Monografia e jetes dhe vepres sè Ismail bej Vlora.
- Jan 26
- 7 min read
Rrevista Prestige
Monografia do të jetë prezent tek Akademia Globale dixhitale.
Monografia e Jetës dhe Veprës së Ismail Qemal Bej Vlora .
Botim Historik.
Kujtojmë dhe nderojmë sot dhe gjithmonë, në 107-vjetorin e vdekjes së Ismail Qemal Bej Vlorës, themeluesit të shtetit shqiptar dhe simbolit të lirisë kombëtare.
Trashëgimia e tij frymëzon edhe sot dhe gjithmonë unitetin, patriotizmin dhe vizionin për Shqipërinë.
Përmbajtja.
I Vendlindja gjenealogjia dhe rrënjët familjare.
II Statusi ekonomik dhe jeta private.
III Arsimi dhe formimi shpirtëror.
IV Karriera osmane dhe ndërgjegjësimi.
politik.
V Internimi dhe shkëputja ideologjike.
VI Mërgimi Europa dhe shndërrimi në diplomat shqiptar.
VII Nga autonomia te pavarësia.
VII/a Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë.
VIII Dorëheqja dhe brishtësia e shtetit.
IX Vitet e fundit vdekja dhe dyshimet.
X Vlerësimi dhe ndikimi sot.
XI Burimet dhe referencat historike.
------------------------------------------------------
I. VENDLINDJA GJENEALOGJIA DHE RRËNJËT FAMILJARE.
Ismail Qemal Bej Vlora lindi më 16 janar 1844 në qytetin e Vlorës në një nga familjet më të shquara të Shqipërisë së Jugut familjen Vlora një nga dinastitë më të vjetra feudale dhe administrative me rrënjë që shtrihen që nga shekujt XV–XVI të njohur për ndikimin e tyre në jetën politike ekonomike dhe kulturore të rajonit.
Familja Vlora kishte pronësi të mëdha toke në Vlorë Kaninë Myzeqe dhe rrethina të tjera duke e vendosur Ismail Qemalin që në lindje brenda një statusi ekonomik të lartë dhe ndikimi politik të konsiderueshëm.
Ai ishte i biri i Mahmud Bej Vlorës një funksionar i lartë osman dhe nip i Ismail Pashë Vlorës figurë e njohur për aftësitë administrative dhe ndikimin e tij politik.
Familja i siguronte stabilitet financiar dhe qasje në rrjetet diplomatike por gjithashtu e ngarkonte me përgjegjësi morale dhe historike.
Në këtë ambient Ismail Qemali kuptoi se historia nuk është thjesht trashëgimi por barrë dhe detyrim pasuria nuk ishte luks por mjet influence dhe përgjegjësi ndikimi shoqëror nuk ishte privilegj por detyrim moral.
Nga kjo rrënjë e fuqishme lindi vetëdija e hershme e nevojës për të vepruar në emër të kombit.
II. STATUSI EKONOMIK DHE JETA PRIVATE.
Statusi ekonomik i Ismail Qemalit e vendoste atë ndër elitën shqiptare dhe osmane trashëgoi prona të mëdha dhe të ardhura familjare të cilat i shfrytëzoi për edukimin e tij dhe veprimtarinë politike në Europë.
Pas arratisjes nga Perandoria Osmane në vitin 1900 ai humbi aksesin në disa prej pronave të tij por mbeti i pavarur financiarisht dhe vazhdoi të jetonte me kursimet personale dhe ndihmën e kontakteve diplomatike.
Ai ishte i martuar dhe kishte fëmijë të cilët mbajti larg ekspozimit publik për të ruajtur sigurinë dhe privatësinë familjare.
Familja e tij jetoi pjesërisht në Shqipëri pjesërisht në Europë gjatë periudhave të mërgimit duke krijuar një ekuilibër midis jetës private dhe veprimtarisë politike.
Martesa nuk ishte trampolinë sociale por strukturë stabiliteti dhe mbështetje morale Familja nuk u kthye kurrë në instrument pushteti ajo ruajti heshtjen si zgjedhje etike.
Fëmijët e tij u rritën me vetëdijen e rëndësisë së historisë dhe të përgjegjësisë Pasuria dhe pozita nuk e shfrytëzuan por e edukuan për të kuptuar detyrën historike
III. ARSIMI DHE FORMIMI SHPIRTËROR.
Ismail Qemali kreu arsimin fillor në Vlorë më pas shkollën plotore turke në Selanik ku familja e tij ishte internuar dhe më pas gjimnazin e njohur Zosimea në Janinë ku u njoh me filozofinë klasike historinë dhe idetë iluministe.
Ky formim e bëri atë jo thjesht administrator por mendimtar politik i vetëdijshëm për rëndësinë e identitetit kombëtar dhe nevojës për një shtet shqiptar.
Arsimi nuk e formoi si nacionalist emocional por si analist të fakteve dhe strateg të historisë ku Shqipëria ishte problem jo vetëm vendlindje.
