bërë pjesë e procesit të vazhdueshëm të informimit dhe ndërgjegjësimit të pjesëmarrjes masive në zgjedhjet e ardhshme. Si funksionon procesi? Aktualisht, procesi është në fazën e hartimit të rregulloreve dhe rregullave të regjistrimit të votuesve. Kjo përfshin dy faza kryesore: Faza e regjistrimit: KQZ po punon për krijimin e Platformës Elektronike të Regjistrimit (PER), e cila do të përdoret për të siguruar që regjistrimi dhe verifikimi i të dhënave të votuesve të kryhet në mënyrë të sigurt dhe të besueshme. PER do të përdorë teknologji të përparuara për verifikimin e të dhënave biometrike dhe për të garantuar sigurinë e të dhënave personale sipas standardeve evropiane. Faza e votimit: Votimi pritet të realizohet me postë, dhe numërimi i votave do të kryhet në KQZ. Procedurat e plota të votimit do të publikohen sapo platforma e regjistrimit të jetë gati. Çfarë duhet të bëjë çdo shtetas që tani? Duke qenë se koha deri në zgjedhjet e 2025 është e kufizuar, është e rëndësishme që të përgatiteni që tani për të siguruar pjesëmarrjen tuaj në procesin zgjedhor: Kontrolloni Dokumentet e Identitetit: Një nga kushtet e votimit është të keni një pasaportë ose letërnjoftim (kartë identiteti ) të vlefshëm. Sigurohuni që dokumentet tuaja të identitetit janë të vlefshme dhe, nëse janë të skaduara, rinovoni ato sa më parë duke kontaktuar selitë diplomatike ose përmes portalit e-albania.al. Përgatituni për Regjistrimin: Procesi i votimit nga jashtë do të kërkojë një regjistrim paraprak. Edhe pse platforma e regjistrimit është ende në fazë përgatitore, është e rëndësishme të jeni të ndërgjegjshëm për rëndësinë e këtij hapi dhe të ndiqni njoftimet e ardhshme nga KQZ dhe ambasadat shqiptare për procedurat e regjistrimit. Përfitoni nga Informacioni i Ofruar: KQZ, ambasadat dhe organizatat e diasporës do të ndërmarrin fushata informuese për të ndihmuar në kuptimin e procesit. Ndiqni këto njoftime dhe merrni pjesë në diskutime për t’u siguruar që jeni të informuar mbi të gjitha hapat që duhet të ndërmerrni. Shprehni Vullnetin për të Votuar: Kur të hapet procesi i regjistrimit, deklaroni vullnetin tuaj për të votuar sa më shpejt që të jetë e mundur. Kjo do të lejojë kohën e nevojshme për të korrigjuar çdo pasaktësi në të dhënat tuaja para afatit të mbylljes së regjistrimit. Përhapni Informacionin: Ndihmoni për të rritur ndërgjegjësimin brenda komunitetit tuaj. Informoni familjarët dhe miqtë tuaj që jetojnë jashtë vendit për këtë mundësi historike dhe rëndësinë e pjesëmarrjes në zgjedhje. Si përfundim Zgjedhjet e ardhshme të vitit 2025 përfaqësojnë një mundësi të rrallë dhe të rëndësishme për diasporën shqiptare për të ndikuar në të ardhmen e vendit. Ndërsa institucionet po përgatisin infrastrukturën dhe rregullat e nevojshme për votimin nga jashtë, ju keni një detyrë të rëndësishme: të përgatiteni, të informoheni dhe të jeni pjesë aktive e këtij procesi. Vota juaj ka fuqinë të ndryshojë rrjedhën e zhvillimeve në Shqipëri dhe të forcojë demokracinë. Mos e humbni këtë mundësi të rëndësishme! Qëndroni të informuar, regjistrohuni në kohë dhe sigurohuni që të keni dokumentacionin e vlefshëm për të ushtruar të drejtën tuaj të votës. Së shpejti: Do të publikohen më shumë udhëzime dhe informacione nga KQZ dhe ambasadat për të siguruar një proces të qartë dhe të lehtë të regjistrimit dhe votimit nga jashtë. Ndërkohë, bëhuni pjesë aktive e kësaj lëvizjeje historike për të mirën e Shqipërisë !!!! Nga Anila Hyka SMØRGRAV eksperte në procesin digjital të votimit nga jashtë. Bashkë-drejtuese e Bordit Ekzekutiv Germin; anëtare e Këshillit Koordinues të Diasporës

Aktualitet “Të mësojmë gjuhën amtare dhe kulturën shqiptare 3″ falas online nga QBD” Qendra e Botimeve për Diasporën vë në dispozicion falas për shkollat shqipe në Diasporë tekstin shkollor “Të mësojmë gjuhën amtare dhe kulturën shqiptare 3”. Teksti është hartuar në bazë të programit të miratuar nga Ministria e Arsimit, Sportit dhe Rinisë e Republikës së Shqipërisë, për fëmijët shqiptarë që jetojnë jashtë kësaj Republike dhe është teksti fitues i konkursit të shpallur nga kjo ministri, në vitin 2011. Me anë të tij, fëmijët shqiptarë do të mësojnë të shkruajnë dhe lexojnë shqip; do të mësojnë për historinë e trashëgiminë kulturore të shqiptarëve etj.Ky tekst vjen i rishikuar dhe i përmirësuar nga Qendra e Botimeve për Diasporën.Për ta shkarkuar ose shfletuar librin, kliko këtu: https://drive.google.com/file/d/1eQyNOsu0mG8z0ciHl2T1CjcpFf7q9UDJ/view

Saimir Pirgu, tenori që ka bërë të heshtë me magjinë e zërit të tij skena të mëdha botërore, u rikthye pas 13 vitesh në Teatrin Kombëtar të Operës dhe Baletit, duke ndezur zemrat dhe shpirtin e publikut shqiptar në mënyrë që vetëm ai di të bëjë. Me interpretimin e rolit të Mario Cavaradossit në kryeveprën e Puccinit, "Toska," ai solli një botë të plotë ndjenjash të holla, që drithëronin çdo tingull të orkestrës dhe të mbushnin çdo cep të sallës. Kjo vepër e fuqishme, e cila përkon me 100-vjetorin e një epoke romantike të operës italiane, shpalosi para nesh një Saimir që kalonte nga një dimension i zemrës dhe i artit, i zërit të pastër dhe të fuqishëm që kapton hapësirën me emocion dhe dramë të pashoqe. Të pranishmit u mrekulluan, duke u ndier pjesë e një romance të amshuar, një romance mes artistit dhe atdheut të tij, ku çdo notë e Pirgut ishte një rrëfim i butë, por i zjarrtë, për një dashuri që qëndron mbi vite e skena. Kthimi i Saimir Pirgut në 'Toska' në TKOB me një prodhim emocionues 100-vjeçar Puccini shënoi një moment të rëndësishëm për skenën shqiptare të operës, teksa tenori i njohur Saimir Pirgu doli edhe një herë në skenë, duke mahnitur publikun me interpretimin e tij të fuqishëm të Kavaradosit. në klasiken “Toska” të Xhakomo Puçinit. Pas një pauze 13-vjeçare, rikthimi i Pirgut u prit me duartrokitje të forta në Teatrin Kombëtar të Operës dhe Baletit (TKOB), duke shfaqur jo vetëm talentin e tij të jashtëzakonshëm, por edhe emocionin e fansave të etur për të parë sërish magjinë e tij live. Zbulimi i madhështisë së 'Tosca': Një udhëtim i paeksploruar me Manu Lalli's TKOB ProductionOpera entuziastët dhe të sapoardhurit kanë shumë për të pritur me produksionin e afërt të "Tosca", të prezantuar me ekspertizë nga TKOB (Teatri Kombëtar i Operas dhe Baletit) nën drejtimin i të shquarit Manu Lalli. Ndërsa kjo shfaqje mahnitëse feston 100-vjetorin e kompozitorit legjendar Giacomo Puccini, ajo premton të japë një përvojë të paharrueshme teatrale të mbushur me bukuri operistike. Albumi “Saimir” do të përfshijë dy ariet më të famshme të “Tosca”, të interpretuara me saktësi dhe mjeshtëri të jashtëzakonshme. Për më tepër, homazhi për Shqipërinë përmes arisë së Prenk Jakovës nga “Skënderbeu” shfaq një kurim të menduar që lidh kulturat dhe kremton krenarinë kombëtare përmes gjuhës universale të muzikës. Një zhytje në "Tosca" të Puccinit Për të vlerësuar plotësisht rëndësinë e këtij produksioni, ndihmon për të kuptuar historinë e "Tosca". E vendosur në Romë gjatë luftërave të trazuara të Napoleonit, kjo opera gërsheton një përrallë dashurie, tradhtie dhe konflikti politik. Jetët e Floria Toskës, një këngëtare e pasionuar; Mario Cavaradossi, një piktor i përkushtuar; dhe Scarpia, një shef policie i korruptuar, ndërthuren në një rrëfim të mbërthyer të xhelozisë dhe sakrificës. Për shembull, kur Cavaradossi rrezikon jetën e tij për të shpëtuar një të burgosur politik, tensionet midis besnikërisë personale dhe detyrës socio-politike krijojnë dilema që të mundojnë zemrën. Kjo thellësi e jashtëzakonshme emocionale është arsyeja pse "Tosca" mbetet e preferuara në shtëpitë e operës në mbarë botën. Me mbi 1000 shfaqje çdo vit në nivel global, ai magjeps audiencën nëpër kultura dhe breza të ndryshëm. Manu Lalli: Një drejtor vizionar Manu Lalli sjell vizionin e saj novator në skenë, duke ripërcaktuar se si tregohen historitë në opera. E njohur për aftësinë e saj mjeshtërore për të paraqitur vizualisht narrativa komplekse, Lalli synon të rrisë shtresat emocionale të punës së Puçinit. Prisni të dëshmoni pamjet e saj mbresëlënëse të markës tregtare të kombinuara me një kuptim të mprehtë të dinamikës së personazheve. Në projektet e mëparshme të Lallit, ajo ka arritur të lartësojë performancat përmes thellësisë psikologjike dhe vënies në skenë të lë pa frymë. Angazhimi i saj për të eksploruar marrëdhëniet do të thellojë lidhjen e audiencës me udhëtimin e Tosca-s si kurrë më parë. Elementet muzikore në lojë Asnjë diskutim i operës nuk është i plotë pa njohur themelet e saj muzikore. Ariet "Vissi d'arte" dhe "Recondita armonia" jo vetëm që shfaqin talent të jashtëzakonshëm vokal, por edhe evokojnë të vërteta të thella emocionale. Këto pjesë janë realizuar nga artistë të shumtë, me më shumë se 300 versione të regjistruara që ekzistojnë sot. Përfshirja e arisë së Jakovës nga “Skënderbeu” i shton një shtresë tjetër aspektit muzikor të produksionit. Kjo lidhje me kulturën shqiptare pasuron albumin “Saimir”, duke i lejuar audiencës të përjetojë shkrirjen e ndikimeve të ndryshme kulturore duke përforcuar temat qendrore të identitetit dhe sakrificës. Prezantimi vizual është vendimtar në çdo operë. Për "Tosca", prisni skena dhe kostume të punuara bukur që përshkruajnë në mënyrë autentike madhështinë e Romës. Dizajni i ndërlikuar i skenës pritet t'i bëjë jehonë monumenteve të vërteta historike, siç është Kisha e Sant'Andrea della Valle, ndërsa ilustron në mënyrë delikate nuancat e errëta të jetës së personazheve. Zgjedhjet artistike të Lallit ka të ngjarë të shtrojnë bukurinë e Romës kundër trazirave emocionale të Tosca-s dhe Cavaradossi-t, duke theksuar si betejat e tyre personale ashtu edhe konfliktin më të madh politik që i mbështjell. Një nga aspektet më emocionuese të ndjekjes së operës është lidhja e krijuar midis interpretuesve dhe audiencës. Qasja e Lallit ka të ngjarë të ftojë audiencën të ndihet thellësisht i përfshirë në dramën që po shpaloset, duke rritur përvojën emocionale. Prisni momente që rezonojnë fuqishëm, duke tërhequr çdo shikues në zemrën e rrëfimit. Ndërsa audienca gulçohet ose psherëtin gjatë momenteve kryesore, kjo përvojë e përbashkët bëhet një ndërveprim unik i përbashkët me artin. Krijon një kujtim të qëndrueshëm që bën jehonë shumë kohë pasi nota e fundit zbehet. Me prodhime novatore si “Tosca”, e ardhmja e operës në Shqipëri duket e ndritshme. Bashkëpunimet mes TKOB dhe artistëve vizionarë si Lalli i hapin rrugën një skene kulturore të pasur dhe në zhvillim. Ky produksion jo vetëm që nderon një operë klasike, por gjithashtu nënkupton rritjen e artit skenik në rajon. Ndërsa presim me padurim këtë shfaqje, mbështetja e përpjekjeve artistike vendase bëhet thelbësore. Pjesëmarrja në këto ngjarje ushqen një vlerësim kolektiv të peizazhit kulturor në Shqipëri, duke siguruar që opera të mbetet një formë arti e gjallë për brezat e ardhshëm. Udhëtimi emocionues përpara Si përmbledhje, produksioni i TKOB i "Tosca", me regji nga Manu Lalli, do të bëhet një ngjarje monumentale për të apasionuarit pas operës dhe ata kureshtarë për pushtetin. Pritja për këtë ngjarje historike ishte e madhe. Kjo nënvizon rëndësinë kulturore të operës, veçanërisht pasi shënon mbylljen e "Vitit Puccini" për nder të kompozitorit të njohur. “Toska” ka mbajtur gjithmonë një vend të dashur në zemrat e entuziastëve të operës dhe ky vënie në skenë ka ringjallur interesin tek një audiencë më e gjerë që dëshiron të rilidhet me veprat e përjetshme të Puccinit. Një Kthim në Lavdi Saimir Pirgu, i vlerësuar ndërkombëtarisht për forcën e tij vokale dhe thellësinë emocionale, solli shtresa artistike në rolin e Kavaradosit. Çdo notë që ai dërgoi rezononte në të gjithë sallën e madhe, duke e çuar audiencën në një vorbull pasioni, xhelozie dhe sakrificash. Sipas reagimeve të audiencës, shumë dëgjues raportuan se ndjeheshin të përlotur nga interpretimet e tij emocionale, me një pjesëmarrës që vuri në dukje se performanca ishte "ndryshuese e jetës". Ngazëllimi u shtri përtej rikthimit të Pirgut. TKOB ka kuruar një produksion të jashtëzakonshëm me një kastë të shquar, duke përfshirë Krassimira Stoyanova, Carlos Almaguer dhe Eva Golemi së bashku me Pirgun. Me këtë formacion mbresëlënës, çdo performancë është e destinuar të ofrojë një përvojë unike ndërsa zgjeron shtrirjen e punës së Puccinit tek audienca më e re. Veçanërisht, artistët ndërkombëtarë shpesh tërheqin turma më të mëdha, duke rritur pjesëmarrjen deri në 30% në prodhimet e fundit. Eksplorimi i temave të përjetshme të Tosca-s “Toska” është më shumë se një rrëfim tërheqës i vendosur në sfondin e Romës së shekullit të 19-të; është një eksplorim i thellë i emocioneve dhe moralit njerëzor. Opera gërsheton në mënyrë të ndërlikuar jetën e Toskës, një këngëtareje pasionant; Cavaradosi, një artist idealist; dhe Scarpia, një shef policie i korruptuar. Ndërveprimet e tyre nxjerrin në pah tensionet që lindin kur përplasen dashuria, fuqia dhe integriteti artistik. Ndërsa personazhet përballen me dëshirat e tyre mes kërcënimeve të jashtme, publiku fiton njohuri mbi sakrificat e bëra për dashurinë dhe fuqinë shkatërruese të xhelozisë. Kjo përputhshmëri, e shoqëruar nga portretizimi emocionues i Pirgut, i lë dëgjuesit një përzierje trishtimi dhe admirimi që zgjat shumë përtej performancës. Një prodhim i jashtëzakonshëm Kjo vënie në skenë e "Toska" shquhet jo vetëm për kastin e saj të mbushur me yje, por edhe për drejtimin dhe dizajnin e saj të hollë, organizuar nga Festivali i famshëm Fondazione Torre del Lago. Në kremtimin e trashëgimisë shekullore të Puccinit, spektakli vizual dhe rregullimi muzikor krijojnë një festë për shqisat. Vëmendja ndaj detajeve në skenë kap gjallërisht thelbin e Romës, duke e çuar audiencën përsëri për të përjetuar intensitetin emocional të personazheve të Puçinit. Me kostume shumë të detajuara dhe ndriçim dramatik, produksioni rrit përvojën e audiencës, duke e shndërruar mbrëmjen në TKOB në një ngjarje të paharrueshme. Reagimi i audiencës Atmosfera në teatër ishte elektrike. Teksa Pirgu doli në skenë, publiku shpërtheu në brohoritje dhe çdo akt pasonte një ovacion të fortë. Shumë pjesëmarrës ndanë entuziazmin e tyre përmes mediave sociale, me hashtags që lidhen me ngjarjen në trend brenda disa orësh. Ishte emocionuese të shihje familje, miq dhe adhurues të rinj të operës që bashkoheshin në admirimin e tyre për formën e artit dhe interpretuesit e saj, duke përforcuar aftësinë e operës për të lidhur breza. Momente të tilla ilustrojnë pse opera mbetet një pjesë e dashur e trashëgimisë sonë kulturore, me ngjarjen e TKOB-it që nxit turizmin vendas me afërsisht 15% gjatë kësaj serie shfaqjesh. Vlerësuar për autoritetin dramatik dhe skenik të interpretimeve të tij, tenori Saimir Pirgu është cituar në shtypin ndërkombëtar si një nga zërat më të bukur që mund të dëgjohen sot dhe si një nga interpretuesit më të rëndësishme botërorë të roleve të tenorit lirik, etj. Me një aktivitet shumë të vlerësuar nga kritika dhe publiku, në çmimet që ka marrë tenori Saimir Pirgu përmendim edhe çmimin prestigjioz “Pavaroti D’Oro” (Pavaroti i Artë). Shfaqjen operistike “Tosca” në TKOB publiku do të ketë mundësi ta ndjekë për katër net, duke filluar nga data 6 nëntor. Duhet ta përjetoni “Toskën” në TKOB. Dëshmitari i Saimir Pirgut në performancën përkrah talenteve të tjerë të klasit botëror është një mundësi që nuk duhet humbur. kjo nuk është thjesht një shfaqje, por një ngjarje e madhe kulturore që feston historinë e pasur të operës duke përqafuar evolucionin e vazhdueshëm të zhanrit në Shqipëri. Performanca e jashtëzakonshme e Saimir Pirgut në “Toska” në TKOB shërben si një kujtesë e fuqishme e fuqisë rrëmbyese të operës dhe talenteve të jashtëzakonshme që lulëzojnë brenda saj. Ndërsa perdja bie mbi këtë prodhim befasues, një gjë është e pagabueshme: trashëgimia e Puccinit vazhdon, duke ndezur pasion dhe kreativitet në zemrat e çdo dashamirës të operës të pranishëm. Saimir Pirgu, një nga zërat më të fuqishëm të skenës operistike ndërkombëtare, rikthehet për disa ditë të paharrueshme në Teatrin Kombëtar të Operës dhe Baletit, ku gjithçka filloi për të. Ky artist i magjishëm, që me zërin e tij ka prekur skenat më prestigjioze botërore, është shembull frymëzues për brezat e rinj të artistëve shqiptarë, duke i mbushur me krenari dhe ambicie për artin. Koha që do të kalojë pranë publikut të tij të dashur në Tiranë do të mbetet një dhuratë e çmuar, duke i falur skenës sonë elegancën dhe emocionin që vetëm ai di të sjellë. Pergatiti:Dr Liliana Pere.

Cila ishte Ofelia e vërtetë e Hamletit ? Tragjedia që stigmatizoi William Shekspirin dhe e frymëzoi për heroinën më tragjike. Ofelia e Shekspirit është një nga figurat më të famshme dhe më tragjike të letërsisë botërore. Ka frymëzuar një numër artistësh dhe ka angazhuar dhjetëra studiues. Deri vonë, të gjithë besonin se ishte një person fantastik, krijuar nga William Shekspir. Megjithatë, sipas zbulimeve të fundit, Ofelia mund të ketë qenë e bazuar në një person të vërtetë që shkrimtari njohu. Historiani Steven Gan gjeti një raport mjeko-ligjor të vitit 1569, i cili i referohet mbytjes së një vajze trevjeçare. Vajza u mbyt në një liqen në zonën Stratford-upon-Avon, ku u lind dhe u rrit William Shekspiri. Emri i saj ishte Jane Shekspir, dhe për shkak të sinonimeve, historianët supozojnë se ishte një e afërm e shkrimtarit, ndoshta kushërirë e tij. Vogëlushja Jane mblidhte lule në brigjet e liqenit kur u pengua dhe ra brenda. Raporti thotë: "Për shkak të mbledhjes së disa luleve të caktuara që quhen «yellowe boddles» që rriten në brigjet e këtij liqeni në Upton, Jane Shakespeare ditën e 16 Qershorit, rreth orës 8, pas mesditës, papritmas dhe aksidentalisht ra në liqen dhe u mbyt. Aty vdiq menjëherë. Lulet e lartpërmendura ishin shkaku i vdekjes së Jane". Heroina e Shekspirit, Ofelia, gjithashtu mbante lule në duar kur ra në ujë dhe e tërhoqën poshtë rrobat e saj të rënda. Sigurisht Ofelia ishte më e madhe, në moshë martese, pasi do të martohej me Hamletin, por historianët besojnë se shkrimtari u frymëzua nga tre-vjeçarja Jane. Shekspiri u lind në 1564, rreth 30 km nga liqeni ku u mbyt vajza. Shkrimtari ishte pesë vjeç kur Jane vdiq dhe mund të ketë dëgjuar diskutime të familjes rreth mbytjes. Në rast se ishte e afërm, humbja e saj do ta ketë prekur edhe më shumë. Katherine Hamlet. Brigjet e lumit Avon. Një tjetër "Muzë" e mundur e Shekspirit është Catherine Amlet, e cila u mbyt në 1579, një dekadë pas Jane. Vajza ra në lumin Avon, duke mbushur një shtambë me ujë. Vdekja e saj u konsiderua nga bashkëkohësit e saj si vetëvrasje, pas një zhgënjimi erotik. Shekspiri do ishte adoleshent dhe me siguri do ta kujtonte një histori të tillë tragjike. "Mallkimi" i Ofelisë. Një nga ilustrimet më të famshme të heroinës shekspiriane është tabloja e piktorit John Everett Mile. Vepra përfundoi në 1852 dhe u ekspozua në Akademinë Mbretërore të Arteve në Londër, ku mori kritika të shkëlqyera. Por kryevepra nuk u krijua pa sakrifica. Mile përdori një modele të vërtetë për Ofelinë, Elizabethën "Lisa" Sidol. Donte të kapte me përpikmëri absolute trupin e Ofelisë që plluskonte në ujë dhe kështu që vendosi modelen në një vaskë. Për të mbajtur ngrohtë ujin, kishte ndezur qirinj nën vaskë. Por Mile punonte papushim, të paktën dhjetë orë në ditë dhe qirinjtë shuheshin dhe uji ftohej. Pas ditëve të "acarta", Sidol u sëmurë dhe një ditë humbi ndjenjat nga hipotermia në ujë. Jeta imitoi artin dhe Sidol gati sa nuk pati të njëjtin fund tragjik me heroinën që aktronte. Sidol jetoi, por "mallkimi" i Ofelisë e ndoqi nga pas. U sëmurë rëndë me pneumoni dhe pati probleme shëndetësore deri në vdekjen e saj të parakohshme në moshën 32 vjeçare. K.E

Marie Curie (lindur si Maria Sklodowska më 7 nëntor 1867 - 4 korrik 1934) ishte një shkencëtare polake me kontribute të jashtëzakonshme në fushën e fizikes dhe kimisë. Ajo ishte pionierja e kërkimeve mbi radioaktivitetin dhe e para që fitoi dy çmime Nobel në dy fusha të ndryshme shkencore. Arsimimi dhe Fillimet: Curie lindi në Varshavë, Poloni, në një familje me prindër mësues. Ajo spikati që në rini për inteligjencën e saj, por për shkak të kushteve të vështira financiare dhe ndalimit të grave në universitetet polake, ajo punoi dhe studioi privatisht. Në moshën 24-vjeçare, ajo shkoi në Francë për të ndjekur Universitetin e Sorbonës, ku përfundoi studimet me rezultate të shkëlqyera. Karriera dhe Zbulimet: Marie Curie dhe bashkëshorti i saj, Pierre Curie, studiuan së bashku dhe arritën zbulime të rëndësishme mbi substancat radioaktive. Marie zbuloi elementët radioaktivë radiumin dhe poloniumin (të cilin e quajti kështu për nder të Polonisë). Ajo fitoi Çmimin Nobel në Fizikë në 1903 (bashkë me Pierre dhe Henri Becquerel) dhe në Kimi në 1911 për përpjekjet e saj për të përftuar radium të pastër. Ndikimi dhe Trashëgimia: Marie Curie pati ndikim të madh në botën e shkencës dhe çoi përpara të drejtat e grave në shkencë. Ajo ishte gruaja e parë që dha mësim në Universitetin e Sorbonës dhe një nga pionieret e kërkimeve mbi terapinë me rreze për trajtimin e kancerit. Megjithatë, puna e saj me substanca radioaktive ndikoi shëndetin e saj dhe ajo ndërroi jetë për shkak të aplastikës së anemisë, një sëmundje e lidhur me ekspozimin ndaj rrezatimit. Trashëgimia e saj: Sot, trashëgimia e saj vazhdon të njihet dhe të vlerësohet. Instituti "Curie" në Francë është një qendër e njohur për kërkime mbi kancerin, dhe emri i saj vazhdon të simbolizojë fuqinë e shkencës dhe përkushtimin e grave në fushat akademike.

