Search this site

King’s Garden Party 2026: Eleganca e Buckingham Palace Nën qiellin e kthjellët të majit dhe mes lëndinave të gjelbra të Buckingham Palace, një nga traditat më elegante dhe më domethënëse të monarkisë britanike mori edhe një herë jetë. King's Garden Party është shumë më tepër se një pritje aristokratike me çaj, sanduiçe të vogla dhe ëmbëlsira. Është një ceremoni mirënjohjeje, ku King Charles III dhe anëtarët e familjes mbretërore nderojnë qytetarët që kanë dhënë kontribut të jashtëzakonshëm në shoqëri. Kjo traditë daton që nga vitet 1860, në kohën e Queen Victoria. Sot, çdo pranverë dhe verë, mbi 30,000 persona ftohen në kopshtet e Buckingham Palace dhe të Palace of Holyroodhouse. Mes tyre ka mjekë, infermierë, mësues, vullnetarë, veteranë, aktivistë dhe drejtues organizatash bamirëse , njerëz që, larg vëmendjes së mediave, kanë ndryshuar jetën e komuniteteve të tyre. Portat e pallatit hapen rreth orës 15:00 dhe ceremonia nis zyrtarisht në orën 16:00, kur familja mbretërore zbret në kopsht nën tingujt e himnit kombëtar britanik. Më pas, Mbreti, Mbretëresha dhe anëtarët e tjerë të familjes ecin mes të ftuarve, ndalojnë për të biseduar dhe i falënderojnë personalisht për shërbimin e tyre. Në këtë atmosferë të rafinuar shërbehen mijëra filxhanë çaji, sanduiçe dhe copa torte, ndërsa të ftuarit shijojnë një nga kopshtet më të famshme në botë. Në vitin 2026, Garden Party-t në Buckingham Palace u zhvilluan më 6, 8 dhe 12 maj. Në eventin e 8 majit, vëmendja u përqendrua natyrshëm tek Catherine, Princess of Wales, e cila u shfaq me një elegancë të qetë dhe të pakrahasueshme. Princesha e Uellsit kishte zgjedhur një veshje të bardhë me pika të zeza nga Self-Portrait, një krijim që jepte iluzionin e një kostumi me xhaketë dhe fund. Ngjyra e bardhë, simbol i pastërtisë dhe sofistikimit, i jepte figurës së saj një dritë të veçantë nën rrezet e buta të pranverës. Për ta kompletuar paraqitjen, ajo mbante një clutch të thurur prej rafie, një aksesor veror që e kishte përdorur edhe vitin e kaluar, duke krijuar kështu një traditë të vogël personale. Por përtej modës dhe protokollit, kuptimi i vërtetë i kësaj dite qëndron në mesazhin e saj. Në një kohë kur titujt e lajmeve dominohen nga tensionet dhe pasiguritë, Festa e Kopshtit të Mbretit mbetet një kujtesë e bukur se madhështia e vërtetë qëndron tek mirënjohja. Nën hijen e pemëve shekullore të Buckingham Palace nuk festohen pushteti dhe privilegji, por përkushtimi i heshtur i njerëzve që ndryshojnë jetët e të tjerëve. Mësuesi që frymëzon breza, infermierja që sakrifikon ditë e net, vullnetari që i jep shpresë një komuniteti – këta janë protagonistët e vërtetë të kësaj ngjarjeje. Eleganca e kapelave, porcelani i çajit dhe muzika e orkestrës ushtarake janë vetëm sfondi i një mesazhi shumë më të thellë: se shoqëria mbahet gjallë nga njerëzit që shërbejnë me zemër. Dhe ndërsa Catherine ecte mes të ftuarve e veshur në të bardha, me buzëqeshjen e saj të ngrohtë dhe praninë e saj të qetë, ajo mishëroi në mënyrë të përkryer frymën e kësaj tradite: elegancë, mirënjohje dhe respekt për ata që bëjnë një ndryshim të vërtetë në botë. Në fund, mes filxhanëve të çajit dhe trëndafilave në lulëzim, mesazhi është i qartë: fisnikëria e vërtetë nuk qëndron në kurorë, por në zemrat e atyre që i shërbejnë të tjerëve me dinjitet.

Tedi Papavrami – Tingulli Shqiptar i Ekselencës Botërore dhe Mishërimi i Përsosmërisë . Tedi Papavrami zë një vend të veçantë në kulturën shqiptare dhe europiane, sepse ai ka arritur të bashkojë në një figurë të vetme virtuozitetin muzikor, kulturën letrare dhe integritetin intelektual. Si violinist i klasit botëror, ai e ka ngritur emrin e Shqipërisë në skenat më prestigjioze ndërkombëtare, duke dëshmuar se talenti shqiptar mund të arrijë majat më të larta të artit. Interpretimet e tij të Paganinit, Bach-ut dhe Ysaÿe-së konsiderohen modele të rralla të përsosmërisë teknike dhe thellësisë shpirtërore. Si përkthyes i veprës së Ismail Kadaresë në frëngjisht, ai ka luajtur një rol kyç në përhapjen e letërsisë shqiptare në botën frankofone. Autobiografia e tij, “Fugë për violinë”, është një dëshmi e fuqishme mbi sakrificën, disiplinën dhe çmimin e suksesit. Ai përfaqëson figurën e artistit total, ku muzika, letërsia dhe mendimi kritik bashkëjetojnë në harmoni. Ndikimi i tij shtrihet përtej artit, sepse ai frymëzon brezat e rinj të besojnë se talenti i shoqëruar me punë të palodhur mund të kapërcejë çdo kufi. Tedi Papavrami është një ambasador i shkëlqyer i kulturës shqiptare dhe një shembull i rrallë i fisnikërisë artistike. Emri i tij mbetet sinonim i ekselencës, dinjitetit dhe përjetësisë së artit. Tedi Papavrami është një violinist virtuoz; ai është një fenomen artistik, një intelektual i rafinuar dhe një nga personalitetet më të ndritura që ka nxjerrë Shqipëria moderne. I lindur në Tirana në vitin 1971. Tedi Papavrami u takua me violinën në moshën katërvjeçare. Në duart e tij fëminore, instrumenti nuk ishte thjesht dru dhe tela; ishte një univers që priste të zgjohej. Mësuesi i tij i parë ishte i ati, profesori i shquar Robert Papavrami, i cili dalloi që në fillim se përballë tij qëndronte një talent i lindur për madhështi. Në moshën tetëvjeçare, ai interpretoi me Filarmoninë e Tiranës “Zigeunerweisen” të Pablo de Sarasate. Ishte një moment që dukej si paralajmërim i fatit: një fëmijë shqiptar po fliste me gjuhën e gjeniut. Tre vjet më vonë, ai interpretoi Koncertin e Parë për violinë të Niccolò Paganini, duke sfiduar me qetësi atë që për shumë artistë mbetet një majë e paarritshme. Në vitin 1982, vetëm 11 vjeç, falë mbështetjes së flautistit francez Alain Marion, ai fitoi bursë për të studiuar në France. Ky ishte çasti kur talenti shqiptar gjeti skenën europiane që meritonte. Në Paris, në Conservatoire National Supérieur de Musique et de Danse de Paris, nën drejtimin e Pierre Amoyal, ai u shndërrua në një artist të klasit botëror. Pastaj erdhën fitoret që vulosën një karrierë të jashtëzakonshme. Në 1985 fitoi konkursin “Rodolfo Lipizer” në Gorizia. Në 1986 mori me unanimitet Çmimin e Parë të Konservatorit të Parisit. Në 1987 u diplomua në Konservatorin e Lausanne. Në 1992 u nderua nga SACEM me çmimin “Georges Enesco”, ndërsa në 1993 fitoi çmimin e parë dhe çmimin e publikut në konkursin “Pablo Sarasate” në Pamplona. Çdo çmim ishte një gur i çmuar në kurorën e një artisti që po ngjitej drejt përjetësisë. Në skenat e botës, Tedi Papavrami u shfaq si një princ i violinës. Ai interpretoi me orkestra prestigjioze në Europë, Japoni, Izrael, Turqi dhe Afrikën e Jugut, nën dirigjentë të mëdhenj si Antonio Pappano dhe Christopher Hogwood. Tingulli i violinës së tij është një kombinim i rrallë i fuqisë, elegancës dhe thellësisë shpirtërore. Një nga kulmet e artit të tij është interpretimi integral i 24 Kapriçove të Paganinit. Kjo vepër është Everest-i i violinës, dhe Tedi Papavrami e ka ngjitur atë me një natyrshmëri që vetëm artistët e mëdhenj e zotërojnë. Pas vitit 2001, ai mori një tjetër mision të lartë kulturor: përkthimin në frëngjisht të veprës së Ismail Kadare, pas vdekjes së Jusuf Vrioni. Në këtë rol, Tedi dëshmoi se virtuoziteti i tij nuk kufizohet në tinguj; ai shtrihet edhe në fjalë. Në vitin 2009 interpretoi rolin kryesor në Kronikë provinciale, duke treguar një dimension tjetër të talentit të tij. Në vitin 2014 botoi autobiografinë Fugë për violinë, një libër i sinqertë dhe i fuqishëm që rrëfen rrugën e tij njerëzore dhe artistike. Gjatë viteve 2014–2025, ai vazhdoi të shkëlqejë me interpretime të veprave të Johann Sebastian Bach, Eugène Ysaÿe, César Franck dhe Gabriel Fauré, duke fituar admirimin e kritikës dhe të publikut. Në maj 2026, në Teatrin Kombëtar të Operës dhe Baletit në Tiranë, ai interpretoi sërish 24 Kapriçiot e Paganinit dhe u dekorua me “Yllin e Oficerit të Urdhrit Suprem të Shqiponjës”. Ky nderim ishte mirënjohja e një kombi për artistin që e ngriti emrin e Shqipërisë në lartësitë e artit botëror. Tedi Papavrami është një violinist, mishërimi i disiplinës, i kulturës, i inteligjencës dhe i fisnikërisë. Në figurën e tij, Shqipëria gjen një artist të rangut europian dhe një shpirt të rrallë që e ka kthyer talentin në përjetësi. Ai është tingulli i Shqipërisë që ka pushtuar botën, një violinë që flet me gjuhën e shpirtit dhe një emër që do të mbetet përgjithmonë në historinë e kulturës sonë kombëtare. Pergatiti.LP

