Émile Zola: E verteta ështe ne ecje dhe askush nuk do ta ndalojë.

“E vërteta është në ecje dhe asgjë nuk do ta ndalojë atë.”

(Nga letra “J’Accuse…!”)

“Detyra e shkrimtarit është të tregojë të vërtetën, të zbulojë atë që fshihet dhe të mbrojë drejtësinë.”

Nga vepra e tij më e famshme, “Germinal” (1885), një nga pasazhet më të fuqishme është ai që përshkruan vuajtjen dhe revoltën e minatorëve:

“Nën tokë, në errësirën e thellë të minierës, njerëzit punonin si kafshë të dënuara, duke i dhënë jetën e tyre një bote që nuk ua njihte as emrin. Por brenda tyre rritej diçka më e fuqishme se uria dhe lodhja: ndërgjegjja se një ditë do të kërkonin drejtësi.”

“Zola nuk shkroi vetëm për njerëzit e kohës së tij; ai shkroi për plagët që shoqëritë përpiqen t’i fshehin.”

"Ne jemi si librat. Shumica e njerëzve shohin vetëm kopertinën tonë; pakica lexojnë parathënien; shumë besojnë tek kritikët. Vetëm pak arrijnë të njohin përmbajtjen tonë." — Émile Zola.

Émile Zola ishte një nga figurat më të mëdha të letërsisë botërore, shkrimtar, gazetar, kritik letrar dhe themelues i natyralizmit francez.

Ai lindi më 2 prill 1840 në Paris, në një familje me rrënjë franceze dhe italiane. Babai i tij, Francesco Zola, ishte inxhinier italian me vizione të mëdha, ndërsa nëna e tij, Émilie Aubert, u përball me vështirësi të shumta pas vdekjes së hershme të bashkëshortit.

Fëmijërinë dhe arsimin e hershëm i kaloi në Aix-en-Provence, ku u formua intelektualisht dhe krijoi miqësinë e famshme me Paul Cézanne. Edhe pse nuk përfundoi studimet universitare, pasioni për librat dhe puna e pandërprerë e shndërruan në një nga mendjet më të ndritura të kohës së tij. Në vitet e rinisë punoi në shtëpinë botuese Hachette, ku nisi rrugëtimin drejt famës letrare.

Veprimtaria e tij shtrihet nga vitet 1860 deri në vitin 1902. Ai krijoi ciklin monumental "Les Rougon-Macquart", një seri prej 20 romanesh që përshkruajnë me realizëm të jashtëzakonshëm jetën franceze të shekullit XIX. Veprat më të njohura përfshijnë "Germinal", "Nana", "Thérèse Raquin", "L'Assommoir" dhe "La Bête Humaine". Në to ai trajtoi varfërinë, ambicien, padrejtësinë, pabarazinë sociale dhe ndikimin e mjedisit në fatin e njeriut.

Zola e shihte letërsinë si një laborator të së vërtetës. Ai nuk zbukuronte realitetin; e paraqiste atë ashtu siç ishte, me plagët, kontradiktat dhe dramat e tij. Për këtë arsye konsiderohet një nga reformatorët më të mëdhenj të romanit modern.

Tre histori që zbulojnë njeriun pas shkrimtarit.

Miqësia me Paul Cézanne

Në bankat e shkollës në Aix-en-Provence, Zola dhe Paul Cézanne ndanin të njëjtat ëndrra artistike. Ata besonin se arti mund të ndryshonte botën. Vitet i çuan në rrugë të ndryshme, por emrat e tyre mbetën përgjithmonë të lidhur me historinë e kulturës franceze. Miqësia e tyre, megjithëse u ftoh në fund, mbetet simbol i rinisë, idealizmit dhe kërkimit të bukurisë.

"J'Accuse" – artikulli që tronditi Francën

Në vitin 1898, kur Alfred Dreyfus u dënua padrejtësisht, Zola vendosi të fliste. Ai botoi artikullin historik "J'Accuse...!", duke sfiduar qeverinë, ushtrinë dhe opinionin publik. Për këtë guxim u gjykua dhe u detyrua të largohej përkohësisht në Angli. Por historia i dha të drejtë. Ky akt e bëri simbol të mbrojtjes së së vërtetës dhe të drejtave njerëzore.

Nga varfëria drejt pavdekësisë

Përpara famës, Zola njohu urinë, mungesën e parave dhe pasigurinë. Kishte ditë kur mezi siguronte ushqimin e nevojshëm. Megjithatë, ai nuk e humbi besimin tek vetja. Shkruante çdo ditë, me disiplinë dhe përkushtim. Kjo këmbëngulje e shndërroi djaloshin e varfër në një nga shkrimtarët më të mëdhenj të të gjitha kohërave.

Émile Zola ndryshoi përgjithmonë letërsinë moderne. Ai i dha zë njerëzve të zakonshëm, punëtorëve, të varfërve dhe atyre që shoqëria shpesh i injoronte.

Veprat e tij ndikuan jo vetëm në letërsi, por edhe në gazetari, sociologji, filozofi dhe mendimin politik evropian.

Sot ai vlerësohet si një nga shtyllat e kulturës botërore, një shkrimtar që mbrojti të vërtetën edhe kur kjo kishte kosto personale. Ndikimi i tij vazhdon të ndihet në çdo vepër që guxon të përballet me realitetin pa maska.

Nëse do ta përshkruanim me një figurë poetike, Émile Zola ishte një fener në mjegullën e shekullit XIX, një dritë që ndriçoi errësirën e padrejtësisë, hipokrizisë dhe heshtjes.

Disa thënie të njohura

"E vërteta është në marshim dhe askush nuk do ta ndalë."

"Asgjë nuk zhvillon inteligjencën si udhëtimi."

"Nëse më mbyllni gojën, e vërteta do të flasë vetë."

"Jeta është një vepër arti që duhet jetuar me guxim."

Më shumë se një shkrimtar, Émile Zola mbetet një ndërgjegje e gjallë e qytetërimit modern.

Nga:Prestige.