Frank Sinatra & Ava Gardner | Një nga dashuritë më të fuqishme të Akinematografisë botërore. Një dashuri e madhe që nuk u shua kurrë, mes dy legjendave të Hollivudit që u martuan në 7 Nëntor 1951. Frank Sinatra ishte Njëshi. Zëri. Ai që kishte miqësi me presidentët e SHBA, por edhe mafian dhe shoqërohej me disa nga gratë më të bukura të kohës së tij. Këngëtari më i rëndësishëm, mbase, amerikan i shekullit të 20-të. Ikonë simbolike e kulturës amerikane me një vepër masive muzikore, që përmban mbi 1400 regjistrime.U nderua me Medaljen Presidenciale të Lirisë nga Ronald Reagan në vitin 1985 dhe Medaljen e Artë të Kongresit në 1997. Jeta e tij personale ishte veçanërisht e trazuar dhe aventureske, gjë që shpesh e vuri në qendër të vëmendjes. S'mund të ishte askush tjetër përveç legjendarit Frank Sinatra, i lindur më 12 Dhjetor 1915. Hitet e tij më të mëdha janë këngët: "Strangers in the night", "My Way", "Theme from New York, New York", That`s Life", "Fly Me to the Moon". Si aktor u shfaq në 58 filma, si në muzikal, ashtu edhe në role thjesht interpretuese. Gjatë viteve 50 dhe 60, ishte protagonist shumë i njohur dhe në përgjithësi një nga të paktët që arriti të bëhej po aq i suksesshëm në kinematografi dhe këngë. Muzikalet që bien në sy janë ato që bashkë-interpreton me Jeanne Kelly, në mënyrë të veçantë "Tre vajzat dhe tre marinarët", performanca e tij në filmin "Njeriu me dorën e artë", për të cilin ishte kandidat për Oscar, "Guys and Dolls" 1956, përkrah Marlon Brando dhe thrilleri politik "The Manchurian Candidate'' (1962). Pati tre fëmijë me gruan e tij të parë, Nancy Barbato. U martua edhe tre herë me Ava Gardner, Mia Faro dhe Barbara Marx. Lidhja e tij e dashurisë me Ava Gardner ishte një nga më të fuqishmet në botën e kinematografisë. Sipas njërit prej miteve më të përhapura të Hollivudit, vazhduan ta dashurojnë njëri-tjetrin pas divorcit të tyre në 1957. E veçanta e Ava ishte që u martua me tre burra të vështirë dhe mbeti miq me të tre pas divorceve përkatëse. Sidoqoftë, për Frankin ishte një shkëndijë që nuk u shua kurrë. Vetë aktorja e rrëfen në kujtimet e saj (Ava Gardner, "Me zërin e saj".): "Mund të ishim në qytete të ndryshme, në vende të ndryshme, por kurrë nuk ishim larg. Dhe herë pas here, Franku im telefononte nga Madridi, Londra, Roma, Nju Jorku, kudo që isha, dhe thoshte: "Ava, le ta provojmë përsëri". Dhe unë i thosha: "Në rregull! "Dhe hiqja dorë nga gjithçka, nganjëherë edhe një rol në ndonjë film. Dhe ishte shkëlqyeshëm, por nuk zgjaste më shumë se një ditë. Dhe largohesha përsëri duke vrapuar, duke vrapuar me të vërtetë. Kurrë nuk arritëm të kuptojmë plotësisht pse nuk funksiononte dhe se pse nuk mund të funksiononte kurrë". Franku, siç tregon J. Randy Taraborelli në biografinë e tij, "Sinatra. Në rrugën e tij" ishte magjepsur me të që në momentin e parë: "Frank Sinatra ishte magjepsur nga Ava Gardner, ndërsa ende këndonte me Tommy Dorsey, kur pa një foto të saj në Dhjetor 1944 në kopertinën e "Photoplay" (ku shfaqej me supet lakuriq dhe një gjerdan me smeraldë, shumë më i shtrenjtë nga sa dukej). Fotografia entuziasmoi Sinatrën (përshkrimi i fotos thoshte: "Eshtë sekso-bombë!"). "Po të rrjedhin jargët, Franki," i tha një mik. Të pëlqen ajo që sheh, ë?" - "Sigurisht që më pëlqen. Dhe do të mësosh diçka tjetër? Me këtë bebi do të martohem”. Si përfundim, nuk funksionoi pasi të dy ishin po aq pasionantë, xhelozë dhe alkoolikë. Dhe për një arsye tjetër të rëndësishme. Shtypi nuk i la kurrë të qetë … K.E

Vjosa – Beteja e fituar për lumin e fundit të egër në Evropë Laert Miraka Vjosa është një nga ato raste kur, me të drejtë, mund të deklarosh se bashkimi bën fuqinë. Përpjekjet për të mbrojtur lumin e fundit të egër në Ballkan dhe Evropë, si asnjëherë më parë, bëri bashkë komunitetin lokal, shoqërinë civile brenda dhe jashtë vendit, ekspertët e mjedisit, shkencëtarët, politikanë të rëndësishëm, institucione ndërkombëtare, figura publike, artistë nga mbarë bota, në lëvizjen më të madhe ndonjëherë, jo vetën në Shqipëri por edhe në Evropë, me fokus mbrojtjen e natyrës nga ndërhyrjet e njeriut. Tashmë secili prej tyre mund të ndihet krenar sepse betejën e parë të rëndësishme për shpëtimin e Vjosës e fituan. Kreu i Qeverisë shqiptare, Edi Rama, pas një rezistence disavjeçare ndaj kërkesave të mbrojtësve të ‘lumit të fundit të egër të Evropës’ disa ditë më parë deklaroi se “Vjosa do të bëhet Parku Kombëtar më i madh në Shqipëri’. Këtë deklaratë kreu i Qeverisë e bëri në ceremoninë e nënshkrimit nga Ministrja e Turizmit, Mirela Kumbaro dhe Drejtori Ekzekutiv i organizatës ambientaliste amerikane ‘Patagonia’, Ryan Gellert, të Memorandumin e Mirëkuptimit “për bashkëpunimin për ngritjen e modelit të Parkut Kombëtar të Lumit të Egër’. Me këtë veprim Qeveria, më në fund, hodhi një hap të rëndësishëm drejt dhënies së statusit Park Kombëtar të të gjithë zonës ujëmbledhëse të Lumit Vjosa në territorin e Shqipërisë. Mbrojtja e Vjosës – kauza që u rrit ditë pas dite dhe vit pas viti Beteja për mbrojtjen e Vjosës është e hershme dhe, për fat të mirë, nuk pati fatin se shumë kauzave të tjera ambientaliste në Shqipëri që janë shuar ende pa u formësuar. Megjithatë, shqetësimi i ambientalistëve, organizatave dhe komunitetit lokal u mediatizua ndërkombatarisht vetëm në janar të 2014 dhe një vit më pas, në maj 2015, do të ishin tashmë deputetët e Parlamentit Evropian ata që do të ngrinin zërin në mbrojtje të Vjosës, duke kërkuar ndalimin e të gjitha planeve për ngritjen e digave mbi brigjet e lumit dhe degëve të tij. ‘Lufta’ vazhdoi frontale si brenda, ashtu edhe jashtë vendit. Institucionet shqiptare rezistencën ndaj lëvizjes për mbrojtjen e Vjosës e treguan herë me indiferencë, herë me deklara gjysmake dhe herë të tjera me veprime ligjore që mundoheshin të qetësonin gjakrat dhe jo t’i jepnin zgjidhje të plotë situatës. Hap pas hapi dhe vit pas viti kërkesat ndaj qeverisë u formësuan, ndërsa aktivitetet sensibilizuese për mbrojtjen e Vjosës nuk zhvilloheshin vetëm në Shqipëri, por edhe në kryeqytetet më të rëndësishme të Evropës. Në shkurt 2021 njëzet organizata mjedisore shqiptare nën drejtimin e EcoAlbania i paraqitën Ministrit të Turizmit dhe Mjedisit, Blendi Klosi, një propozim të detajuar për krijimin e Parkut Kombëtar të Vjosës. Në të njëjtën kohë, organizata mjedisore amerikane ‘Patagonia’ prodhoi dhe publikoi filmin “Vjosa Forever”, në të cilin shpjegohej rreziku që i kanosej natyrës dhe biodiversitetit në një pjesë të madhe të territorit të Shqipërisë që preket nga rrjedha e Vjosës dhe ku i bëhej thirrje shqiptarëve dhe evropianëve të përfshihen në aksionin e mbrojtjes së lumit. Parlamenti Evropian iu bashkua menjëherë kësaj thirrjeje dhe në mars 2021 miratoi Raportin e Progresit për Shqipërinë ku i kërkohej Qeverisë “të krijojë sa më shpejt Parkun Kombëtar të Vjosës, duke e shtrirë në të gjithë gjatësinë e lumit…” Në tetor 2021 nis një peticion global për dhëniën e statusit Park Kombëtar për Vjosën. Peticioni ishte një uragan i vërtetë. Ishin me mijëra dhe dhjetra mijëra personat që e firmosën peticionin nga mbarë bota. Si e ‘shkëmbeu’ Qeveria Parkun Kombëtar me Park Natyral Në përpjekjen e radhës për ta zbutur presionin që po ushtrohej ndaj saj, në janar të vitit 2022, Qeveria shqiptare bëri me dije vendimin për shpalljen e Vjosës Park Natyror. Reagimi ishte i menjëhershëm nga të gjithë aktivistët që deklaruan: “Jo Park Natyror! Park Kombëtar Tani!’. Sipas tyre, statusi i Parkut Natyror nuk mund t’i ofrojë Vjosës mbrojtjen e duhur. Frika e ambientalistëve ishte se dhënia e statusit Park Natyror për Vjosën nuk do t’i mbante dot larg saj ‘duart’ e Kompanive që kërkojnë naftë pranë zonës ujëmbledhëse ose që kërkojnë të ndërtojnë diga në degët e saj. Madje Vjosa Park Natyror do të jetë gjithmonë e rrezikuar nga bizneset apo qeveritë e ardhshme që mund të parashikojnë ndërhyrje ‘të lejueshme’ mbi rrjedhën e lumit. Në debatet që pasuan vendimmarrjen e Qeverisë për ta shpallur Vjosën Park Natyror, kundërshtarët e këtij vendimi sollën argumenta rreth përfitimeve të pritshme nga dhënia e statusit Park Kombëtar, duke filluar nga hopi që do t’i jepte zhvillimit në këtë zonë statusi special ‘Parku i parë Kombëtar i Lumit të Egër në Evropë’. Sipas një vlerësimi paraprak parashikohet që zona rreth lumit Vjosë, në të gjithë gjatësinë e tij nëpër territorin e Shqipërisë të vizitohet nga rreth 1.5 milionë vizitorë në vit dhe të gjenerojë vetëm nga turizmi 10-30 milionë euro të ardhura. Sipas ekspertëve, në raste të ngjashme, në zona të tjera të globit, është parë se me shpalljen e një zonë Park Kombëtar, çdo vend pune i krijuar në Parkun Kombëtar, gjeneron krijimin e 6 vende pune shtesë në komunitetet lokale pranë Parkut. Statusi i Parkut Kombëtar, sipas botanistëve, afron mbrojtje më të lartë të biodiversitetit dhe pasurisë së specieve në zonën e Parkut, e cila në rastin e lumit Vjosë, vlerësohet në mbi 1100 specie, shumë prej të cilave të rrezikuara në rang botëror. Lumi i shenjtë i antikitetit që lidh dy shtete të Mesdheut Vjosa shqiptare, njohur si Aoos në Greqi, konsiderohej një lum i shenjtë në lashtësi dhe shumë gojëdhëna dhe legjenda për këtë lum kanë mbërritur deri në ditët tona. Në Muzeun Historik Kombëtar gjendet një skulpturë e veçantë që paraqet një plak të fuqishëm, shtrirë dhe i mbështetur në krahun e djathtë. Arkeologët e kanë identifikuar si hyu lumor i Vjosës që kur u gjet në qytetin e lashtë të Apolonisë. Skulptura i përket shekullit III para Krishtit. Hyu lumor Vjosa gjendet e skalitur edhe në monedha të Apolonisë, të viteve 198-211 pas Krishtit. Lumi hynor, me gjatësi 270 km, e ka burimin në Greqinë veriore ku njihet si Aoos. Ajo rrjedh nëpër grykat e pjerrëta dhe shpatet e Shqipërisë së Jugut; gjarpëron mes luginave, për t’u derdhur në Lagunën e Nartës, pranë Vlorës, në brigjet e Adriatikut. Vjosa dhe degët e tij kalojnë në disa qytete të Shqipërisë, si Erseka, Përmeti, Gjirokastra, Tepelena , Ballshi, Fieri dhe Vlora. Me ndarjen territoriale të vitit 2014 lugina e Vjosës shtrihet në qarqet Korçë (8.75%), Gjirokastër (50.47%), Vlorë (30.59%), Fier (10.13%), Berat (0.06%). Përgjatë gjithë rrjedhës së tij prej mbi 270 kilometrash, ai është i pazbutur dhe me rrjedhje të lirë dhe karakterizohet nga kanione të bukura, lumenj të gërshetuar, ishuj, harqe dhe shtrirje gjarpëruese. Dhe çka e bën këtë lumë me të vërtetë të jashtëzakonshëm ndërkombëtarisht është fakti se pothuajse të gjitha degët e tij kanë rrjedhë natyrale dhe të paprekura, duke krijuar një rrjet lumenjsh e përrenjsh që gjallojnë si askund në Evropë. Edhe pse për mbrojtjen e Vjosës është luftuar fort vitet e fundit, specialistët e mjedisit dhe shkencëtarët pranojnë se njohuritë shkencore për biodiversitetin dhe proceset fizike të saj janë ende të kufizuara dhe Vjosa mbetet një nga lumenjtë më pak të eksploruar në Evropë. Por edhe aq të pakta dhe të kufizuara sa janë, të dhënat e deritanishme sugjerojnë se lugina e Vjosës ka një biodiversitet të jashtëzakonshme dhe shumllojshmëri gjallesash. Vjosa – Parku i ardhshëm Kombëtar Krijimi i Parkut Kombëtar të Vjosës do të kalojë në një rrugë të re, deri më sot të pashkelur në Europë. Eksperti Ulrich Eichmann, në një prononcim për DË e ka konsideruar si diꞔka unike që Parku do të përfshijë të gjithë rrjetin e lumenjve që i bashkohen Vjosës. “Do të jetë një Park Kombëtar model ku do të tregohet se ꞔfarë mund të bëhet për ruajtjen e natyrës kur ajo po humbet kudo me një ritëm që nuk është parë kurrë më parë. Do të jetë një model i decentralizuar ku përveꞔ një qendre kryesore informuese do të ketë qendra të tilla të vogla në të gjitha fshatrat. Do të ketë shumë të punësuar dhe përfitime fianciare, përmes ruajtjes dhe jo shkatërrimit të natyrës”. Në Parkun kombëtar parashikohet të lejohet Eko-Turizmi, të ngrihen dy qendra të mëdha, modere informacioni ku turistë nga e gjithë bota nëpërmjet vidiove të mësojnë më shumë rreth kuptimit të Lumit të Egër dhe rëndësisë së mbrojtjes së eko-sistemit të tij. Vjosa mes nevojës për t’u mbrojtur dhe ‘makutërisë’ për t’u shfrytëzuar Lëvizja për mbrojtjen e Vjosësa është pjesë e fushatës “Ruaj Zemrën Blu të Evropës”, që synon të mbrojë lumenjtë me vlera natyrore veçanërisht të larta në Gadishullin Ballkanik, të cilët kërcënohen nga më shumë se 3,400 projekte hidroenergjitike. Në të gjithë gjatësinë e Vjosës dhe në degët e tij në këto vite janë planifikuar rreth 40 hidrocentrale, dy prej të cilëve ishin në fazën e fillimit të ndërtimit pas firmosjes nga Qeeria shqiptare. Hapi i ndërmarrë për dhënin e statusit të Parkut Kombëtar pritet të sigurojë mbrojtje për të gjithë rrjedhën e Lumit të Vjosës dhe degëve të tij në territorin e Shqipërisë, përveç tre degëve të tij: Langaricës, Shtiknit dhe lumit të Çarshovës, të cilët tashmë mbajnë mbi brigjet e tyre digat e hidrocentrale të ngritura. Edhe pse më të qetë pas zhvillimeve të fundit, aktivistët e përfshirë në mbrojtjen e Vjosës janë gjithë sy e vesh për të garantuar fitoren përfundimtare, duke e shtyrë Qeverinë që sa më shpejt të marrë vendimin e shumëpritur për shpalljen ‘de jure’ Park Kombëtar të të gjithë gjatësisë së rrjedhës së Vjosës Park Kombëtar.

Princi William zbulon reagimin e Princeshës Kate ndaj udhëtimit në Cape Town ndërsa ajo qëndron në shtëpi me fëmijët Princi i Uellsit foli përpara ndarjes së çmimeve Earthshot në Afrikën e Jugut Danielle Stacey Korrespondenti Mbretëror në internet Londra Ndani këtë: Princi i Uellsit tha se ai shpreson që gruaja e tij, Princesha e Uellsit, do ta "përgëzojë atë" përpara ndarjes së çmimeve Earthshot në Cape Town të ​​mërkurën mbrëma. Princi William, 42 vjeç, pritet të ecë në tapetin e gjelbër në ceremoni në një eko-kupolë të qëndrueshme në qytetin e Afrikës së Jugut. Është një udhëtim i vetëm katër-ditor për Princin pasi Kate ka qëndruar në shtëpi në Mbretërinë e Bashkuar mes kthimit gradual të saj në detyrat mbretërore pas përfundimit të trajtimit të kancerit në shtator. Kur u pyet se si është gruaja e tij, William u tha transmetuesve përpara ndarjes së çmimeve: "Ajo po ecën shumë mirë, faleminderit. Dhe shpresoj se ajo po e shikon sonte. Pra, duke më brohoritur. Ajo ka qenë e mrekullueshme gjatë gjithë vitit. E di që do të jetë shumë e prirur për të shiko që sonte të jetë një sukses."

Visar Zhiti, poeti që ka sfiduar regjimin… Intervistë e gazetarit italian Renato Minore Renato Minore është gazetar i njohur italain. Ai është lauruar për letërsi moderne dhe është specializuar në filologjinë modern, ka dhënë mësim lëndën e  teknikës së komunikimit në Universitetin e Romës dhe në LUISS. Ndërkaq ai ka punuar në RAI dhe në gazeta e revista si  “La Repubblica”, “Messaggero”, “Il Mondo”, etj,  Renato Minore njihet dhe si shkrimtar dhe poet. Ka botuar librat me poezi “I nuovi giorni” (Ditët e reja), antologjinë “Quinta generazione” (Gjenerata e pestë), “Non ne so piú di prima” (S’e di më si më parë), “O caro pensiero” (O mendim i dashur”) etj, ndërsa në prozë “I ritorni, (Kthimet), “Leopardi: l’infanzia, le cittá, gli amori” (Leopardi, fëminia, qytetet, dashuritë”, “Lo specchio degli inganni” (Pasqyra e gënjeshtrave”, etj, po kështu është autor esesh dhe përkthimesh, është nderuar shumë çmime letrare, dekorime dhe është emëruar në juri të ndryshme letrare. Në numrin e fundit të revistës së madhe italiane “50 & PIÚ” – tetor 2024, është botuar një intervistë e tij, dhe shkrimtarit Visar Zhiti, që po e botojmë këtu. Visar Zhiti është një nga shkrimtarët më të mëdhenj shqiptarë, ndoshta më kompleksi dhe më i plotë pas vdekjes së Ismail Kadaresë. Poet dhe narrator, ka shkruar shumë libra poezi, tregime, romane dhe ese. Renato Minore dhe Visar Zhiti, Camaiore 2024 Libri i tij më i fundit është një koleksion i mrekullueshëm i poezive, “Rrugë që rrjedhin nga duart e mia”, (publikuar nga shtëpia botuese PuntaCapo, përkthimi i Elio Miracco-s), të cilit i është ndarë çmimi ndërkombëtar i poezisë. Historia e tij ka nuanca të dhimbshme, edhe tragjike: sepse shumë i ri ai u dënua me dhjetë vite burg nga regjimi diktatorial shqiptar për poezinë e tij. Pas rënies së Perandorisë komuniste, ai punoi për shumë vjet në diplomaci në ambasadën e Shqipërisë në Romë, në Vatikan dhe në Uashington (ku tani jeton në SHBA). Ai është një shkrimtar i përkthyer dhe i njohur në shumë vende, dëshmitar i një kohe të egër që ka bërë të vdesin burgjeve qindra shkrimtarë dhe intelektualë si ai. E takoj me rastin e çmimit ndërkombëtar “Camaiore” dhe pyetja e parë është e detyrueshme: ishin vërtet poezitë e tua kundër regjimit? A kishit ndjeshmërinë për të goditur një sensibilitet politik, për të përdorur një eufemizëm? Zhiti, në një mënyrë të ndritshme, na përcjell odisenë e tij: “Po, vërtet, nuk e dija se po shkruaja kundër dikujt dhe kundër diçkaje. Më dukej natyrale të thithja ajrin e kohës, atë që shihja përreth meje. Dërgova përmbledhjen me poezi “Rapsodia e jetës së trëndafilave” te e vetmja shtëpi botuese që ekzistonte e regjimit. U vlerësua si ‘e trishtuar’, jo në përputhje me direktivat politike, me një gjuhë si ajo e Ezopit, tepër e pasur me metafora. Akuza ishte se kisha bërë propagandë kundër regjimit, unë në të vërtetë nuk kisha shpërndarë ndonjëherë vargjet e mia. Në një poezi, “Demokracia në natyrë”, kam shkruar se në botën e natyrshme ekziston një demokraci e jashtëzakonshme, sepse trëndafilat nuk janë kundër ullinjve, zogjtë nuk janë kundër qenve dhe ne duhet të mësojmë prej saj. Kështu, në moshën njëzet e gjashtë vjeçare përfundova në burg, i dënuar me 10 vjet heqje lirie. Umberto Eco e ka shkruar këtë duke e lidhur me rastin tuaj: “poezia i bën me frikë regjimet autoritare dhe diktatoriale, edhe nëse flet për trëndafilat”. Regjimi e ndalonte poezinë. Në burg mendoja të shkruaja për të lënë një dëshmi, pastaj kuptova se arsyet ishin më të thella, më magjike dhe pothuajse me frymëzim hyjnor.                                                 Duke shkruar, doja të krijoja lirinë tonë, sepse kur shkruan je në lirinë tënde dhe je si shkrimtarët e tjerë, me të gjithë ata që jetojnë në Romë, në Paris, në Uashington. Një përvojë si e juaja lë gjurmë të pashlyeshme. Të mendosh se keni shkruar pas kësaj, pavarësisht nga kjo plagë e pambyllur? Në burg vazhdova të shkruaja si mundja, duke fshehur poezitë nën këmishë, në dyshek, në këpucë. Ishin dhe vargje të bëra me mend, duke i mësuar më pas. E gjitha një enciklopedi poetike e vuajtjes. Është si një vragë, diçka e pashlyeshme. Por mbi këtë përvojë ishte dhe rritja, duke u forcuar vokacioni im për të thënë si në vargje ashtu edhe në prozë realitetin tim, të vërtetën time. Regjimi na e ndalonte poezinë, sepse në ato çaste isha i lirë të shprehja emocionet dhe kreativitetin. Kam lexuar poezitë e para të Kadaresë. Ishin të frymëzuara nga realizmi socialist. Kamuflohej për të jetuar? Pastaj, për vetë pranimin e tij, adoptoi teknikën e largësisë, të metaforës: shkruante si u prenë kokat e funksionarëve të Perandorisë Osmane… Kadare është një shkrimtar i madh, një shkrimtar i pamasë. Kam pasur me të raporte afërsie, të miqësisë. Veprat e tij do të mbeten. Problemi është tjetërkund: regjimi kishte shkrimtarët e tij të paguar për të shkruar, të tjerë i dërgonte në burg. Mund të thuhet: regjimi shfrytëzoi talentin e Kadaresë ashtu si dhe Kadare shfrytëzoi regjimin. Ai si një shkrimtar i madh, kishte krijuar regjimin e lirisë së tij. Vizionari me flatra dhe gruaja e ndaluar, Funerali i pafundëm – romanet e tuat janë ndërmarrje të vërteta narrative, nuk kanë angazhimin e memuarit dhe të autobiografisë që shpesh i përkushtohen poetët e tjerë. Por konsideroheni më shumë si poet apo më shumë si narrator? Poezia është të shkruarit e vazhdueshëm, që nuk ndalet kurrë.  Në copëza, në pulsime, në iluminime. Poezia mbetet mbajtësja e zgjedhur e thirrjes për liri dhe shpagim. Romanet kanë nevojë për vazhdimësi, e kanë hapin e gjatë dhe të detyrojnë. Po shkruaj një tjetër dhe do të duhet kohë që të përfundoj. Cilat janë temat e këtij libri të fundit të poezive, përveçse atyre të dhimbjes gjatë dhjetë viteve në burg? Poeti gërmon në ndërlikimet e shpirtit, duke treguar për shpresën, dëshirat, fillimet e reja dhe duke i dhënë fjalës një valencë ndryshe, duke i dhënë kështu një botë të gjithë të vetën. Ju a e falni atë që ju ka vjedhur kaq shumë jetë? Unë mund të fal atë që më ka bërë keq mua, por nuk mund të fal atë që i kanë bërë keq të tjerëve dhe Shqipërisë. Nëse kush ka kryer krime, do falje, duhet t’ja u kërkojë të vdekurve, të pushkatuarve, atij që ështen në dhé. Ata duhet të falin, do të ishte një e drejtë e tyre. Unë, po, e kam bërë: poezitë e mia janë një hakmarrje dhe një falje dhe jam i lumtur që ato kanë gjetur dritë në botë, sidomos në Itali, që për mua është një tjetër atdhe shpirtëror. Dhe në fund: pse nuk ktheheni në Shqipëri, çfarë ju ndalon? Kujtimet apo tjetër gjë? Kam jetuar burgun, jam një shkrimtar shqiptar, kam punuar me ndergjegje, e dua atdheun tim dhe njerëzit e mi dhe më pas, kur puna ime si diplomat përfundoi, jam ndjerë i lirë të shkoj në rrugët e dhimbjes dhe të trishtimit tim. Kam zgjedhur të jetoj jashtë Shqipërisë, por atdheu është brenda meje, jam një copë e tij, e gjithë bota është atdhe për secilin prej nesh. Dhe kështu jetoj larg, në Amerikë, por larg kujt? Është e rëndësishme të jesh brenda vetes. Përktheu nga italishtja Eda Zhiti.