Rrevista Prestige Rubrika:Teknollogji Shkencë. Kompania e teknollogjise amerikane platforma Meta u jep prindërve më shumë kontroll mbi bisedat e fëmijëve me inteligjencën artificiale. Në një kohë kur inteligjenca artificiale po bëhet pjesë e pandashme e përditshmërisë së fëmijëve dhe adoleshentëve, nevoja për transparencë dhe mbikëqyrje prindërore është më e madhe se kurrë. Prindërit duan të dinë jo vetëm sa kohë kalojnë fëmijët e tyre në platformat digjitale, por edhe çfarë temash i shqetësojnë dhe i tërheqin në komunikimin me chatbot-ët. Në këtë kontekst, Meta⁠ ka prezantuar një funksion të ri të mbikëqyrjes prindërore, i cili u lejon prindërve të shohin kategoritë e temave që adoleshentët diskutojnë me asistentin e inteligjencës artificiale të kompanisë në Instagram⁠ Facebook⁠ dhe Messenger⁠ Përmes seksionit “Insights”, prindërit nuk do të kenë qasje në përmbajtjen e plotë të bisedave, por vetëm në tema të përgjithshme si shkolla, argëtimi, shkrimi, shëndeti dhe mirëqenia. Kjo zgjidhje përpiqet të ruajë një ekuilibër të ndjeshëm mes privatësisë së të rinjve dhe përgjegjësisë së prindërve për t’i mbrojtur ata. Nisma vjen në një moment kur Meta po përballet me kritika dhe procese gjyqësore lidhur me ndikimin e platformave të saj te të miturit. Dokumente të bëra publike kanë treguar se kompania ka qenë e vetëdijshme për rreziqet që mund të lindin nga ndërveprimet e papërshtatshme me inteligjencën artificiale. Si përgjigje, Meta ka pezulluar globalisht karakteret e IA për adoleshentët, ka bashkëpunuar me organizata të specializuara dhe ka ngritur një këshill ekspertësh për mirëqenien digjitale. Megjithatë, transparenca teknologjike nuk është zgjidhje e mjaftueshme. Asnjë platformë nuk mund të zëvendësojë komunikimin e hapur brenda familjes. Mbrojtja më e mirë për fëmijët mbetet marrëdhënia e besimit me prindërit dhe edukimi për përdorimin e përgjegjshëm të teknologjisë. Burimi: Meta Newsroom⁠ Meta Platforms, Inc.⁠ është kompania amerikane e teknologjisë që zotëron dhe operon disa nga platformat më të përdorura në botë, përfshirë Facebook⁠, Instagram⁠ Messenger⁠ dhe WhatsApp⁠. Kompania u themelua në vitin 2004 me emrin Facebook nga Mark Zuckerberg dhe në vitin 2021 ndryshoi emrin në Meta për të reflektuar fokusin e saj më të gjerë në teknologji të reja si inteligjenca artificiale dhe realiteti virtual. Sot, Meta është një nga kompanitë më të mëdha të teknologjisë në botë dhe investon fuqishëm në zhvillimin e inteligjencës artificiale, duke krijuar asistentë virtualë dhe mjete digjitale që përdoren nga miliarda njerëz çdo ditë.

Rrevista Prestige Gruaja Shqiptare e Prizrenit, Eleganca e Një Epoke. Kostumi i gruas së Prizrenit i fillimit të shekullit XX përfaqëson një nga veshjet më elegante dhe të rafinuara të qytetarisë shqiptare. Ai vishej nga gratë e shtresës së pasur dhe dëshmonte statusin shoqëror, kulturën dhe shijen estetike të familjes. Veshja përbëhej nga dimi të mëndafshta, këmishë të hollë dhe jelek të qëndisur me fije ari e argjendi. Xhybja dhe anteria punoheshin me kujdes të jashtëzakonshëm dhe zbukuroheshin me ornamente orientale e ballkanike. Brezat e gjerë prej mëndafshi i jepnin siluetës hijeshi dhe theksonin finesën e veshjes. Në kokë vendosej shamia e stolisur me monedha ari, perla dhe zbukurime të punuara me dorë. Stolitë prej filigrani prizrenas, mjeshtëri e njohur e qytetit, e plotësonin këtë paraqitje madhështore. Ngjyrat e errëta të kombinuara me të arta krijonin një pamje fisnike dhe plot dinjitet. Ky kostum mishëronte harmoninë mes traditës shqiptare dhe ndikimeve qytetare të Prizrenit shumëkulturor. Sot ai mbetet një dëshmi e rrallë e elegancës, pasurisë dhe identitetit të gruas shqiptare të Prizrenit.

Rrevista Prestige #InspirationDaily #Education.#books.#OpenLearning Rubrika:Libra poezi. “Madame Bovary” romani i iluzionit, shoqërisë dhe krizës njerëzore. I shkruar nga Gustave Flaubert në vitin 1857, “Madame Bovary” është një nga romanet që ndryshoi mënyrën se si letërsia filloi të shohë njeriun, shoqërinë dhe realitetin. Vepra nuk mbetet vetëm historia tragjike e Emma Bovary-t, por një analizë e shumëfishtë e shpirtit njerëzor, e moralit shoqëror dhe e zhgënjimit modern. Romani mund të lexohet në tri këndvështrime kryesore: psikologjik, social dhe filozofik. Këndvështrimi psikologjik drama e një shpirti të pakënaqur. Në planin psikologjik, Emma Bovary është një personazh i ndërtuar mbi kontradiktën mes ëndrrës dhe realitetit. Ajo jeton me bindjen se jeta duhet të jetë e jashtëzakonshme, plot pasion, luks dhe emocione të forta. Librat romantikë që lexoi në rini krijuan tek ajo një imazh ideal të dashurisë dhe lumturisë, por realiteti i martesës me Charles Bovary-n rezulton i zakonshëm dhe monoton. Pakënaqësia e Emma-s nuk lidhet vetëm me martesën, por me një boshllëk të brendshëm që nuk arrin ta mbushë as dashuria, as pasioni dhe as luksi. Çdo përvojë e re për të bëhet një iluzion i përkohshëm. Ajo kërkon vazhdimisht një jetë tjetër, një emocion tjetër, një arratisje tjetër. Kjo e bën personazhin modern, sepse Emma përfaqëson krizën ekzistenciale të njeriut që nuk arrin të pajtohet me kufijtë e realitetit. Flaubert e analizon heroinën me një realizëm të ftohtë psikologjik. Ai nuk e gjykon, por e paraqet si një shpirt të copëtuar nga dëshirat dhe iluzionet e veta. Tragjedia e saj lind pikërisht nga paaftësia për të pranuar jetën ashtu siç është. Këndvështrimi social, kritika ndaj borgjezisë dhe moralit të kohës Në aspektin social, “Madame Bovary” është një kritikë e fortë ndaj shoqërisë borgjeze franceze të shekullit XIX. Flaubert paraqet një botë të ndërtuar mbi hipokrizinë, fasadën morale dhe interesin material. Personazhet jetojnë më shumë për dukjen sesa për të vërtetën e brendshme. Emma Bovary bëhet viktimë e kësaj shoqërie, sepse si grua ajo ka kufizime të forta sociale dhe emocionale. Asaj i kërkohet të jetë bashkëshorte e bindur dhe figurë e qetë familjare, ndërsa dëshirat e saj konsiderohen të papranueshme. Pikërisht këtu romani merr edhe dimensionin e një revolte ndaj normave patriarkale të kohës. Charles Bovary simbolizon mediokritetin borgjez: një njeri i mirë, por pa pasion, pa ambicie dhe pa aftësi për të kuptuar thellësinë emocionale të gruas së tij. Ndërsa personazhe si Rodolphe apo tregtari Lheureux tregojnë një shoqëri ku manipulimi, interesi dhe egoizmi sundojnë mbi ndjenjat. Përmes këtyre figurave, Flaubert sulmon moralin e rremë të një epoke që predikonte virtytin, por fshihte boshllëkun shpirtëror dhe interesin material. Kjo ishte arsyeja pse romani shkaktoi skandal dhe autori u përball me gjyq për “fyerje të moralit publik”. Këndvështrimi filozofik – konflikti mes iluzionit dhe realitetit Në planin filozofik, “Madame Bovary” është një reflektim mbi natyrën njerëzore dhe pamundësinë për të arritur lumturinë absolute. Emma jeton në ndjekje të një ideali që nuk ekziston realisht. Ajo kërkon dashurinë perfekte, jetën perfekte dhe emocionin e pafund, por çdo përpjekje përfundon në zhgënjim. Flaubert ngre pyetjen universale: a është njeriu i dënuar të mos jetë kurrë plotësisht i lumtur? Në këtë kuptim, Emma Bovary bëhet simbol i njeriut modern që kërkon vazhdimisht më shumë sesa realiteti mund të ofrojë. Romani trajton edhe iluzionin si mekanizëm të ekzistencës njerëzore. Emma nuk dashuron njerëzit realë, por fantazinë që krijon për ta. Ajo nuk jeton në realitet, por në projeksionin romantik të jetës. Dhe pikërisht kur iluzioni shembet, shembet edhe vetë identiteti i saj. Kjo e bën “Madame Bovary” një vepër që tejkalon kohën e vet. Romani nuk flet vetëm për Francën e shekullit XIX, por për krizën universale të njeriut që endet mes dëshirës, zbrazëtisë dhe kërkimit të kuptimit. Nga Prestige

