Ylli Popa- mjeku i zemres , profesori i dijes, dge akademiku qe ndertoi nhe trashëgimi.

Rubrika: Portret - nderim - personalitet ne kujtesen kombetare qe frymezon pertej kohrave .

YLLI POPA

Mjeku i zemrës, profesori i dijes dhe akademiku që ndërtoi një trashëgimi.

Më 15 gusht 2017, u nda nga jeta Ylli Popa, mjek kardiolog, profesor i shquar, studiues, akademik dhe drejtues i një prej institucioneve më të rëndësishme të dijes shqiptare. Emri i tij i përket historisë së mjekësisë shqiptare jo vetëm për atë që bëri si mjek, por për atë që ndërtoi si profesor, kërkues shkencor, drejtues akademik dhe figurë publike.

Ylli Popa përfaqëson një brez intelektualësh për të cilët profesioni nuk mbaronte te detyra. Mjeku shëronte, profesori formonte, studiuesi kërkonte, akademiku ruante dhe drejtuesi ndërtonte institucione. Pikërisht në këtë shumësi dimensionesh qëndron pesha e figurës së tij.

Të flasësh për të vetëm si kardiolog do të ishte të shihje vetëm një dhomë të një ndërtese shumë më të madhe. Ai ishte pjesë e historisë së mjekësisë, arsimit universitar, kërkimit shkencor, institucioneve akademike dhe jetës publike shqiptare.

Zemra — organi që mjekësia studion, por njerëzimi e ka kthyer në simbol

Për mijëra vjet, zemra ka qenë shumë më tepër se një organ.

Në mjekësi, ajo është qendra e qarkullimit të jetës; në letërsi, simbol i dashurisë; në filozofi, metaforë e shpirtit; në kulturë, shenjë e guximit, dhembshurisë dhe njerëzores.

Mjeku i zemrës punon pikërisht në kufirin ku shkenca takon brishtësinë njerëzore.

Ai nuk sheh vetëm një organ. Sheh frikën e një njeriu, shpresën e një familjeje, ankthin për një jetë që mund të humbasë dhe besimin që pacienti vendos në duart e tij.

Në këtë kuptim, zgjedhja e kardiologjisë merr edhe një kuptim njerëzor. Të merresh me zemrën do të thotë të studiosh mekanizmin e jetës, por edhe të përballesh çdo ditë me misterin e saj.

Ylli Popa ia kushtoi jetën kësaj fushe dhe e bëri kardiologjinë jo vetëm profesion, por një prej kapitujve të rëndësishëm të shkencës shqiptare.

ELBASANI — RRËNJËT E NJË FORMIMI

Ylli Popa lindi në Elbasan, qytet me traditë të rëndësishme arsimore dhe kulturore, dhe aty kreu Shkollën Normale.

Kjo përvojë nuk duhet parë si një hollësi biografike. Në historinë shqiptare, Normalja e Elbasanit ishte një institucion i formimit të intelektualëve dhe të njerëzve të arsimit.

Në atë mjedis, dija nuk ishte vetëm përgatitje për një profesion; ishte mënyrë për t'i dhënë shoqërisë njerëz të aftë për të ndërtuar të ardhmen.

Kjo bazë arsimore do të ndiqej më pas nga një rrugëtim i gjerë universitar dhe shkencor.

BUKURESHTI — FORMIMI I MJEKUT

Studimet e larta i ndoqi në Institutin Mjekësor-Farmaceutik të Bukureshtit, ku u diplomua në 1954.

Bukureshti përfaqëson një etapë të rëndësishme në formimin e tij: kalimin nga arsimi i përgjithshëm te shkenca moderne mjekësore.

Diplomimi në 1954 nuk ishte thjesht përfundimi i universitetit. Ishte fillimi i një karriere që shumë shpejt do të merrte karakter akademik.

Disa njerëz e marrin diplomën si dëshmi se kanë mbaruar një shkollë; të tjerë e kthejnë atë në pikën nga ku fillon shkolla e tyre e vërtetë e jetës.