Botohet në gjuhën boshnjake libri “Vallëzim me Hënën” i shkrimtarit Namik Dokle Libri përmban 52 legjenda nga krahina e Gorës, të mbledhura e të ritreguara nëpërmjet filtrit krijues të autorit Namik Dokle. Gjeografia e kësaj krahine shtrihet në tre shtete: në verilindje të Shqipërisë, në skajin jugor të Kosovës dhe në perëndim të Maqedonisë së Veriut. E ndajnë kufijtë, por jo traditat, kultura, baladat, legjendat. Ato shprehin, me sinqeritet të jashtëzakonshëm, konstitucionin shpirtëror, social dhe filozofik të njerëzve të kësaj krahine, punëtorë e të paqtë, që kurrë nuk i hyjnë në hak tjetrit, ndërkohë stoikë në mbrojtje të asaj kulture që u përket prej shekujsh. Shkrimtari Namik Dokle është një nga ata krijues, të cilët, me veprën e tyre, tregojnë se, tashmë, Gora nuk është dhe nuk do të jetë e largët dhe e vetmuar. Ai është i njohur për lexuesit tanë dhe në mediat e rajonit me përkthimin e librave të tij në disa gjuhë ballkanike e më gjerë. Në dhjetë vitet e fundit, me një energji krijuese të pashterrëshme dhe punë të palodhur,me përkushtimin edhe të mikut tonë, shkrimtarit dhe përkthyesit, prof. Sadik Idrizi, janë botuar tashmë në gjuhën boshnjake (Connectum, Sarajevë dhe Utilis, Prizren) tre romane dhe legjendat e Gorës: Vajzat e mjegullës, Lulet e skajbotës, Ditët e lakuriqëve të natës dhe së fundmi Vallëzim me Hënën. Si vlerësim të këtyre botimeve, Shoqata e Shkrimtarëve Boshnjakë e ka regjistruar shkrimtarin Dokle si anëtar të saj. Shpresoj që të përkthehen e të botohen në gjuhën tonë edhe romanet Kolerë në kohë të dashurisë, Covid-1984, Dhjetë gramë nder. Ishte një kënaqësi e veçantë për mua të marrë në dorë legjendat e Gorës, të përzgjedhura e të ritreguara, me magjinë e fjalës, në librin Vallëzim me Hënën të Dokles. Duke i lexuar ato kam zbuluar dimensione të reja, shumë të larmishme të Gorës. Në mënyrë mjeshtërore, autori ka përpunuar 52 legjendat, të cilat, edhe pse nëpër filtrin krijues të shkrimtarit, të japin përshtypjen se kanë ekzistuar gjithnjë dhe rrënjët e tyre shtrihen në lashtësi. Përjetimet mitologjike, rrjedhat historike, toponiminë, antroponomastikën, onomastikën e Gorës, traditat e pasura, kulturën materiale dhe shpirtërore të saj, autori i librit i ka njohur në burim, i ka dëgjuar në rrëfenja e balada, i ka ringjallur nga kujtime të pjesëshme, apo nga copëzat e mbrame të legjendave në humbje dhe, si një çelësmbajtës i tyre, na ka zbuluar një thesar tjetër të Gorës. Promovimet e veprave të shkrimtarit Namik Dokle, të përkthyera në gjuhën boshnjake, janë përcjellur me interes në Sarajevë, Prizren dhe qytete të tjerë dhe unë kam patur kënaqësinë të jem një nga promovuesit e krijimtarisë së tij, krahas shkrimtarëve e studiuesve të shquar të Bosnjës, si Isnam Taliç ( redaktor i romanit Vajzat e mjegullës), Enes Kariç, Adijata Ibrishimoviç, Asmir Kujoviç, Matia Boshnjak etj. E mirëpresim mikun tonë Dokle edhe në evente të tjera, në festat e fjalës së shkruar. Dua të kujtoj se librat e tij janë vlerësuar edhe më tej, jashtë kufijve të Shqipërisë, si në Spanjë, Angli, Turqi, Mali i Zi, Bullgari etj. Prandaj, ngrohtësisht përgëzoj autorin për këtë libër të ri, i cili na jep rastin që, duke vallëzuar me legjendat gorane, të ndiejmë përqafimin e hënës së tij. MUSTAFA BALJE, poet, anëtar i Shoqatës së Shkrimtarëve Boshnjakë

Parku Kombetar i Butrintit Karakteristikat e qytetit antik Cfar fsheh butrinti? Dea e Butrintit Ky është një version i shqyrtuar i kësaj faqejeshow/hide details Dea e Butrintit.gif Perëndesha e Butrintit (Dea), kokë mermeri burri në një shtat gruaje 2,5 m të lartë, është zbuluar në vitin 1928, gjatë gërmimeve arkeologjike të misionit italian në Butrint. Dëshmohet se objekti, me vlera të rralla kulturore dhe historike, u grabit dhe u dërgua në Itali, i ligjëruar nga mbreti, Ahmet Zog, si dhuratë. U rikthye në vendin tonë nga qeveria italiane në vitin 1981. Gjendet i ekspozuar në Muzeun Historik Kombëtar. 15 Dhjetor, 2016Lini një koment Pozicioni gjeografik Cfar do te gjeni ne te? Butrinti i Hershëm Modern – Kalaja Venedikase Kalaja u ndërtua në shekullin 14 nga Venedikasit në majën e kodrës, në anën perëndimore të pllajës së gjerë të akropolit antik. Ndërtesa e mëparshme mesjetare e Butrintit – Kalaja e Akropolit – është gjerësisht një rikonstruksion i viteve 1930: një kullë e rëndësishme brenda një rrethimi pentagonal, me mure mbrojtëse me frëngji. Gjithsesi, fragmentet e fortesës së mëparshme janë të dukshme në një skicë të bërë nga Eduart Lear më 1857 po ashtu edhe nga fotografitë e marra nga arkeologu Italian Luigi Maria Ugolini në vitet 1920 dhe 1930: të dyja kombinohen për të transmetuar formën e vertetë të fuqishme të kalasë, me kullat e larta dhe oborret fqinje. 15 Dhjetor, 2016Lini një koment Histori dhe mitet Legjenda Sipas Virgjilit, Butrinti u themelua nga Enea. respondence te gjate te tij me Ciceronin, zbulohen perpjekjet qe ai ka bere per te mbrojtur pronat dhe interesat e butrotasve kunder perpjekjeve te Cezarit per vendosjen aty te nje kolonie romake. Me pas, Butrinti i fortifikuar i kesaj periudhe ka sherbyer vazhdi-mishtsi strehe per kolonet dhe qytetaret qe banonin ne qytet. Gjate periudhes se lufterave civile, Butrinti përmendet nga Cezari ne vepren e tij, si nje nga bazat kryesore te furnizimeve dhe pike strategjike per zoterimin e kanalit te Korfuzit. Kushtet e mira gjeografike dhe klimatike i dhane nje zhvillim te vrullshem qytetit te Butrintit ne shekujt e pare te e.s. Per here te pare Butrinti preu monedha bronzi ne kohen e Augustit, ku ne njeren prej tyre paraqitet perandori ne njeren ane e ne faqen tjeter nje ujesjelles. Deshmi e nivelit te zhvillimit te Butrintit janë edhe rrenojat e monumenteve antike dhe objekteve te ndryshme, te ruajtura nga ajo periudhe. Ne fillim te shek. I.e.s. u ndertua ujesjellesi 3 km. i gjate, qe furnizonte qytetin me uje nga burimet e fshatit Xare afer Butrintit. Ne kete kohe u rindertua edhe skena e teatrit. Te shumta ishin ndertimet publike e shoqerore si banjat dhe tempulli i Asklepit mbi rrenojat e nje tempulli me te vjeter 15 Dhjetor, 2016Lini një koment Turizmi Nje zbulim arkeologjik Teatri i Butrintit Shpella e teatrit shtrihet brenda një strukture katrore, e mbështetur nga mure anësore të përforcuara me qoshe, në imitim të një modeli të njohur të teatrit në Dodona. Shkallët kanë pesë ndarje, të ndërtuar me gurë të mëdhenj, me një gjatësi rreth 1 metër. Ndarja e ulseve bëhej sipas statusit, ku në rreshtat e para pranë skenës uleshin njerëzit më autoritarë, me hapsirë të posaçme për të shlodhur këmbët.[1]. Mendohet se teatri kishte një kapacitet prej 2500 vendesh, u ndërtua në shek IV-III-të para Krishtit, zbulimi i tij zgjati për rreth 4 vjet nga Ugolini ndodhet në anën jugore të Akropolit të qytetit. Përbëhet nga vendet e ndenjes, skena dhe orkestra. Kishte 19 rreshta me blloqe guri që shërbenin si ndenjëse dhe 3-4 radhë në krye. Janë ruajtur të plota 13 shkallët e para. Për të kaluar midis rreshtëve shërbenin 6 palë shkallë guri në fillim zbukuroheshin me dy putra Luani. Sfondi para skenës përbëhet nga një mur i lartë me tre harqe me zbukurime mermeri, aty vendoseshin shtatore sipas modeleve të kohës. Sheshi i skenës u shtrua me rrasa guri në periudhën Osmane. Para shkallëve gjendet vendi i orkestrës ka formën e një harku është e shtruar me gurë gëlqeror me forme kuadrati. Skena është e ngritur më lartë se sheshi i orkestrës. Skena përbëhet nga dy mjedise : paraskena dhe prapaskena. Në prapaskenë ndodhen korridoret e ngushta që shërbenin për hyrjen dhe lëvizjen e aktorëve këtu gjenden edhe disa mbishkrime për lirimin e skllevërve. Thuhet që janë liruar shumë skllevër një pjesë e të cilëve ishin gra. 15 Dhjetor, 2016Lini një koment Turizmi Mos hezitoni ta vizitoni! Turistët kishin nderin të shikonin qytetin antik të Butrintit, një vend që ja vlen të nxjerrësh nga xhepi disa të holla, për të prekur nga afër mrekullinë, plot gjelbërim dhe pastërti.Drejtori i Parkut Kombëtarë Arkeologjik të Butrinit, Ylli Cerova, një njohës i mirë i objekteve monumentare, gjen kohë të japin variantin e tij, për sa i përket funksionimit të këtij parku.“Sivjet, në dispozicion të vizitorëve vendas dhe të huaj janë ngritur tetë sheshe pushimi, që të gjitha prej druri gjatë rrugëtimit të tyre brenda qytetit antik”, shprehet Cerova.I vëmendshëm në çdo kohë dhe vazhdimisht i interesuar për vizitorët, Cerova ka menduar për çdo detaje. Përveç çlodhjes, vizitorët nga shesh pushimet mund të shijojnë bukuritë e natyrës së zonës në drejtim të Diaporitit, që ndodhet në bregun lindor të liqenit të Butrintit dhe të Konispolit, në skajin më jugor të vendit. 1 Dhjetor, 2016Lini një koment Turizmi Shtrirja gjeografike Ndër më të rëndësishmit janë rrënojat e qytetit antik të Butrintit, i cili ndodhet nën mbrojtien ndërkombëtare të UNESCO-s. Butriniti gjendet në skajin jugor të liqenit të Butrinit ( në antikitet i njohur me emërtimin Pelodës) në një distancë prej 18 km larg nga qyteti i Sarandës. Ai është një prej pikave më të rëndësishme arkeologjike të Shqipërisë. Butrinit ishte një qytet i lashte në Epir që përmëndet që në shek.VII B.C. si një qëndër e fortifikuar. Krahas statusit të UNESCOS që prej vitit 2000 Butrinit është shpallur gjithashtu Park Kombëtar. Objektet kryesore për tu vizituar Butrinti janë Tempulli i Aeskulapiusit ( Perëndia e shëndetit) shek II A.D. , theatri me 1.500 vende (shek III B.C), pagëzorja e cila është një monument paloeokristian dhe për nga madhësia është e dyta pas asaj së Shën Sofisë në Stamboll, nymfeu, banjat, bazilika, porta e Luanit, porta e liqenit ,kulla Veneciane, kalaja e Ali Pashait etj. Një seri objektesh gjenden në Muzeun e Butrinit 1 Dhjetor, 2016Lini një koment Mbrojtja nga UNESCO Mbrojtja nga UNESCO Në kuadrin e ndihmës europiane të para-aderimit IPA, nëpërmjet përfshirjes në projektin EX.PO.AUS., Parku Arkeologjik i Butrintit është bërë pjesë e rrjetit të 12 siteve të UNESCO-s, që shtrihen në shtatë vende që lagen nga deti Adriatik. Lajmi është bërë i ditur në kuadrin e ditëve kombëtare të trashëgimisë kulturore nga Gjergji Mano, drejtor i Zyrës së Administrimit dhe Koordinimit të Parkut Arkeologjik të Butrintit gjatë një takimi me përfaqësues të medias në Butrint. Sipas tij, projekti “Rritja e potencialeve të siteve të UNESCO-s në Adriatik” synon të krijojë dhe të eksperimentojë strategji të reja dhe afatgjata që synojnë menaxhimin dhe vlerësimin e siteve të UNESCO-s në Adriatik, në përpjekje për të trajtuar idetë, mjetet dhe veprimet e reja për të menaxhuar në një mënyrë më të mirë këto vende dhe për të arritur një vlerësim të qëndrueshëm ekonomik të tyre, për më tepër nga pikëpamja ekologjike, e efikasitetit dhe e energjisë së rinovueshme” 1 Dhjetor, 2016Lini një koment Karakteristikat e qytetit antik Karakteristikat e qytetit antik Butrinti, ose me emrin e lashtë Buthrotum, shtrihet në jugperëndim të Shqipërisë, 20 km në jug të portit modern të Sarandës. Pozicioni i tij është spektakolar: Qyteti i lashtë okupon pjesën kryesore të kodrës që lagej nga kanali Vivari, një rrugë e ngushtë ujore që sot lidh Korfuzin, 4 km në perëndim të Butrintit, me liqenin e brendshëm me ujë të kripur. Rrëzë një pllaje në jug të kanalit shtrihet një tokë djerrë e tharë nga ujërat që ndan Butrintin nga një sërë malesh, të cilat shtrihen përgjatë kufirit jugor shqiptaro-grek.Riviera është pa dyshim një nga zonat më të bukura dhe më të paprekura të të gjithë Shqipërisë. Brigjet e Adriatikut dhe Jonit kanë një bukuri shokuese. Palmat dhe pemët me ullinj dominojnë peisazhin duke i dhuruar një bukuri karakteristike mesdhetare. Panorama e detit, varieteti i florës, i favorizuar nga klima e butë, e bën Sarandën një qendër të preferuar për pushime dhe rikrijim dhe një qytet të rëndësishëm turistik. Turistët nga Korfuzi zbarkojnë këtu me tragete. Ka një linjë të përditshme autobuzash nga Saranda në Butrinit. Në vitin 2000 Butrinti priti mëse 30 mijë vizitorë të huaj. Qyteti antik, është padyshim një nga bukuritë më me vlerë të rivierës shqiptare dhe një nga destinacionet më të rrahura, jo vetëm nga turistë të huaj, por edhe nga vetë shqiptarët. Historia, gërshetohet këtu me artin antik dhe rrethohet nga një bukuri e mahnitshme mesdhetare, duke zënë një vend të rëndësishëm në kujtimet e atyre që e kanë shijuar nga afër dhe në ëndrrat e atyre që kanë dëgjuar të flitet për të. 1 Dhjetor, 2016Lini një koment Histori dhe mitet Historia dhe mitet Butrinti është një mikrokozmos i historisë së Mesdheut, që prezanton ngritjet dhe uljet e perandorive të mëdha që kanë mbizotëruar në rajon. Sot është një amalgamë e monumenteve që prezantojnë një hapësirë me mbi 2000 vjetë nga tempujt helenikë të shek. 4 para Kr. deri në kalatë osmane të fillimit të shek. 19. Në bazë të mitologjisë klasike, Buthrotum u ndërtua nga mërgimtarët që ikën pasi ra Troja. Me të arritur, djali i Priamit, Helenusi, sakrifikoi një dem, i cili përpëlitej i plagosur dhe ngordhi në breg. Duke e marrë këtë si një shenjë të mbarë, vendi u quajt Buthrotum që do të thotë “dem i plagosur”.

Jennifer Lopez zbulon planet e veçanta të pushimeve mes divorcit të Ben Affleck Çifti u nda në gusht 2024 pas dy vitesh martesë Faye James 7 nëntor 2024, ora 12:20 GMT Ndani këtë: Jennifer Lopez do të kalojë sezonin e festave larg ish-bashkëshortit të saj, Ben Affleck , për herë të parë që nga ndarja e tyre shokuese në gusht 2024 . 55-vjeçarja zbuloi për People se Krishtlindjet këtë vit do të jenë një çështje e përqendruar te familja, me motrën e saj Lynda dhe nënën e saj Guadalupe që do të vijnë për të kaluar kohë me të. “Mezi pres të kaloj kohë me fëmijët e mi dhe familjen time që vijnë nga Bregu Lindor”, tha ajo për botimin. Ajo ndan binjakët 16-vjeçarë Max dhe Emme me ish-bashkëshortin e saj, Marc Anthony. “Pushimet janë një kohë kaq e veçantë për ne dhe ato kanë qenë gjithmonë që kur isha e vogël”. "Dhe me të vërtetë pres me padurim ato momente kur mund të jem me motrat e mia dhe thjesht të pushoj dhe të argëtohem dhe të krijoj kujtime të reja. " Sezoni i trashë është i preferuari i Jennifer-it, siç tha ajo për People . "Më pëlqejnë të gjitha dekorimet, çokollatën e nxehtë, muzikën dhe ushqimin, dhe jam një nga ata njerëz që me të vërtetë përpiqem t'i krijojë një libër tregimesh për fëmijët e mi me të gjitha ato gjëra. Unë jam pinjoll për pushime ” , tha ajo. Jennifer Lopez merr pjesë në shfaqjen speciale "Unstoppable" në Mbretërinë e Bashkuar në Sheshin Cineworld Leicester më 05 nëntor 2024 në Londër, Angli. "Unstoppable" nga Amazon MGM Studios do të shfaqet në kinematë e Mbretërisë së Bashkuar më 6 dhjetor 2024 dhe në Prime Video më 16 janar 2025. (Foto nga Mike Marsland/Getty Images për Prime Video)© Mike Marsland Aktorja do t'i kalojë pushimet me familjen e saj në Bregun Perëndimor J-Lo paraqiti kërkesën për divorc nga aktori i Batman pas dy vitesh martesë, duke i dhënë fund lidhjes së tyre, e cila zgjati dekada që nga momenti kur u takuan për herë të parë. Ajo shpjegoi se që nga divorci i saj, nëna e dy fëmijëve është fokusuar në shpirtëroren e saj dhe është rilidhur me brendësinë e saj. "Unë mendoj se shumë prej tyre ka të bëjë me një lidhje më të thellë me veten dhe me Zotin, duke u siguruar që po kontrollojmë me veten tonë, në mënyrë që të jemi të mrekullueshëm për këdo që duam rreth nesh, " tha ajo. Jennifer ka dy motra, Lynda dhe Leslie© Kevin Mazur/JLo Jennifer ka dy motra, Lynda dhe Leslie Ajo zbuloi se "po vendos gjithashtu synimet e mia për të shtyrë kufijtë e mi në mënyrë krijuese dhe për të parë se ku më çon kjo, qoftë përmes aktrimit apo muzikës apo prodhimit apo zgjerimit të JLo Beauty " . " Dua të vazhdoj të sfidoj veten për të evoluar dhe për të provuar gjëra të reja, ndërkohë që jam besnike ndaj asaj që jam dhe atyre që dua. " Aktorja sigurisht që po evoluon pasi po merr bujë rreth filmit të saj të ri Unstoppable , i cili do të dalë në kinema në dhjetor. Jennifer Lopez po tregon aftësitë e saj të mahnitshme në aktrim© ANACARBALLOSA J-Lo po vlerësohet për performancën e saj në filmin e saj të ri Unstoppable Këngëtarja e "Jenny from the Block " luan në film si Judy Robles, nëna e Anthony Robles, i cili lindi vetëm me një këmbë dhe u bë një mundës kampion. E pandalshme i siguron Jennifer-it një lidhje të mëtejshme me ish-bashkëshortin e saj , pasi Artists Equity, kompania e prodhimit të Benit që ai ndan me bashkëpunëtorin dhe mikun e vjetër Matt Damon, prodhoi filmin. "Jennifer është spektakolare, " tha Ben në një intervistë për Entertainment Tonight , duke thyer heshtjen për ish-gruan e tij që nga ndarja e tyre pak më shumë se dy muaj më parë. "Ne besuam në njerëzit e duhur, dhe e Pandalshme është një shembull tjetër i kësaj. " Jennifer Lopez Ben Affleck në festivalin e filmit në Venecia© Getty Çifti ishte i martuar për dy vjet përpara se të ndaheshin në gusht 2024 Regjisori i filmit, William Goldenberg, lavdëroi çiftin për sjelljen profesionale në xhirime, pavarësisht prishjes së martesës. “Gjithmonë ka qenë për filmin dhe kjo është punë e tyre personale, ” tha ai për E! Lajmet në shtator. "Ne thjesht e mbajtëm atë për filmin. Ne thjesht e mbajtëm vëmendjen e saj tek çmimi." Ben dhe Jennifer u lidhën për herë të parë në vitin 2002 në xhirimet e filmit të tyre, Gigli , përpara se të fejoheshin në nëntor të atij viti. Çifti fatkeqësisht anuloi dasmën e tyre në 2004 dhe vazhdoi të martohej me njerëz të tjerë përpara se të rilidheshin në prill 2021.