Ai e kuptoi se kombet nuk lindin rastësisht por ndërtohen përmes gjuhës kulturës dhe vetëdijes historike.
Arsimi i hapi horizontet por gjithashtu e detyroi të pyesë çfarë do të bëjë për të ardhmen e vendit të tij.
IV.KARRIERA OSMANE DHE NDËRGJEGJËSIMI POLITIK.
Që në moshë të re Ismail Qemali u punësua si përkthyes pranë Portës së Lartë më pas shërbeu në administratën vendore të Janinës Thesalisë dhe Stambollit dhe u emërua kryesekretar i Ministrisë së Punëve të Jashtme mytesarif i Varnës dhe guvernator i disa vilajeve.
Karriera e tij i dha njohuri të thella mbi diplomacinë ekonominë dhe administrimin por gjithashtu i tregoi dobësitë e një perandorie në rënie.
Ai kuptoi se shqiptarët rrezikonin të mbeteshin të paemërtuar në hartën politike të Ballkanit dhe se pushteti nuk ishte i mjaftueshëm pa vizion.
Brenda zyrave të Perandorisë ai u shndërrua nga administrator në strateg dhe observator politik ku çdo vendim kishte ndikim mbi fatin e popullit të tij Pushteti nuk e verboi por e zgjoi.
V. INTERNIMI DHE SHKËPUTJA IDEOLOGJIKE.
Më 1877 Porta e Lartë e akuzoi si kundërshtar të Abdyl Hamitit II dhe përkrahës të pikëpamjeve liberale të Mithat Pashës.
Ai u dënua me shtatë vjet internim në qytetet Kütahya Eskişehir dhe Bursa.
Kjo periudhë e izolimit nuk e thyeu por e thelloi mendimin politik dhe vizionin për një Shqipëri të lirë Internimi e detyroi të reflektojë mbi natyrën e pushtetit të organizojë mendimet për autonomi dhe të ndërtojë strategji për të ardhmen.
Heshtja u kthye në reflektim largimi fizik në afrim ideor me Shqipërinë dhe izolimi në disiplinë të mendimit dhe planifikim.
VI. MËRGIMI EUROPA DHE SHNDËRRIMI NË DIPLOMAT SHQIPTAR.
Në vitin 1900 për t’i shpëtuar ndjekjeve të Sulltanit dhe presionit politik Ismail Qemali u arratis nga Perandoria Osmane dhe u vendos në Europë duke jetuar kryesisht në Londër Paris Romë dhe Vjenë.
Atje ndërtoi rrjete diplomatike loboi për çështjen shqiptare publikoi artikuj dhe botoi dokumente që shpjegonin nevojën për autonomi dhe njohjen ndërkombëtare të Shqipërisë.
Ai u bë zëri i një kombi të vogël që nuk kishte ende shtet duke përdorur pasurinë dhe reputacionin e tij për të fituar mbështetje ndërkombëtare.
Në këtë fazë ai nuk fliste për një ëndërr romantike por për nevojën historike dhe juridike të një subjekti të ri politik Europa e dëgjoi edhe kur nuk e pranoi plotësisht.
VII NGA AUTONOMIA TE PAVARËSIA.
Fillimisht Ismail Qemali kërkonte autonomi të plotë brenda Perandorisë Osmane por zhvillimet e Ballkanit dhe politika represive e Xhonturqve e bënë të qartë se kjo nuk ishte e mjaftueshme.
Kryengritjet e viteve 1910–1912 Memorandumi i Greçës dhe presionet ndërkombëtare e shtynë drejt idesë së pavarësisë si zgjidhje e vetme.
Ai u shndërrua në arkitekt të një momenti historik ku vendimi për liri u bë domosdoshmëri strategjike.
Pavarësia nuk ishte akt impulsiv por përfundim logjik i një analize të gjatë ku çdo hap ishte i matur dhe i vendosur.
VII/a SHPALLJA E PAVARËSISË SË SHQIPËRISË
Më 28 nëntor 1912 në qytetin e Vlorës në shtëpinë e familjes Vlora Ismail Qemal Bej Vlora kryesoi Kuvendin Kombëtar Shqiptar ku u shpall Pavarësia e Shqipërisë nga Perandoria Osmane.
Ky akt ishte kulmi i përpjekjeve për alfabetin e përbashkët shoqatat kulturore dhe lëvizjet patriotike dhe u diktua nga rrethanat e jashtëzakonshme të Luftërave Ballkanike dhe rrezikut të copëtimit të trojeve shqiptare nga fqinjët.
Ismail Qemali mbërriti në Vlorë më 21 nëntor 1912 i shoqëruar nga patriotë dhe përfaqësues të trevave të ndryshme shqiptare.
Në mbledhjen e delegatëve ai lexoi Deklaratën e Pavarësisë ku shpallej se Shqipëria bëhet më vete e lirë e mosvarme Flamuri kombëtar u ngrit dhe akti u nënshkrua si deklaratë juridike dhe politike duke vendosur një precedent historik.