Maria Antonietta Rimoli motra jonë Arbereshe : Një jetë në shërbim të kulturës arbëreshe Maria Antonietta Rimoli është një profesoreshë arbëreshe nga Frascineto (Cosenza – Itali), bijë e një kujtese që nuk shuhet, por rritet me çdo brez, duke e kthyer vendlindjen e saj jo thjesht në një hapësirë gjeografike, por në një gjuhë të gjallë, në një rrënjë të thellë dhe në një histori që vazhdon të tregojë vetveten. Identiteti i saj nuk paraqitet si një origjinë statike, por si një proces i vazhdueshëm kujtese që pasurohet me kohën dhe merr frymë përmes gjuhës, kulturës dhe traditës. Maria Antonietta Rimoli ka lindur më 14/06/1956 në Frascineto (Cosenza – Itali), ku edhe banon. Ajo ka qenë profesoreshë e Shkencave Natyrore dhe ka dhënë mësim në gjimnaze dhe shkolla të mesme të ulëta, duke ndërthurur dijen me përkushtimin dhe duke e parë mësimdhënien jo vetëm si profesion, por si një mënyrë për të formuar ndërgjegje dhe për të mbjellë rrënjë të forta tek brezat e rinj. Në klasë, ajo nuk ka transmetuar vetëm njohuri, por edhe vlera, sepse për të dija është formim i brendshëm moral dhe jo thjesht informacion. Nga pasioni i saj i thellë, Maria i është kushtuar gjithmonë identitetit italo-shqiptar dhe gjuhës arbëreshe, në një përkushtim që përbën një akt të heshtur rezistence për ruajtjen e gjuhës shqipe. Për të, gjuha është kujtesë, është identitet, është zëri i një historie që kërkon të mos humbasë, një forcë që mbron ekzistencën kulturore nga zhdukja. Prej më shumë se pesëdhjetë vitesh, ajo zhvillon veprimtari të pandërprerë në fushën e kulturës arbëreshe, duke punuar me përkushtim për ruajtjen dhe përhapjen e gjuhës së pakicës dhe të trashëgimisë etno-historike të lënë nga të parët. Pesëdhjetë vite janë një kohë e gjatë, një dëshmi e qartë e një angazhimi të qëndrueshëm që ka ndërtuar ura mes brezave dhe ka kthyer çdo aktivitet të saj në një akt ruajtjeje dhe investimi të vazhdueshëm në identitetin kulturor. Që në fëmijëri, Maria ka veshur kostumin tradicional arbëresh dhe, në moshën pesëmbëdhjetëvjeçare, ka formuar grupin e parë folklorik në Frascineto, “Frasnita e Re”, duke u marrë gjithmonë me drejtimin artistik. Me këtë grup ajo ka marrë pjesë për shumë vite në aktivitete dhe evente në zona arbëreshe dhe jo arbëreshe, duke dëshmuar se tradita nuk mësohet më vonë, por rritet natyrshëm si pjesë e jetës që në fëmijëri. Kostumi tradicional dhe grupi folklorik janë bërë për të forma të gjalla të identitetit, të veshur me krenari dhe të interpretuar me shpirt. Maria ka organizuar gjithmonë valljet karakteristike arbëreshe, ku ajo vetë këndon dhe mëson rapsodi të lashta epike dhe dashurie, duke e kthyer vallen dhe rapsodinë në një kujtesë që nuk rrëfehet vetëm me fjalë, por këndohet, përjetohet dhe transmetohet me emocion. Gjatë viteve të rinisë, në periudhën e gjimnazit dhe më pas të universitetit, në gjysmën e dytë të viteve ’70, ajo ka marrë pjesë bashkë me motrën Clelia në Radio Skanderbeg në San Demetrio Corone, ku interpretonin këngë arbëreshe. Gjithashtu ka qenë pjesë e Teleuno-Cosenza, duke prezantuar këngët e tyre dhe duke i dhënë identitetit lokal një zë publik që filloi të dëgjohej më gjerë. Maria ka kënduar me motrën e saj dhe me kantautorin Cosmo Rocco në Festivalin e Këngës Arbëreshe në San Demetrio Corone, si e ftuar nderi, si dhe në shumë aktivitete të tjera të ngjashme. Për të, festivali është vendi ku tradita jo vetëm ruhet, por ripërjetohet në skenë. Më vonë, ajo ka qenë pjesë e jurisë së këtij festivali për shumë vite, duke kaluar natyrshëm nga pjesëmarrja artistike në ruajtjen dhe vlerësimin e traditës. Pas transferimit në Varese, familja e saj krijoi një grup artistik familjar me revistën “MENDIME”, me të cilin realizuan shfaqje në teatro në veri të Italisë, në Varese, Milano e Torino, si dhe në Zvicër, në Lugano, ku Maria ka kënduar edhe në nder të piktorit . Në këtë mënyrë, familja u shndërrua në një qendër të gjallë kulturore, ku arti nuk mbeti individual, por u bë një akt kolektiv. Në Lugano, Maria eshte dalluar si arbëreshe duke e çuar gjuhën arbëreshe në një hapësirë ndërkombëtare dhe duke ruajtur identitetin në kontekste globale. Ata kanë marrë pjesë në shumë aktivitete në Itali, në komunitete arbëreshe dhe jo arbëreshe, si dhe në festivale në Shqipëri dhe Kosovë, duke e kthyer kulturën në një urë lidhëse mes vendeve dhe komuniteteve të ndryshme. Në vitet kur jetonte në Varese, Maria Antonietta Rimoli, së bashku me familjen e saj dhe grupin artistik “Mendime”, pati nderin të këndonte në Lugano në një mbrëmje të veçantë kushtuar mjeshtrit të madh të pikturës shqiptare Ibrahim Kodra. Interpretimi i tyre në arbërisht e preku thellë artistin, i cili u lidh me Marian me një miqësi të sinqertë dhe u bë mysafir i shpeshtë në shtëpinë e saj pranë Liqenit Maggiore. Po në Lugano, grupi “Mendime” u ftua nga këngëtarja e njohur Anna Oxa me rastin e dasmës së saj me Behgjet Pacollin. Të veshur me kostumet madhështore arbëreshe, Maria dhe grupi i saj interpretuan këngë tradicionale në gjuhën e të parëve, duke sjellë para personaliteteve të shquara bukurinë, krenarinë dhe fisnikërinë e kulturës arbëreshe. Në vitin 2006, Maria ka themeluar Grupin Folk “Arbëria-Frasnita”, me të cilin ka marrë pjesë në Festivalin Ndërkombëtar të Folklorit në Frascineto dhe në shumë aktivitete ndërkombëtare në Shqipëri, Kosovë, Greqi dhe Hungari. Me këtë hap, tradita u institucionalizua dhe u shndërrua në një strukturë të qëndrueshme kulturore. Në vitin 2007, grupi mori pjesë në një regatë kulturore nga Otranto në Vlorë, duke realizuar shfaqje në disa qytete shqiptare, një udhëtim simbolik ku identiteti lëvizi gjallërisht përtej detit dhe kufijve. Në vitin 2009, ata morën pjesë në , ku Maria interpretoi Valljen e Frascinetos dhe shkroi vargje në arbërisht dhe shqip, duke bashkuar dy gjuhë dhe dy forma arti në një shprehje të vetme identitare. Në vitin 2013, ajo mori pjesë në aktivitetet e FAI (Javët e Pranverës) në Frascineto dhe në projekte të shumta edukative me shkolla, ku nxënësit fituan çmime. Kështu, trashëgimia kaloi te brezi i ri përmes edukimit dhe përvojës së drejtpërdrejtë. Ajo ka punuar vazhdimisht për edukimin kulturor dhe gjuhësor të të rinjve, duke organizuar shfaqje teatrale dhe këngë tradicionale, ku teatri dhe muzika u kthyen në mjete pedagogjike për ruajtjen e identitetit. Grupi i saj ka realizuar shfaqje edhe për turistë dhe bashkëpunime me agjenci turistike, duke promovuar identitetin arbëresh dhe duke e shndërruar kulturën në një prezantim publik të gjallë dhe në një dialog të hapur me botën. Maria ka marrë pjesë në programe televizive si “Buongiorno Regione” në dhe “Linea Verde” në , ku ka prezantuar traditat arbëreshe. Mediat kombëtare janë bërë kështu platforma për shpërndarjen e identitetit kulturor. Ajo ka regjistruar këngë tradicionale arbëreshe në CD dhe në YouTube, në bashkëpunim me etnomuzikologë francezë, duke e fiksuar traditën në arkiva moderne dhe duke i dhënë asaj jetë të gjatë digjitale. Në vitin 2016, Maria ka marrë pjesë në një takim me për Jubileun e shoqatave folklorike, duke bërë që tradita lokale të takohet me dimensionin universal dhe shpirtëror. Ajo ka kontribuar në shkrimin e studimeve dhe teksteve mbi kulturën arbëreshe, përfshirë edhe një ese të përdorur në një tezë universitare, duke e kthyer kulturën në objekt studimi akademik dhe duke i dhënë asaj vlerë shkencore. Për veprimtarinë e saj në fushën e kulturës, integrimit dhe multikulturalizmit, Maria është nderuar me titullin “Ambasadore e Paqes” nga GSFEN, një vlerësim që e kthen veprën e saj në simbol të bashkëjetesës kulturore. Ajo shkruan poezi në arbërisht dhe italisht, merr pjesë në prezantime librash dhe konferenca akademike, ku fjala poetike bëhet hapësirë e reflektimit të identitetit. Maria ka bashkëpunuar me revista dhe media të ndryshme kulturore e pedagogjike në Itali dhe Shqipëri, duke e shtrirë komunikimin kulturor në rrjete të gjera intelektuale. Ajo ka drejtuar dhe ka marrë pjesë në kore kishtare, duke interpretuar këngë liturgjike në arbërisht dhe greqisht sipas ritit bizantin, ku spiritualiteti dhe kultura bashkohen në një formë të shenjtë shprehjeje. Maria Antonietta Rimoli ka organizuar takime dhe festivale folklorike ndërkombëtare në Frascineto dhe ka marrë pjesë në aktivitete kulturore në Kosovë dhe Shqipëri, duke e kthyer Frascineton në një qendër takimesh kulturore ndërkombëtare. Ajo është anëtare e disa organizatave dhe federatave kulturore arbëreshe dhe italiane, ku bashkëpunon në mënyrë aktive për ruajtjen e gjuhës dhe identitetit arbëresh, duke garantuar vazhdimësinë e kësaj trashëgimie të vyer. Çmimet dhe vlerësimet e shumta që ka marrë janë dëshmi e një rrugëtimi të gjatë, të qëndrueshëm dhe të ndritur në shërbim të kulturës. Frascineto. Portreti i Prof.ssa Maria Antonietta Rimoli, nga Liliana Pere sipas bashkëbisedimit me Marian, përmbyllet si një dokument kujtese dhe mirënjohjeje, ku një jetë e tërë shndërrohet në simbol të një identiteti të gjallë, që vazhdon të këndojë, të mësojë dhe të frymëzojë.