Pse Aristoteli mendonte që Filozofia është qëllimi më i lartë i njeriut Monte Johnson Fjala Ergon në greqisht do të thotë “punë” ose “detyrë”, ose “produkt”, ose “funksion”. Termi përdoret kryesisht në kuptimin e artefakteve, ose aftësive. Kështu, “ergon”-i i një sharre është që të presë drurin. “Ergon”-i i një shtëpie është të të mbrojë nga moti i keq, apo hajdutët. “Ergon”-i i një arkitekti është të ndërtojë shtëpi. Një tjetër term i lidhur me këtë, është Aretê, që do të thotë ekselencë, ose virtyt. Ekselenca e një sharre është mprehtësia, përderisa funksioni i saj është të presë drurin. Ekselenca e një shtëpie është stabiliteti dhe siguria, përderisa funksioni i saj është mbrojtja. Ekselenca e një arkitekti është ndërtimi i shtëpive të mira. A kanë qeniet njerëzore një “ergon”, apo një “funksion”? Dhe nëse po, a kanë ata edhe një Aretê apo Ekselencë korresponduese? Aristoteli mendon që po, dhe argumentimi i tij na ndihmon që të mendojmë më qartë mbi qëllimin e jetës së njeriut. Por përpara se të diskutojmë mbi argumentin e ergonit, na duhet të diskutojmë disa supozime mbi natyrën e jetës. Aristoteli rendiste katër klasa të qenieve të gjalla. Bimët, kafshët, njerëzit dhe perënditë. Për një moment, do i lëmë mënjanë perënditë. Aristoteli i përcaktonte qeniet e gjalla në bazë të aftësive të tyre.  Bimët kanë aftësinë të rriten, të përdorin energji dhe të riprodhohen. Pra kur një bimë po rritet në mënyrën e duhur, duke shtyrë më thellë rrënjët e veta, nxjerrë gjethe dhe lule dhe prodhuar frute, ne themi që ajo është duke lulëzuar. Kopshtarët e dinë se çfarë është mirë dhe keq për bimët, domethënë çfarë gjërash ndihmojnë dhe çfarë gjërash dëmtojnë. Për bimët, nuk është çështje opinioni se çfarë është e mirë dhe çfarë e keqe për to, por është çështje faktesh shkencore. Bimë të ndryshme mund të kërkojnë lloje të ndryshme ushqyesish, apo sasi të ndryshme hije dhe uji, por për çdo bimë mund të themi që ka një ecuri bazuar në aktivitetet e lidhura me aftësitë e saj.  Kafshët janë pak a shumë si bimë të superfuqishme. Edhe ato kanë aftësinë të rriten, të përdorin ushqimin dhe të riprodhohen, këto gjëra janë njësoj të rëndësishme për kafshët, sa janë edhe për bimët, gjë që mund ta konfirmojnë veterinerët dhe zoologët, por kafshët kanë edhe aftësi të tjera, më të forta dhe më të lartësuara. Për shembull kafshët ndryshe nga bimët, mund të lëvizin nëpër hapësirë. Kafshët që nuk e bëjnë këtë, qoftë për shkak të defekteve fizike apo për shkak se janë futur në kafaz, mund të thuhet se nuk po ecin mirë. Për këtë arsye, aktivistët e të drejtave të kafshëve bëjnë fushata për më shumë hapësirë për to, apo për kafaze më të mëdhenj. Kjo sepse është e qartë që është më mirë për kafshët të ushtrojnë aftësinë e tyre për të lëvizur. Më e rëndësishmja, kafshët kanë aftësinë e perceptimit. Ato mund të ndjejnë të nxehtin dhe të ftohtin, të nuhasin, të shijojnë, të dëgjojnë dhe të shikojnë dhe disa prej tyre janë në gjendje të bëjnë të gjitha këto gjëra. Kafshët që nuk munden të shikojnë, edhe pse pjesëtarë të species së tyre janë normalisht të afta ta bëjnë këtë, mendohet që nuk po ecin aq mirë sa kushërinjtë e tyre që munden. Bashkë me aftësinë për të ndjerë, vjen dhe aftësia për të ndjerë dhimbje dhe kënaqësi, e si pasojë edhe oreksi apo kundërshtimi. Këto janë aftësi që lidhen me aftësinë e kafshëve për të lëvizur vetë, përderisa ato ndjekin gjëra për të cilat kanë uri dhe shmangin gjëra që mund të pengojnë aktivitetet e tyre të natyrshme.  Një kafshë mund të mos bëjë mirë nëse i mungojnë aftësitë e veta të ngjashme me bimët, apo më saktë aftësitë vegjetuese, por edhe nëse është në rregull me ato aftësi, nuk mund të thuhet se po lulëzon, nëse pengohet kur vjen puna tek lëvizja apo ndjesitë.  Për shembull, nëse një kafshë ndjen shumë dhimbje, apo nuk është në gjendje të shuajë urinë e saj, për shkak të lëndimeve në organet e lëvizjes, ajo kafshë mund të thuhet se nuk po bën mirë. Që një kafshë të lulëzojë, ajo duhet të jetë në gjendje të lëvizë dhe ta ndjejë botën në një mënyrë që prodhon për të kënaqësi ose të paktën, më shumë kënaqësi se sa dhimbje.  Tani të kalojmë tek njerëzit. Njerëzit janë kafshë. Kafshë me superfuqi. Por rrallëherë theksohet që ne jemi edhe bimë. Pra ne, ashtu si kafshët e tjera, kemi edhe aftësitë e bimëve, rritjen, ushqimin dhe riprodhimin, dhe ne na duhet që t’i ushtrojmë këto aftësi, nëse duam të jetojmë. Dhe ashtu si kafshët e tjera, ne kemi aftësinë të lëvizim dhe të shqisave e të ndjerit. Si kënaqësia e dhimbja, apo oreksi. E gjithë jeta është e lidhur thellë në këtë mënyrë. Por njerëzit kanë gjithashtu aftësi unike, që kafshët e tjera nuk i kanë. Më e rëndësishmja, aftësia për të arsyetuar dhe për të përdorur gjuhën.  Këto aftësi na mundësojnë të kultivojmë miqësi dhe marrëdhënie sociale. Të ndërtojmë dhe kontribuojmë për struktura politike, të planifikojmë për të ardhmen, të modifikojmë orekset dhe dëshirat tona, të edukojmë fëmijët tanë, të bëjmë muzikë dhe të zgjidhim ushtrime matematikore, e madje edhe të mendojmë për natyrën e universit apo qëllimin e jetës së njeriut. Nëse një njeri nuk i ka këto aftësi, atëherë i mungojnë gjëra të rëndësishme i asaj që do të thotë të jesh njeri. E nëse gjithashtu u mungojnë edhe aftësitë e kafshëve, atëherë i shohim si njerëz në gjendje vegjetuese.  Tani që kemi të qarta këto gjëra, mund të fillojmë të mendojmë se çfarë, sipas Aristotelit, është qëllimi apo ergoni, i qenies njerëzore? Ne nuk jemi bimë, ndaj aftësitë tona bimore për riprodhim, rritje dhe ushqim nuk mund të jenë qëllimet finale të jetës sonë. Po kështu, thjeshtë shqisat, oreksi dhe përmbushja e kënaqësive tona trupore nuk mund të jenë qëllimi i jetës sonë. Ajo që i bën lopët dhe derrat të lulëzojnë, nuk mund të jetë e njëjta që i bën njerëzit të lulëzojnë. Prandaj se themi aftësitë për të përdorur arsyen dhe gjuhën, janë ato që na përcaktojnë ne njerëzve. Prandaj Aristoteli e quante qenien njerëzore, si një kafshë që arsyeton, gjë e cila reflektohet në emrin modern për specien tonë: Homo Sapiens.  Pra, formimi i miqësive dhe marrëdhënieve sociale, kontrollimi i orekseve dhe emocioneve, kultivimi i virtyteve morale dhe intelektuale, dhe vëzhgimi i kozmosit dhe vendit tonë në të, janë aktivitetet që, për shkak se korrespondojnë me aftësitë tona më të larta dhe unike, i japin kuptim jetës së njeriut, dhe përbëjnë lulëzimin tonë si qenie të gjalla. Gjërat që janë të mira për ne burojnë prej këtyre. Në fakt, aktiviteti më i lartë i mundshëm për ne, ai që Aristoteli e quan prej perëndie, është filozofia. Ajo përfshin ushtrimin e pastër të arsyes dhe mendimit, ashtu siç perënditë angazhohen vazhdimisht në këto aktivitete, sipas Aristotelit. Dhe filozofia angazhohet në arsye dhe mendim jo vetëm për t’i shërbyer nevojave tona vegjetuese dhe kafshërore, por edhe për hir të të jetuarit të një jete humane. Për këtë arsye, Aristoteli mendonte se të merresh me filozofi është qëllimi final i ekzistencës njerëzore. Monte Johnson është profesor në Universitetin e Kalifornisë, San Diego/ AEON – Bota.al

“Zonja e Parë”, Trump falenderon bashkëshorten dhe familjen: Kanë bërë punë të jashtëzakonshme 06/11/2024 08:46 Donald Trump, në fjalimin e fitores, falenderoi bashkëshorten e tij, Melania Trump, për të cilën tha se ka bërë një punë në jashtëzakonshme gjatë fushatës zgjedhore. “Dua të falenderoj gruan time të bukur, Melania, Zonjën e Parë. Që ka librin nr.1 best seller në vend, ka bërë një punë të jashtëzakonshme, punon shumë fort të ndihmojë njerëz. Falenderoj familjen, fëmijët tanë të jashtëzakonshëm. Falenderoj babain që na mungon, mamanë e Melanias, ishte një grua e jashtëzakonshme “, u shpreh Trump. Donald Trump është tani është në prag të rikthimit të Shtëpisë së Bardhë dhe emërimit si presidenti i 47-të i Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Shqiponjat në prag të zhdukjes, studiuesit: Pa to kafshët e ngordhura do të përhapin baktere, rrezikohet shpërthimi sëmundjeve “Shqiponjat janë drejt zhdukjes për shkak të shumë problemeve që lidhen me mjedisin”, kështu paralajmërojnë studiuesit në lidhje me këtë situatë. Afrika Sub-Sahariane është shtëpia e katër llojeve të shkabvea të rrezikuara në mënyrë kritike. Në Afrikën e Jugut, një organizatë jofitimprurës i ruajtjes dhe rehabilitimit, po punon për të mbrojtur këta zogj magjepsës. Muajin e kaluar, organizata zhvendosi një përzierje prej 160 shkabash të Kepit dhe Afrikës në Rezervën e Lojërave Private Shamëari në Kepin Lindor. Operacioni përfshiu mbi 50 njerëz, kompaninë logjistike DHL dhe ËeËild Africa, një OJQ e specializuar në rihapjen dhe zhvendosjen e kafshëve. Shumë nga zogjtë u rehabilituan nga qendra, produkt i programit të saj të mbarështimit. Masa vjen me shpresën për të plotësuar numrin e shkabave në natyrë dhe për të krijuar popullata të reja, duke reduktuar gjithashtu rrezikun që zogjtë të bien viktimë e sëmundjeve në mjedisin me densitet të lartë të qendrës. “Unë pata një mundësi të rrisja me dorë një shkabë që e kemi ende sot. Ai ishte 10 ditësh dhe më futej në duar dhe unë i kam duar mjaft të vogla. Pikërisht në atë moment kuptova se sa të brishtë dhe të keqkuptuar ishin speciet”, tha Kerri Wolter, themelues dhe drejtues i organizatës. Qendra është kujdesur për mbi 1600 shqiponja, që nga hapja e saj, të cilat përfshijnë rehabilitimin, mbarështimin dhe përhapjen. Për sa i përket përkufizimeve që shqiponjat janë shpendë të pistë, Wolter e dha një përgjigje, e cila tregon të kundërtën. “Shkaba janë të përpiktë për pastërtinë e tyre. Ata shpenzojnë orë të tëra duke pastruar pendët e tyre pasi ushqehen, sepse ato pendë duhet të jenë aq të thjeshta dhe të pastruara për fluturim. Ata nuk përplasen si zogjtë e tjerë, ata fluturojnë lart”, tha ai. CNN shkruan se sipas studiuesve, në një botë pa shkaba, kafshët e ngordhura natyrisht do të largoheshin më ngadalë nga mjedisi. Kjo do të rezultojë në një “akumulim të baktereve të dëmshme dhe patogjenëve të tjerë që mund të çojnë në shpërthime sëmundjesh në popullatat njerëzore dhe shtazore, veçanërisht në vendet me sisteme të dobëta heqjeje. Shqiponjat kanë një rol thelbësor në shumë ekosisteme, duke parandaluar transmetimin e sëmundjeve te kafshët e tjera përmes konsumimit të kufomave nga ana e tyre. Megjithatë, në vend që të mbrohet si një aleat në luftën kundër shpërthimit të sëmundjes, shkaba e gjen veten të gjuajtur dhe të keqtrajtuar në pjesë të Afrikës. Një studim i botuar në fillim të këtij viti mbi grabitqarët e savanës afrikane, të cilët përfshijnë shkaba, zbuloi se ka një rënie të dukshme të numrit të tyre. Disa persona në Afrikën e Jugut vrasin shkaba në mënyra të ndryshme, përfshirë atë të helmimit.

“Gjithmonë i pres me padurim festat”, Lopez: Ka qenë një vit intensiv për mua, dua të vazhdoj të sfidoj veten dhe të provoj gjëra të reja 07 Nëntor, 2024 09:41 Lopez 1 Madhësia e tekstit: Jennifer Lopez mezi po pret sezonin e festave pas një viti të vështirë dhe divorcin nga Ben Affleck. Në një intervistë për People, këngëtarja dhe aktorja 55-vjeçare ka folur për pritjen e saj për t’i kaluar pushimet me fëmijët dhe familjen e saj, të cilët do të vijnë për vizitë nga Bregu Lindor. War Thunder - Register now for free and play against over 75 Million real Players War Thunder Shooter Action MMO Crossout Sponsored Links “Ka qenë një vit mjaft intensiv për mua dhe mezi pres të kaloj kohë me fëmijët dhe familjen time ”, tha ajo, duke shpjeguar se pushimet kanë qenë të veçanta që kur ishte fëmijë. “Gjithmonë i pres me padurim këto momente kur mund të jem me motrat e mia, të pushoj dhe të krijoj kujtime të reja”. Lopez ka dy fëmijë, 16-vjeçarin Max dhe Em, nga martesa e saj me Marc Anthony. Siç e përshkruan ajo, pushimet janë periudha kur ajo ngadalëson ritmin e përditshmërisë dhe kalon më shumë kohë me të dashurit e saj. “Ne nuk mund të takohemi gjatë gjithë vitit, kështu që atëherë mund të flasim për atë që të gjithë po bëjnë dhe si është jeta e tyre,” tha ajo. “Është vetëm një moment i bukur, po e shijoj shumë”. “Unë jam një nga ata njerëz që me të vërtetë përpiqem të krijoj një mjedis përrallor për fëmijët e mi me të gjitha këto elemente,” shpjegoi ajo. Siç tha më pas, Lopez shpreson për “një lidhje më të thellë me veten dhe me Zotin”, duke shpresuar ta arrijë këtë duke u siguruar që ajo të “ripërtërihet” në mënyrë që të jetë “më e mirë për të gjithë ata rreth saj”. Pas anulimit të turneut të saj “This Is Me… Live” në maj për t’u fokusuar në jetën e saj personale, ajo zbuloi se synon “të eksplorojë në mënyrë krijuese kufijtë e saj, pavarësisht nëse kjo do të thotë aktrim, muzikë, prodhim apo zgjerim nga JLo Beauty”. “Dua të vazhdoj të sfidoj veten për të evoluar dhe provuar gjëra të reja, duke qëndruar gjithmonë besnike ndaj asaj që jam dhe asaj që dua ”, shtoi ajo. (BalkanWeb)

William Shakespeare U lind më 23 prill 1564 Stratford Vdiq më 23 prill 1616 Stratford-upon-Avon, Warwickshire, Angli Gjinitë letrare Dramë William Shakespeare (shqiptimi: Uiljëm Sheikspië, në letërsinë shqipe i njohur si Uiliam Shekspir) ishte një dramaturg anglez që lindi më 23 prill 1564 në Stratford mbi Avon dhe vdiq më 23 prill 1616 në po të njëjtin qytet. Uilliam Shekspir e ngriti artin poetik në majat më të larta. Kur flitet për të shumë pak autor i qëndrojnë përkrah dhe asnjë përsipër. Studimet, analizat dhe komentet rreth tij janë të panumërta, por përfundimi është i njejtë: vepra shekspirane është e admirueshme si tërësi dhe në të tërë përbërësit e veçantë. Vepra e tij së bashku me Biblën dhe Deklaratën e të Drejtave të Njeriut janë shtyllat në të cilat ngritet identiteti i Evropës historike. Shekspiri konsiderohet si shkrimtari më i shkëlqyer i gjuhës angleze, në mënyrë absolute, një ndër shkrimtarët më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Njeri nder shkrimtarët me te famshem ne bote. Ai ka qenë komediograf, dramaturg, por edhe aktor. Ai jo vetëm që shkroi disa tragjedi të jashtëzakonshme të cilat hynë në historinë e letërsisë botërore, por edhe shumë komedi dëfryese që nuk u shfaqen kurrë nëpër skenat angleze. Biografia Ishte i biri i një tregtari jo fort të pasur dhe lindi në familje me shumë fëmijë në Stratford-mbi-Ejvën, me 23 prill 1564. Uiliami ishte fëmija i tretë i John dhe Mary Shakespeare. Nga tetë fëmijët e tyre mbijetuan katër, dy prej të cilëve u bënë aktorë: Uiliami dhe vëllai i tij më i vogël Edmund i lindur më 1580, i cili shkoi me të në Londër. Dihet se studioi në shkollën e vendlindjës, ku u njoh me mjeshtrat greqishtfolës dhe latinë, por nuk dihet se deri në cilin vit e vazhdoi shkollimin aty. Pengesë për vazhdimin e studimeve padyshim ishte martesa në moshë të re kur ishte vetëm 18 vjeç me Ana Hethuejn, që ishte disa vite më e madhe se ai. Me të shoqen kishte 3 fëmijë: një djalë me emrin Hamnet i cili vdiq në moshën 11 vjeçare duke i lënë prindërit shumë të pikëlluar dhe dy vajza Suzana dhe Judita të cilat Shekspiri i donte shumë. 4 vite pas martesës u largua përfundimisht nga vendlindja dhe u vendos në Londër. Për vitet e para të qëndrimit të tij në Londër nuk ka dokumentime të sakta. Por në vitin 1592 del se emri i tij njihej në Londër, si autor dramatik dhe aktorë. Vepra e tij e parë drama historike, Henriku VI u shfaq po në këtë vit. Shekspiri përparoi shpejt në mjedisin londinez falë mbështetjes së kontit Sauthemton. Më 1597 bashkëthemeloi teatrin “Globus” ku do të ishte dhe aktorë e ku do të luheshin pjesët e tij më të mëdha. Londra ishte e mbushur me teatro por më i suksesshmi dhe me namin më të madh ishte teatri “Globus”. Deri në vitin 1612 kur ai u largua nga Londra për t’u tërhequr në Straford, për studiuesit jeta e tij do të jetë e barabartë me veprimtarinë skenike. Më 1616 ai përpiloi testamentin e tij dhe vdiq pas një muaji, u varros në vendlindje. Teatri Elizabetian Veprimtaria dramatike e Shekspirit u zhvillua në kuadër të teatrit elizabetian dhe ka si kuadër historik mbretërimin e Elizabetës I (1558 – 1603). Kjo epokë njihet dhe si epoka e artë e teatrit anglez. Përkrah teatrit klasik, ky teatër përbën dukurinë më të rëndësishme e më të mrekullueshme për teatrin botëror në përgjithësi. Në këtë periudhë lëvrohen të gjitha llojet e dramatikës me të njejtin sukses madje pasurohen me elemente të reja. Por kulmin e arrin tragjedia, e cila i paraqet heronjët para konfliktesh e dilemash të skajshme, prej të cilave dilet me vullnet e forcë shpirtërore të paepur ose dalja nuk ekziston fare. Teatri Shekspirian Gjatë krijimtarisë së tij, Shekspiri realizoi 37 vepra për teatrin, nga të cilat 13 tragjedi, 10 drama historike dhe 14 komedi. Pjesa tjetër e krijimtarisë përfshinë 154 sonete që mbahen si realizimi poetik më i çmueshëm i gjithë kësaj periudhe dhe 2 poema të gjata. Periudhat kryesore Prodhimi dramatik i Shekspirit njeh katër periudha kryesore: Periudha e rinisë: mbizotërojnë dramat historike dhe komeditë. Titujt më të njohur janë: „Ëndrra e një nate vere” dhe „Romeo dhe Zhuljeta“. Periudha e pjekurisë: mbahet si periudha e komedive të mëdha të tilla si: ”Shumë zhurmë për asgjë” dhe “Nata e dymbëdhjetë”. Periudha e pesimizmit: gjatë kësaj periudhe shkroi disa nga tragjeditë më të mëdha që janë kurora më e çmuar e teatrit shekspirian. Titujt më të njohur janë: “Hamlet”,“Makbeth” dhe “Otello”. Periudha e pajtimit: është periudha e fundit kur dramaturgu i madh i tërhequr në vendlindje, shkruan pjesët e njohura si tragjikomedi. Aftësia e tij qëndronte në të hedhurit e rrëfimit përtej, për të përshkruar kështu pamjet e brendshme dhe të thella të natyrës njerëzore. Mendohet se pjesën më të madhe të veprave të tij t’i ketë shkruar midis viteve 1585 1611, edhe pse kronologjia e veprave që i atribuohen atij nuk njihen me saktësi, duke shkaktuar kështu mangësi në lidhje me hartimin e një biografie të thellë dhe të plotë për këtë figurë madhështore të letërsisë. Vepra të shquara Hamleti, Romeo e Zhuljeta, Henriku IV, Makbeth, Shumë zhurmë për asgjë, Nata e dymbëdhjetë, Mundimet e kota të dashurisë, Othello, Antoni e Kleopatra, Simberlini, Përralla dimërore, Stuhia, Mbreti Lir, Jul Cezari Kuriozitete Shekspiri përdori rreth 20 mijë unitete gjuhësore ndërkohë që fjalori aktiv i njeriut të epokës nuk përmbante më shumë se 1500 fjalë. Kishte një gjuhë jashtëzakonisht te gjallë dhe të pasur. Përdorte neologjizmat, lojërat e fjalëve dhe fjalë me shumë kuptime. Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë William Shakespeare