Ylli Popa i përkiste kësaj të dytës.

1954–1957 — BIOKIMIA DHE THEMELI SHKENCOR

Menjëherë pas diplomimit, në 1954–1957, ai ishte përgjegjës i Katedrës së Biokimisë në Fakultetin e Mjekësisë të Universitetit të Tiranës.

Është domethënëse që një mjek i sapodiplomuar të angazhohej në një përgjegjësi të tillë akademike. Biokimia është një prej bazave shkencore të mjekësisë moderne; ajo e çon vështrimin nga simptomat te proceset biologjike që ndodhin brenda organizmit.

Kjo eksperiencë e hershme ndihmoi në formimin e një profili që nuk do të mbetej vetëm klinik.

Ai nisi të ndërtonte që herët atë lidhje që do ta karakterizonte gjithë jetën: lidhjen mes mjekut që trajton dhe studiuesit që kërkon të kuptojë.

1957–1958 — TERAPIA SPITALORE

Në 1957–1958, shërbeu si pedagog në Katedrën e Terapisë Spitalore.

Këtu dija akademike takohej gjithnjë e më shumë me praktikën klinike.

Terapia kërkon jo vetëm njohje të sëmundjes, por aftësi për ta interpretuar pacientin si një tërësi.

Mjekësia e vërtetë nuk fillon kur mjeku njeh emrin e sëmundjes, por kur ai arrin të shohë njeriun pas saj.

Kjo përvojë do të bëhej një tjetër hallkë në rrugën drejt specializimit të tij në kardiologji.

MOSKA 1958–1961 — SPECIALIZIMI NË KARDIOLOGJI

Në 1958, Ylli Popa nisi studimet pasuniversitare për kardiologji në Moskë, të cilat i përfundoi në 1961.

Kjo ishte një nga kthesat vendimtare të karrierës së tij.

Nga mjeku dhe pedagogu, ai po bëhej specialist i një fushe të veçantë dhe gjithnjë e më të rëndësishme të mjekësisë.

Moska i dha atij një përvojë të avancuar profesionale në kardiologji dhe, pas kthimit në Shqipëri, kjo dije do të hynte në një sistem që kishte nevojë për specialistë dhe për shkolla të reja profesionale.

Një specializim ka vlerë të plotë vetëm kur dija e marrë larg kthehet në shërbim të vendit ku ajo mungon.

SPITALI KLINIK NR. 1 — KU NISI SHKOLLA SHQIPTARE E KARDIOLOGJISË

Pas kthimit në Shqipëri, Popa punoi si kardiolog në Spitalin Klinik nr. 1.

Së bashku me Petrit Gaçen, hodhi themelet e shkollës shqiptare të kardiologjisë.

Ky është një nga kontributet që i jep figurës së tij një rëndësi të veçantë.

Sepse një specialist i shkëlqyer mund të jetë i pazëvendësueshëm për pacientët e kohës së vet, por një themelues shkolle ndikon edhe te njerëzit që do të vijnë pas tij.

Ai nuk la vetëm një karrierë pas vetes; ndihmoi të krijohej një traditë profesionale.

Kjo është diferenca midis suksesit individual dhe trashëgimisë institucionale.

1967–1970 — PËRGJEGJËS I KATEDRËS SË TERAPISË SPITALORE

Në 1967–1970, ai ishte përgjegjës i Katedrës së Terapisë Spitalore.

Kjo detyrë tregon zgjerimin e autoritetit të tij akademik dhe profesional.

Tashmë ai nuk ishte vetëm mjeku që ushtronte profesionin, por edhe drejtuesi që kishte përgjegjësi mbi një strukturë të arsimit dhe praktikës mjekësore.

Drejtimi akademik nuk është vetëm të kesh një zyrë; është të mbash përgjegjësi për dijen që u transmetohet të tjerëve.

1970–1973 — PAVIJONI I KARDIOLOGJISË

Në 1970–1973, ishte përgjegjës i Pavijonit të Kardiologjisë në Klinikën e Propedeutikës.