Njihuni me Maslow's hierarchy of needs, teorinë e krijuar nga psikologu amerikan Abraham Maslow në vitin 1943. Kjo teori shpjegon se njerëzit nuk mund të arrijnë zhvillimin e tyre të plotë pa plotësuar më parë nevojat bazike si ushqimi, strehimi, siguria dhe arsimi. Rëndësia e saj është e madhe sepse ndihmon të kuptojmë se mirëqenia e qytetarëve është themeli i një shoqërie të shëndetshme. Për këtë arsye, shteti duhet t’i kushtojë vëmendje serioze nevojave themelore të njerëzve përmes politikave sociale, shëndetësisë dhe arsimit. Kur këto nevoja plotësohen, individët kanë më shumë mundësi të zhvillojnë talentin, kreativitetin dhe potencialin e tyre. Detaje Abraham Maslow Një nga idetë më të mëdha ne pskiologji është teoria e nevojave, që tregon se njeriu lëviz nga mbijetesa drejt vetë-realizimit. Psikologjia si shkence që studion mendjen dhe sjelljen njerëzore, duke kërkuar të kuptojë si mendojmë, ndiejmë dhe veprojmë Në thelb, ajo përpiqet të shpjegojë nevojat e brendshme që udhëheqin motivimin dhe zhvillimin e individit. Abraham Maslow konsiderohet babai i psikologjisë humaniste. Abraham Harold Maslow, i lindur më 1 prill 1908 në Brooklyn dhe i ndarë nga jeta në verën e vitit 1970 në Kaliforni, mbetet një nga ata mendimtarë që nuk u mjaftuan me përshkrimin e njeriut si një qenie e thyer, por këmbëngulën ta shohin atë si një mundësi në ngritje. Në një epokë kur psikologjia shpesh e reduktonte individin në simptomë, Maslow kërkoi ta rikthejë në horizontin e potencialit. Teoria e tij më e njohur, ajo e hierarkisë së nevojave, nuk është thjesht një model psikologjik, por një mënyrë për të lexuar njeriun si një qenie që ngjitet, jo vetëm drejt mbijetesës, por drejt kuptimit të vetes Në këtë ngjitje, kulmi nuk është pasuria apo siguria, por një gjendje më e brishtë dhe më e vështirë për t’u kapur: vetë-realizimi, ideja se njeriu mund të bëhet ajo që në thelb është i destinuar të jetë. Fëmijëria e Maslow-it nuk mbartte asgjë romantike nga këto ide. Ai u rrit në një familje emigrantësh hebrenj, të ardhur nga një Evropë që po shtypte identitetet dhe që i detyroi të kërkonin strehë në Amerikë. Brooklyn-i i fillimshekullit XX nuk ishte një hapësirë e butë për një fëmijë të ndjeshëm. Varfëria, ndjenja e të qenit i huaj dhe përvojat e antisemitizmit lanë gjurmë të thella në formimin e tij. Marrëdhënia e tij me familjen, veçanërisht me të ëmën, ishte e tensionuar dhe e mbushur me refuzim. Kjo distancë emocionale, në vend që ta shtynte drejt shpërbërjes, duket se e drejtoi drejt një bote tjetër: librave. Bibliotekat u bënë një strehë më e sigurt se rrugët, dhe dijet një mënyrë për të rindërtuar një rend që realiteti nuk ia ofronte. Në shkollë ai u dallua më shumë për përkushtimin ndaj dijes sesa për integrimin social. Ishte një fëmijë i tërhequr, por me një disiplinë të brendshme që do të bëhej më vonë themeli i punës së tij. Në një farë mënyre, izolimi i hershëm nuk e varfëroi, por e përqendroi. Rruga e tij akademike nuk ishte lineare. Fillimisht u përpoq të ndiqte studime juridike, ndoshta si një kompromis me pritshmëritë e jashtme, por shumë shpejt e braktisi atë drejtim. Një përpjekje e shkurtër në Cornell përfundoi pa sukses, duke e detyruar të rikthehej dhe të rindërtonte rrugën e tij në City College. Më pas, në Universitetin e Wisconsin-it, ai gjeti terrenin ku do të formohej si psikolog. Atje u ndikua nga behaviorizmi, një qasje që e shihte njeriun përmes sjelljes së vëzhgueshme, shpesh duke lënë në hije dimensionet e brendshme. Maslow e përthithi këtë metodë, por nuk u ndal tek ajo. Kërkimet e tij mbi primatët dhe sjelljen instinktive i dhanë një bazë empirike, por njëkohësisht e shtynë të kuptojë kufijtë e këtij këndvështrimi. Vetë ai më vonë do ta konsideronte punën e tij të hershme si të pamjaftueshme, pothuajse triviale, një gjykim që tregon një vetëkritikë të rrallë. Martesa me Berthën, kushërirën e tij të parë, në një moshë të re, ishte një element stabiliteti në një jetë që kërkonte drejtim. Ndërkohë, karriera e tij akademike filloi të marrë formë në institucione të rëndësishme si Columbia University dhe më pas Brooklyn College, ku ai dha mësim për më shumë se një dekadë. Pas Luftës së Dytë Botërore, diçka ndryshoi thellësisht në mënyrën se si Maslow e shihte botën dhe shkencën. Dhuna globale dhe pasojat e saj e shtynë të pyesë veten nëse psikologjia, siç ishte ndërtuar deri atëherë, ishte e mjaftueshme për të kuptuar njeriun. Nga kjo pikënisje lindi psikologjia humaniste , një përpjekje për të studiuar jo vetëm atë që është e thyer, por edhe atë që është e mundur. Ndikimi i figurave si Ruth Benedict dhe Max Wertheimer e ndihmoi të formësojë këtë vizion. Ata nuk ishin vetëm mentorë akademikë, por edhe shembuj të asaj që Maslow do ta quante më vonë “individë të realizuar”, njerëz që mishërojnë një harmoni mes mendimit dhe jetës. Në vitet e tij në Brandeis University, Maslow arriti pjekurinë intelektuale. Por në vitin 1967, një atak në zemër i kujtoi kufijtë e trupit dhe kohës. Që nga ai moment, puna e tij mori një ton më reflektiv, sikur kërkonte të përmblidhte një jetë kërkimi në disa ide thelbësore. Vdekja e tij në vitin 1970, gjatë një vrapi të zakonshëm, ka diçka simbolike: një fund në lëvizje, në një gjendje tranzicioni, si vetë teoria e tij që e shihte njeriun gjithmonë në proces, kurrë të përfunduar. Librat e Abraham Maslow-it Vepra e Maslow-it nuk është shumë e gjerë në numër, por është e përqendruar dhe me ndikim të thellë. Librat e tij janë më shumë reflektime të menduara sesa manuale të thata shkencore. 1. Motivation and Personality (1954) Ky është libri themelor i Maslow-it. Këtu ai shpalos për herë të parë: hierarkinë e nevojave konceptin e vetë-realizimit dallimin mes nevojave bazë dhe atyre të zhvillimit Është një tekst që përpiqet të ndërtojë një teori të plotë të natyrës njerëzore, duke e parë individin si një proces në rritje. 2. Toward a Psychology of Being (1962) Ky libër është më filozofik dhe më introspektiv. Maslow zhvendos fokusin: nga nevojat → te përvoja nga struktura → te përjetimi i qenies Këtu ai zhvillon idetë mbi: “peak experiences” vlerat e qenies (B-values) dimensionin ekzistencial të jetës. 3. The Psychology of Science: A Reconnaissance (1966) Një vepër më pak e njohur, por shumë interesante. Maslow analizon: si funksionon shkenca rolin e psikologjisë në prodhimin e dijes kufijtë e objektivitetit Është një reflektim mbi vetë mënyrën si mendojmë për të vërtetën. 4. Religions, Values, and Peak-Experiences (1964) Në këtë libër ai eksploron lidhjen mes: përvojave shpirtërore psikologjisë religjionit (jo institucional) Ai sugjeron se përvojat kulmore mund të jenë një formë moderne e “së shenjtës”. 5. Eupsychian Management (1965) Një tekst i pazakontë për kohën, që lidh psikologjinë me botën e punës. Maslow flet për: menaxhim human motivim në organizata zhvillim të individit brenda punës Sot konsiderohet pararendës i ideve moderne mbi lidershipin. 6. The Farther Reaches of Human Nature (1971, pas vdekjes) Një përmbledhje shkrimesh të botuara pas vdekjes së tij. Kjo vepër zgjeron mendimin e tij drejt: psikologjisë transpersonale potencialeve më të larta të njeriut Është si një testament intelektual i papërfunduar. Në thelb Librat e Maslow-it nuk janë thjesht për t’u lexuar, por për t’u reflektuar. Ata nuk japin receta të shpejta, por krijojnë një hapësirë ku njeriu fillon të pyesë veten: Jo vetëm “çfarë më mungon?”, por “çfarë mund të bëhem. 