Artikulli na jep një dëshmi të drejtpërdrejtë nga një prej bashkëkohësve të Naim Frashërit,

Artikulli na jep një dëshmi të drejtpërdrejtë nga një prej bashkëkohësve të Naim Frashërit, Faik Konica.

Konica dëshmon për përkushtimin e Naimit ndaj dijes, gjuhës, rinisë shqiptare dhe çështjes kombëtare.

Ai sjell edhe dëshmi për vështirësitë, varfërinë dhe këmbënguljen me të cilat Naimi vazhdoi veprimtarinë e tij.

Këto dëshmi e ndihmojnë lexuesin ta kuptojë Naimin përmes syve të një intelektuali të kohës së tij.

Prandaj, shkrimi i Konicës mbetet një dëshmi historike me vlerë për kujtesën dhe kulturën shqiptare.

Ky artikull ka rëndësi sepse nuk na tregon vetëm kush ishte Naim Frashëri, por çfarë vlere merr një jetë kur dija, puna dhe përgjegjësia ndaj kombit bëhen një mision.

Na tregon se Naimi e vuri dijen në shërbim të formimit kombëtar, duke shkruar për një popull që kishte nevojë për arsim dhe vetëdije.

Na tregon se një intelektual nuk matet vetëm me talentin, por edhe me atë që i jep shoqërisë dhe kohës së vet.

Na kujton se vepra e madhe kërkon këmbëngulje, sidomos kur përballë saj janë varfëria, pengesat dhe rrethanat e vështira.

Na tregon se gjuha, arsimi, kultura dhe identiteti kombëtar mund të bëhen mjete të fuqishme të emancipimit.

Na frymëzon ideja se puna e bërë me përkushtim mund të jetojë përtej jetës së autorit.

Na sjell edhe një mësim për kohën e sotme: dija ka vlerë më të madhe kur nuk mbahet vetëm për vete, por kthehet në shërbim për të tjerët.

Në thelb, Naimi dhe mënyra se si e vlerëson Konica na frymëzojnë të mos e shohim kulturën vetëm si trashëgimi, por si përgjegjësi për ta vazhduar atë.

NAIM H. FRASHËRI;

Në vlerësimin e Faik Konicës

Nga Faik Konica, 1901

Faik Konica, në shkrimin e tij për Naim Frashërin, nuk ndalet vetëm te figura e poetit. Ai vlerëson mbi të gjitha punën e tij të gjatë dhe të palodhur në shërbim të çështjes kombëtare.

Konica e përshkruan Naimin si një njeri me zemër të ndjeshme, mendje të mprehtë dhe fjalë të zgjedhur. Për të, vlera e Naim Frashërit qëndron veçanërisht në punën që ai bëri për formimin e vetëdijes kombëtare shqiptare.

Naim Frashëri, shkruan Konica, iu kushtua për më shumë se pesëmbëdhjetë vjet rinisë shqiptare. Ai e kuptoi se një çështje e madhe nuk mund të forcohet pa u ngritur mbi themele të qëndrueshme. Për këtë arsye, ai shkroi libra që i shërbenin drejtpërdrejt nevojës së kohës dhe që u përhapën në mijëra kopje nëpër Toskëri.

Naimi kishte një formim të gjerë kulturor. Ishte njohës i greqishtes së vjetër, persishtes dhe gjuhëve të tjera, ndërsa aftësitë e tij letrare do t’i lejonin të merrej edhe me vepra më të ndërlikuara e më artistike. Por, sipas Konicës, nevojat e Shqipërisë dhe detyra për t’i hapur sytë popullit e orientuan drejt një qëllimi më të drejtpërdrejtë: mësimit dhe formimit kombëtar.

Kjo ishte zgjedhja e tij themelore. Naimi nuk shkroi vetëm për të krijuar letërsi, por për t’i shërbyer një kombi që kishte nevojë për dije, gjuhë dhe vetëdije. Veprat e tij, vëren Konica, kishin në qendër dëshirën për të mësuar kombin shqiptar.