Këtu eksperienca e tij si kardiolog dhe përgjegjës akademik bashkoheshin drejtpërdrejt.

Pavijoni ishte hapësira ku teoria përballej me pacientin, ku diagnoza duhej të bëhej vendim dhe ku dija duhej të shndërrohej në shërim.

Në mjekësi, çdo teori e humb vlerën nëse nuk arrin të rikthehet te njeriu; çdo përvojë klinike, përkundrazi, bëhet dije kur ajo mësohet dhe transmetohet.

1973–1983 — KATEDRA E PROPEDEUTIKËS

Në 1973–1983, Popa ishte përgjegjës i Katedrës së Propedeutikës.

Dhjetë vite në këtë përgjegjësi dëshmojnë vazhdimësinë e tij në jetën universitare.

Propedeutika është themeli i të menduarit klinik: mënyra se si mjeku mëson të vëzhgojë, të dëgjojë, të analizojë dhe të ndërtojë një diagnozë.

Këtu figura e profesorit bëhet veçanërisht e rëndësishme.

Një profesor i vërtetë nuk u jep studentëve vetëm përgjigje; ai u mëson mënyrën se si duhet të kërkojnë përgjigjen.

1972 — PARISI DHE MIJOKARDIOPATITË IDIOPATIKE

Në 1972, ai prezantoi për herë të parë në Shqipëri konceptin e miokardiopative idiopatike, të cilin e referoi në një konferencë ndërkombëtare të kardiologjisë në Paris.

Ky moment ka rëndësi të veçantë.

Ai tregon se veprimtaria e tij nuk ishte vetëm në kuadrin e mësimdhënies dhe praktikës së përditshme, por përfshinte edhe përditësimin e mendimit shkencor dhe përfshirjen në diskutimin ndërkombëtar.

Shkenca shqiptare bëhet më e madhe kur nuk mbyllet brenda kufijve të vet, por hyn në dialog me botën.

Parisi i vitit 1972 ishte një pikë takimi mes përvojës shqiptare dhe zhvillimeve ndërkombëtare në kardiologji.

1983–1993 — KATEDRA E KARDIOLOGJISË

Në 1983–1993, ai ishte përgjegjës i Katedrës së Kardiologjisë.

Kjo ishte një nga përgjegjësitë më të natyrshme të gjithë rrugëtimit të tij: pas viteve të formimit, praktikës, kërkimit dhe drejtimit akademik, ai ishte tashmë në krye të katedrës së fushës me të cilën lidhej emri i tij.

Kjo periudhë përfaqëson edhe një dimension të fortë të trashëgimisë së tij: formimin e brezave të rinj të kardiologëve.

Një katedër nuk është vetëm një strukturë universitare. Ajo është një vend ku krijohet vazhdimësia e një profesioni.

BOTIMET — DIJA QË MBETET NË FAQE

Ylli Popa botoi një numër të madh artikujsh shkencorë.

Ishte bashkautor i:

“Leksione të kardiologjisë” — 1986, 1988

dhe

“Kardiologjia” — 1991.

Këto botime përfaqësojnë një tjetër dimension të punës së tij: shndërrimin e përvojës profesionale në dije të shkruar.

Në materialin biografik të disponueshëm nuk jepet numri i saktë i të gjitha artikujve, studimeve dhe kërkimeve të tij, ndaj një botim serioz duhet të shmangë një shifër të paverifikuar. Por është e dokumentuar veprimtaria e gjerë e tij shkencore dhe kontributi si bashkautor i këtyre teksteve themelore.

Libri shkencor ka një jetë të dytë: jeton në duart e atyre që e lexojnë dhe në mendjet e atyre që e përdorin për të mësuar.

Në këtë mënyrë, shkrimi shkencor e zgjat jetën e një profesori përtej kohës së tij.