Vilma Proko Qendra e Studimeve dhe Publikimeve per Arbèreshèt. RRUGËTIMI I NJË MISIONARI: ATË ANTONIO BELLUSCI - MODEL PËRKUSHTIMI PËR ARBËRORËT DHE ARBËRINË Arbëria e Arbëreshëve ngjason me një grua, e cila mban veshur një fustan të sajuar nga fijet e mitit e të historisë, të stolisur me perla “të gjakut të shprishur”, të zbukuruar me lule të egra, ku dielli dimëror derdh pikëza të arta. Flladi i kujtimeve vjen si një serenatë me motivin e Moresë dhe koha vijon të lërë gjurmët e saj. Arbëreshit i veshën tipare greke, por në ofshamën e zërit të lodhur rrëfehet historia e tij e largët, e lashtë, ku shpirti mbledh në amforën e vet antike arbëreshët madhështorë. Një “stoli tinëzake” është asimilimi i tyre; një piton, që po i tkurr, duke i shndërruar ata në një fragment jo më të madh se një pullë poste, por të mos harrojmë: janë ende 50 kartolina, plot 50 puzzle-a gjigantë arbërorë në tokën italiane. Atë Antonio Belushi (Bellusci) një nga Patriarkët e fundit të mëdhenj të Botës Arbëreshe ka qenë dhe mbetet jo thjesht një udhëheqës shpirtëror për Arbëreshët në Itali e gjetkë, por edhe për Arvanitasit në Greqi, për të cilët la pas të dhëna thelbësore. Ishte një dijetar, kërkues e studiues me zemër e shpirt të madh! Si prift famullitar, mësues, shkrimtar, publicist, etnolog, gazetar dhe historian prej më shumë se gjysmë shekulli, me urtësi, pasion dhe përkushtim, punoi për njohjen, ruajtjen dhe zhvillimin e kulturës, historisë, gjuhës dhe zakoneve të popullit arbëror dhe u shqua për veprimtarinë e paepur në përçimin dhe forcimin e identitetit kombëtar shqiptar. Plot kontribute të jashtëzakonshme si rrallëkush, do ta cilësonte prof. Kristaq Jorgo në statusin e tij në face book (20 qershor 2024), me rastin e vajtjes në amshim të Tij. Në shtatorin e 2021-shit, gjatë një seance të Kuvendit të Parë të Studimeve Arbëreshe, organizuar nga Qendra e Studimeve dhe Publikimeve për Arbëreshët (QSPA), citoj studiuesin Jorgo: “...përshëndeti Kuvendin nga larg i ndrituri Papas Belushi shoqëruar nga e motra, znj. Rina. Transkriptova fillimin e fundin e asaj përshëndetjeje të mrekullueshme që nisi e u mbyll me këngë e ngjalli emocione të rralla si dhe fjalët e mirënjohjes që iu shpreha Papas Belushit dhe së Motrës në emrin e pjesëmarrësve. ---------- Papas Antonio Belushi: Faleminderit të gjithëve juve, vëllezër të dashur! Ju kam në zëmrë e ju falënderoj shumë-shumë për këtë nderim të madh që më jipni sot. Fatkeqësisht nuk pata mundësi të vij në Tiranë. Po këtu, te shpia ime, bashkë me motrën time fillomi kështu këtë bisedë me ju: Është kënga e mërgimtarëve të Diasporës që një prift, Pietro Kamodeka nga Kastërneçi më 1890 bëri për ne Arbëreshët, për ne Arbëreshët: “Me vërté të mirat tona, Na i kemi te Korona. Ësht’ një vend e mirë me ne, Moj e bukura More. Dhe unë pjas me lot në sí Oj Arbresh, oj Arbëri.” Kjo këngë vë kështu përpara sívet vendet tanë, varrezat e Atërve tanë të paharruar, atje në tokën e Moresë... ...................... ..................... Na jemi gjallë! Ju përshëndesim e ju urojmë shëndet të gjithëve dhe me motrën time ju lshomë (ndahemi prej jush – K.J.) me një këngë: Eja mblidhuni këtu, këtu, këtu, Eja mblidhuni këtu, këtu, këtu, Eja mblidhuni këtu, këtu, këtu, Bashkë me ne. Eja mblidhuni këtu, këtu, këtu, Eja mblidhuni këtu, këtu, këtu, Eja mblidhuni këtu, këtu, këtu, Bashkë me ne... Rroftë Shqipëria e Zëmrës! Për shumë vjet! Mirupafshim! Mirupafshim! Shumë të mira! [Duartrokitje] Ndoshta fjala e fundit publike e Tij, apo amaneti i Tij drejtuar Botës Shqiptare”. Atë Antonio Belushi do të kujtohet si një atdhetar i madh, i cili, edhe pse i lindur më 15 shtator të vitit 1934 në një vend të bukur rrëzë Malit Pulin, në Frasnitë (Frascineto) të Kozencës dhe i rritur në Kalabri, me gjuhën e bukur shqipe, të përzier edhe me variantin e vjetër të saj, arbërishten, dha njoftime për historinë e fatit të kombit të ndarë, me theks te arvanitasit. Kreu studimet për filozofi dhe teologji në Universitetin Pontifik Gregorian të Romës më 1962 dhe shërbeu si famullitar në fshatrat arbëreshe të Shën Kostandinit në vitet 1965–1973 dhe Fallkunarë (Falconara Albanese) në vitet 1973–1979, duke rikthyer nga riti latin në ritin bizantin Kishën e Arbëreshëve në Fallkunarë. Prej vitit 1979 deri në vitin 2000 shërbeu si famullitar në kishat arbëreshe të Kozencës dhe prej vitit 2000 në Kastrovilari. Krahas angazhimit baritor, Atë Belushi u përkushtua gjatë gjithë jetës për mbrojtjen, promovimin dhe vlerësimin e trashëgimisë arbëreshe. Duket se dëshira e Tij më e madhe ishte të rilidhte Arbëreshët e shpërndarë nëpër botë. Autor i 25 veprave shkencore mbi kulturën, etnografinë e historinë arbëreshe, ndët të cilët: “Këngë fetare arbëreshe” (“Canti sacri tradicionali albanesi”) 1971; “Magjia, mite dhe besime popullore” (“Magia, miti e credenze popolari”) 1983; “Fjalor Frazeologjik i Arbëreshëvet në Itali dhe Arbërorëve në Greqi” (“Dizionario fraseologico degli Albanesi d’Italia e di Grecia”) 1989; “Blegtoria e Frasnitës në tekstet origjinale arbëreshe” (“La Pastorizia a Frascineto nei testi originali arbëreshë” (“La pastorizia: - Ricerca etnografia tra gli albanesi di Frascineto”, 1991; “Arbërorët-Arvanitë” (“Gli Arbërori-Arvaniti–Un popolo invisibile–Ricerche etnografiche nell’Ellade (1965-2000), 2004; “Kërkime dhe studime ndër arbërorët e Helladhës”, 1994, 2005; “Antologji arbëreshe” (Prozë dhe poezi gojore/Tekste në të folmet arbëreshe), 2009 etj. Ndët të tjera tek “Antologji arbëreshe” spikat kënga popullore, që nga ninullat e deri te ato të martesës, ku nuk mungojnë zakone e besime popullore, përrallëza për shpendët tregime e të ngjashme të katundeve të Kalabrisë. Interesi i hershëm i Papas Belushit për punë kërkimore në terren vihet re qysh nga vitet e shënimit kur janë mbledhur këto vlera etno-folklorike dhe katundet ku janë regjistruar. Në bibliotekën e QSPA-së gjenden një numër i konsiderueshëm i librave të Atë Belushit si edhe dhe botime për të, dhuruar nga biblioteka e tij personale. Atë Belushi qe nismëtar e luftëtar i betejave që kanë shenjuar një hulli të fortë: ruajtjen e vlerës unike të trashëgimisë arbëreshe. Në vitet 1966–1970 themeloi dhe drejtoi revistën e parë arbëreshe në krahinën e Bazilikatës “Vatra jonë” (“Il nostro focolare”), që nga prilli i 1980-ës themelues i revistës periodike “Lidhja” (L’Unione)-organ gjashtëmujor informativ, kulturor e shoqëror i qytetit të Kozencës dhe drejtues i saj. Me 4 vëllimet (Nr. 1, 1980 – nr. 20, 1988; nr. 21, 1989–nr. 36, 1996; nr. 36, 1998–nr. 54, 2005 dhe nr. 56, 2066–nr. 60, 2009) revista përbën një pasuri kulturore me vlerë të përhershme për gjithë Arbërinë, për Diasporën, për Shqipërinë, për Kosovën dhe për vëllezërit arbërorë-arvanitë në Elladhë. Në faqet e saj gjen informacione për të gjitha udhëtimet dhe reportazhet shqip të Papas Belushit me takimet dhe bisedat e tij me personalitetet më të shquar shqiptarë në botë. Në këtë vështrim kjo revistë shërben si një arkiv historiko-kulturor-etnografik e gjuhësor për t’u hulumtuar. Belushi është autor i artikujve e shkrimeve me tematikë të gjerë edhe në periodikë të ndryshëm: “Zgjimi”, “Katundi Ynë”, “Studime filologjike”, “Përparimi” etj. Si mik, sivëlla e bashkëveprimtar i Ernest Koliqit kontribuoi edhe në pasurimin e përmbajtjes së “Shêjzave” me materiale arbëreshe. Që nga viti 1962 ka kryer udhëtime, studime dhe kërkime etnografike në vende të ndryshme dhe ka marrë pjesë në veprimtari shkencore në kuvende, kongrese në Itali, Shqipëri, Kosovë, Itali, SHBA e Australi. I vetmi pjesëmarrës arbëresh në Kuvendin I të Studimeve Ilire që u mbajt në Tiranë më 15–20 shtator 1972, (edhe pse u ndalua të hynte në Shqipëri me avion, udhëton me traget për në Tivar e prej andej hyn në kufirin shqiptar përmes Hanit të Hotit). Arkivi i Tij përmban me dhjetëra kaseta të incizuara tek Arvanitasit, që parapëlqente t’i quante Arbërorët e Greqisë, dhe rreth 2500 foto gjatë hulumtimeve në terren për pothuaj 40 vjet tek Arvanitasit e Greqisë. Është autor i listës së 920 fshatrave arvanitase (arbërore) me toponimet e tyre origjinale, ku janë regjistruar dhe incizuar më tepër se 3000 persona. Bashkëpunoi me Aristidh Kola (Kollja), Vangjel Ljapis, Jorgo Mihas Marougas e shumë arvanitas të tjerë që u përpoqën për ruajtjen e identitetit të tyre arbëror. Për kontributin e Belushit në mbledhjen e lëndës etno-kuturore ndër Arvanitas A. Kola do të shprehej: “Për studiuesin shkencor të ardhen, materiali që ka “fotografuar”, Papas Ndoni (siç e thërrisnin) do të jetë burim me vlerë të madhe studimi. Kërkuesi i ardhem do të mund të ndiekë zhvillimin e folklorit Arvanit për një kohë të gljat, ato të mund të benjë krahasime dhe referime, tuke ditur se nuk është bënë asnjë gjë e gënjeshtert, asnjë perpunim, asnjë ndërhyrje nga mbledhesi në këtë material”. Si mbrojtës i Çështjes së Kosovës qe i pari që në vitin 1989 hodhi idenë e Kosovës Republikë. Në vitet 1998–1999 e konsideroi luftën ndaj Kosovës "gjenocid" dhe i dedikoi kësaj tragjedie ndaj popullit kosovar (po këtë vit) artikuj dhe kopertinën e revistës “Lidhja”. Në vitin 1961 Atë Belushi themeloi Bibliotekën Arbëreshe Ndërkombëtare "Antonio Bellusci" që tani numëron mbi 10.000 tituj. Në vitin 1980 ngriti Qendrën e Studimeve Albanologjike dhe Kulturës Arbëreshe “Gjergj K. Skenderbeg” (Centro Studi Albanologici e Cultura Arbëreshe), duke qenë edhe drejtor i përgjithshëm i saj deri në fund të jetës. Në vitin 1994 çeli shkollën e parë për fëmijët shqiptarë në Diasporë pranë bibliotekës së tij të veçantë që të sjell më tepër ndër mend arkivat e pasura e të njohura, se sa një bibliotekë të thjeshtë ku mahnitesh me arkivimin e shtypit shqiptar gjithandej globit me aq saktësi e respekt dhe pa asnjë përjashtim. Në raftet e saj, mbushur plot e përplot me libra qëndron në vendin e merituar e me hijeshi busti i Skënderbeut. Atë Belushi kishte shumë miq e dashamirë intelektualë, burrështetash, studiues e krijues nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut dhe nga vende tjera të hapësirave shqiptare. Shtëpia e tij me kohë ishte bërë qendër “pelegrinazhi” për të gjithë ata që e vizitonin Kalabrinë e Sicilinë. Ndërkaq, në kasetat e incizuara rrëfen vështirësitë e pengesat që kish hasur nga autoritetet greke, me rastin e vizitave të vëllezërve shqiptarë, për qëllime studimore në hapësirat e shtrira që nga Morea deri në kufirin verior të Çamërisë. Në shenjë mirënjohjeje për të gjithë veprimtarinë e tij për ruajtjen e identitetit arbëresh është nderuar nga komuna e Çiftit me titullin “Kalorës i Skënderbeut” (“Cavaliere di Skanderbeg”). Ndërkaq, për kontributet e dhëna në përhapjen, njohjen, studimin, ruajtjen dhe pasurimin e historisë, gjuhës, zakoneve dhe kulturës së rrallë arbëreshe, si dhe asaj arvanitase ka marrë vlerësime të larta e të merituara nga Presidenca e Republikës së Shqipërisë: Medaljen "Naim Frashëri" dhe Dekoratën e Lartë “Nënë Tereza”; Medaljen "Lidhja e Prizrenit" nga ish Presidenti i Kosovës Dr. Ibrahim Rugova; "Medalja Presidenciale" nga Presidentja e Republikës së Kosovës, prof. Vjosa Osmani. Më 15 maj 1995 Akademia e Shkencave e Shqipërisë e ka vlerësuar me titulin e nderit “Doctor honoris causa” për veprën Kërkime dhe Studime ndër Arbërorët e Elladhës (Ricerche e Studi tra gli Arberori dell’Ellade) me motivacionin: “Për ndihmesën e veçantë që ka sjellë me mbledhjen, sistemimin dhe botimin e etnologjisë dhe folklorit të arbëreshëve të Italisë dhe arbërorëve të Greqisë”. 2. Kanë kaluar plot katër vjet që kur Qendra e Studimeve dhe Publikimeve për Arbëreshët (QSPA), botoi veprën “Rrugëtim në ngulimet arbëreshe”, (50 kartolina gjigante arbërore në tokën italiane) e Papas Antonio Belushit, në bashkëautorësi me znj. Ornela Radovicka. Me 452 faqe, të ndara në dhjetë kapituj, kjo vepër mbulon të gjithë tematikën që lidhet me historinë, jetën dhe të ardhmen e komunitetit arbëresh të Italisë, duke qenë një pasqyrë e përgjithshme për të njohur tërësinë, por njëkohësisht për t’u thelluar në interesa të veçanta, si: prejardhja e emrit, historia e ngulimeve të para, ndarja midis legjendave dhe fakteve, mozaiku i dialekteve, veçorive etnografike, personaliteteve historike e kulturore, vendbanimeve, por edhe problematikave aktuale të mbijetesës e ruajtjes së identitetit etnik e kulturor. Ngulimet arbëreshe të shkëputura prej shekujsh nga trungu mëmë, të vendosura dhe të shtrira në disa rajone të Italisë, janë histori dhe realitet i prekshëm. Atë Belushi, si një personalitet i vërtetë i komunitetit të vet, me këtë studim në të shkuarën, duke u ndalur në mundimet dramatike e plot kthesa, por dhe në arritjet më të ndritura deri më sot, synon vazhdimësinë: që në këto ngulime edhe më tej duhet të jetohet arbërisht, të flitet arbërisht, të mendohet arbërisht. Duke u ndalur te secili ngulim të dy autorët veçojnë karakteristikat e mjedisit, tipare të klimës, të bimëve, të drurëve monumente të natyrës, të malit, të pjellshmërisë së tokave, të rrjedhave të lumenjve, të krojeve – të poetizuar nga folklori e poetët - kroje dikur me ujin aq të nevojshëm për jetën e përditshme. Kjo i ka dhënë librit ngjyrë e njomësi, për kundër një përshkrimi të thatë e të rrafshët. Si klerik Belushi qëndron te kishat, te roli i tyre, te historia e ndërtimit, te arkitektura, te dekorimi, e për faktin se kisha e ritit bizantin ka rolin e saj të madh në mbrojtje të identitetit arbëresh, ndërsa ngulimet që e humbën këtë rit të origjinës dhe morën atë latin, me kohë e kanë humbur gjuhën e të parëve. Vëmendjen e tij, si vizatues i apasionuar dhe krenar i vetëdijes arbëreshe, e tërheqin gojëdhana, legjenda deri anekdota që lidhen me tipare të veçanta kulturore të ngulimeve. Kostumi i gruas arbëreshe, endja e pëlhurave, e qilimave, ndryshimi në ngjyra dhe në prerje nga një krahinë në tjetrën trajtohen me hollësi. E plotësojnë përshkrimin dhe të dhënat mbi ritet e dasmës, të vdekjes, të lindjes së fëmijëve, festat, vallet, gatimet. Shtëpia dhe “gjitonia”, lagjia janë në qendër të vëzhgimeve për çdo ngulim, se janë tipare aq dalluese arbëreshe në krahasim me fshatrat e vendasve italianë. Libri është pasuruar edhe me aspekte të jetës shoqërore. Arbëreshi e filloi me shtëpitë e bëra me baltë e kashtë dhe krijoi qyteza që jetojnë edhe sot. Arbëreshët ndërtuan kolegje që prodhuan mësimdhënës në nivel dijetari, klerikë të lartë, peshkopë. Studimet në shkollat më të mira italiane nxorrën ushtarakë, poetë, mendimtarë, politikanë e revolucionarë. Garibaldinët arbëreshë u bënë dhe ministra. Një tjetër aspekt në libër është mënyra se si u arrit krijimi i identitetit arbëresh nga zbrazëtia, pa një ndihmë nga shteti amë që atëherë nuk egzistonte. Dihet që për shkak të ritit në fillim ata i quanin grekë. Dijetarët arbëreshë, ndryshe nga Arvanitasit në Greqi që e humbën vetëdijen e origjinës, e pajisën me mendim qenien e tyre ndryshe nga Grekët dhe Italianët. Në fillim u mbështetën te gjuha, gjaku, besimi i ritit ortodoks, te historia, mitet, këngët e baladat mbi Skënderbeun. Kjo lëvizje e një vetëdijeje si Arbëreshë çoi dhe te kërkimi i origjinës pellazgjike, te Moti i Madh, te Skënderbeu, te shkrimi i gjuhës arbëreshe, mbledhja e botimi i folklorit, te trajtesat shkencore dhe në të tjera ide që u morën dhe nga Rilindja Shqiptare. Një galeri e tërë personalitetesh arbëreshe hasen në libër pas të dhënave mbi historinë e çdo vendbanimi. Edhe pse një punë e mundimshme, autori ia ka dalë që të vizatojë në mënyrë sintetizuese shumë portrete ushtarakësh, klerikësh, poetësh, publicistësh dhe mendimtarësh arbëreshë, ku ndër të cilët disa përshkruhen me një material të ri dhe vizatime nga këndvështrime të panjohura në literaturën tonë, e madje me rëndësi për gjithë historinë dhe kulturën shqiptare. Libri është i mbështetur mbi një material të pasur bibliografik, rezultat i një pune të gjatë kërkimore dhe hulumtuese. Ky libër përbën një thesar të trashëgimisë arbëreshe dhe, siç përmend prof. Sadik Bejko në recensionin dërguar në QSPA para botimit, ...libri ka vlerën e një monografie mbi atë që mund ta quajmë Botë Arbëreshe e më tepër se një histori, është një hetim i imët mbi ato dukuri që e bëjnë të veçantë atë që mund ta quajmë qytetërim arbëresh.....dhe përmbledh shumë lëndë mbi trashëgiminë arbëreshe, me vlera të mëdha njohëse, ......libër që herë-herë bëhet tërheqës dhe për stilin e rrjedhshëm e plot ngjyrim. Libri “Rrugëtim në ngulimet arbëreshe” (50 kartolina gjigante arbërore në tokën italiane) shërben si një enciklopedi e mirëfilltë e Botës Arbëreshe, duke qenë në të njëjtën kohë një studim i thelluar, një vademekum i dukurive të asaj bote, sa edhe një guidë për të gjithë ata që duan të vizitojnë virtualisht, apo fizikisht katundet arbëreshe. Në të jepen metodologji dhe mënyra të ndryshme të trajtimit të çështjeve të veçanta. Në Kreun e parë, përmes katër nënkrerëve (f. 21-40): Prejardhja dhe shteti i Arbërit, Gjuha që flet arbëreshi dhe fillesat e shkrimit shqip, Arbëreshët dhe vendbanimet e tyre në Itali dhe Figura e Dhimitër Reresit (Demetrius Reres) ndeshemi me një përmbledhje të fakteve dhe opinioneve, pa analizë, anësi, apo pretendime shkencore, mbi lidhjen e emrit arbër me principatën e hershme mesjetare të Arbërit dhe me shfaqjen e parë historike të Arbërve dhe të gjuhës së tyre në dokumentet e shek. XI-XV, po aq sa edhe me vërtetësinë e ngulimeve të para të lidhura me emrin e D. Reres. Kreu II me tri nënkrerë: Dukuria e mercenarizmit të Shqiptarëve, Kultura anzhuine në Shqipëri dhe Emigrimet e Shqiptarëve në Itali (f. 41-65), përbën në fakt hyrjen në temën e vërtetë të historisë së Arbëreshëve, shumë pak të njohur nga lexuesi shqiptar, që e zhvendos zakonisht emigracionin arbëresh pas vdekjes së Skënderbeut. Duke sintetizuar dhe sistemuar studime të ndryshme, autorët kanë dhënë për herë të parë një kronologji dhe dinamikë të atij emigracioni, në tetë valë që kanë filluar shumë kohë para epokës së Skënderbeut, për të vazhduar edhe disa shekuj pas vdekjes së tij, me motive dhe nga territore të ndryshme. Kreu III, përmes pesë nënkrerëve në faqet 67-94, Arbëreshët dhe trashëgimia e tyre kulturore, Arkitektura dhe urbanistika rrethore e katundeve arbëreshe, Trashëgimia shpirtërore arbëreshe, Kisha ilire dhe Kostandinopoja dhe Arbëreshët identitet që ngjall admirim trajton trashëgiminë kulturore materiale dhe shpirtërore të Arbëreshëve, që jetojnë sot në 50 vendbanime të Italisë, me një popullsi prej rreth 100.000 banorësh. Në një përshkrim po aq të shpejtë, sa edhe inciziv, paraqiten format tipike të vendbanimeve, gjitonia, besa, kostumet, gjuha dhe riti bizantin si elemente të krijimit të kohezionit etnik dhe kulturor të Arbëreshëve. Kreu IV Ngulimet arbëreshe në Kalabri përbën një guidë që na përcjell në të gjitha vendbanimet arbëreshe të Kalabrisë përmes tri nënkrerëve: Ngulimet në rajonin e Kozencës (f. 95-295), Ngulimet në rajonin e Katanxaros (f. 295-311) dhe Ngulimet arbëreshe në rajonin e Krotones (f. 312-322), e fillon pikërisht nga qendra kulturore dhe historike e tyre, Shën Mitri (San Demetrio Corone), që është edhe modeli i përshkrimit të një katundi arbëresh me historinë e themelimit, formën urbanistike, ritet, monumentet, si dhe me listën e gjatë të personaliteteve kulturore, fetare e politike, që ka nxjerrë gjatë shekujve. Pas Maqit (Macchia Albanese), vendlindja e poetit të shquar De Rada, autorët i japin një vend të veçantë Frasnitës (Frascineto), vendlindjes së vetë Atë Belushit, me arkitekturën e fshatit, historinë e tij e Bibliotekën, si një nga vlerat më të çmuara të Arbërisë kalabreze. Një vend të veçantë ka zënë edhe Shën Benedhiti (San Benedetto Ullano), për rolin që luajti Kolegji Korsini (1732) dhe figurat e shquara të familjes Rodota, apo heroi i luftës për bashkimin e Italisë, Agesilao Milani nga kjo komunë, dhe natyrisht Ungra (Lungro) për rolin e veçantë si seli e kryepeshkopit të Arbërisë dhe qendër shpirtërore e Arbëreshëve të Kalabrisë, por edhe Spixana (Spezzano Albanese), si venbanimi më i madh i Arbëreshëve të Kalabrisë. Vijon përshkrimi i vendbanimeve arbëreshe të Italisë kontinentale në përputhje me kriterin gjeografik me Kreun V, Ngulimet arbëreshe në Bazilikatë (f. 323-335); Kreun VI, Ngulimet arbëreshe në Kampanjë (f. 337-350); Kreun VII, Ngulimet arbëreshe në Molize (f. 351-364) dhe Kreun VIII, Ngulimet arbëreshe në Pulje (f. 365-374). Një kapitull të veçantë për ngulimet arbëreshe të Sicilisë përbën Kreu IX: Sicilia (f. 375-427). Pas një historiku të shkurtër për kohën dhe truallet ku u vendosën Arbëreshët në shek. XV-XVI, vendin kryesor e zë aty Hora e Arbëreshëvet (Piana Degli Albanesi), e njohur si Piana dei Greci më parë, me përshkrimin e vendbanimve, toponimisë, riteve dhe figurave të shquara të asaj treve. Përshkrimi i vendbanimeve arbëreshe në Itali mbyllet me Kreun X (f. 429-437): Gjurmët arbëreshe në Venecia, që i kushtohet kryesisht figurave me prejardhje shqiptare që jetuan dhe punuan në Venecia gjatë shek. XV-XVI, si Marin Barleti, Marin Beçikemi, Leonik Tomeu etj. Libri mbyllet me një bibliografi mjaft të pasur (14 faqe) mbi Arbëreshët e Italisë, ashtu siç është pasuruar edhe me fotografitë e pothuaj secilit vendbanim arbëresh dhe me Hartën e Bashkësive Arbërishtfolëse të Italisë (me ngjyra), përgatitur nga Katedra e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe të Universitetit të Kalabrisë. Prof. Neritan Ceka recencën e botuar në nr. 1 të Revistës për Studime Arbëreshe “Continuum” e përfundon me frazën: “...libri është një thirrje, një program për të gjithë ata që nuk mjaftohen me kërshërinë mbi botën arbëreshe, por ndjejnë detyrimin për të ndihmuar në ruajtjen e vlerave dhe të integritetit kulturor e gjuhësor të kësaj bote kaq të dashur për çdo shqiptar”. E gjej të arsyeshme të paraqes për lexuesin Hyrjen e përgatitur nga prof. Pranvera Novi Bogdani në dhjetor të 2020-ës, gjatë përgatitjes për botim. Hyrje I nderuar lexues, Në bibliotekën albanologjike ka munguar deri më sot një përmbledhje tërësore që të hedhë dritë mbi aspekte të realitetit dhe të historisë së vendbanimeve arbëreshe në Itali. Kjo është arsyeja pse bota shqiptare pret me një gëzim të veçantë botimin e këtij libri, të titulluar “Rrugëtim në vendbanimet arbëreshe të Italisë”, realizuar falë nismës, angazhimit energjik e misionar, përkushtimit ndër dekada, skrupulozitetit e njohjes në detaje, deri në ato më të imta të jetës së arbëreshit dhe forcës e intuitës sintetizuese për të shpjeguar e kuptuar gjithçka (deri në të vërtetat e pakundërshtueshme, gati absolute) të universit arbëresh me rrënjë familjare shekullore studiuesi i talentuar, Anton Belushi (Antonio Bellusci). Në këtë libër, autori e plotëson më së miri këtë boshllëk dhe i jep në dorë publikut shqipfolës një “enciklopedi” në kuptimin e vërtetë të fjalës, përmes një vështrimi tërësor gjeografik, historik, kulturor, mbushur me ngjarje e personalitete të shquara të jetës politiko-kulturore, figura të spikatura të penës e të shkencës. At Anton Belushi kapërcen e tejkalon haptazi kështu dëshirën e tij modeste (siç shprehet në parathënie të librit) për t’i paraqitur lexuesit 50 kartolina të vendbanimeve arbëreshe, sepse libri i tij është një celuloid i vërtetë i jetës disashekullore në këto vendbanime dhe më gjerë, duke nisur me valën migratore të arbëreshëve aty, një proces me tetë momente kulmore dhe duke vazhduar me luftën për mbijetesë që i përball me sfida të njëpasnjëshme. Kjo ndodh sepse më mirë se kushdo më parë, At Belushi e ndjen dhe e kupton se gjithçka bëjnë dhe veprojnë arbëreshët e Italisë është shprehje e misterit të kodit të tyre komunikues. Postulati biblik “e para është fjala”, i jep atij fillin bazë për të endur dhe kuptuar pëlhurën historike, lëndën e librit. Vocërraku a vocërrakja arbëreshe merr përmes fjalëve të para të nënës a familjes së saj, aq të ndryshme e të pakuptueshme në mjedisin italian, medaljonin e vyer dhe vulën e dashur të identitetit të veçantë që e bën pjesë të një komuniteti me tradita të lashta, ku spikat mbi të tërë, figura e heroit kombëtar Gjergj Kastriotit Skënderbeut, simbol i shpirtit liridashës, human, altruist. Në këtë kuptim, libri i Belushit është fryt jo vetëm i një pune të madhe në një studio të mbyllur, thjesht mbi libra, por është rezultat edhe i një vëzhgimi të imët në terren, të shkelurit me këmbë dhe të prekurit me dorë, të parit nga afër të realitetit sot dhe të gjurmëve të së kaluarës, në arkitekturë, veshje, këngë e valle, etj. Vizita në muzetë lokalë ka pasuar ndjeshëm e dukshëm lëndën e kësaj vepre, e cila ka rikonsideruar punën kërkimore të të apasionuarve vendas e të huaj. Takimet dhe kontaktet personale në konferenca shkencore dhe tryeza frytdhënëse me një plejadë studiuesish bashkëkohorë shqiptarë dhe të huaj janë një tjetër burim që e frymëzoi dhe e mbështeti autorin. Me respekt ai veçon, ndër të tjerë, dy korifenj të studimit të gjuhës shqipe, profesorët Androkli Kostallari dhe Jup Kastrati. Për të gjitha këto arsye, libri “Rrugëtim në vendbanimet arbëreshe të Italisë” është një libër që të grish, të ndjell, të fton dhe të mundëson një vizitë imagjinare, një udhëtim, apo qoftë dhe një pushim si turist a turiste kur të pajis dhe me hartën aq të qartë e të lexueshme të Universitetit të Kalabrisë, që sqaron adresën e saktë të secilit vendbanim arbëresh në provincat italiane të Kalabrisë, Kampaniës, Bazilikatës, Abrucos, Molises, Puljës e Sicilisë. Mrekullinë që zgjon brenda nesh libri i At Belushit do ta shijojmë në një rast të tillë me të gjitha nuancat siç na siguron dhe Ornela Radovicka, që meriton një falënderim të posaçëm përderisa vetë autori ndan me të bashkautorësinë. Pranvera Novi Bogdani, Tiranë, dhjetor 2020 Kjo libër, më shumë se një monografi, është testament i një Arbëreshi që ia ka kushtuar gjithë jetën ruajtjes së thesarit që e depoziton përmes fjalës. Janë shprehje e këtij testamenti frazat e Parathënies së shkruar prej tij: “Të jesh ndryshe, por i integruar, është një vlerë, një element i pasurisë dhe i rritjes morale para të qenurit civil... Arbëreshi nënkupton një vazhdimësi dhe po jeton...”. Në vijim po japim Parathënien e hartuar nga Atë Ndon Belushi me rastin e përgatitjes për botim të veprës nga QSPA. Parathënie Historia përbëhet nga personazhe, luftëra, beteja, simbole dhe, mbi të gjitha, nga vende. Territori, nga ana tjetër, nuk duhet të konsiderohet spektator pasiv ose një realitet amorf e i pashpirt; përkundrazi, është një dëshmitar i vërtetë i përpjekjeve të dëshpëruara, të historive e ndarjeve. Historia arbëreshe është një interpretim i vazhdueshëm. Personalisht, mendoj se historia është një ajsberg, ku ne po anashkalojmë pjesën e zhytur. Identiteti dhe feja janë elemente shumë të ndjeshme të shpirtit të njeriut; ato janë koncepte, që kërkojnë një qasje të ekuilibruar, të vetëdijshme, të qetë e tolerante, duke synuar rritjen e diversitetit, por jo për ta luftuar atë. Të jesh ndryshe, por i integruar, është një vlerë, një element i pasurisë dhe i rritjes morale para të qenurit civil. Identiteti kulturor e trashëgimia duhet të ruheshin e të vlerësoheshin jo vetëm si të tilla, por edhe si një forcë lëvizëse e mundshme për zhvillimin social-ekonomik. Në këtë përmbledhje ka të dhëna të grumbulluara për jetën, historinë, gjuhën, ritin, zakonet e për përpjekjet e këtyre njerëzve të mrekullueshëm arbërorë, të shtrirë në hapësirë e në kohë. Të vizitosh fshatrat arbëreshe nuk është njësoj si të njohësh arbëreshët nga maja e katedrës, apo të shfletosh ndonjë libër ku shkruhet për ta. Arbëreshi është një epope, që duhet kodifikuar. Qëllimi i materialeve të mbledhura është pikërisht krijimi i një teksti të kodifikuar në gjuhën shqipe dhe një kopje të shpërndahet në komunat arbëreshe. Deri më sot, nuk ekziston asnjë lloj libri, ku të përmblidhen në një libër të vetëm shqip historiku, riti, urbanistika, apo dhe zakonet karakterizuese të 50 fshatrave. Në këtë përmbledhje do të gjeni informacione, por, më së shumti, do të gjeni arbëreshin me dëshirën për t’u ringjallur; do të ndesheni me jetën e tij, historikun e tij, ku do të pikasë një popull shumë i përzemërt gjatë ditëve të festave; do të ndieni se mikpritja arbëreshe është diçka e shenjtë. Do të zbuloni hijeshinë e rrugëve, të sokakëve dhe ndjenjën e vërtetë të gjitonisë. Do të gjeni bustin e Skënderbeut, rrugët në dy gjuhë, do të përshëndeteni shqip, do të dëgjoni shpesh fjalën “bregu”, do të shijoni bukurinë e lindjes së diellit, perëndimin mitik të tij në sfond të shkrirë me relievin ku u vendosën, do të shijoni ritin e kostumet e bukura dhe të arta, që stilistët më të mëdhenj i kanë marrë si model. Ne, arbëreshët, nuk dinim nga e kishim prejardhjen. Shqiptarëve mund t’u duket çudi ky fakt, por mos harroni se ne në shkolla nuk mësonim shqip. Unë mësova për herë të parë për gjuhën shqipe falë prof. Ernest Koliqit; gjurmët e para të shqipes i mësova prej tij. Më kujtohet edhe miku im Joseph J. Dioguardi, i cili më rrëfeu se e kishte kuptuar shumë vonë se gjuha që flisnin gjyshërit e tij ishte e ndryshme nga ajo gjuhë anglo-amerikane, ishte pikërisht gjuhë shqipe. Nuk gjendeshin fjalorë që të studionim. Fjalori i parë, më ra në dorë rreth vitit 1975. Më vonë, më ra në dorë dhe fjalori i botuar në vitin 1980 nga prof. Androkli Kostallarit, që u bë dhe miku im. Ku ta dija unë që fjala “agim” korrespondonte me fjalën arbërisht “me- nat’” e kështu me radhë. Sistemi sinonimik i atij fjalori të limituar, përcillej “nga babai te djali”. Ne e dinim se i përkisnim ritit bizantin e flisnim gjuhën e nënës, pa ditur asgjë për prejardhjen e saj. E flisnim gjuhën siç e dëgjonim dhe kështu e transmetonim. Mendoj se është shumë e rëndësishme që të njohim prejardhjen dhe se cilës popullsi i përket etnia jonë arbëreshe. U bënë disa vite që nuk shoh akademikë, përveçse nga maja e katedrës apo thjesht në ndonjë konferencë. Filozofojnë dhe flasin vetëm për figurat e shquara të 800-ës, apo fillimi i 900-ës. Shumë prej tyre i kushtohen vetëm poezisë, imagjinatës, krijimit poetik, por nuk mjafton kjo. Arbëreshi është popullsi, nuk është një shprehje e shkuar. Arbëreshi nuk është “fantazi”. Arbëreshi është “situatë” dhe “fakt” e, si i tillë, arbëreshi nuk fillon dhe mbaron te Jeronim De Rada. Arbëreshi nënkupton një vazhdimësi dhe po jeton në një kontekst të tillë, që po i reziston atij pitonit asimilues, që dalëngadalë po e tkurr; ndaj dhe duhet kodifikuar çdo kontekst sa nuk është vonë. Deri tani, historinë tonë e kanë shkruar të tjerët, por ka ardhur koha ta kodifikojmë ne. Shumë studiues kritikojnë dhe kërkojnë deri një formë akademike për të shprehurit gjuhësor të arbëreshit, po këta akademikë harrojnë se arbëreshët nuk kanë shkolla shqipe. Ne nuk kemi pasur dhe nuk kemi shkolla shqipe. Vetëm prindërit na folën shqip. Kur drejtoja revistën “Lidhja”, sa e sa herë, u thosha miqve të mi “shkruani siç e flisni!”, sepse ne përdorim në gjuhën italiane karakterin latin në të shkruar, kështu që ishte forma më e thjeshtë për të shkruar shqip e për të mbajtur gjallë komunikimin shqip. Qëllimi ishte të kodifikohej çdo gjë arbëreshe, që mos të asimiloheshim. Mendoj se klishetë nuk dëshmojnë plotësisht për pasurinë e trashëgimisë arbëreshe (pasi këngët nuk janë të përsosura te arbëreshët – në gjuhën arbëreshe ose në shqip; kostumet po ashtu, nuk janë më lart se niveli i rrobaqepësisë – nuk janë me qëndisje origjinale ari), por është e qartë se përdorimi i përhapur i kostumit tradicional femëror (kostumi mashkullor shqiptar nuk është i vërtetuar historikisht për arbëreshët) dhe këngët janë formë identiteti, janë elemente që i shërbejnë kauzës arbëreshe. Elementet bazë të mosasimilimit nuk përforcohen me serinë e takimeve dhe të udhëtimeve në Shqipëri, apo në vendet europiane, ku të presin shqiptarët; dhe as nuk ruhet identiteti arbëror me ribotimin e një broshure që nuk do ta lexojë askush, apo me zhvillimin e një konference vjetore me tematikë sesi të ndryshohet ligji për mbrojtjen e pakicave. Këto veprime mund të quhen thjesht një investim vetëm për një pakicë intelektuale, që mbetet “hermetike” dhe një sfidë për investimin e tyre akademik personal. Nëse askush nuk flet arbërisht, nuk mban veshjet arbëreshe, nuk këndon në arbërisht, nuk mendon në arbërisht (sepse “vetëdija arbërore është vetëdija më e përparuar”), është e kotë të gjenden fonde ndërkombëtare për të financuar aktivitete dhe botime të librave, të cilat mbeten pa shpirtin e vetë popullit. Akademikët, kërkuesit, janë ata që zbresin në terren e të tillë janë studiuesit, hulumtuesit, si: Robert Elsie, Alain Ducillier, Jean de Micelis, Gabriele Ciampi, Nasho Jorgaqi, Mahir Domi, Ali Xhiku etj. Të tillë studiues nuk sheh më. Dua të veçoj edhe dy miq të mëdhenj, të cilët, për mua, mbeten figurat më poliedrike të ndershmërisë intelektuale, profesorët Jup Kastrati dhe Androkli Kostallari. Këta dy të fundit, për mendimin tim, nuk janë vlerësuar ashtu si duhet. Punuan shumë. Janë një minierë e madhe, e çmueshme që vetëm duhet “të gërmohen”. Prof. Jup Kastrati ka lënë pas një thesar. Ishte i ndritur mendërisht e gjigant në shpirt. Duhet punuar me këtë kategori njerëzish, qoftë dhe me ata me rezultate të vakëta, por që, me angazhim e krenari në rrugët e vendeve arbërore kanë prekur realitetin, duke ndihmuar për hapjen e shkollave në bazë, në fshatrat arbëreshe, ku pak rëndësi ka nëse shkruajnë shqip apo arbërisht, rëndësi ka që të fillojnë një herë. Arbëreshi nuk pret më, arbëreshi po lëngon. Antonio Bellusci Në përfundim: Atë Antoni Belushi do të mbetet i gdhendur në kujtesën tonë si një personalitet dhe një veprimtar i shquar e i palodhur i jetës dhe lëvizjes kulturore shqiptare në shkallë kombëtare, një shembull i madh frymëzimi se si përpjekjet individuale, plot idealizëm, përkushtim dhe patriotizëm, i shërbejnë kombit dhe kulturës, jo vetëm arbëreshe, por edhe shqiptare, italiane dhe europiane.