Naim Frashëri luajti një rol të rëndësishëm në zgjimin dhe forcimin e ndërgjegjes kombëtare. Konica e sheh atë si një nga ata njerëz që e përgatitën terrenin për një veprimtari kombëtare më të organizuar dhe më përparimtare.

Naim Frashëri dhe bektashizmi

Një tjetër aspekt që Konica vlerëson te Naimi është marrëdhënia e tij me bektashizmin dhe roli që ai i atribuon kësaj tradite në jetën kulturore shqiptare.

Naim Frashëri iu afrua bektashizmit me përkushtim dhe shkroi libra e vjersha që u nderuan nga baballarët bektashinj. Konica e konsideron këtë një tjetër kontribut të rëndësishëm të tij, pasi Naimi ndikoi që kjo traditë fetare të ruante lidhjen e saj me identitetin kombëtar shqiptar.

Për Konicën, kjo dëshmon edhe një herë aftësinë e Naimit për të kuptuar nevojat e shoqërisë shqiptare dhe për t’i shërbyer asaj përmes dijes dhe kulturës.

Një nga vlerësimet më të forta të Konicës lidhet me kushtet në të cilat Naimi zhvilloi veprimtarinë e tij.

Ai i bëri këto punë në Stamboll, në një mjedis të vështirë, të rrethuar nga armiq, spiunë dhe pengesa. Megjithatë, frikësimet, varfëria dhe zhgënjimet nuk e larguan nga qëllimi i tij.

Konica thekson edhe varfërinë e skajshme në të cilën jetoi Naimi. Ai vdiq i varfër, por kjo nuk e pengoi të vazhdonte punën e tij deri në fund.

Deri në frymën e fundit, mendoi dhe foli për Shqipërinë.

Kjo fjali e Konicës përmbledh në mënyrë të drejtpërdrejtë atë që ai konsideronte thelbin e jetës së Naim Frashërit: përkushtimin ndaj vendit dhe çështjes kombëtare.

Një përcjellje e vogël për një figurë të madhe

Pas vdekjes së Naimit, rreth treqind shqiptarë, përfshirë edhe të krishterë, e përcollën atë në varr.

Për Konicën, kjo pamje kishte një domethënie të veçantë.

Ata që e përcollën ishin njerëz të lidhur me çështjen kombëtare dhe prania e tyre tregonte ndikimin që Naimi kishte fituar në mesin e shqiptarëve.

Konica e mbyll shkrimin me një shpresë që, për kohën kur shkruante, kishte edhe një kuptim të fortë kombëtar: një ditë, eshtrat e Naim Frashërit do të silleshin në Shqipërinë që ai kishte dashur dhe së cilës i kishte shërbyer.

Atëherë, shkruan Konica, nuk do ta përcillnin vetëm treqind atdhetarë.

Do ta priste një komb i tërë.

Naim Frashëri në kujtesën kombëtare.

Shkrimi i Faik Konicës, i vitit 1901, është një dëshmi e hershme për mënyrën se si u vlerësua Naim Frashëri nga bashkëkohësit e tij. Në qendër nuk vendoset vetëm poeti, por intelektuali që e vuri dijen në shërbim të një shoqërie që kërkonte të ndërtonte vetëdijen e saj kombëtare.

Naimi mbetet një nga figurat themelore të kulturës shqiptare pikërisht sepse puna e tij lidhi letërsinë me arsimin, gjuhën me identitetin dhe kulturën me çështjen kombëtare.

Vlerësimi i Konicës ruan edhe sot një rëndësi të veçantë: ai na kujton se veprat që mbeten në kujtesën e një kombi nuk ndërtohen vetëm nga talenti, por edhe nga përgjegjësia për kohën dhe shoqërinë ku jeton krijuesi.

Editor-in-Chief: Liliana Pere

Founder: Liliana Pere

Copyright ©: LP / Revista Prestige