MIGJENI, PARA SE TË ISHTE POET, ISHTE MËSUES Një histori e Millosh Gjergj Nikollës: mësuesi që pa Sh

MIGJENI, PARA SE TË ISHTE POET, ISHTE MËSUES

Një histori e Millosh Gjergj Nikollës: mësuesi që pa Shqipërinë e varfër dhe e ktheu atë realitet në letërsi.

Para se të bëhej një nga poetët më tronditës të letërsisë shqipe, Migjeni ishte mësues.

Ai punoi në vende të ndryshme të Shqipërisë dhe u përball çdo ditë me fëmijët, familjet dhe varfërinë e kohës. Kjo përvojë u bë një burim i rëndësishëm për letërsinë e tij.

Migjeni nuk e ndërtoi botën e vet vetëm nga librat. Ai e pa, eci mes njerëzve, dëgjoi dhe kuptoi se pas një fëmije mund të fshihej një shtëpi pa bukë e një jetë e rënduar nga mungesa.

Prandaj fëmijët te Migjeni nuk janë figura dekorative. Ata kanë uri, dëshira dhe një botë të vogël që përplaset me një shoqëri indiferente.

“Luli i Vocërr” mund të lexohet si dëshmi e kësaj ndjeshmërie. Migjeni nuk e romantizon fëmijërinë; ai tregon se për disa fëmijë ajo nuk është kohë loje, por koha kur mësojnë çfarë do të thotë të mos kesh.

Në të njëzetat, Migjeni përballej njëkohësisht me jetën, profesionin, varfërinë e vendit dhe tuberkulozin. Jeta e tij ndahej mes klasës ku përpiqej të edukonte dhe trupit që gjithnjë e më shumë e kufizonte.

Për të, arsimi duhej ta nxirrte njeriun nga errësira. Prandaj mësuesi dhe shkrimtari tek ai burojnë nga e njëjta bindje: njeriu duhet zgjuar.

Njëri zgjonte fëmijët në klasë; tjetri zgjonte ndërgjegjen e shoqërisë përmes letërsisë.

Migjeni i vendosi në qendër të veprës fëmijët, gratë, të sëmurët, të varfrit dhe të përjashtuarit. Ata nuk ishin dekor i një epoke, por protagonistë të saj.

Ai nuk pyeste vetëm: “Si është bota?” Por edhe: “Pse është kështu?” dhe “A duhet të jetë patjetër kështu?”

Këtu lind revolta e tij: jo si zhurmë, por si ndërgjegje. Në veprën e tij, varfëria ka fytyrë, trup, zë dhe uri. Prandaj, edhe sot, kur lexojmë Migjenin, nuk shohim vetëm një periudhë historike, por njeriun.

Një tjetër dëshmi e kësaj ndjeshmërie është tregimi “Bukën tonë të përditshme falna sot”. Vetë titulli tingëllon si një lutje, por në botën e Migjenit ajo nuk mbetet vetëm lutje fetare. Ajo bëhet klithmë e njerëzve që kërkojnë të drejtën më themelore: të jetojnë, të ushqehen dhe të mos trajtohen si të padukshëm.

Në këtë histori, buka nuk është thjesht ushqim. Ajo është dinjitet, shpresë dhe kufiri mes jetës e dëshpërimit. Migjeni e kuptonte se një shoqëri nuk mund të quhet e drejtë kur fëmijët mësohen me urinë dhe të varfrit detyrohen ta pranojnë vuajtjen si fat.

Kjo është edhe forca e tij si shkrimtar: ai nuk i shihte njerëzit nga larg. Ai nuk i kthente në numra, statistika apo figura të mjera për t’u mëshiruar. Ai u jepte zë. I vendoste përballë lexuesit dhe e detyronte të pyeste veten se çfarë përgjegjësie kishte përballë dhimbjes së tjetrit.

Në vitet e fundit, sëmundja e detyroi të kurohej në Itali. Më 1938, në Torre Pellice, larg Shkodrës, ai u nda nga jeta vetëm 26 vjeç.

Por kishte parë, vuajtur, menduar dhe shkruar. Kishte gjetur një gjuhë të re për plagët e shoqërisë shqiptare.

Historia e Migjenit nuk është vetëm historia e një poeti që vdiq i ri. Është edhe historia e një mësuesi që pa fëmijët e vendit të tij dhe nuk mundi të qëndronte indiferent.

Më 26 gusht 1938, ai u nda nga jeta, por pyetjet e tij mbetën: Çfarë vlere ka dija pa shërbim ndaj njeriut? Çfarë vlere ka morali që nuk njeh urinë? Çfarë mund të bëjë një poet përballë padrejtësisë?

Përgjigjja e Migjenit ishte e thjeshtë:

Të flasë.

Për ata që nuk mund të flasin. Edhe kur fjala dhemb. Edhe kur e vërteta shqetëson.

Kjo është arsyeja pse Migjeni mbetet i gjallë: jo sepse jetoi gjatë, por sepse në vetëm 26 vite e ktheu përvojën e një epoke në ndërgjegjen e brezave.

Editor-in-Chief: Liliana Pere

Founder: Liliana Pere

Copyright ©: LP / Revista Prestige