Luiza Xhuvani: Një Ikonë e Teatrit dhe Ekranit Rrugëtimi Magjepsës i një Talenti të Pashoq Luiza Xhuvani, e lindur më 26 mars 1964 në qytetin e mrekullueshëm të Sarandës, është një emër i njohur dhe i respektuar në botën e artit shqiptar. Me një karrierë që shtrihet për më shumë se 35 vjet, ajo ka mbushur skenat dhe ekranet me performanca të paharrueshme, duke u bërë një titan në industrinë e filmit dhe teatrit. Luiza Xhuvani: Një Ikonë e Teatrit dhe Ekranit Rrugëtimi Magjepsës i një Talenti të Pashoq Luiza është një aktore e jashtëzakonshme që ka arritur majat e suksesit, duke lënë pas një trashëgimi të pasur dhe të pashlyeshme. Fillimet e Shkëlqyera Rrugëtimi i Luizës në aktrim nisi në Akademinë e Arteve, ku ajo u diplomua me nota të larta në vitin 1986. Edhe pse fillimet e saj ishin të zakonshme, pasioni i saj për artin dhe përkushtimi i palëkundur për teatrin e ndihmuan atë të përparojë shpejt. Prej dy vitesh, ajo shërbeu në Estradën e Sarandës, ku shfaqi një talent të jashtëzakonshëm dhe ndihmoi në formimin e stilit të saj të veçantë. Debutimi i saj në filmin "Dhe vjen një ditë" si infermiere e shënoi fillimin e një rrugëtimi të mrekullueshëm, dhe me rolin e saj si "Flutura" në "Flutura në kohë të kabinës", ajo fitoi njohje të menjëhershme dhe çmime prestigjioze. Çmimi për Aktoren më të Mirë në Festivalin e Filmit në 1985, për rolin e saj në "Fjalë pa", e vendosi Luizën në qendër të vëmendjes, duke e pozicionuar atë si një talent të ri të shkëlqyer në kinematografinë shqiptare. Një Karrierë e Lulëzuar Pas suksesit të saj fillestar, Luiza Xhuvani u bë një figurë e njohur dhe e dashur në kinematografinë shqiptare. Interpretimet e saj në filma si "Hetimi vazhdon" dhe "Rrethi i kujtesës" shpalosën një gamë të gjerë emocionale, duke e bërë atë një nga aktoret më të kërkuara në industri. Ajo ka treguar një aftësi të jashtëzakonshme për të mishëruar personazhe komplekse dhe për të ndarë me audiencën thellësinë e ndjenjave të tyre. Partneriteti i saj me bashkëshortin e saj, regjisorin Gj. Xhuvani, krijoi një dinamikë të veçantë që solli në jetë disa filma të paharrueshëm si "Bardhë e zi" dhe "Dashuria e fundit", duke i sjellë Luizës çmime të tjera dhe duke forcuar pozitat e tyre si çiftin artistik më të njohur në Shqipëri. Arritjet Luiza nuk u ndal vetëm në skenën shqiptare; performancat e saj ndërkombëtare gjithashtu arritën vlerësime të larta. Performanca e saj në "Funeral Business" në Festivalin e Filmit të Venecias në vitin 2000 e vuri atë në qendër të vëmendjes globale, duke u bërë një emër i njohur ndërkombëtarisht. Një tjetër arritje e jashtëzakonshme ishte interpretimi i saj në "Parullat", për të cilin mori çmimin për Aktoren më të Mirë në Festivalin e Filmit në Tokio në vitin 2003. Këto njohje në platformat ndërkombëtare jo vetëm që theksuan talentin e saj, por gjithashtu e ndihmuan të ngriste emrin e kinemasë shqiptare në skenën globale. Një Performancë Unike në Teatër Luiza Xhuvani ka bërë një kontribut të paharrueshëm në skenën e teatrit shqiptar. Interpretimi i saj i Margaritës në "Unë dhe Mefistofeli" e magjepsi audiencën, duke treguar zotërimin e saj të shkëlqyer mbi gjuhën dhe emocionet. Ajo bashkëpunoi me regjisorë të njohur si Alfred Zheri dhe Mehmet Xhelili, duke dhënë shfaqje që resonojnë me shikuesit dhe i japin frymëzimin e nevojshëm. Roli i saj në "Rikardi III" dhe "Cilindri" ilustron përkushtimin e saj për të eksploruar tema të thella dhe të rëndësishme, duke u bërë një simbol i artistëve që sfidojnë kufijtë e artit dhe interpretimit. Performancat e saj shquhen për angazhimin emocional, me mbi 78% të audiencës që raporton se aktrimi i saj rriti ndjeshëm kuptimin e tyre për personazhet. Një Trashëgimi e Qëndrueshme Luiza Xhuvani është më shumë se një aktore; ajo është një ikonë e artit shqiptar. Puna e saj e palodhur dhe pasioni për aktrimin e kanë bërë atë një model për artistët e rinj dhe një simbol të mundësive që ofron arti. Kontributet e saj e kanë thurur trashëgiminë e saj në strukturën kulturore të Shqipërisë. Nga shfaqjet e saj të fuqishme skenike deri tek emocionet intensive që përcjell në ekran, Luiza ka lënë një gjurmë të thellë dhe të qëndrueshme në art Udhëtimi i saj është një testament i pasionit dhe këmbënguljes. Ajo meriton çdo pjesë të njohjes për arritjet e saj të jashtëzakonshme. Në një botë që shpesh ndjehet e zymtë, mjeshtëria e Luizës sjell gëzim, frymëzim dhe reflektim. Le të marrim një moment për të festuar këtë ikonë të artit, një yll të ndritshëm që vazhdon të ndriçojë rrugën e shumë brezave të ardhshëm! Luiza është një aktore e jashtëzakonshme që ka arritur majat e suksesit, duke lënë pas një trashëgimi të pasur. Një Karrierë e Lulëzuar Pas suksesit të saj fillestar, Luiza Xhuvani u bë një figurë e njohur dhe e dashur në kinematografinë shqiptare. Interpretimet e saj në filma si "Hetimi vazhdon" dhe "Rrethi i kujtesës" shpalosën një gamë të gjerë emocionale, duke e bërë atë një nga aktoret më të kërkuara në industri. Ajo ka treguar një aftësi të jashtëzakonshme për të mishëruar personazhe komplekse dhe për të ndarë me audiencën thellësinë e ndjenjave të tyre. Partneriteti i saj me bashkëshortin e saj, regjisorin Gj. Xhuvani, krijoi një dinamikë të veçantë që solli në jetë disa filma të paharrueshëm si "Bardhë e zi" dhe "Dashuria e fundit", duke i sjellë Luizës çmime të tjera dhe duke forcuar pozitat e tyre si çiftin artistik më të njohur në Shqipëri. Luiza nuk u ndal vetëm në skenën shqiptare; performancat e saj ndërkombëtare gjithashtu arritën vlerësime të larta. Performanca e saj në "Funeral Business" në Festivalin e Filmit të Venecias në vitin 2000 e vuri atë në qendër të vëmendjes globale, duke u bërë një emër i njohur ndërkombëtarisht. Një tjetër arritje e jashtëzakonshme ishte interpretimi i saj në "Parullat", për të cilin mori çmimin për Aktoren më të Mirë në Festivalin e Filmit në Tokio në vitin 2003. Këto njohje në platformat ndërkombëtare jo vetëm që theksuan talentin e saj, por gjithashtu e ndihmuan të ngriste emrin e kinemasë shqiptare në skene. Luiza Xhuvani është më shumë se një aktore; ajo është një ikonë e artit shqiptar. Puna e saj e palodhur dhe pasioni për aktrimin e kanë bërë atë një model për artistët e rinj dhe një simbol të mundësive që ofron arti Kontributet e saj e kanë thurur trashëgiminë e saj në strukturën kulturore të Shqipërisë. Nga shfaqjet e saj të fuqishme skenike deri tek emocionet intensive që përcjell në ekran, Luiza ka lënë një gjurmë të thellë dhe të qëndrueshme në art. Duke Nderuar Udhëtimin e Luizës Udhëtimi i saj është një testament i pasionit dhe këmbënguljes. Ajo meriton çdo pjesë të njohjes për arritjet e saj të jashtëzakonshme. Në një botë që shpesh ndjehet e zymtë, mjeshtëria e Luizës sjell gëzim, frymëzim dhe reflektim. Le të marrim një moment për të festuar këtë ikonë të artit, një yll të ndritshëm që vazhdon të ndriçojë rrugën e shumë brezave të ardhshëm! Pergatiti:Dr. liliana Pere

