Kisha e Shën Marisë në Mamurras Simbol i besimit që mbijetoi shekujt dhe tërmetin Një perlë mesjetare në zemër të Kurbinit, rikthyer në lavdinë e saj me përkushtim dhe kujdes europian. E fshehur në kodrat e qeta të Mamurrasit, larg zhurmës së përditshme dhe mbi themelet e një historie të gjatë shpirtërore, ngrihet Kisha e Shën Marisë, një nga monumentet më të rralla të trashëgimisë kulturore në Shqipëri. E ndërtuar në shekullin XI, kjo kishë është më shumë se një objekt kulti – ajo është dëshmi e rrënjëve të lashta të krishterimit shqiptar, një vend që frymon besim, kujtesë dhe identitet. Arkitektura që flet me gurë Në pamje të parë, kisha duket e përulur. Muret e saj prej guri të bardhë, të vendosur me mjeshtëri shekullore, reflektojnë thjeshtësi të shenjtë. Brenda, apsida gjysmë-rrethore, ikonostasi origjinal i gdhendur, dhe gjurmët e një mozaiku të hershëm, e kthejnë këtë vend në një muze të gjallë të periudhës bizantine. Arkitektura ruan elementë të pastër bizantinë, që rrallëherë gjenden në zona të tjera të Shqipërisë së Veriut, duke e bërë Kishën e Shën Marisë një monument të pakrahasueshëm të trashëgimisë mesjetare shqiptare. --- 👑 Vizita e Kastriotëve – kur besimi përkulej para krenarisë Burime historike dhe gojëdhëna vendase e lidhin këtë kishë me figurat më të rëndësishme të historisë kombëtare: Gjergj Kastrioti – Skënderbeu dhe Donika thuhet se e frekuentonin këtë vend për meshë e ceremoni fetare, gjatë qëndrimeve të tyre në veri. Kjo e bën Kishën jo vetëm vend të shenjtë, por edhe pjesë të historisë së fisnikërisë shqiptare Tërmeti shkatërrues i 26 nëntorit 2019 dëmtori rëndë strukturën e kishës. Për një moment, u duk se ajo do të humbiste përfundimisht. Por shpresa nuk u tret. Falë një bashkëpunimi strategjik mes Ministrisë së Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit (MEKI), programit EU4Culture dhe zbatimit teknik të UNOPS, Kisha e Shën Marisë iu nënshtrua një restaurimi të kujdesshëm dhe profesional, duke u rikthyer në gjendjen e saj autentike, me respekt të plotë për origjinën dhe identitetin arkitektonik. Ndër vite, kjo kishë ka qenë pikë takimi për komunitete të ndryshme fetare. Në festën e Shën Marisë, besimtarët katolikë, ortodoksë e myslimanë bashkoheshin në nderim të vendit të shenjtë. Harmonia fetare, një nga thesaret më të çmuara të kulturës shqiptare, merr formë të gjallë pikërisht në këtë vend. Turizëm i qëndrueshëm dhe frymëzim shpirtëror Sot, Kisha e Shën Marisë në Mamurras është e hapur për vizitorët, studiuesit, besimtarët dhe turistët që kërkojnë më shumë se një pamje të bukur: ata kërkojnë kuptim, histori dhe kontakt me rrënjët. Në të njëjtën kohë, ajo shërben si një model i restaurimit të qëndrueshëm të monumenteve shqiptare, duke frymëzuar projekte të ngjashme në të gjithë vendin. Fakte të shpejta për Kishën e Shën Marisë: Vendndodhja: Mamurras, Bashkia Kurbin E ndërtuar: rreth shekullit XI Arkitekturë: Bizantine – mesjetare Figura të lidhura: Gjergj Kastrioti – Skënderbeu dhe Donika Restaurimi: Pas tërmetit 2019, realizuar nga MEKI – EU4Culture – UNOPS Statusi: Monument kulture i mbrojtur, funksional dhe i vizitueshëm ✨ Një kishë që mbijetoi kohën, tronditjet dhe harresën – dhe u rikthye si dëshmi e besimit e shpirtit

Portreti i Profesor Inxhinier, Projektues, Ervin Gjadri, nderi i Akademise Shkencave Dhe Yll Prestigji i Revistes Prestige Profesor Inxhinier Egon Gjadri – një yll që ndriçon përtej kohës, një emër që u bë epokë. Profil i shkurter Prof.Ing Egon Gjadri Egon Gjadri nuk ishte thjesht një inxhinier; ai ishte një profesionist me potencial yllor, një mendje që dominonte universin e historisë shqiptare. Me vizion, dije dhe përkushtim, ai krijoi epokën që solli dritë për Shqipërinë, duke shndërruar lumenjtë dhe natyrën në energji, shpresë dhe jetë. Çdo hidrocentral, tunel dhe linjë elektrike që mban firmën e tij nuk është thjesht një strukturë, por një testament i gjeniut që i dha dritë një kombi, një yll që ndriçon në qiellin e historisë. Në horizontin e shekullit XX, kur Shqipëria kërkonte dritën mes errësirës së historisë dhe sfidave, lindi Egon Gjadri, inxhinieri gjigand i dritës, që projektonte rrjedhën e energjisë, shpresën e kombit, dhe ritmin e një historie të ndriçuar. Në duart e tij, ujërat e Drinit u bënë arteriet e jetës, të kthyer në dritë që pushtoi çdo cep të vendit. Si projektues kryesor dhe bashkëprojektues i rreth 40 veprave hidroteknike dhe hidrocentraleve, Gjadri