DELEGATËT E KUVENDIT TË VLORËS.
Në Kuvend morën pjesë 40 delegatë të përfaqësuar nga të gjitha krahinat shqiptare Ata nuk ishin përfaqësues partie por figura të njohura lokale dhe kombëtare të autorizuara nga komunitetet për të marrë vendime historike.
Disa delegatë kryesorë.
Ismail Qemal Vlora kryetar
Luigj Gurakuqi ideolog dhe ministër i Arsimit
Isa Boletini përfaqësues i Kosovës
Dom Nikollë Kaçorri nënkryetar
Midhat Frashëri përfaqësues i Elbasanit
Abdi Toptani përfaqësues i Tiranës
Vehbi Dibra përfaqësues i Dibrës
Petro Poga Qemal Karaosmani Pandeli Cale Dhimitër Beratti Rexhep Mitrovica Azis Vrioni Murat Toptani Mufid Libohova Zyhdi Ohri Nuri Sojliu Jani Minga Lef Nosi etj.
FIRMËTARËT E AKTIT TË PAVARËSISË.
Firmat u vendosën nga të pranishmit dhe ata që mbërritën më vonë Firmëtarët kryesorë
Ismail Qemal Vlora
Luigj Gurakuqi
Dom Nikollë Kaçorri
Isa Boletini
Midhat Frashëri
Abdi Toptani
Vehbi Dibra
Petro Poga
Qemal Karaosmani
Pandeli Cale
Dhimitër Beratti
Rexhep Mitrovica
Azis Vrioni
Murat Toptani
Mufid Libohova
Zyhdi Ohri
Nuri Sojliu
Jani Minga
Lef Nosi
Çdo firmë ishte akt i rrezikshëm personal dhe politik duke shënuar përgjegjësinë historike të individit për fatin e kombit.
QEVERIA E PËRKOHSHME.
Formuar më 4 dhjetor 1912
Ismail Qemal Vlora Kryetar dhe Ministër i Punëve të Jashtme
Dom Nikollë Kaçorri Nënkryetar
Luigj Gurakuqi Ministër i Arsimit
Myfit Libohova Ministër i Brendshëm
Mehmet Pashë Deralla Ministër i Luftës
Abdi Toptani Ministër i Financave.
Qeveria nuk trashëgoi administratë ushtri apo financa por nisi nga zeroja për të krijuar shtetin shqiptar.
VIII DORËHEQJA DHE BRISHTËSIA E SHTETIT.
Dorëheqja e Ismail Qemalit më 1914 u diktua nga izolimi politik dhe presionet ndërkombëtare.
Ai u luftua nga rivalë vendas dhe fuqi të huaja por la trashëgimi historike dhe institucionale të pazëvendësueshme.
IX VITET E FUNDIT VDEKJA DHE
DYSHIMET
Pas largimit nga Shqipëria jetoi në Itali kryesisht në Peruxhia dhe vdiq më 24 janar 1919 Dyshimet për helmim mbeten por pa prova përfundimtare.
X VLERËSIMI DHE NDIKIMI SOT.
Sot Ismail Qemali shihet si Ati i Pavarësisë simbol i integritetit dhe strategut të kombit Akademikët e vlerësojnë si diplomat vizionar opinioni publik si figurë kombëtare Ai nuk ishte hero i mitit por burrë i historisë dhe përgjegjësisë.
Trashëgimia e tij është themelore pa të Shqipëria do të kishte ardhur më vonë ose ndryshe.
-----------------------------------------------
XI BURIMET DHE REFERENCAT HISTORIKE .
Frashëri S 1885 Shqipëria dhe çështja e saj kombëtare Stamboll Botime Historike.
Gurakuqi L 1912 Letra dhe artikuj patriotikë 1908–1912 Vlorë Arkivi Kombëtar.
Vlora I Q B 1912–1918 Memorie dhe letërkëmbime personale Arkivi Privat i Familjes Vlora.
Toptani A 1912–1913 Kujtime Tiranë Botim Privat.
Boletini I 1912 Shqipëria dhe rezistenca kombëtare Kosovë Arkivi Historik.
Frashëri M 1920 Historia e Shqipërisë Tiranë Botime Historike.
Skendi S 1967 The Albanian National Awakening Princeton Princeton University Press.
Elsie R 2010 Historical Dictionary of Albania Lanham Scarecrow Press.
Vickers M 1999 The Albanians A Modern History London I B Tauris.
Muzeu Historik Kombëtar n d Dokumente të jetës dhe veprës së Ismail Qemal Vlora Tiranë.
Arkivi Qendror Shtetëror i Shqipërisë AQSH 1877–1912 Dosje administrative dhe dokumente të shpalljes së Pavarësisë.
Dokumentet origjinale të Kuvendit të Vlorës 28 nëntor 1912 Tiranë Arkiva
© 2024–2025 Liliana Pere – Founder. Publisher. Researcher. Author
Prestige Magazine.
Autor.
Liliana Pere.