Në qytetin e luleve dhe ujërave të kristalta, Përmetin e magjishëm, udhëheq një vajzë e jashtëzakonshme, Alma Hoxha. E përkushtuar dhe e dashur për komunitetin, Alma përfaqëson një brez të ri liderësh që kombinon përulësinë dhe forcën për të sjellë ndryshime pozitive. E edukuar në shpirt dhe mendje, ajo ka gërshetuar pasionin për arsimin dhe kulturën me dëshirën për t’i dhënë jetë qytetit të saj të dashur. Alma nuk është thjesht një kryetare bashkie; ajo është frymëzimi që përmetarët e gjejnë në çdo hap të saj, në çdo projekt dhe iniciativë që lind nga zemra për qytetin e saj. Me energji të palodhur, ajo ka përmirësuar rrugët, ka ndriçuar rrugicat, ka mbjellë gjelbërim dhe ka nxitur turizmin, duke e bërë Përmetin një perlë për çdo vizitor. Përmes festivaleve që ajo mbështet dhe nismave për promovimin e traditës, Alma ka rigjallëruar shpirtin e qytetit dhe ka krijuar mundësi të reja për të rinjtë, duke i dhënë një zë dhe vend në vendimmarrje. Alma Hoxha, me profesionalizmin dhe dashurinë për Përmetin, është pasqyra e një të ardhmeje të ndritur për qytetin, një model që na mëson se përkushtimi i vërtetë nuk njeh lodhje, dhe se dashuria për vendlindjen e bën çdo sakrificë të vlefshme. Në qytetin e mrekullueshëm të Përmetit, i njohur për bukuritë e tij natyrore dhe traditat e pasura, Alma Hoxha është një figurë që nderon dhe shpërblen me punën e saj të palodhur. Një vajzë e edukuar, e rritur në “Qytetin e Trëndafilave”, ajo përfaqëson më së miri energjinë dhe ambicien e rinisë përmetare. Pas arritjeve të saj në fushën e arsimit, Alma ka ndjekur një rrugë të suksesshme në politikë, duke u bërë një shembull për të rinjtë e qytetit. Arsimi dhe Eksperienca Alma Hoxha ka ndjekur studimet  në Universitetin “Eqerem Çabej” Gjirokastër në degën Gjuhë Letërsi. Pas studimeve ka filluar karrierën e saj në fushën e arsimit duke mbajtur edhe pozicione drejtuese. Gjatë gjithë kohës ka qenë e angazhuar dhe në jetën politike të qytetit me dëshirën për ndryshim dhe zhvillim. Ajo ka grumbulluar një sërë përvojash në institucione të ndryshme, ku ka shërbyer me përkushtim dhe profesionalizëm. Ajo ka mbajtur pozita të rëndësishme në sektorin publik, duke kontribuar në projekte që kanë ndihmuar në zhvillimin e komunitetit dhe përmirësimin e jetës së qytetarëve. Kjo e ka përgatitur atë për sfidat e drejtimit dhe menaxhimit të resurseve, duke i dhënë asaj njohuri të thella për politikat publike dhe zhvillimin lokal. Dëshira për Ndryshim Si kryetare e Bashkisë së Përmetit, Alma Hoxha ka vënë në pah disa shtylla thelbësore të drejtimit të saj: zhvillimin ekonomik, përmirësimin e infrastrukturës, dhe ruajtjen e trashëgimisë kulturore. Ajo ka punuar pa u lodhur për të sjellë investime të reja në qytet, duke nxitur zhvillimin e turizmit dhe duke krijuar mundësi të reja punësimi për të rinjtë. Iniciativat e saj për restaurimin e objekteve kulturore  dhe promovimin e kulturës lokale kanë sjellë një ndjenjë krenarie dhe bashkëpunimi në mesin e përmetarëve. Arritjet e Saj Gjatë drejtimit së saj, Alma ka arritur të sjellë përmirësime të dukshme në shërbimet publike, siç janë ndricimi publik, pastrimi, gjelbërimi, ujësjellësi, duke siguruar që çdo familje të ketë qasje në shërbime bazike. Ajo ka promovuar projekte që lidhen me mbrojtjen e mjedisit, duke u angazhuar për një qytet më të gjelbër dhe më të pastër. Po ashtu, Alma ka mbështetur nismat rinore, duke inkurajuar aktivizmin dhe pjesëmarrjen e të rinjve në vendimmarrje, duke krijuar një platformë për ide dhe projekte inovative. Një Model Frymëzimi Alma Hoxha është më shumë se një kryetare bashkie; ajo është një model frymëzues për çdo vajzë dhe djalë të rinj që dëshiron të bëjë një ndryshim në komunitetin e tij. Me pasionin e saj për zhvillimin e Përmetit dhe angazhimin për përmirësimin e jetës së qytetarëve, ajo tregon se me punë të palodhur dhe vizion të qartë, gjithçka është e mundur. Alma është dëshmi se si një lider i edukuar dhe i dedikuar mund të sjellë ndryshime të dukshme dhe pozitive, duke lënë një trashëgimi të vyer për brezat që do të vijnë. Përmetit, në duar të Alma Hoxhës, ka gjetur një drejtuese të shkëlqyer, që me besim dhe optimizëm po e çon qytetin drejt një të ardhmeje më të ndritur. Çfarë ka Bërë Alma Hoxha për Qytetin e Përmetit Zhvillimi i Infrastrukturës Alma Hoxha ka punuar për të përmirësuar infrastrukturën e ndërtesave publike duke përfshirë kinema, salla sportive, bibliotekë, muze vendor, shkolla, qendër rinore. Kjo ka përfshirë përmirësimin dhe shtimin e hapësirave për aktivitete kulturore dhe sportive, duke ofruar mundësi për qytetarët për t’u angazhuar në aktivitete të ndryshme. Promovimi i Turizmit Alma ka fokusuar një pjesë të konsiderueshme të energjës së saj në promovimin e turizmit, duke e shndërruar Përmetin në një destinacion tërheqës për vizitorët. Ajo ka iniciuar projekte për përmirësimin dhe ngritjen e pikave të informacionit turistik  duke e bërë më të lehtë për turistët të eksplorojnë historinë dhe kulturën e qytetit. Krijimi i Festivaleve dhe Ngjarjeve Kulturore Një nga arritjet më të rëndësishme është krijimi i festivaleve kulturore dhe ngjarjeve të tjera që festojnë traditat dhe kulturën lokale. Këto ngjarje kanë tërhequr vizitorë nga e gjithë Shqipëria dhe jashtë saj, duke rritur dukshëm numrin e turistëve dhe duke kontribuar në zhvillimin e ekonomisë lokale. Bashkëpunimi me Agjencitë e Turizmit Alma ka bashkëpunuar ngushtë me agjencitë e turizmit dhe bizneset vendase për të zhvilluar paketa turistike dhe promovime që i japin vëmendje natyrës së bukur përreth qytetit, siç janë Parku Kombëtar i Vjosës, Banjat Termale të Bënjës, Parku Kombëtar Bredhi Hotovës. Ky angazhim ka rritur ndjeshëm interesin për turizmin ekologjik dhe aventuror. Mbrojtja e Mjedisit Një aspekt tjetër i rëndësishëm i punës së saj ka qenë mbrojtja e mjedisit. Alma ka inkurajuar iniciativa për pastrimin e lumenjve dhe ruajtjen e natyrës, duke e bërë qytetin më të pastër dhe më tërheqës për turistët. Me projekte për efiçencën e energjisë,reduktimin e mbetjeve ka kontribuar për një qytet të pastër dhe ekologjik. Promovimi i Produkteve Lokal Alma Hoxha ka mbështetur fermerët dhe prodhuesit lokalë duke promovuar produktet tipike të Përmetit. Kjo ka përfshirë organizimin e panaireve dhe tregjeve ku mund të shiten produkte si glikot përmetare, raki, mjalt ,verë duke rritur njohjen e këtyre produkteve në tregun kombëtar Le të ndjekim shembullin e Almës dhe të tregojmë se, me pasion dhe vendosmëri, çdo vajzë mund të udhëheqë, madje më mirë se burrat! Me energjinë dhe mençurinë e saj, Alma Hoxha po i tregon Përmetit dhe Shqipërisë se forca e vërtetë qëndron te përkushtimi, tek aftësia për të dëgjuar dhe tek vizioni i qartë për të ardhmen. Vajzat dhe gratë që drejtojnë me guxim dhe shpirt të bukur janë ata që sjellin ndryshime të qëndrueshme dhe transformojnë çdo sfidë në një mundësi. Ejani, le të punojmë për qytetet tona ashtu si Alma për Përmetin – me guxim, këmbëngulje dhe dashuri! Se vajzat që marrin drejtimin nuk kanë vetëm plan, por kanë edhe zemër, për të ndërtuar një të ardhme të ndritur për të gjithë. Pergatiti: Dr.Li liana Pere.

Rama uron Trumpin: Urime këtë fitore të jashtëzakonshme, mezi pres të punoj me Presidentin e 47-të Kryeministri Edi Rama ka uruar Donald Trump për rezultatin e arritur në zgjedhjet e Amerikës. Me anë të një postimi në platformën “X”, kreu i vendit tonë shprehet se ishte një nder për të, të punonte përkrah Presidentit të 46-të të Shteteve të Bashkuara për të forcuar lidhjen mes dy vendeve, teksa shtoi se mezi pret të punoj me Trump me Presidentin e 47-të të Amerikës. “Urime për Donald Trump në këtë fitore të jashtëzakonshme Ishte një nder i vërtetë të punoja përkrah Presidentit të 46-të të Shteteve të Bashkuara për të forcuar lidhjen mes dy vendeve tona. Mezi pres privilegjin e madh të punoj me Presidentin e 47-të për të përmirësuar më tej partneritetin tonë për paqe, prosperitet dhe përparim të mëtejshëm”, shkruan Rama.

Presidenti Begaj uron Trump për fitoren: Pres që ta forcojmë më tej bashkëpunimin e ngushtë 06 Nëntor, 2024 10:34 Presidenti i Republikës Bajram Begaj, uroi sot Donald Trump për fitoren në zgjedhjet Presidenciale të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Në një mesazh të posaçëm të postuar në platformën X, Presidenti Begaj u shpreh se pret të forcojë me tej bashkëpunimin, duke theksuar se Shqipëria vlerëson miqësinë e gjatë dhe partneritetin strategjik me Shtetet e Bashkuara të Amerikës. “Urime për fitoren në zgjedhje, @realDonaldTrump! Shqipëria vlerëson miqësinë tonë të gjatë dhe partneritetin strategjik, dhe unë pres që ta forcojmë më tej këtë bashkëpunim të ngushtë”, – shprehet Presidenti i Republikës Bajram Begaj në mesazhin e urimit.

Royals Detajet simbolike të videos së botuar nga Kate Middleton e cila përfundoi kimioterapinë Princesha e Uellsit, çuditërisht, ka publikuar një video prekëse dhe shumë personale në të cilën i ofron botës një portret të pashembullt dhe shumë privat të familjes së saj: puthjet dhe përqafimet me Princin William, lojërat me fëmijët e saj dhe mesazhin lëvizës me të cilin njofton fundin e kimioterapisë por jo të rrugës së saj të trajtimit nga Stefania Conrieri 10 shtator 2024 Fotografia e dorëzimit e siguruar nga Kensington Palace e Princeshës së Uellsit me Princin e Uellsit. Princesha e Uellsit... Fotografia e dorëzimit e siguruar nga Kensington Palace e Princeshës së Uellsit me Princin e Uellsit. Princesha e Uellsit tha se ka mbaruar kimioterapinë dhe "mezi pret të kthehet në punë dhe të ndërmarrë disa angazhime të tjera publike në muajt e ardhshëm". Data e lëshimit: e hënë 9 shtator 2024.Will Warr/Kensington Palace "Nga errësira mund të vijë drita." Kate Middleton njoftoi për botën, me një video shumë prekëse prej tre minutash, e cila habiti fansat dhe komunikuesit për pamjen intime që ajo ofron, lehtësimin e saj për të përfunduar ciklin e kimioterapisë. "Tani që verës po i vjen fundi, mund t'ju them se sa i lehtësuar jam që më në fund kam përfunduar ciklin e kimioterapisë." Catherine, pas muajve të errët të terapisë, tani drejtohet drejt dritës, asaj të një dite të bukur vere të ndriçuar nga dielli në të cilin ajo së bashku me familjen e saj, Princin William dhe tre fëmijët e tyre, George, Charlotte dhe Louis, gëzojnë momente të çmuara lumturie të zhytura në natyrën e Norfolkut. Çdo gjë mund të ndryshojë në një çast "Nëntë muajt e fundit kanë qenë jashtëzakonisht të vështirë për ne si familje," kujton princesha e cila tani nuk dëshiron më të humbasë as edhe një minutë të jetës së saj, sepse "çdo gjë mund të ndryshojë në një çast", "papritur duke ju detyruar të lundroni në ujërat e stuhishme dhe të udhëtoni në rrugë të panjohura". Theksi i mesazhit është mbi paparashikueshmërinë e jetës dhe mësimin e nxjerrë nga një sëmundje shkatërruese si kanceri, e cila papritur troket në derën tuaj një ditë dhe ju, princesha apo personi i zakonshëm, duhet të merreni me të. "Kanceri të detyron të përballesh me dobësitë e tua në një mënyrë që nuk e ke menduar kurrë më parë." Princesha ndihet e fortë në këtë moment por edhe e brishtë si një flutur, e njëjta që ulet për një çast në gishtat e saj dhe pastaj fluturon tutje. Një e pashembullt dhe shumë intime prapa skenave Videoja, e xhiruar nga videobërësi Will Warr në Anmer Hall (prona e vendit të princave në Norfolk) ofron disa ushqime për t'u menduar. E para ka të bëjë me zgjedhjen e pazakontë nga princat që kanë dashur të ndajnë, për herë të parë, një histori shumë personale që ofron një prapaskenë të pabotuar të jetës së tyre private, shumë xheloze të ruajtur deri tani. Vendosja e filmit është thellësisht simbolike dhe i referohet dy elementeve kryesore nga të cilat princesha, muajt e fundit, ka tërhequr forcën për t'u përballur me sëmundjen dhe për të ecur përpara: familjen dhe natyrën e saj. Edhe një herë, si tashmë në foton e bërë nga Matt Porteous disa muaj më parë, duke njoftuar pjesëmarrjen e princeshës në Trooping the Colour, skenografia e zgjedhur për të nisur mesazhin e saj të rilindjes është një pyll verdogan ku princesha gjen strehë dhe ecën nën dritën e mjegullt të diellit. Sëmundja ndryshon shkallën e përparësive në jetën tuaj dhe ju bën të shijoni përsëri lumturinë e fshehur në gjërat e vogla për të shijuar këtu dhe tani. Një shëtitje në pyll, një vrapim në mes të fushave të grurit, duke qeshur me zë të lartë me fëmijët tuaj, përqafimi i ngrohtë i personit që doni dhe që ka qenë gjithmonë pranë jush, përzemërsia e sinqertë dhe e sinqertë e të dashurve që nuk ju tradhtojnë kurrë. "Këtë herë i kujtuam Uilliamit dhe meje që të reflektonim dhe të ishim mirënjohës për gjërat e thjeshta, por të rëndësishme në jetë, të cilat shumë prej nesh shpesh i marrin si të zakonshme. Thjesht për të dashur dhe për t'u dashur.» Momente të vogla lumturie të jashtëzakonshme Kamera duket se qëndron në detaje të vogla të asaj dite që rrjedhin njëra pas tjetrës si kaq shumë kartolina të vogla lumturie: Princi William duke hequr një insekt nga flokët e princeshës Charlotte, Catherine duke ngarë një xhip në një pozë që të kujton mbretëreshën Elizabeth në timon në Balmoral, Princi Louis duke treguar aftësitë e tij duke qëndruar mbi lëkundjen e litarit ose duke u ngjitur në një grumbull trungjesh apo edhe duke thënë " Ciao" tek kamera. Princi George i cili provon të shtënat dhe pyet para kamerës tashmë në: "A jeni tashmë duke filmuar?". Ose edhe dy vëllezërit, George dhe Louis, që argëtohen duke luajtur në valët e detit apo Kate që i pëshpërit diçka të ëmbël Sharlotës. Fëmijët janë gjithmonë në qendër të skenës me energjinë dhe humorin e tyre të mirë, një injeksion pozitiviteti edhe për princeshën që duket se nuk dëshiron t'i humbasë nga sytë as për një sekondë.

Rama në OKB: Kosova nuk mund të mbahet peng, pesë shtete anëtare të BE nuk e njohin 28 Shtator, 2024 - 12:32 pm 27Shares Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama është shprehur se Kosova është pjesë e pandashme e realitetit ndërkombëtar dhe vend aspirant për anëtar të komunitetit euroatlantik. Këto komente Rama i bëri gjatë fjalës së tij në Asamblenë e Përgjithshme të Organizatës së Kombeve të Bashkuara, ku tha se ata që përpiqen të heqin paralele mes Kosovës dhe zonave të pushtuara të Ukrainës, gabohen. Ai gjithashtu u shpreh se  Kosova nuk mund të mbahet peng nga askush dhe i bëri thirrje 5 shteteve të BE-së që ta njohin pavarësinë e saj. “Çdo paralele e hequr artificialisht mes Kosovës dhe zonave të pushtuara të Ukrainës kanë për qëllim të shpërqëndrojnë këdo që është e mundur dhe opinionin publik ndërkombëtar, por kurrë nuk mund të zbehin të vërtetën, Kosova është tashmë pjesë e pandashme e realitetit ndërkombëtar, një anëtare e aspirantë e komunitetit euroatlantik, e nuk duhet të mbahet peng nga askush, me pretendime dhe justifikime të rreme, duke nisur nga grupi i 5 shteteve anëtare të BE-së që ende nuk e njohin Kosovën me të drejtë në çdo organizatë e forum ndërkombëtar”, tha Rama./Euronews.al

Kur ne prindërit mbesim jetimë facebook sharing button twitter sharing button pinterest sharing button email sharing button sharethis sharing button Gabriel García Márquez Është një periudhë kur ne prindërit mbesim jetimë prej fëmijëve tanë. Se fëmijët rriten pavarësisht nesh, si pemë zhurmuese e zogj të pakujdesshëm. Rriten pa i marrë leje jetës. Rriten me një tringëllimë të gëzueshme e, ndonjëherë, me arrogancën mburrëse. Por nuk rriten çdo ditë, rriten papritur. Një ditë ulen pranë teje dhe me një natyrshmëri të pabesueshme të thonë çfarëdolloj gjëje që të bën të mendosh se ajo krijesë e pelenave, tash është rritë! Kur u rrit e ti nuk e vure re? Ku mbeten festat fëminore, loja në rërë, ditëlindjet me palaço? Fëmija rritet në një ritual të bindjes organike dhe mosbindjes civile. Tash je aty, në derën e diskotekës duke pritur jo vetëm që të mos rritet, por që të shfaqet. Aty janë shumë prindër në timonë, duke pritur që të dalin. E aty janë fëmijët tanë, ndërmjet hamburgerëve dhe pijeve të gazuara. Me uniformën e gjeneratës së tyre dhe çantat jokomode dhe të rënda në shpatulla. Atje jemi ne, me flokët e thinjur. Dhe ata janë fëmijët tanë, të cilët i duam pavarësisht nga goditjet e erërave, nga të korrat e pakta të paqes, të lajmeve të këqija dhe diktaturës së orëve. Ata u rritën të ushtruar, duke vëzhguar e duke mësuar me gabimet dhe të vërtetat tona. Para së gjithash me gabimet që shpresojmë të mos përsëriten. Është një periudhë kur ne prindërit shkojmë duke mbetur jetimë prej fëmijëve tanë. Tash nuk do t’i kërkojmë më në dyert e diskotekave e të kinemasë. Kaloi koha e pianos, futbolli, baleti, notimi. Dolën nga ulëset e pasme dhe kaluan në timonin e vetë jetës së tyre. Do duhej të kishim shkuar më shumë pranë shtratit të tyre, në mbrëmje, për të dëgjuar shpirtin e tyre duke frymëmarrë biseda e konfidenca mes çarçafëve të fëmijërisë, e të adoleshencës shtretër të mbuluar nga ato pjesë figurash, afishesh, agjendash shumëngjyrëshe dhe disqesh të zhurmshëm. Por u rritën pa e shterrë me ta krejt dashurinë tonë. Në fillim shkuan në fshat, në plazh, krishtlindje, pashkë, pishina e miq. Po, kishte grindje në makinë për dritaren, e kërkesat për muzikën e kohës. Pastaj erdhi koha kur të udhëtuarit me prindërit ishte një sforcim, një vuajtje, nuk mund t’i linin miqtë e tyre dhe të dashurit e tyre të parë. Mbetëm ne prindërit të izoluar nga fëmijët. Kishim vetminë që gjithmonë e kishim dëshiruar, dhe na erdhi momenti në të cilin vetëm shikonim nga larg, luteshim shumë, (në atë moment e kishim harruar) që të zgjidhnin mirë në kërkimin e lumturisë dhe të pushtonin botën në mënyrën më pak komplekse të mundshme. Sekreti është të presësh. Në ndonjë moment do të na japin nipër. Nipi është ora e dashurisë pa kushte dhe loja e pa provuar në fëmijët tanë. Prandaj, gjyshërit janë kaq të papërmbajtshëm e shpërndajnë kaq dashuri të pakontrollueshme. Nipërit janë mundësia e fundit për të korrigjuar dashurinë tonë. Kështu është. Mësojmë të jemi fëmijë, pasi jemi bërë prindër; e mësojmë të jemi prindër, pasi jemi bërë gjyshër. Si përfundim, duket sikur mësojmë të jetojmë vetëm pasi jeta na ikën. T’i shijojmë fëmijët tanë në secilën prej etapave të tyre, për aq kohë sa jemi gjallë.

Revolucioni që solli Çarls Darvin në mendimin shkencor Pak njerëz mund të pretendojnë se kanë kontribuar më shumë mbi kuptimin që kemi sot ne njerëzit mbi jetën në Tokë sesa Çarls Darvini. Natyralisti britanik e revolucionarizoi shkencën me teorinë e tij të evolucionit, siç u propozua në librin e famshëm “Mbi origjinën e specieve”. Por në fillim idetë e tij ofenduan po aq njerëz sa edhe bindën. Zoti i krijoi qiejt dhe Tokën rreth 6000 vjet më parë. Ai e mbushi planetin me bimë dhe kafshë, dhe në fund krijoi burrin dhe gruan. Që të gjitha llojet ekzistuese, e kanë origjinën nga kafshët që i mbijetuan Përmbytjes së Zotit duke u strehuar në Arkën e Noes. Kjo është me pak fjalë Zanafilla:tregimi i Biblës për evolucionin e specieve, të cilën shumica e njerëzve e besonin në fillimin e viteve 1800. Sot është e vështirë të imagjinohet se sa radikal u duk si veprim, kur shkencëtari britanik Çarls Darvin e hodhi poshtë fjalën e Biblës në veprën e tij epokale “Mbi origjinën e specieve” të vitit 1859. Në veprën kryesore shkencore, Darvini shpjegoi se si të gjithë organizmat e gjallë në botë ishin të lidhura për miliona vjet më parë. Po ashtu, ai përshkroi se si speciet e reja mund të formoheshin nëpërmjet seleksionimit natyror. Gjithsesi ide të ngjashme po zhvilloheshin paralelisht nga biologu britanik Alfred Uollas, dhe që të dy i detyroheshin shumë esesë “Parimi i popullsisë” të Tomas Maltusit të vitit 1797. Darvini kishte gjithashtu një gjysh anëtarë të Shoqërisë Hënore, Erazmus Darvin. Ai ishte ndër të parët që sugjeroi se të gjithë gjitarët e botës mund të kishin një paraardhës të vetëm, serish kundër mësimeve të Biblës. Është e vështirë të besohet që nipi i tij Çarlsit të mos ishte i ekspozuar ndaj këtyre ideve që në moshë të re. Darvini donte të bëhej prift Megjithatë, 18-vjeçari Çarls Darvin e konsideronte veten të krishterë, dhe e filloi karrierën e tij duke studiuar teologji në Universitetin e Kembrixhit. Studimet në teologji vërtetuan se nuk ishte ajo që donte. Ndaj ai filloi të interesohej për zoologjinë, botanikën dhe gjeologjinë. Më pas në vitin 1831, studentit 22-vjeçar iu ofrua një pozicion si një studiues pa pagesë në bordin e anijes “HMS Beagle”, një anije që do të lundronte rreth botës për 5 vjet. Darvini iu bashkua ekuipazhit si natyralist. Por ai nuk ishte një marinar profesionist. “Unë e urrej çdo dallgë të oqeanit!”- i ankohej ai anëtarëve të ekuipazhit, ndërsa shfrytëzonte çdo mundësi për ekspedita të gjata duke mbledhur kafshë, bimë, fosile dhe minerale. Diversiteti i jashtëzakonshëm i Ishujve Galapagos e nxiti shumë mendjen kreative tëshkencëtarit të ri. Në 1836, “HMS Beagle” u rikthye në Angli, dhe pak më vonë Darvini filloi të botonte punime shkencore rreth vëzhgimeve që kishte bërë gjatë udhëtimit. Në vitin 1845, botoi veprën me tre vëllime “Udhëtimi i Beagle”. Por vetëm në vitin 1859, publikoi veprën kryesore “Mbi origjinën e specieve”. Teoria evolucionare nuk ishte një shpikje e Darvinit, por ai e zhvilloi teorinë deri në një pikë që ajo arriti përparimin e saj shkencor. Teoria e tij e Evolucionit, ishte aq novatore saqë më vonë u emërua pas tij: Darvinizëm. Në përgjithësi, Darvinizmi përfshin dy elementë. Para së gjithash, të gjitha speciet u degëzuan gradualisht nga një formë e përbashkët origjinale. Së dyti, mbijetojnë pasardhësit më të përshtatur ndaj kushteve, pra individët që janë përshtatur më mirë me mjedisin e tyre, rritin më shumë pasardhës për brez se sa ata që janë më pak të përshtatur me kushtet e tyre të jetës. Ky ligj i natyrës, është forca lëvizëse e evolucionit dhe njihet më shumë si “mbijetesa e më të fortit”. Më 1871, Darvini botoi një vepër tjetër “Prejardhja e njeriut dhe përzgjedhja për t’u riprodhuar”. Bukuria e natyrës dhe kafshët nuk janë që t’i shijojmë ne njerëzit, tha ai, por për të tërhequr bashkëshortët dhe për të siguruar një riprodhim të suksesshëm. Nëse përzgjedhja natyrore është lufta për mbijetesë, atëherë përzgjedhja seksuale është beteja për t’u riprodhuar. Libri ishte shumë i lexuar, por më pak i diskutuar, sepse idetë e tij ishin tashmë në qarkullim. Natyralisti francez Zhan Baptist Lamark botoi librin “Filozofia zoologjike” në vitin 1809, në të cilën njerëzit lexuan për herë të parë mbi një hipotezë, sipas së cilës të gjithë organizmat ekzistues e kanë origjinën nga organizmat e periudhave të kaluara gjeologjike, dhe kanë ndryshuar me kalimin e kohës nëpërmjet proceset natyrore. Shembulli më i famshëm i Lamarkut për këtë mekanizëm evolucionar, ishte qafa e gjatë e gjirafës. Ai supozonte se kafsha zgjatej gjatë gjithë jetës për të arritur gjethet në majat e pemëve, duke lindur kështu pasardhës me qafë më të gjatë. Kjo ide u korrigjua vetëm kohët e fundit. Tani besohet se qafat e gjata të gjirafave janë zhvilluar për t’u bërë përshtypje femrave dhe për të fituar beteja. Kështu Darvini kishte qenë më afër me idetë e tij. Me vdekjen e tij në vitin 1882, në moshën 73-vjeçare, edhe rivali i tij i madh Alfred Uollas i bëri homazhe njeriut të madh, duke thënë se Darvini kishte “sjellë revolucionin më të madh në mendimin njerëzor brenda një çerek shekulli, sesa çdo njeri tjetër në çdo kohë”. / Daily Telegraph – Bota.al 08/01/2023 3 minutes read Facebook X LinkedIn Share via Email Print ShareFacebook X LinkedIn Share via Email Print

Shteti Sovran i Urdhrit Bektashi, “Le Parisien”: Qëllimi i Ramës, të promovojë tolerancën fetare Nga Gjergji Mima -23/09/2024 TIRANË, 23 shtator /ATSH/ “Kryeministri shqiptar dëshiron të promovojë tolerancën fetare”. Kështu shkruan media franceze “Le Parisien” pas fjalës së kryeministrit Edi Rama në selinë e OKB, ku foli për idenë e një shtetit sovran të bektashinjve. Sipas “Le Parisien”, qëllimi i Ramës me nismën për të krijuar një entitet të ri të qeverisur nga bektashinjtë, është të promovojë një islam të tolerancës. “Një ekip ekspertësh ligjorë, duke përfshirë edhe juristë ndërkombëtarë, po hartojnë një tekst që përcakton statusin sovran të shtetit të ri brenda Shqipërisë”, shkruan më tej “Le Parisien”, duke cituar median amerikane “The New York Times”. /r.e//a.f/ Në bazë të nenit 4 të ligjit ”Për funksionimin e Agjencisë Telegrafike Shqiptare”, ndalohet kopjimi, riprodhimi dhe publikimi i informacionit pa cituar burimin e tij.