1987–1993 — UNION MÉDICALE BALKANIQUE

Në 1987–1993, Ylli Popa ishte kryetar për Shqipërinë i Union Médicale Balkanique.

Kjo eksperiencë e vendosi atë në një dimension rajonal të mjekësisë.

Pas viteve të specializimit, praktikës dhe drejtimit akademik, ai tashmë përfaqësonte Shqipërinë në një hapësirë më të gjerë profesionale.

Autoriteti i një mjeku nuk ndërtohet vetëm brenda spitalit; ai matet edhe me aftësinë për ta përfaqësuar dijen e vendit të tij përtej kufijve.

1990 — KOMITETI SHQIPTAR I HELSINKIT

Që nga themelimi i Komitetit Shqiptar të Helsinkit në vitin 1990, Ylli Popa ishte anëtar i tij.

Kjo eksperiencë sjell në portretin e tij një dimension tjetër: përgjegjësinë publike dhe shoqërore.

Mjeku, në këtë pikë, shfaqet jo vetëm si profesionist i shëndetësisë, por si intelektual që merr pjesë në jetën publike.

Dija ka vlerë të plotë kur shoqërohet me ndërgjegjen se ajo duhet të shërbejë edhe për njeriun dhe shoqërinë.

1982–1990 — DEPUTET I KUVENDIT POPULLOR

Ylli Popa ishte deputet i Kuvendit Popullor të Shqipërisë për dy legjislatura, 1982–1990.

Ky është një tjetër dimension i biografisë së tij dhe duhet lexuar brenda realitetit historik të kohës.

Për një figurë të shkencës, angazhimi në jetën publike e zgjeron natyrshëm portretin përtej profesionit.

Por pesha e tij historike mbetet veçanërisht e lidhur me mjekësinë, shkencën, universitetin dhe akademinë.

Kjo është arsyeja pse figura e tij nuk duhet reduktuar në funksionet politike që ka mbajtur.

1997–2007 — DHJETË VITE NË KRYE TË AKADEMISË SË SHKENCAVE

Për dhjetë vjet, nga 1997 deri në 2007, Ylli Popa drejtoi Akademinë e Shkencave të Shqipërisë si kryetar i saj.

Ky është një nga kulmet institucionale të jetës së tij.

Në këtë pozicion, ai nuk përfaqësonte më vetëm një specialitet mjekësor. Përgjegjësia e tij shtrihej në hapësirën më të gjerë të shkencës shqiptare.

Akademia është kujtesa institucionale e dijes së një vendi; ajo ruan, vlerëson dhe përfaqëson përpjekjen e një shoqërie për të prodhuar mendim dhe për ta çuar atë drejt së ardhmes.

Të drejtosh një institucion të tillë për dhjetë vite do të thotë të mbash mbi vete jo vetëm autoritetin e një posti, por edhe peshën e një përgjegjësie kombëtare.

Nga zemra e njeriut te zemra e shkencës shqiptare, rruga e Ylli Popës ishte një zgjerim i vazhdueshëm i përgjegjësisë.

NJERIU — DIMENSIONI HUMAN

Pas të gjitha titujve, detyrave, katedrave dhe institucioneve qëndron një dimension më i thjeshtë: mjeku përballë njeriut.

Kardiologjia e vendos mjekun përballë një prej frikërave më themelore njerëzore — frikës nga humbja e jetës.

Prandaj dimensioni human i një kardiologu nuk mund të ndahet nga dimensioni profesional.

Një pacient nuk i beson mjekut vetëm trupin e tij. Në shumë raste, i beson edhe shpresën e tij.

Në atë çast, shkenca duhet të ketë saktësinë e mendjes, por edhe qetësinë e zemrës.

Dhe ky është një prej kuptimeve më të bukura të profesionit të mjekut: dija nuk ekziston për të dëshmuar sa shumë di mjeku, por për të ndihmuar një tjetër njeri të jetojë.

PROFESIONALI — NJË KARIERË E NDËRTUAR ME VAZHDIMËSI

Dimensioni profesional i Ylli Popës shfaqet në gjithë kronologjinë e tij.

