Fisnikëria e heshtur e një aktori që e ktheu aktrimin në mendim.
- Jan 5
- 4 min read
Updated: Feb 23
“Revista Elitare Prestige”
Fisnikëria e heshtur e një aktori që e ktheu aktrimin në mendim.
Aktorët nuk jetojnë vetëm në kujtesën e ekranit, por në ndërgjegjen e një shoqërie që ka mësuar të ndiejë përmes tyre; kujtimi i tyre është një akt kulture që ruan mënyrën se si një komb ka menduar, ka vuajtur dhe ka ëndërruar.
Në historinë e artit skenik shqiptar ekzistojnë dhe figura që e kanë ndërtuar peshën mbi heshtjen.
Bujar Lako i përket kësaj.
Ai ishte aktor i pranishëm edhe kur nuk fliste, artist që e shndërroi interpretimin në akt reflektimi dhe figurë që e tejkaloi kohën pa e sfiduar atë.
I lindur në Tiranë më 23 maj 1947, Bujar Lako u formua në një mjedis qytetar ku vetëpërmbajtja, dinjiteti dhe përgjegjësia morale ishin vlera themelore. Kjo origjinë nuk ishte thjesht biografike, por u shndërrua në themel estetik të artit të tij.
Personazhet që interpretoi mbartnin gjithmonë një fisnikëri të brendshme, edhe kur ishin të thyer apo tragjikë.
Arsimi – aktori si mendimtar
Diplomimi në Institutin e Lartë të Arteve në vitin 1973 e pajisi Bujar Lakon me një disiplinë të rrallë analitike.
Ai i përkiste asaj linje aktorësh europianë që e shohin rolin si strukturë mendore, jo si shfaqje emocionale.
Në këtë qasje, ai afrohet me figura si Max von Sydow apo Laurence Olivier, ku forca buron nga përmbajtja dhe qartësia e brendshme.
Profesioni – mision dhe jo ekspozim
Pas studimeve, ai u bë pjesë e Teatrit Kombëtar, duke e ushtruar profesionin e aktorit si mision etik. Për Bujar Lakon, skena nuk ishte vend afirmimi personal, por hapësirë përgjegjësie. Ai nuk kërkonte të binte në sy, por të ishte i domosdoshëm.
Ky qëndrim e bën të krahasueshëm me aktorë si Gian Maria Volonté, ku arti është akt ndërgjegjeje.
Kinematografia – rreth 30 filma, një univers i plotë njerëzor
Bujar Lako realizoi rreth 30 filma, duke ndërtuar një galeri personazhesh që sot përbëjnë një atlas emocional të kinemasë shqiptare.
Filmat (të listuar pa ndryshime):
Në fillim të verës – Gëzim Erebara
Përballimi – Viktor Gjika
Gjeneral Gramafoni – Viktor Gjika
Udha e shkronjave – Vladimir Prifti
Ballë për ballë – Kujtim Çashku, Piro Milkani
Kthimi i ushtrisë së vdekur – Dhimitër Anagnosti
Gurët e shtëpisë sime – Dhimitër Anagnosti
Amiko – Cizia Zyke (produksion francez)
Magic Eye – Kujtim Çashku
Filmi kulmor – “Gjeneral Gramafoni”
Në konsensus kritik dhe publik, “Gjeneral Gramafoni” mbetet interpretimi më i bukur dhe më përfaqësues i Bujar Lakos. Roli i Halit Beratit është një figurë tragjike e ndërtuar mbi heshtjen, dinjitetin dhe konfliktin moral. Lako nuk e luan personazhin – ai e përçon atë. Është një interpretim që i afrohet estetikës së kinemasë së Ingmar Bergman, ku drama zhvillohet në brendësi të shpirtit.
Momente filmike – fjala e thënë me pak fjalë
Në “Përballimi” dhe “Ballë për ballë”, Bujar Lako e trajton konfliktin ideologjik si dramë njerëzore, jo si deklaratë. Ai i jep personazhit peshën e dyshimit, jo sigurinë e dogmës.
Në “Kthimi i ushtrisë së vdekur”, roli i gjeneralit është një meditim mbi absurditetin e historisë, ku autoriteti dhe zbrazëtia bashkëjetojnë – një interpretim që të kujton Alec Guinness në dramën e përmbajtur britanike.
Teatri – hapësira e së vërtetës absolute
Me rreth 70 role teatrale, nga Çehovi te Büchner, nga Miller te Mrożek, Bujar Lako e bëri skenën vend të zhveshjes shpirtërore.
Në vitin 1992, interpretimi i tij në “Varrtarët” në Teatrin e Kombësive në Shkup konfirmoi dimensionin e tij ndërkombëtar.
Filmat e Bujar Lakos
Në fillim të verës – Gëzim Erebara
Përballimi – Viktor Gjika
Gjeneral Gramafoni – Viktor Gjika
Udha e shkronjave – Vladimir Prifti
Ballë për ballë – Kujtim Çashku, Piro
Milkani
Kthimi i ushtrisë së vdekur – Dhimitër Anagnosti
Gurët e shtëpisë sime – Dhimitër Anagnosti
Amiko – Cizia Zyke
Magic Eye – Kujtim Çashku
Kjo filmografi përfaqëson një hark të plotë artistik, nga realizmi poetik i viteve të hershme deri te reflektimi modern dhe universal i periudhës së vonë. Në këta filma, Bujar Lako dallohet për qasjen e tij të përmbajtur, ku personazhi ndërtohet mbi konfliktin e brendshëm dhe jo mbi retorikën, duke e kthyer çdo rol në një akt mendimi dhe dinjiteti njerëzor.
Çmimet – njohja e një arti të palëkundur
Bujar Lako u vlerësua me 8 çmime dhe tituj madhorë, ndër të cilët:
– Çmime të veçanta për “Përballimi” dhe “Ballë për ballë”
– Aktori më i mirë & Kupa e Festivalit për “Gjeneral Gramafoni”
– Çmimi i Republikës, shkalla e parë
– Urdhri “Naim Frashëri”, Klasi I
– Titulli “Artist i Merituar”
– Palma e Artë, Cairo International Film Festival (2005) për “Magic Eye”
Ky vlerësim i fundit e vendos atë në një linjë elitare të aktorëve që kanë tejkaluar kufijtë kombëtarë përmes artit.
Analizë.
Bujar Lako dallohej për:
heshtjen domethënëse,
etikën e rolit,
refuzimin e patetizmit,
universalitetin njerëzor.
Ai ishte aktor i pyetjes dhe jo i përgjigjes. Një figurë që e shndërroi aktrimin shqiptar në reflektim moral.
Sot, Bujar Lako kujtohet si një klasik modern. Një aktor që nuk ka nevojë për rikthim, sepse nuk u largua kurrë nga kujtesa. Ai jeton në filmat që rishihen me respekt dhe në heshtjen e admirimit profesional.
Bujar Lako mbetet një figurë elitare e kulturës shqiptare – një aktor që e bëri artin të mendojë.