Mësime jete nga Sokrati, babai i Filozofisë Mësime jete nga Sokrati, babai i Filozofisë “Të gjitha shpirtrat e njerëzve janë të pavdekshëm, por shpirtrat e të drejtëve janë të pavdekshëm dhe hyjnorë”. Sokrati, i konsideruar babai i filozofisë, lindi në Athinë në vitin 469 pes. Babai i tij Sofronisku ishte një skulptor dhe nëna e tij Fenarete ishte mami. Përkundër origjinës së tij modeste, ka shumë mësime jete të Sokratit, që kanë ardhur deri në kohën tonë. Ky filozof i madh në fillim jetoi si çdo athinas tjetër. Ai e ndoqi punën e babait të tij për një kohë dhe pastaj iu desh të regjistrohej si ushtar për grekët. Ai ishte një njeri i respektuar, si punëtor i madh. Leksionet e para të jetës së Sokratit lidhen me durimin dhe aftësinë e tij për të mbajtur peshën e gjendjes së tij. Kur filloi të fitonte famë si mendimtar dhe natyralist, numri i armiqve të tij gjithashtu u rrit. Kjo ndodhi për shkak se promovonte një etikë të papërkulur, e cila nuk pranonte mungesën e ndershmërisë, çnderimin ose moralin e dyfishtë. Kjo është arsyeja pse ai u persekutua dhe u tall. Ai u dënua gjithashtu me vdekje / vetëvrasje. Ky episod i fundit, me kalimin e kohës, u bë një nga mësimet e mëdha të jetës së Sokratit. 5 mësime për jetën nga Sokrati Sokrati nuk ishte aspak i pashëm nga pikëpamja fizike. Ai ishte shumë i shkurtër dhe kishte një bark të madh. Ai kishte tipare të forta, sidomos sy të mëdhenj dhe hundë të shtypur. Pamja e tij fizike ishte një arsye për tallje nga filozofë të tjerë. Sidoqoftë, asnjë nga këto nuk e sprapste babanë e filozofisë. Përkundrazi, ai i kushtoi pak ose aspak vëmendje këtyre komenteve. Për më tepër, ai gjithmonë mbante të njëjtën kapelë dhe bënte një jetë të rreptë. Ai hante dhe pinte vetëm gjërat e domosdoshme. Antifonti thoshte se asnjë skllav nuk do të donte të trajtohej ashtu sikurse Sokrati trajtonte veten. Platoni, nga ana e tij, i lante këmbët dhe i vishte sandale. Një nga aspektet më interesante të jetës së këtij filozofi është se kurrë nuk ka shkruar asnjë nga mendimet e veta. Edhe pse të gjithë e konsideronin një mendje superiore dhe plot urtësi, të gjitha mësimet e tij u përcollën gojarisht. Arsyeja pse ai adoptoi këtë sjellje, është një tjetër nga mësimet e mëdha të Sokratit. Ai gjithmonë thoshte se secili prej nesh duhet të zhvillojë idetë tona. Nëse ai do të kishte shkruar të vetat, do të kishte kushtëzuar konstruktet intelektuale të të tjerëve. Mënyra e tij e veprimit ishte jashtëzakonisht e drejtpërdrejtë: bisedonte deri sa lodhej lodhej me njerëzit, duke përdorur ironi dhe aftësinë e tij të jashtëzakonshme për të parë gjërat nga një këndvështrim tjetër. Mënyra me anë të së cilës Sokrati jepte mësimet e veta kishte një finesë dhe inteligjencë të tillë, që zbatohet edhe sot e kësaj dite. Pedagogë të mëdhenj, si Jean Piaget janë frymëzuar prej metodës sokratiane, e njohur si Maieutika. Filozofi grek e niste një bisedë duke pyetur personin përballë. I bënte pyetje që synonin të zbulonte nëse fjalët e tij kishin vlefshmëri, apo në të kundërt, kishin pak themel. Në këtë mënyrë secili individ mbërrinte vetë tek e vërteta. Sokrati dëgjonte dhe kufizohej vetëm të bënte pyetje. Sokrati është autori i frazës së famshme “Unë di që nuk di”. Nuk ishte një slogan apo një mënyrë për të promovuar veten. Ai me të vërtetë kishte një hapje të veçantë të mendjes. Prandaj ai besonte se burimi kryesor për të arritur në të vërtetën ishte të pranonte se nuk e dinte se çfarë ishte e vërtetë; bëni pyetje para se të përpiqeni të gjeni përgjigjet; zgjeroje vizionin e botës para se ta kufizosh atë. Sokrati ishte edhe autori i deklaratës së famshme “Njih veten”, e shkruar në tempullin e Apollonit në Delfi. Ai nuk përpiqet të përshkruajë qeniet njerëzore, por i fton të gjithë të eksplorojnë brenda vetes. Një udhëtim padyshim emocionues. Më i famshmi i filozofëve të Athinës kishte edhe një sens të madh humori, që shihet i pasqyruar në anektodat e tij mbi Santipen, të shoqen. Ishte 30 vjet më e re, dhe ishte e famshme për karakterin tejet gjaknxehtë. Për këtë arsye, një herë e pyetën Sokratin përse rrinte me të, dhe ai u përgjigj: “Më pëlqen të mësoj përditë nga një njeri me karakter kaq i keq (shumë i fortë dhe pak i duruar). Nuk ka shkollë më të mirë se sa marrëdhënia me të tjerët”. Kur e dënuan me vdekje, e shoqja shkoi ta takojë dhe shpërtheu në lot. Sokrati i tha: “Mos qaj, jemi të gjithë të dënuar me vdekje nga natyra”. Gruaja u përgjigj: “Por ti je dënuar padrejtësisht”. Këtij pohimi, Sokrati iu përgjigj: “Do të kish qenë më mirë, nëse do të më kishin dënuar me të drejtë?”/“La Mente” , përshtati në shqip, Bota.al

Personazh prestigji Muaji Shtator Revista Prestige është rritje e vetedijes, , ofron ekspertizën në krijimin dhe promovimin alternativat e AI duke i alternuar me publicitetin dhe kreativitetin. Infot jane nga arti cultura, historia, diplomacia , politika teknologjia, Gjuha Shqipe AI,Arberesh, Jurisprudenca, Shendeti, Menaxhimi vetiak, Ne synojmë t'i ndihmojmë lexuesit tanë të arrijnë ballancat, dhe ekuilibrin e brendshëm midis atij professional dhe jetës së përditshme, dhe te rrisin rreputacionin dhe potencialin e tyre.ju sigurojmë që intervistat, biografitë dhe studimet e personazheve të përfshira në artikuj të jenë të sakta dhe të besueshme.si dhe te gjitha infot e tjera nga bota e yjeve dhe njeres te rendesishem, t’i pasqyrojme me dinjitet. Revista: Eksplorimi i kryqëzimit të artit dhe shkencës Në epokën dixhitale, Revista luan një rol kyç në kapërcimin e hendekut midis artit dhe shkencës. Nëpërmjet artikujve dhe analizave të detajuara, Revista gërmon në lidhjet e ndërlikuara midis teknologjisë, historisë dhe kulturës. Për entuziastët e arteve dhe shkencave, Revista shfaqet si një thesar njohurish dhe frymëzimi, duke ofruar një vështrim në botën e shumëanshme të krijimtarisë. Shkrimtare Libra: Zbulimi i botës së thesareve letrare Arti nuk kufizohet në galeri dhe skena; ai përshkon çdo aspekt të jetës sonë, duke përfshirë hapësirat ku ne banojmë. Bota e dizajnit të te natyres është një shesh për shprehjen artistike, përzierjen e formës dhe funksionit për të krijuar ambiente jetese harmonike. Nëpërmjet objektivit të artit dhe dizajnit, ne riimagjinojmë mjedisin tonë, duke i mbushur me bukuri, kreativitet dhe një prekje të sublime. Në botën letrare, autorët dhe studiuesit janë shpallur si ruajtës të dijes dhe urtësisë. Shkrimtare Libra, një bastion i përsosmërisë letrare, kremton fjalën e shkruar me gjithë lavdinë e saj. Nga veprat klasike te kryeveprat bashkëkohore, Shkrimtare Libra fton lexuesit në një udhëtim nëpër analet e letërsisë, duke pasuruar mendjet dhe zemrat me çdo hap të faqes. Në fushën e krijimtarisë, dalja përtej të zakonshmes nuk është thjesht një zgjedhje; është një mënyrë jetese. Ekstra, një drite inovacioni dhe zgjuarsie, i shtyn kufijtë e formave tradicionale të artit, duke hapur rrugën për shprehje të reja dhe novator të krijimtarisë. Për ata që kërkojnë të kapërcejnë të zakonshmen dhe të përqafojnë të jashtëzakonshmen, Ekstra ofron një vështrim në një botë ku imagjinata nuk njeh kufij. Ashtu siç arti nedhe yjet boterore driçojn përvojën njerëzore,. Bota e Yjeve, mbretëria e yjeve dhe galaktikave, Nëpërmjet thjerrëzës së teknologjiseë, ne vështrojmë hapësirën e pafund duke medituar misteret e krijimit dhe vendin tonë në kozmosin e gjerë. Në epokën dixhitale, platforma si Revista luajnë një rol kyç në kapërcimin e hendekut midis artit dhe shkencës. Nëpërmjet artikujve dhe analizave të detajuara, Revista gërmon në lidhjet e ndërlikuara midis teknologjisë, historisë dhe kulturës. Për entuziastët e arteve dhe shkencave, Revista shfaqet si një thesar njohurish dhe frymëzimi, duke ofruar një vështrim në botën e shumëanshme të krijimtarisë. Zbulimi i botës së artit dhe dizajnit të brendshëm Faleminderit që keni zgjedhur revisten tone , le të punojmë së bashku për të arritur diçka të jashtëzakonshme! Revista "Prestige" është një platformë e njohur për promovimin e vlerave profesionale dhe arritjeve të individëve në fusha të ndryshme. Duke pasur në fokus cilësinë dhe ekselencën, kjo revistë ofron një pasqyrë të detajuar të arritjeve të profesionistëve dhe përmbajtje që frymëzon dhe informon lexuesit. Këtu janë disa pika kyçe mbi rolin dhe ndikimin e saj: ### 1. Promovimi i Ekselencës Revista "Prestige" ka për qëllim të nxjerrë në pah ata individë dhe ekipe që kanë arritur rezultate të jashtëzakonshme në fushat e tyre. Artikujt shpesh përfshijnë intervista, biografi dhe studime rasti që tregojnë historinë e suksesit të këtyre profesionistëve. ### 2. Inspirimi dhe Edukimi Një nga objektivat kryesore të revistës është të frymëzojë të rinjtë dhe profesionistët në zhvillim për të ndjekur ëndrrat dhe për të arritur potencialin e tyre maksimal. Përmes tregimeve të suksesit dhe këshillave praktike, revista shërben si një udhërrëfyes për zhvillimin profesional. ### 3. Rrjetëzimi Profesional Përmes platformave të ndryshme dhe ngjarjeve të organizuara, revista "Prestige" ofron mundësi për rrjetëzim dhe bashkëpunim ndërmjet profesionistëve nga sektorë të ndryshëm. Kjo ndihmon në krijimin e lidhjeve të reja dhe në zgjerimin e mundësive për karrierë. ### 4. Përmbajtje Cilësore dhe Analitike Artikujt e publikuar janë të mirëstrukturuar dhe të mbështetur në hulumtime të thella, duke ofruar një analizë të detajuar të tendencave dhe zhvillimeve në industri të ndryshme. Kjo e bën revistën një burim të besueshëm për informacione të sakta dhe të dobishme. ### 5. Ndikimi në Shoqëri Përveç promovimit të individëve, revista "Prestige" synon të ndikojë pozitivisht në shoqëri duke nxitur vlera si integriteti, përkushtimi dhe inovacioni. Artikujt shpesh trajtojnë tema me rëndësi sociale dhe ekonomike, duke ofruar perspektiva të reja dhe zgjidhje për sfidat aktuale. ### Përfundim Revista "Prestige" është një platformë e rëndësishme për promovimin e vlerave profesionale dhe për frymëzimin e gjeneratave të reja të liderëve dhe inovatorëve. Me përmbajtje të pasur dhe të larmishme, ajo vazhdon të jetë një burim i paçmuar për të gjithë ata që kërkojnë të ndjekin ekselencën në karrierën e tyre. Nëse dëshironi të mësoni më shumë ose të kontribuoni me përmbajtje, vizitoni faqen zyrtare të revistës "Prestige". Ështe e printueshme ne çdo moment per artikujt dhe koverat qe deshiron. Prestigji juaj rritet me ne! Stafi. Dr. Liliana Pere Exp.Informatik. Publisher Akredituar USA & BE

“Vepra Podcast” e diplomates shqiptare Anja DuMonde, pjesë e Library of Congress! “Vepra Podcast” e diplomates shqiptare Anja DuMonde, pjesë e “Vepra Podcast” nga shqiptarja e sukseshme në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Anja DuMonde, është miratuar të bëhet pjesë e Library of Congress! “Vepra Podcast” dhe të gjithë intervistat e saj do të jenë pjesë në arkivat- Libraria më e çmuar në USA. “Vepra Podcast” e diplomates shqiptare Anja DuMonde, pjesë e Library of Congress është biblioteka më e madhe në botë, me miliona libra, filma dhe video, regjistrime audio, fotografi, gazeta, harta dhe dorëshkrime në koleksionet e saj. Kjo fole kulturore inkurajon individët brenda komunitetit të ndajnë historitë e tyre, të promovojnë trashëgiminë e tyre dhe të përfshihen në dialogje që lidhin kulturat. “Vepra Podcast” e diplomates shqiptare Anja DuMonde, pjesë e Anja DuMonde, familja e së cilës ka emigruar herët në SHBA, nuk e ka ndryshuar dashurinë dhe vlerësimin për vendinlindjen e saj, përkundrazi e ka shtuar atë. “Vepra Podcast” e diplomates shqiptare Anja DuMonde, pjesë e Vepra Podcast është krijuar për të frymëzuar brezin e ardhshëm të emigrantëve, duke ndarë histori dhe njohuri të figurave shqiptare të vendosura në mbarë botën.

Marjana Eski: Marjana Eski, një artiste dhe vizionare, nisi udhëtimin e saj artistik në Liceun Artistik në Tiranë, ku studioi në degën e pikturës, e më pas vijoi në Institutin e Lartë të Arteve (sot Akademia e Arteve), ku u diplomua për Grafikë. E apasionuar dhe e përkushtuar, pas diplomimit ajo u kthye në Liceun Artistik si pedagoge, duke udhëhequr specialitetin e Grafikës dhe, për më shumë se një dekadë, duke drejtuar degën e Artit Figurativ, duke kontribuar në formimin e një brezi artistësh të rinj që aspironin të thyenin kufijtë e ngushtë të shprehjes artistike. Vitet ’90 sollën për Shqipërinë një dritë të re në horizont pas dekadave izolimi. Në këtë atmosferë të etur për ndryshim, regjisorja legjendare Vera Grabocka krijoi një spektakël që për herë të parë sillte bukurinë dhe elegancën shqiptare në sytë e publikut: Miss Albania 1991. Skeptikët pyesnin: “A do të gjenden vajza të gatshme për këtë sfidë në një shoqëri ende të mbyllur?” Jo vetëm që erdhën, por secila shkëlqente më shumë se tjetra, duke sjellë në skenë bukurinë dhe krenarinë e një kombi të tërë. Në juri ishte edhe Marjana, dhe ishte momenti kur kurorën e fitoi Valbona Selimllari, ikona e parë e Miss Albania. Viti 1992 do të shënonte një tjetër moment historik – moda për herë të parë në ekranin shqiptar. Fjalë si "sfilatë" dhe "stilist" ishin ende të panjohura, dhe fjala "modë" ngjallte ende frikë si një “shfaqje mikroborgjeze.” Por Marjana, përkrah artistëve të tjerë të artit figurativ, solli frymën e re për 12 javë rresht në spektaklin “Rreth fatit për 12 javë”, një garë që çdo të shtunë mbrëmje i mrekullonte shikuesit me kreacione të guximshme, të gjitha të punuara me përkushtim dhe shpirt artistik. Kjo ishte një epokë kur shumëçka mungonte, por dashuria për artin dhe bukurinë e ndaluar triumfonin. Në natën finale, në një duel të ashpër, Marjana fitoi çmimin për fustanin më të bukur, ndërsa Top Modeli i parë shqiptar u shpall Ilda Reka, veshur me krijimin mahnitës të Marjanës. Ky triumf i dha Marjanës shtytjen për të vijuar bashkëpunimin me Vera Grabockën në të gjitha spektaklet madhështore nga Miss Albania e deri te festivalet e mëdha muzikore shqiptare, përfshirë Këngën Magjike. Në vitin 1997, Marjana do të përballej me largimin e vështirë nga atdheu, duke nisur një kapitull të ri në New York. Megjithatë, arti i saj do të përqafonte botën e modës në Manhattan. Ajo u bë pjesë e Carmi Couture Collection, duke debutuar me një sfilatë të dizajnuar nga ajo. Më pas, me projektet e saj të veçanta, arriti të bashkëpunojë edhe me emrin e njohur të modës, Ralph Lauren. Gazeta “Iliria” e përshkroi atë si “Ajo që veshi me të bukurat e Shqipërisë,” duke i dhënë jehonë impaktit të saj të pakrahasueshëm. Në vitin 2000, Marjana u përzgjodh nga artistja Claudia DeMonte, për një ekspozitë ndërkombëtare me 180 piktorë nga mbarë bota, që do të hapej në White Columns në New York, për të udhëtuar më pas në muze dhe galeri të njohura në SHBA. Një prej revistave më prestigjioze të artit dhe modës, ELLE Magazine, shënoi se Shqipëria ishte përfaqësuar me “Art Modern.” Marjana Eski, me veprat e saj të ndjera dhe unike, u bë pjesë e rrjeteve të artistëve të New York-ut, duke ekspozuar krah emrave të mëdhenj në Galerinë @49 dhe duke u përfshirë në librin e famshëm “Art in America 2002–2003 GUIDE”. Kthimi në atdhe, qoftë edhe përkohësisht, ishte gjithmonë emocionues për të. Me ftesën e Vera Grabockës, ajo u rikthye për të dizajnuar veshjet e Miss Albania 2002 dhe për koncertin e parë “Kristmes në Tiranë,” ku krijoi veshjet për divën Inva Mula dhe për orkestrën e spikerët. Marjana ishte gjithashtu pjesë e dy koncerteve të Inva Mulës në Butrint, duke treguar se lidhja e saj me Shqipërinë ishte gjithmonë e fortë. Arti i Marjanës nuk është thjesht përfaqësim i asaj që sheh, por i asaj që ndjen. “Unë filloj me një ide ose emocion që më krijon diçka dhe e përpunoj deri sa të arrij atje ku dua. Pastaj ndalem.” Vepra e saj është e ndërthurur me emocione dhe ngjyra të shpirtit, përfaqësuar me krenari në ekspozita të shumta ndërkombëtare – nga Shqipëria, Rumania, Italia, Brazili, deri në Zvicër e Danimarkë. Marjana Eski është një artist i përjetshëm, që me guximin dhe pasionin e saj theu kufijtë e ngushtë të asaj kohe dhe i fali Shqipërisë një vend të nderuar në artin botëror. Një Artiste Yll në Botën e Modës dhe Artit që me pasionin e saj sjell një dritë zhvillimi në botën e artit. Ajo beson se arti është një mjet fuqishëm për të shprehur ndjenjat, për të ndarë përvoja dhe për të ndihmuar të tjerët të shohin botën në mënyra të reja. Nëpërmjet punës së saj, Marjana na fton të përjetojmë një botë ku bukuria dhe kreativiteti janë udhëheqës, duke na inkurajuar të besojmë se arti mund të ndryshojë realitetin tonë. Me një vizion të qartë, ajo e ndihmon artin të tregojë historinë e djeshme dhe të sotme, duke mbjellë bukuri dhe emocione në çdo krijim. Ajo hapi dyert e botës së modës për shumë të rinj, duke treguar se krijimtaria mund të lulëzojë edhe në kushte të vështira Megjithatë, me kreativitetin e saj, Marjana arriti të shfaqte individualitetin e saj në çdo krijim, duke krijuar veshje të jashtzakonshme një krijuese që ka arritur të ndriçojë botën e modës me punën dhe përkushtimin e saj. Ajo është një frymëzim për të rinjtë shqiptarë dhe një shembull se si pasioni dhe talenti mund të çojnë në sukses, pavarësisht nga sfidat. Marjana vazhdon të jetë një ikonë e modës dhe artit, duke treguar se çdo ëndërr është e arritshme kur e ndjekim me guxim dhe dashuri Ajo beson se arti është një mjet fuqishëm për të shprehur ndjenjat, për të ndarë përvoja dhe për të ndihmuar të tjerët të shohin botën në mënyra të reja. Pikture nga Marjana Eski Marjana Eski mbetet një simbol i forcës dhe talentit të artistëve shqiptarë, një ikonë që përfaqëson bukurinë dhe kreativitetin e pasur të kulturës sonë. Ajo na tregon se me guxim dhe pasion, çdo ëndërr mund të bëhet realitet. ALBUMI FOTOGRAFIK Foto me stilistin e madh Pier Cardin Gazeta Iliria i ben jevvvv7hone aktivitetit te Marjana Eskit

Danielle Stacey Korrespondenti Mbretëror në internet Londra 2 nëntor 2024, ora 22:01 GMT Princi i Uellsit kujtoi një kujtim shumë të veçantë me gruan e tij, Princeshën e Uellsit, përpara udhëtimit të tij të vetëm në Cape Town. Princi William, 42 vjeç, tregoi për dashurinë e tij për Afrikën përpara mbërritjes së tij për atë që është përshkruar si momenti i tij "Super Bowl". “Afrika ka mbajtur gjithmonë një vend të veçantë në zemrën time – pasi diku gjeta ngushëllim si adoleshent, ku i propozova gruas sime dhe së fundmi si frymëzimi themelues i The Earthshot Prize”, tha William. Dikur i përshkruar me dashuri si "shtëpia e tij e dytë", William kaloi një pjesë të vitit të tij të pushimit në Afrikë pasi përfundoi një ekspeditë në Kili në 2001. Princi William do të ecë në tapetin e gjelbër gjatë momentit të tij 'Super Bowl' Princit William do t'i bashkohet Heidi Klum gjatë një udhëtimi të vetëm në Afriike Fotografi mbretëror zbulon se si ishte në të vërtetë telefonata e fejesës së Princit William dhe Kate: 'Thjesht e çmendur' Vetëm disa muaj më vonë, ai do të takonte gruan e tij të ardhshme, Catherine Middleton, në Universitetin e St Andrews. Pas një lidhjeje afatgjatë, William i propozoi nënës së tij të ndjerë unazën e safirit dhe diamantit gjatë një pushimi privat në Afrikë në vitin 2010, ku Princi zbuloi në intervistën e tyre të fejesës: "E mora atë diku bukur në Kenia dhe i propozova". Ai shtoi: "Thjesht ndihesha me të vërtetë në Afrikë. Ishte e bukur në atë kohë", me Kate që e përshkroi momentin si "shumë romantik". Çifti i lumtur pozoi para fotografëve ditën kur shpallën fejesën © Getty William i propozoi Kate në Kenia Ishte gjatë një prej udhëtimeve të tij të fundit në kontinent që ai u frymëzua për të krijuar çmimin Earthshot. “Ishte në Namibi në vitin 2018 që kuptova fuqinë sesi zgjidhjet novatore dhe pozitive për problemet mjedisore mund të nxisin ndryshime transformuese për njerëzit dhe natyrën”, tha William përpara vizitës së tij. William vizitoi Kenian, Namibinë dhe Tanzaninë në 2018 Ai vazhdoi: "Jam krenar që që nga fillimi i tij The Earthshot Prize ka udhëtuar në Evropë, Amerikën e Veriut dhe Azi, duke vënë në pah dhe shkallëzuar 45 zgjidhje novatore, të cilat të gjitha kanë një ndikim të prekshëm ndërsa ne punojmë si një kolektiv global për të siguruar të ardhmen. të planetit tonë. "Këtë javë ne do të udhëtojmë në Afrikën e Jugut për të vënë në pah grupin tonë të ardhshëm prej 15 finalistësh dhe do të kemi mundësinë të bashkohemi me partnerë nga e gjithë Afrika për të festuar qasjen frymëzuese ndaj inovacionit mjedisor që po ndodh në të gjithë kontinentin. Hannah Waddingham dhe Princi William marrin pjesë në Ceremoninë e Çmimeve Earthshot 2023 në Singapor© Getty William me Hannah Waddingham në 2023 Earthshot Prize Awards në Singapor "Deri në fund të javës, dua që Çmimi Earthshot të ketë ofruar një platformë për të gjithë ata novatorë që sjellin ndryshime për komunitetet e tyre, të inkurajojë investitorët e mundshëm të shpejtojnë zgjidhjet afrikane në shkallë dhe të frymëzojë të rinjtë në të gjithë Afrikën që janë të angazhuar në çështjet klimatike. Unë besoj fuqimisht se nëse bashkohemi me ambicie dhe urgjencë kolektive, ne mund të riformojmë të ardhmen e planetit tonë."