1954 — diplomimi në Bukuresht.

1954–1957 — Biokimia.

1957–1958 — Terapia Spitalore.

1958–1961 — specializimi në kardiologji në Moskë.

Më pas puna si kardiolog në Spitalin Klinik nr. 1, ndërtimi i shkollës shqiptare të kardiologjisë me Petrit Gaçen, drejtimi i katedrave dhe pavijoneve dhe përfaqësimi në veprimtari profesionale ndërkombëtare.

Kjo kronologji tregon diçka të rëndësishme: karriera e tij nuk u ndërtua mbi një sukses të vetëm, por mbi vazhdimësinë e përvojës.

KËRKUESI SHKENCOR — NGA DIAGNOZA TE PYETJA

Dimensioni kërkimor është i pranishëm në botimet e tij, në artikujt shkencorë dhe në prezantimin e miokardiopative idiopatike në 1972.

Kërkimi shkencor është gjithmonë një akt modestie intelektuale: të pranosh se ajo që di sot nuk është kufiri i asaj që mund të dish nesër.

Studiuesi i vërtetë nuk kënaqet me përgjigjen; ai pyet se çfarë fshihet pas saj.

Kjo frymë është një prej elementeve që e lidhin Ylli Popën me traditën e mjekut-shkencëtar.

AKADEMIKU — DIJA SI PËRGJEGJËSI KOMBËTARE

Si profesor, përgjegjës katedrash dhe më pas kryetar i Akademisë së Shkencave, 1997–2007, ai përfaqësonte një dimension më të gjerë të dijes.

Akademiku nuk është vetëm specialisti i një fushe. Ai është pjesë e përpjekjes së një vendi për të ruajtur standardet e dijes dhe për të ndërtuar një kulturë shkencore.

Në këtë dimension, Ylli Popa kaloi nga mjekësia si profesion te shkenca si përgjegjësi kombëtare.

DREJTUESI — NGA KATEDRA TE AKADEMIA

Nëse e shohim gjithë rrugën e tij, vërejmë një rritje graduale të përgjegjësisë:

Katedra e Biokimisë → Terapia Spitalore → Pavijoni i Kardiologjisë → Katedra e Propedeutikës → Katedra e Kardiologjisë → Union Médicale Balkanique → Akademia e Shkencave.

Kjo nuk është thjesht një ngjitje në hierarki.

Është zgjerim i rrezes së ndikimit.

Nga studenti te profesori.

Nga profesori te drejtuesi.

Nga drejtuesi i një katedre te drejtuesi i një institucioni kombëtar të shkencës.

Drejtuesi i vërtetë nuk matet vetëm me pushtetin që ushtron, por me institucionin që lë më të fortë pas vetes

NJË FIGURË ME SHUMË DIMENSIONE

Ylli Popa mund të lexohet në disa plane njëherësh:

Si humanist, sepse profesioni i tij ishte në shërbim të jetës njerëzore.

Si mjek, sepse kardiologjia ishte fusha ku ushtroi dijen dhe përvojën e tij.

Si profesionist, sepse ndërtoi një karrierë të gjatë në klinikë dhe universitet.

Si kërkues shkencor, sepse botoi artikuj, zhvilloi studime dhe solli koncepte të reja në praktikën shqiptare të kardiologjisë.

Si akademik, sepse formoi breza dhe drejtoi institucione të dijes.

Si drejtues, sepse mbajti përgjegjësi në katedra, pavijone, organizime profesionale dhe në Akademinë e Shkencave.

Si figurë publike, sepse ishte deputet për dy legjislatura, 1982–1990, dhe anëtar i Komitetit Shqiptar të Helsinkit që nga 1990.

Këto dimensione nuk konkurrojnë me njëri-tjetrin. Përkundrazi, plotësojnë njëri-tjetrin dhe krijojnë portretin e plotë të një intelektuali të shkencës shqiptare.