2. Abraham Maslow : Kontributet Në një kohë kur psikologjia ishte e përqendruar pothuajse obsesivisht te patologjia, Abraham Maslow bëri një kthesë që në pamje të parë dukej e thjeshtë, por në thelb ishte radikale: ai vendosi të pyesë jo vetëm pse njeriu dështon, por edhe pse ai lulëzon. Kjo zhvendosje e vëmendjes nga mungesa te mundësia shënon lindjen e asaj që do të quhej psikologji humaniste. Për Maslow-in, njeriu nuk mund të reduktohet në simptomë, as të përkufizohet nga çrregullimi. Ai është një qenie në zhvillim, një projekt i hapur, i cili përmban brenda vetes impulse drejt rritjes. Në këtë kuptim, terapia nuk është thjesht një proces korrigjimi, por një heqje pengesash, një çlirim i potencialit që tashmë ekziston. Kjo ide nuk ishte vetëm teorike. Ajo vinte si reagim ndaj një tradite që e shihte individin ose si produkt të instinkteve të errëta (si tek Freud), ose si një mekanizëm reagimesh ndaj stimujve (si në behaviorizëm). Maslow kërkoi një rrugë të tretë: një psikologji që e merr seriozisht përvojën e brendshme, por pa e humbur kontaktin me realitetin. Në qendër të mendimit të tij qëndron ideja se jeta njerëzore është e strukturuar nga nevoja, por këto nevoja nuk janë thjesht kërkesa biologjike; ato janë shkallë të një ngjitjeje të brendshme. Nga nevojat më bazike , ushqimi, siguria , deri te ato më të rafinuara , kuptimi, bukuria, realizimi i vetes njeriu lëviz në një trajektore që është njëkohësisht materiale dhe shpirtërore. Megjithatë, ajo që shpesh keqkuptohet është se kjo “hierarki” nuk është një shkallë e ngurtë. Maslow vetë e shihte si një rrjedhë më të ndërlikuar, ku nivelet ndërthuren dhe ndikojnë njëra-tjetrën. Njeriu nuk është një ndërtesë me kate të ndara, por një organizëm ku mungesa dhe aspirata bashkëjetojnë. Në majë të kësaj ngjitjeje qëndron ajo që ai e quajti vetë-realizim. Por ky nuk është një moment triumfi i thjeshtë, as një gjendje përfundimtare. Është më tepër një proces i vazhdueshëm, një përpjekje për t’u bërë në përputhje me potencialin e vet. Në këtë kuptim, vetë-realizimi nuk është një luks i rezervuar për disa, por një thirrje që ekziston në çdo individ, edhe nëse jo gjithmonë realizohet. Për të kuptuar këtë gjendje, Maslow nuk u mbështet vetëm në teori, por vëzhgoi individë që ai i konsideronte si shembuj të këtij realizimi. Ajo që e karakterizonte këta njerëz nuk ishte përsosmëria, por një raport më i sinqertë me realitetin: aftësia për të pranuar veten dhe të tjerët, për të jetuar pa iluzione të tepërta, për të krijuar pa u robëruar nga konvencionet. Një nga konceptet më poetike që ai solli është ai i “përvojave kulmore” , momente të rralla në të cilat njeriu ndjen një lloj përputhjeje të plotë me veten dhe botën. Këto nuk janë thjesht çaste lumturie, por gjendje ku kufiri mes subjektit dhe realitetit duket se zbehet. Njeriu nuk është më vetëm një vëzhgues, por pjesë e një tërësie më të madhe. Këto përvoja nuk mund të prodhohen sipas dëshirës, as të mbahen gjatë. Ato janë kalimtare, por pikërisht për këtë arsye mbartin një peshë të veçantë. Në to, njeriu përjeton një version më të thellë të vetes, një lloj të vërtete që nuk artikulohet lehtë me fjalë. Në reflektimet e mëvonshme, Maslow e zgjeroi këtë ide duke folur për gjendje më të qeta, më të qëndrueshme, që nuk kanë intensitetin e kulmit, por ofrojnë një ndjenjë të vazhdueshme harmonie. Këto nuk janë shpërthime, por plateau – sipërfaqe të sheshta ku jeta rrjedh me një qartësi më të madhe. ***Në përpjekje për të përshkruar dimensionin më të lartë të përvojës njerëzore, ai identifikoi edhe atë që i quajti “vlerat e qenies”, cilësi si e vërteta, bukuria, drejtësia, thjeshtësia. *** Këto nuk janë thjesht ideale morale, por përvoja që ndihen si të domosdoshme kur njeriu afrohet me vetë-realizimin. Janë, në një farë mënyre, shenja që tregojnë se jeta nuk është vetëm funksion, por edhe kuptim. Maslow gjithashtu dalloi mes motivimeve që lindin nga mungesa dhe atyre që lindin nga tepria. Në fillim, njeriu vepron për të plotësuar boshllëqe – uri, frikë, nevojë për përkatësi. Por në një fazë tjetër, motivimi nuk vjen më nga ajo që mungon, por nga ajo që kërkon të shprehet. Kjo është ajo që ai e quajti metamotivim – një shtysë drejt krijimit, kuptimit dhe tejkalimit të vetes. Në këtë kuptim, jeta njerëzore nuk është vetëm një përpjekje për të mbijetuar, por edhe një përpjekje për të tejkaluar vetveten. Dhe ndoshta këtu qëndron kontributi më i madh i Maslow-it: ai nuk e pa njeriun si një problem për t’u zgjidhur, por si një mister për t’u zgjidhur. 3. Abraham Maslow – Kritikat dhe trashëgimia Çdo teori që guxon të flasë për potencialin njerëzor rrezikon të akuzohet për idealizëm. Edhe mendimi i Maslow-it nuk i shpëtoi këtij fati. Në përpjekjen për të ngritur vështrimin nga ajo që mungon drejt asaj që mund të bëhet, ai u largua nga terreni i sigurt i matjes dhe verifikimit rigoroz. Për shumë studiues, kjo ishte një dobësi e qartë: idetë e tij dukeshin më shumë si intuita të thella sesa si përfundime të pakundërshtueshme shkencore. Kritika më e shpeshtë lidhet pikërisht me këtë mungesë të fortë empirike. Maslow nuk ndërtoi modele të bazuara në eksperimente të kontrolluara në kuptimin klasik, por mbi vëzhgime, reflektime dhe përzgjedhje individësh që ai vetë i konsideronte si shembuj të realizimit njerëzor. Në këtë zgjedhje fshihet një rrezik i heshtur: ai pa tek këta individë atë që kërkonte të gjente. Nëse do të kishte zgjedhur figura të tjera, më të errëta apo më kontradiktore, ndoshta edhe portreti i “njeriut të realizuar” do të kishte marrë një formë tjetër. Po ashtu, ideja e një hierarkie universale të nevojave u vu në pikëpyetje. A është vërtet e njëjtë për të gjithë njerëzit rruga nga mbijetesa drejt vetë-realizimit? Apo kjo është një hartë që pasqyron më shumë një kulturë të caktuar – atë perëndimore – sesa një të vërtetë universale? Në shumë shoqëri, përkatësia mund të jetë më e rëndësishme se vetë-realizimi individual, ndërsa në të tjera, sakrifica mund të vlerësohet më shumë se përmbushja personale. Kështu, ajo që tek Maslow shfaqet si një rend natyror, për të tjerët mund të duket si një konstruksion kulturor. Vetë Maslow nuk ishte plotësisht i verbër ndaj këtyre kufijve. Ai e pranonte se hierarkia nuk është një shkallë e ngurtë dhe se jeta reale shpesh e përmbys rendin e saj. Ka njerëz që, edhe në mungesë sigurie, kërkojnë kuptim; të tjerë që, edhe pasi kanë gjithçka, mbeten të paqetë. Ky tension mes teorisë dhe realitetit mbetet një nga pikat më interesante të mendimit të tij – një dëshmi se njeriu nuk përshtatet lehtësisht në skema. Megjithatë, ndoshta kritika më e thellë nuk është ajo që vjen nga shkenca, por ajo që lind nga vetë natyra e projektit të tij: a është e mundur të përkufizohet plotësisht ajo që do të thotë të jesh “i realizuar”? Apo çdo përpjekje për ta bërë këtë rrezikon ta ngurtësojë një proces që në thelb është i hapur dhe i papërfunduar? Dhe megjithatë, pavarësisht këtyre pyetjeve, ndikimi i Maslow-it mbetet i pamohueshëm. Ai ndryshoi drejtimin e një disipline të tërë, duke e shtyrë psikologjinë të mos ndalet vetëm te sëmundja, por të pyesë edhe për shëndetin, për mirëqenien, për kuptimin. Në këtë sens, ai nuk dha vetëm përgjigje, por hapi një fushë të re pyetjesh. Idetë e tij gjetën jehonë përtej akademisë. Në edukim, ato u përdorën për të kuptuar motivimin e studentëve; në botën e punës, për të ndërtuar modele menaxhimi që nuk mbështeten vetëm në kontroll, por edhe në zhvillim; në kulturën e gjerë, u kthyen në një gjuhë të përbashkët për të folur mbi rritjen personale. Megjithatë, trashëgimia e tij nuk duhet parë si një sistem i mbyllur. Ndoshta vlera e saj qëndron pikërisht në papërsosmërinë e saj – në faktin që nuk jep një formulë përfundimtare, por një orientim. Maslow nuk na tregon saktësisht se çfarë duhet të bëhemi; ai na kujton se kemi mundësinë të bëhemi diçka më shumë se ajo që jemi. Në fund, ajo që mbetet nga mendimi i tij nuk është një piramidë, por një pyetje e hapur: deri në ç’masë jemi të gatshëm të rritemi përtej vetes?