NDERIMET — NJË NJOHJE PËR NJË KONTRIBUT TË GJERË

Për kontributin e tij të shquar në zhvillimin e shkencës shqiptare dhe në shërbim të shëndetësisë e të shoqërisë, Ylli Popa u nderua me titullin:

“Hero i Punës Socialiste”

dhe me:

Urdhrin “Flamuri i Kuq i Punës”, Klasi I.

Këto nderime janë pjesë e historisë së tij publike dhe duhen parë në kontekstin historik të kohës.

Por përtej çdo titulli, dekorate apo funksioni, mbetet ajo që është më e vështirë të ndërtohet dhe më e vështirë të humbasë: autoriteti profesional dhe trashëgimia e dijes.

15 gusht 2017 shënoi ndarjen e tij nga jeta.

Por një jetë e tillë nuk përfundon me një datë.

Mbetet në historinë e kardiologjisë shqiptare.

Mbetet në shkollën që ndihmoi të ndërtohej së bashku me Petrit Gaçen.

Mbetet në studentët dhe mjekët që u formuan në auditorët dhe strukturat ku ai punoi.

Mbetet në artikujt dhe tekstet shkencore që la pas.

Mbetet në “Leksione të kardiologjisë” (1986, 1988) dhe “Kardiologjia” (1991).

Mbetet në kontributin e tij për miokardiopatitë idiopatike në 1972.

Mbetet në përfaqësimin e Shqipërisë në Union Médicale Balkanique, 1987–1993.

Mbetet në angazhimin në Komitetin Shqiptar të Helsinkit nga 1990.

Mbetet në përvojën e tij si deputet, 1982–1990.

Mbetet mbi të gjitha në dhjetë vitet e drejtimit të Akademisë së Shkencave, 1997–2007.

Dhe mbetet në kujtesën e mjekësisë shqiptare si një nga figurat që ndihmuan ta shndërronin kardiologjinë nga një fushë profesionale në një shkollë të organizuar të dijes dhe praktikës.

Trashëgimia

Ka njerëz që lënë pas një emër.

Ka të tjerë që lënë një vepër.

Dhe ka nga ata që lënë një vazhdimësi.

Ylli Popa i përket kësaj të fundit.

Sepse trashëgimia e tij nuk është vetëm ajo që shkroi, por edhe ajo që mësoi; jo vetëm ajo që drejtoi, por ajo që ndërtoi; jo vetëm ajo që dinte, por ajo që u dha të tjerëve mundësinë të dinin.

Mjeku i zemrës studioi organin që mban ritmin e jetës; profesori i dha ritëm një shkolle; akademiku i dha zë dijes; drejtuesi i dha përgjegjësi institucionit.

Dhe ndoshta këtu qëndron kuptimi më i thellë i një jete të tillë: njeriu largohet, por ajo që ai ka ndërtuar vazhdon të punojë për të tjerët.

Ylli Popa nuk mbetet vetëm si një emër në historinë e mjekësisë shqiptare.

Ai mbetet si mjeku që i shërbeu jetës, profesori që formoi dijen, studiuesi që kërkoi përtej së njohurës, akademiku që mbrojti vlerën e shkencës dhe drejtuesi që e zgjeroi përgjegjësinë e tij nga një katedër te një institucion kombëtar.

Dhe, në fund, kjo është trashëgimia më e madhe e një njeriu të shkencës: të mos jetë thjesht i kujtuar për atë që ishte, por të vazhdojë të jetë i dobishëm për atë që vjen pas tij.

YLLI POPA

Mjek • Kardiolog • Profesor • Studiues • Akademik • Drejtues • Ndërtues i shkollës shqiptare të kardiologjisë

Elbasan — Bukuresht — Tiranë — Moskë — Paris — Akademia e Shkencave

Një jetë mes mjekësisë, dijes, kërkimit, arsimit, drejtimit dhe shërbimit publik.

Përgatiti:

Founder & Editor-in-Chief:

Liliana Pere (LP)

© Copyright 2026 — Albania Prestige Magazine