Kronikë në gur: Kujtesa, historia dhe fëmijëria në universin letrar të Kadaresë. #IsmailKadare #KronikeNeGur #LetersiShqipe #LeximIHapur #Kujtesa #Femijeria #Historia #Gjirokastra #Identiteti Kronikë në gur Lexim i hapur nga Autor Prestige Kronikë në gur i Ismail Kadare është një nga veprat më të rëndësishme të letërsisë shqipe moderne dhe një tekst që i reziston çdo leximi të njëanshëm. Ai mund të lexohet si roman autobiografik, si kronikë e World War II, si poemë për qytetin e lindjes, si meditim mbi kujtesën dhe si alegori mbi mënyrën se si historia depërton në jetën intime të individit. Teksti dhe konteksti historik Romani u botua në vitin 1971, në një periudhë kur letërsia shqiptare zhvillohej nën kufizimet ideologjike të regjimit komunist në Albania. Megjithatë, Kadare krijoi një vepër që e tejkalon kohën e vet. Duke u kthyer në vitet e fëmijërisë së tij në Gjirokastër, ai nuk shkruan vetëm për luftën, por për mënyrën se si njeriu e përjeton historinë kur nuk është ende në gjendje ta kuptojë plotësisht. Në këtë kuptim, romani shfaqet si një kundër-kronikë: historia e madhe nuk tregohet përmes datave dhe figurave politike, por përmes zërave të grave, thashethemeve, frikërave, ëndrrave dhe habisë së fëmijës. Autori dhe universi i tij krijues Kadareja ka lindur në Gjirokastër dhe ky qytet rikthehet vazhdimisht në veprën e tij si një hapësirë mitike. Në Kronikë në gur, qyteti shndërrohet në simbol të kujtesës kolektive shqiptare: i lashtë, i heshtur, i mbushur me histori dhe kontradikta. Përvoja personale e autorit ndërthuret me imagjinatën artistike. Fëmijëria nuk paraqitet si kujtim sentimental, por si momenti kur ndërtohet vetëdija për botën. Krahasime me letërsinë botërore Romani mund të vihet në dialog me David Copperfield të Charles Dickens, ku bota shihet përmes syve të një fëmije, si edhe me Amarcord të Federico Fellini, ku kujtesa personale përzihet me fantazinë dhe groteskun. Në plan filozofik, vepra lidhet me idenë e Marcel Proust se kujtesa nuk riprodhon të kaluarën, por e rikrijon atë artistikisht. Temat universale Kujtesa. E kaluara paraqitet jo si dokument, por si përjetim i brendshëm. Identiteti. Fëmija ndërton vetëdijen e tij në mes të kaosit historik. Historia. Lufta depërton në jetën e përditshme dhe formëson psikikën e individit. Qyteti. Gjirokastra është njëkohësisht vend real dhe simbol i qëndrueshmërisë. Raporti mes reales dhe imagjinares. Fantazia e fëmijës e bën botën më të frikshme, por edhe më kuptimplote. Interpretimi i lexuesit Lexuesi bashkëkohor mund ta shohë romanin si një reflektim mbi mënyrën se si formohen kujtimet tona dhe si historia kolektive bëhet pjesë e biografisë personale. Çdo brez gjen në këtë vepër pyetje të reja për identitetin, fëmijërinë, luftën dhe kohën. Shumëkuptimësia e veprës Kronikë në gur mund të lexohet: si roman autobiografik; si kronikë historike; si poemë për qytetin; si tekst filozofik mbi kujtesën; si alegori mbi absurditetin e historisë. Përfundim Në një lexim të hapur, Kronikë në gur shfaqet si një vepër ku fëmijëria, historia, kujtesa dhe imagjinata bashkohen në një univers artistik me vlerë universale. Romani nuk jep një të vërtetë të vetme; ai fton çdo lexues të ndërtojë kuptimin e vet dhe të zbulojë se historia më e madhe e njeriut shpesh fillon në kujtimet më intime të fëmijërisë.

Amal Clooney dazzles at Chaplin Gala ✨ Rrevista Prestige Rubrika:Art Bota yje qe frymezojnr. Amal Clooney tërhoqi gjithë vëmendjen në New York. George Clooney u nderua në Gala-n e 51-të të Chaplin Award për shkak të kontributit të tij të madh në kinematografi. Ky çmim jepet nga Lincoln Center Film në New York dhe është një nga nderimet më prestigjioze për aktorë dhe regjisorë. Ai u jepet figurave që kanë pasur: ndikim të rëndësishëm në artin e filmit karrierë të gjatë dhe të suksesshme në Hollywood kontribut në zhvillimin e kulturës kinematografike. George Clooney u zgjodh sepse është jo vetëm aktor i njohur, por edhe regjisor dhe producent me ndikim, me shumë filma të suksesshëm dhe angazhim në projekte sociale e humanitare. Pra, shkurt: ai u nderua për gjithë karrierën dhe ndikimin e tij në industrinë e filmit. George Clooney është aktor, regjisor dhe producent amerikan shumë i njohur në Hollywood, fitues i çmimeve Oscar dhe i vlerësuar për karrierën e tij në film dhe televizion. Ai njihet edhe për angazhimin e tij humanitar dhe politik në çështje globale. Është një nga figurat më të njohura të kinemasë bashkëkohore. Amal Clooney është avokate ndërkombëtare për të drejtat e njeriut, e specializuar në të drejtën ndërkombëtare dhe penale. Ajo ka punuar në raste të rëndësishme për drejtësi dhe mbrojtjen e të drejtave të njeriut në nivel global. Është gjithashtu e njohur për stilin dhe praninë e saj në evente publike dhe ndërkombëtare. Të hënën, më 27 prill, avokatja e të drejtave të njeriut, 48 vjeç, u shfaq në Gala-n e 51-të të Çmimit Chaplin së bashku me bashkëshortin e saj George Clooney, i cili po nderohej në këtë event. Amal zgjodhi një fustan mini Balenciaga në ngjyrë vjollcë me prerje peplum, të kombinuar me një çantë të artë dhe këpucë në të njëjtën ngjyrë. George, 64 vjeç, u shfaq elegant me smoking të zi. Fokusi kryesor i paraqitjes së Amal ishin bizhuteritë e saj: vathët Cartier “Panthère de Cartier”, me vlerë 124,000 dollarë, të zbukuruar me katër smeralde dhe 596 diamante me prerje brilant, me një total prej 4.32 karatësh Çifti pozoi për disa foto në tapetin e kuq përpara se të hynte në event, i cili nderon individët për “kontribute të rëndësishme në artin e kinemasë”, sipas faqes së Lincoln Center. Çmimi mban emrin e fituesit të parë, Charlie Chaplin, dhe të gjitha të ardhurat nga gala vjetore shkojnë për të mbështetur misionin e organizatës jofitimprurëse për të promovuar kinemanë si art dhe për të krijuar një qendër të gjallë për kulturën filmike. Duke folur ekskluzivisht për PEOPLE në tapetin e kuq, George tha se marrja e këtij çmimi dhe vëmendja që erdhi me të ishte “e çmendur” dhe “pak e sikletshme”, por edhe “argëtuese”. “Do të më duhet të filloj të pi,” bëri shaka ai për përgatitjen për mbrëmjen. Aktori gjithashtu zbuloi se nuk i shikon shpesh filmat e tij sepse është “e vështirë” të shohë veten në rini, por bëri një përjashtim duke parë filmin e vitit 2009 Fantastic Mr. Fox me fëmijët e tij dhe të Amal, binjakët Ella dhe Alexander, 8 vjeç. “Është një gjë e çuditshme. Ndërsa rritesh, është e vështirë të shohësh filmat kur ishe më i ri, sepse mendon: ‘Zot, nuk dukem më fare si unë’,” tha ai. “Por po e shoh sepse kam fëmijë 8-vjeçarë, po shoh Fantastic Mr. Fox, që është më e lehtë sepse nuk jam realisht unë, është vetëm zëri im. Dhe është kënaqësi sepse fëmijët po kuptojnë ngadalë çfarë bëj për punë.” Pamja e Amal Në gala, Amal tregoi gjithashtu ndryshimin e saj të ri të flokëve për pranverë, të cilin e kishte debutuar më herët gjatë muajit në një event të Cartier në Milano. I frymëzuar nga motivi ikonik i panterës së Cartier, stilisti dhe koloristi i famshëm Dimitris Giannetos i dha Amal “La Panthère highlights”. Flokët e saj pak më të shkurtër në ngjyrë kafe kanë reflektime të arta që i kornizojnë fytyrën. Giannetos tha në Instagram: “Doja të ndryshoja në mënyrë të butë ngjyrën dhe gjatësinë e flokëve të Amal. ‘La Panthère highlights’ janë të guximshme, por në të njëjtën kohë duken natyrale dhe shumë elegante.” Ai shtoi: “Amal ka zemrën më të bukur dhe është gjithmonë shumë e kujdesshme. Ajo më frymëzon dhe më bën gjithmonë të mendoj jashtë kornizave.” Artikuj të lidhur George dhe Amal Clooney dalin në një mbrëmje gala dhe ndajnë përditësime për binjakët e tyre George Clooney thotë se fëmijët e tij po kuptojnë ngadalë se ai është aktor Burim Media nderkombetare . People,etj.

Nga Swansea në Hollywood: Rreziku që ndryshoi fatin e Catherine Zeta-Jones. Rrevista Prestige #InspirationDaily #success #career #Hollywood #ambition #courage #fame #transition #actress. Catherine Zeta-Jones ; Eleganca që lindi nga disiplina dhe u kthye në legjendë. Catherine Zeta-Jones është një aktore e njohur britanike, me famë ndërkombëtare në Hollywood, e vlerësuar për elegancën natyrale dhe interpretimet e saj të paharrueshme në filma si The Mask of Zorro, Chicago (për të cilin fitoi Oscar) dhe Entrapment. Ajo ka lindur më 25 shtator 1969 në Swansea, Uells (Wales), në një familje punëtore, por të qëndrueshme dhe të lidhur ngushtë me jetën e përditshme të komunitetit. Nuk ishte një botë privilegjesh apo skenash të mëdha — por një botë e thjeshtë, ku ëndrrat duhej të ndërtoheshin me punë. Familja: Babai i saj punonte në industrinë e ëmbëlsirave (dikur edhe si pronar i një fabrike të vogël), ndërsa nëna ishte rrobaqepëse. Një familje pa emër në skenën e artit, por me një forcë të heshtur: besimin te talenti i vajzës së tyre që në fëmijëri. Arsimi dhe formimi: Që e vogël, Catherine u drejtua instinktivisht nga skena. Shkollat lokale, kërcimi, kënga dhe teatrot muzikorë u bënë universi i saj i parë. Nuk ndoqi një rrugë klasike universitare; ajo u formua në skenë, në dritën e reflektorëve dhe në disiplinën e provave të pafundme. Në adoleshencë u shpërngul në Londër — një hap i guximshëm për një vajzë të re pa garanci, por me një vendosmëri të qartë. Audicione, pritje të gjata, refuzime dhe pak dritë suksesi: aty u farkëtua karakteri i saj. Disiplina u bë armatura e saj. Një pikë e parë kthese erdhi me musical-in 42nd Street në West End të Londrës. Nuk ishte thjesht një rol, ishte hyrja e saj në botën profesionale të artit skenik. Nga aty, rruga e saj filloi të marrë formë: televizion britanik, seriale, dhe një rritje e qetë por e sigurt e emrit të saj. Më pas erdhi The Darling Buds of May, ku u bë e njohur në Britani. Papritur, vajza nga Swansea u gjend në dritën e famës. Por ajo periudhë nuk ishte vetëm sukses — ishte edhe një mësim i madh për famën, privatësinë dhe presionin e vëmendjes publike. Megjithatë, ajo nuk u mjaftua. Kur shumë do të kishin qëndruar në suksesin vendas, ajo zgjodhi të rrezikojë: u largua drejt Hollywood-it, duke filluar pothuajse nga zero. Ky vendim i hapi rrugën drejt rolit që do ta ndryshonte gjithçka: The Mask of Zorro (1998), ku u bë menjëherë një yll global. Një takim që ndryshoi gjithçka “E di, unë do të jem babai i fëmijëve të tu.” Me këtë fjali të guximshme, të thënë pas vetëm tridhjetë minutash bisedë, Michael Douglas nisi një nga historitë më të famshme të dashurisë në Hollywood. Ishte viti 1998, në Festivalin e Filmit në Deauville, Francë. Catherine nuk u tërhoq. Me elegancë dhe ironi, ajo i mbylli hapësirën me qetësi: “Kam dëgjuar shumë për ty… mendoj se është koha të them natën e mirë.” Por historia nuk mbaroi aty. Douglas u kthye të nesërmen me një buqetë lulesh dhe një ndjesë të thjeshtë — dhe kështu nisi një njohje që do të zgjaste muaj, përpara se të kthehej në dashuri të vërtetë. Një detaj i çuditshëm i lidhjes së tyre është simbolik: të dy ndajnë të njëjtën datë lindjeje, 25 shtator, ndonëse me 25 vite diferencë. Një rastësi që ata e kanë kthyer në traditë — çdo vit e festojnë së bashku, si një shenjë e heshtur e fatit. Në nëntor 2000, ata u martuan në Plaza Hotel në Nju Jork, në një ceremoni madhështore që hyri në historinë e Hollywood-it. Por më e rëndësishmja nuk ishte ceremonia — ishte rruga që erdhi më pas. Ata përballuan sfida të rënda: betejën e Michael Douglas me kancerin dhe vështirësitë e shëndetit mendor të Catherine Zeta-Jones. Por përmes këtyre stuhive, lidhja e tyre nuk u thye — u thellua. Sot, me dy fëmijë, Dylan dhe Carys, historia e tyre nuk shihet si një përrallë pa të çara, por si një marrëdhënie e ndërtuar mbi kohë, zgjedhje dhe qëndrueshmëri. Në thelb Jeta e Catherine Zeta-Jones është historia e një vajze nga një qytet i vogël në Uells që nuk u mbështet te privilegjet, por te puna. Një aktore e ndërtuar në skenën e Londrës, e formuar nga disiplinë dhe rrezik, që më pas u kthye në një ikonë të Hollywood-it. Dhe në fund, historia e saj personale me Michael Douglas shton një shtresë tjetër: se edhe në botën e famës, lidhjet e vërteta nuk lindin nga rastësia, por nga zgjedhja e përditshme për të qëndruar. Historia e Catherine Zeta-Jones tregon se suksesi nuk është një moment, por një proces i gjatë vetëformimi. Ajo vjen nga një botë e thjeshtë, ku ëndrrat nuk të jepen, por ndërtohen. Kjo e bën jetën e saj shembull të idesë se identiteti nuk është i lindur, por i krijuar. Rruga e saj nga Swansea në Hollywood tregon se liria shpesh fillon si rrezik. Të largohesh nga siguria për të ndjekur të panjohurën është një akt besimi te vetja dhe te mundësia. Në këtë kuptim, ajo nuk ndjek fatin e prodhon atë. Edhe lidhja e saj me Michael Douglas nuk është thjesht romantike, por një kujtesë se marrëdhëniet nuk jetojnë nga momenti i parë, por nga vazhdimësia. Dashuria, në këtë histori, është më shumë disiplinë sesa emocion i çastit.

“Gjuha është atdheu, kuptimi identiteti, më i thellë i një kombi.” Prof. dr. Anastas Dodi — Gjuhëtari i tingullit shqip dhe fisniku i dijes shqiptare “Fjala jeton më gjatë se koha kur prek ndërgjegjen e një kombi.” Prof. dr. Anastas Dodi, akademiku e ktheu shqipen në monument mendimi Ai studioi gjuhën dhe i dha asaj përjetësi.” një nga mendjet më elitare të albanologjisë shqiptare “Në universin e tij, shqipja nuk ishte vetëm gjuhë; ishte kujtesë, identitet dhe shpirt kombëtar.”simbol i fisnikërisë akademike. Prof. dr. Anastas Dodi përfaqëson figurën e intelektualit që ia kushtoi jetën jo vetëm studimit të gjuhës shqipe, por edhe mbrojtjes së identitetit kulturor që ajo mbart. Ai ishte një nga mendjet më të ndritura të gjuhësisë shqiptare, studiues që e kuptoi gjuhën si kujtesë të një kombi, si ritëm të historisë dhe si pasqyrë të shpirtit njerëzor. Në personalitetin e tij bashkëjetonin rigoroziteti shkencor, urtësia pedagogjike dhe ndjeshmëria e rrallë ndaj bukurisë së fjalës. Si profesor, ai nuk formoi vetëm studentë, por mënyra të të menduarit. Si studiues, ai nuk analizoi vetëm tingujt e shqipes, por zbuloi harmoninë e brendshme të saj, duke e ngritur fonetikën dhe fonologjinë shqiptare në nivele bashkëkohore kërkimi. Përmes veprës së tij, shqipja mori dimensionin e një pasurie që duhej studiuar me përkushtim, ruajtur me përgjegjësi dhe transmetuar me dinjitet. Figura e prof. dr. Anastas Dodit mbetet simbol i dijes së qetë, i përkushtimit të heshtur dhe i atij brezi akademikësh që e shihnin shkencën si mision moral ndaj shoqërisë. Në kujtesën kulturore shqiptare ai qëndron si profesor i fjalës shqipe, si një ndër arkitektët e mendimit gjuhësor dhe si një emër që vazhdon të frymëzojë respekt në botën e albanologjisë. Kujtesa për prof. dr. Anastas Dodin rikthehet jo vetëm si homazh për një studiues të madh të gjuhësisë shqiptare, por edhe si rikthim i nspirues te një prej mendjeve që e kuptoi gjuhën shqipe si frymëmarrje të identitetit kombëtar, si tingull të historisë dhe si ndërgjegje kulturore të një populli. Figura e tij mbetet një urë mes dijes shkencore dhe ndjeshmërisë njerëzore, mes disiplinës akademike dhe dashurisë së heshtur për fjalën shqipe. Ai u nda nga jeta më 8 maj 2008, në Filadelfia të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, në moshën 75-vjeçare, duke lënë pas jo vetëm vepra e studime, por një mënyrë të të menduarit për gjuhën si organizëm i gjallë. Kishte lindur më 20 korrik 1933, në Vlorë, qytet ku deti dhe fjala duket sikur kanë bashkëjetuar gjithmonë në të njëjtin ritëm. Që në fillesat e jetës së tij intelektuale, ai do të shfaqte atë prirje të rrallë për të depërtuar përtej sipërfaqes së tingullit dhe për të kërkuar thelbin e tij filozofik e njerëzor. Pas diplomimit në Fakultetin e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe, në vitin 1955, Anastas Dodi nisi menjëherë veprimtarinë akademike në Fakultetin e Historisë dhe të Filologjisë të Universitetit të Tiranës. Në auditorët universitarë ai nuk ishte thjesht pedagog. Ishte një ndër ata profesorë që krijojnë atmosferë mendimi, që i bëjnë studentët të dëgjojnë gjuhën jo vetëm me vesh, por me vetëdije. Për më shumë se një dekadë ai shërbeu edhe si zëvendësdekan i fakultetit, duke mbajtur kurse themelore për fonetikën e gjuhës shqipe, hyrjen në gjuhësi dhe gramatikën historike të shqipes. Ligjëratat e tij përshkruheshin si një bashkim i rrallë mes saktësisë shkencore dhe elegancës së komunikimit. Ai kishte aftësinë ta kthente teorinë në mendim të gjallë dhe dijen në përvojë njerëzore. Në qendër të universit të tij shkencor qëndronte fonetika dhe fonologjia e shqipes. Për prof. Dodin, tingulli nuk ishte vetëm element teknik i gjuhës; ai ishte kujtesë, identitet dhe shenjë qytetërimi. Pikërisht në këtë fushë ai hodhi bazat moderne të studimeve shqiptare, duke i zhvilluar ato me metoda eksperimentale bashkëkohore dhe me një rigorozitet që e afroi gjuhësinë shqiptare me standardet ndërkombëtare të kohës. Në kërkimet e tij ndihej ndikimi i shkollave më të avancuara europiane, por edhe një vetëdije e fortë për të ruajtur individualitetin e shqipes si gjuhë me strukturë dhe muzikë unike. Kulmi i kësaj veprimtarie është vepra “Fonetika dhe fonologjia e gjuhës shqipe”, botuar në vitin 2004, një monument shkencor që mbetet edhe sot tekst referimi për studiuesit dhe studentët. Në këtë vepër ai nuk trajtoi vetëm mekanizmat e tingullit, por ndërtoi një arkitekturë të tërë mendimi mbi mënyrën se si shqipja artikulon qenien e vet. Libri përfaqëson një ndërthurje të jashtëzakonshme mes përvojës akademike, analizës shkencore dhe intuitës së hollë gjuhësore. Specializimet e tij në Sankt-Petërburg, Paris dhe Bon i dhanë mundësinë të njihte nga afër traditat më të rëndësishme të gjuhësisë europiane. Por ajo që e bën të veçantë figurën e prof. Dodit është fakti se ai nuk mbeti kurrë imitues i modeleve të huaja. Ai i përthithi ato për t’i kthyer në instrumente të dobishme për shqipen, duke dëshmuar se kultura e vërtetë nuk është kopjim, por dialog krijues me botën. Ai ishte gjithashtu bashkautor i tekstit “Hyrje në gjuhësi”, botuar disa herë në vitet 1970–1981, ku hartoi kapitullin e fonetikës. Kjo vepër u bë udhërrëfyes për breza studentësh shqiptarë. Në mënyrë simbolike e prekëse, amaneti i tij i fundit mbeti dorëshkrimi i plotë i “Hyrjes në gjuhësi”, i cili u botua në vitin 2019 me përkujdesjen e familjes së tij. Ka diçka thellësisht njerëzore në këtë rikthim pas vdekjes: sikur profesori të vazhdonte ende të fliste me brezat e rinj, duke mos e ndërprerë kurrë dialogun me dijen. Nga viti 1978 deri më 1994, prof. dr. Anastas Dodi shërbeu në Akademinë e Shkencave të Shqipërisë si sekretar shkencor i Seksionit të Shkencave Shoqërore dhe Albanologjike. Në këtë rol ai kontribuoi jo vetëm si studiues, por si organizator i jetës akademike shqiptare, duke ndihmuar në mbarëvajtjen e kërkimit shkencor dhe në krijimin e një kulture serioze studimore. Ai i përkiste atij brezi intelektualësh që e konsideronin institucionin shkencor si përgjegjësi morale ndaj vendit. Veprimtaria e tij ishte shumëplanëshe. Ai mori pjesë në redaksitë e revistave shkencore, kontribuoi në “Fjalorin e termave gjuhësorë”, në “Fjalorin enciklopedik shqiptar”, si dhe në botimin e veprës së Sami Frashërit. Mbi 100 studime, kumtesa dhe artikuj mbajnë emrin e tij, duke formuar një trashëgimi që tejkalon kufijtë e disiplinës dhe hyn në historinë kulturore të Shqipërisë. Në dimensionin filozofik, prof. dr. Anastas Dodi përfaqëson figurën e dijetarit që e kuptoi se gjuha nuk është vetëm mjet komunikimi, por mënyra më e thellë me të cilën një komb mendon, kujton dhe mbijeton. Ai e studioi shqipen me përpikmëri shkencore, por edhe me një lloj përkushtimi etik, sikur çdo tingull të mbante brenda vetes një pjesë të shpirtit kombëtar. Në këtë kuptim, puna e tij nuk ishte vetëm akademike; ishte një formë e heshtur patriotizmi kulturor. Prandaj emri i tij radhitet natyrshëm krahas gjuhëtarëve më të shquar shqiptarë, si Aleksandër Xhuvani, Eqrem Çabej, Shaban Demiraj dhe Idriz Ajeti. Ashtu si ata, edhe Anastas Dodi i përkiste atyre figurave që nuk e përdorën dijen për lavdi personale, por për të ndërtuar themele që i shërbejnë kohës dhe brezave. Në kujtesën e gjuhësisë shqiptare, prof. dr. Anastas Dodi mbetet profesor i fjalës shqipe, arkitekt i tingullit dhe një prej atyre mendjeve që e kthyen studimin e gjuhës në art të mendimit. Vepra e tij vazhdon të jetojë si një jehonë e qartë e kulturës sonë shkencore, ndërsa emri i tij mbetet i lidhur përgjithmonë me dinjitetin e dijes dhe fisnikërinë e mendimit shqiptar. Analizë Prof. dr. Anastas Dodi mishëronte figurën e akademikut të rrallë që e ngriti dijen në nivelin e një misioni kombëtar dhe njerëzor. Ai nuk ishte vetëm studiues i gjuhës shqipe, por një ndër arkitektët më të shquar të mendimit albanologjik, një personalitet që e kuptoi fjalën si themel të qytetërimit dhe gjuhën si formën më të lartë të kujtesës së një kombi. Në universin e tij intelektual, shqipja nuk ishte thjesht objekt studimi; ajo ishte frymë, identitet, kulturë dhe vazhdimësi historike. Si akademik, ai përfaqësonte modelin më të lartë të seriozitetit shkencor dhe të fisnikërisë intelektuale. Mendimi i tij kishte qartësinë e shkencëtarit të madh dhe thellësinë e filozofit që kërkon përtej dukjes së gjërave. Ai i dha fonetikës dhe fonologjisë shqiptare dimensione moderne, duke e kthyer kërkimin shkencor në një akt krijues, ku logjika dhe intuita bashkëjetonin në mënyrë harmonike. Në punën e tij ndihej forca e një mendjeje që nuk kënaqej me sipërfaqen, por depërtonte deri në strukturën më intime të tingullit dhe kuptimit. Si studiues, prof. dr. Anastas Dodi mbetet një nga emrat më monumentalë të gjuhësisë shqiptare. Ai ndërtoi ura mes traditës shqiptare dhe shkollave më të avancuara europiane të gjuhësisë, duke e vendosur shqipen në dialog të denjë me kulturën shkencore ndërkombëtare. Çdo studim i tij mbart vulën e saktësisë, kulturës së gjerë dhe përkushtimit të jashtëzakonshëm ndaj së vërtetës shkencore. Ai ishte prej atyre dijetarëve që nuk prodhojnë vetëm dije, por krijojnë epokë mendimi. Si mësimdhënës, ai ishte figurë frymëzuese dhe autoritet i natyrshëm akademik. Auditorët ku ligjëronte shndërroheshin në hapësira reflektimi intelektual, ku studentët nuk merrnin vetëm njohuri, por mësonin të respektonin dijen dhe të dëgjonin gjuhën me vetëdije kulturore. Ai kishte aftësinë e rrallë që teorinë më të ndërlikuar ta kthente në mendim të qartë, duke bashkuar elegancën e shpjegimit me disiplinën shkencore. Për shumë breza, ai mbeti modeli ideal i profesorit universitar: kërkues, i kulturuar, i drejtë dhe thellësisht njerëzor. Edhe si drejtues akademik, prof. dr. Dodi dëshmoi vizion dhe urtësi institucionale. Ai e konsideronte shkencën jo privilegj personal, por përgjegjësi publike dhe kulturore. Në funksionet që mbajti, ai kontribuoi në krijimin e një etike serioze akademike, duke mbrojtur standardin, mendimin kritik dhe dinjitetin e institucioneve shkencore shqiptare. Prania e tij në jetën akademike ishte ajo e një udhëheqësi të qetë, që ndikonte më shumë me autoritetin e dijes sesa me forcën e pushtetit. Në planin filozofik, figura e tij përfaqëson triumfin e mendjes së kultivuar mbi harresën dhe kalimshmërinë. Ai i përkiste atij brezi intelektualësh që besonin se puna shkencore është një mënyrë për t’i dhënë kohës kuptim dhe kombit vetëdije. Përmes veprës së tij, ai dëshmoi se gjuha nuk është vetëm sistem tingujsh, por forma më e thellë me të cilën njeriu ruan historinë, emocionin dhe identitetin e vet. Prandaj emri i prof. dr. Anastas Dodit mbetet një emër drite në kulturën shqiptare: akademik vizionar, studiues monumental, mësimdhënës i paharrueshëm dhe drejtues me autoritet moral. Ai vazhdon të qëndrojë si simbol i madhështisë së dijes shqiptare dhe si një prej figurave më elitare të mendimit shkencor kombëtar. Nderim e mirënjohje profesorit të çmuar e serioz, studiuesit të shquar e të përkushtuar të fonetikës dhe gramatikës shqipe, njeriut parimor me integritet të lartë — Anastas Dodi. Pergatiti:Liliana Pere

Titull: Kur arti shqiptar ngjitet në elitën në majat botërore Rikthimi i Ermonela Jaho në Metropolitan Opera nuk është vetëm një sukses personal i një artisteje shqiptare. Është një moment që flet për peshën që talenti, disiplina dhe identiteti kulturor shqiptar mund të kenë në skenat më prestigjioze të botës. Roli i Violetës në La Traviata është një nga personazhet më të vështira dhe emocionalisht më intensive të repertorit operistik. Ta interpretosh një herë është arritje. Ta jetosh këtë rol në qindra interpretime dhe të rikthehesh sërish në skenën e Nju-Jorkut do të thotë të kesh hyrë në elitën e artit botëror. Pas më shumë se 300 interpretimeve, Violeta për Ermonela Jaho nuk mbetet thjesht një personazh opere. Ajo është kthyer në një pjesë të shpirtit të saj artistik , një udhëtim emocionesh, dhimbjeje, force dhe ndjeshmërie njerëzore. Në çdo dalje në skenë, Jaho nuk interpreton vetëm muzikën e Giuseppe Verdi; ajo duket sikur jeton brenda botës së Violetës, duke e bërë publikun të ndiejë çdo frymëmarrje, çdo sakrificë dhe çdo emocion të personazhit. Pikërisht kjo thellësi shpirtërore e ka bërë artin e saj kaq të dashur dhe të veçantë në arenën ndërkombëtare. Në një kohë kur hapësira publike dominohet shpesh nga zhurma politike, konfliktet dhe lajmet kalimtare, arti mbetet një nga mënyrat më dinjitoze për të përfaqësuar një komb. Ermonela Jaho nuk promovon Shqipërinë me slogane; ajo e bën këtë përmes emocionit, profesionalizmit dhe një interpretimi që prek publikun përtej gjuhës dhe kufijve. Ky sukses ka edhe një dimension tjetër të rëndësishëm: fuqinë e diasporës shqiptare. Shumë artistë shqiptarë sot po ndërtojnë karriera ndërkombëtare pa humbur lidhjen me origjinën e tyre. Ata po krijojnë një identitet modern shqiptar — europian, artistik dhe konkurrues globalisht. Historia e Jahos është gjithashtu një kujtesë për të rinjtë shqiptarë se ëndrrat artistike nuk janë luks i paarritshëm. Nga Shqipëria drejt skenave më të mëdha të operës botërore, rruga mund të jetë e vështirë, por jo e pamundur. Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse rikthimi i saj në Metropolitan Opera nuk perceptohet thjesht si një lajm kulture. Ai ndihet si krenari kolektive. Pergatiti:Liliana Pere