krijoi një simfoni inxhinierike: nga tunelet e devijimit dhe shkarkimit te hidrocentralet Shkopeti, Bistrica 1 dhe 2, Vau i Dejës, Fierza, Komani, Banja, deri te nyja e Bovillës, ai hartoi skemën e shfrytëzimit hidroenergjetik të lumit Drin, duke lënë vulën e dijes dhe vizionit të tij mbi çdo projekt. “Ai ishte si Isaac Newton ose një astronaut në hapësirë: çdo projektim i tij duhej të ishte i saktë deri në detaj, sepse nëse do të bënte gabime, pasojat mund të ishin katastrofike.” “Ai ishte një shkencëtar në laborator: gjithçka që projektonte duhej të ishte e saktë deri në detaj, sepse nëse do të bënte gabime, rezultatet mund të ishin katastrofike dhe ndonjëherë të rrezikshme për jetën e tij dhe të të tjerëve.” Gjatë viteve 1970–1990, ai projektoi tunele hekurudhore dhe automobilistike, duke lidhur qytetet dhe zemrat e njerëzve, duke lënë pas Tunelin më të madh të Qafë Thanë si testament të madhështisë dhe guximit të mendjes së tij. Ai ngriti linja elektrike tensioni të lartë, nënstacione dhe porte detare, dhe hartoi skicë-ide për hidrocentrale të reja si Bushati dhe Skavica, duke shndërruar natyrën dhe teknologjinë në një unitet të plotë, poetik dhe të fuqishëm. Në Institutin Nr. 3 të Projektimit, Gjadri udhëhoqi ekipe të mëdha, ku Petrit Radovicka, Farudin Hoxha, Dhimitër Cico, Gezim Struga dhe Haxhi Billa Bashkepunetorete veprave energjitike ishin dhe Ing Spiro Koleka dhe Ing Ismail Ahmetaj Te gjithe ishin yjet e një firmamenti profesional që ndriçoi Shqipërinë. Bashkëpunimi i tyre realizoi projektet që elektrifikuan vendin dhe ngritën standarde të reja të shkencës dhe teknikës. Ai nuk ishte vetëm inxhinier; ai ishte filozof i ujit, arkitekt i energjisë, studiues i pandalshëm. Librat e tij – Ura dhe Tunele, Llogaritja statike e veshjeve monolite të tuneleve, Digat prej betoni me gravitet, Veprat e derivacionit me presion, dhe shumë të tjera – janë himne të dijes dhe përkushtimit, udhërrëfyes për brezat që do të vijnë. Në nëntor 1990, kur Shqipëria rishikonte Kushtetutën, Egoni ishte pjesë e grupit të përzgjedhur me Dritëro Agollin, Hysen Laçej, Shaban Demirajn, Tish Daijën dhe Ela Tasen, duke dëshmuar se vizioni i tij shtrihej përtej betonit dhe ujërave, drejt institucionit dhe shoqërisë. Në çdo hidrocentral, tunel dhe linjë elektrike ndriçon gjenialiteti i Egon Gjadrit. Ai mbetet Inxhinieri Gjigand i Dritës, një yll i shekullit XX, një monument i universaleve, që e ktheu ujërat në energji, Shqipërinë në dritë, dhe mendjen njerëzore në legjendë. “Veprat e mëdha si Fierza e Komani ishin si malet e mëdha të betonit dhe energjisë, me kapacitet dhe rëndësi që ndryshuan fytyrën e vendit. Në krahasim, veprat e ndërtuara në 35 vitet e demokracisë duken dhe jane më të vogla ne rendesi e kapacitet nga analiza analitike, dhe me ndikim më të kufizuar, si kodrat që ngrihen ngadalë dhe pa fuqinë për të ndryshuar rrjedhën e jetës së përditshme.” ✨️✨️✨️ Le te mesojme me teper per Emrin e ndritur Prof.Ing Egon Gjadri. Ai që me mendjen e tij të mprehtë, me durimin e pambarim dhe me përkushtimin prej guri, i dha dritë një Shqipërie që zhytej në errësirë. Kur lumenjtë derdheshin kot dhe liqenet heshtnin nën hijen e natës, Egon Gjadrin i ktheu në këngë drite, në rrjedha energjie, në frymëmarrje të re për vendin. Ai bashkë me shokët e kolegët tij projektuan jo thjesht hidrocentrale, por tempuj të ndriçimit ku uji u bë flakë, ku errësira u mund, ku shpresa u ndez. Shqipëria u ndriçua nga dora dhe mendja e tyre. Prof. Inxh Egon Gjadri mbeti një arkitekt i dritës, një filozof i jetës që dinte ta kthente natyrën në aleate të njeriut. Dhe sot, si një yll i gjallë në kujtesën tonë, Egon Gjadrin mbetet simbol i madhështisë, i vizionit dhe i pavdekshmërisë së dritës. Profesor Egon Gjadri ishte I biri i inxhinierit të njohur Gjovalin Gjadri, ndërtuesit dhe konstruktorit të shquar të urave në Shqipëri, Egoni trashëgoi nga babai,përkushtimin për ndërtimin e një Shqipërie me infrastrukturë moderne dhe të qëndrueshme. Por, edhe nga ana e nënës së tij Prof. Egon Gjadri,vinte nga një familje me tradita të thella intelektuale dhe atdhetarizmi. Nëna e tij, Zejnepe Toptani, ishte vajza e Abdi Toptanit, një nga firmëtarët e Deklaratës së Pavarësisë dhe ministër i Financave në qeverinë e parë të Ismail Qemalit. Ky kontekst familjar ndikoi në formimin e tij si një individ me ndjenja të thella kombëtare dhe me dashuri pa fund oër atdheun e popullin e tij, cilësi që Prof. Egon Gjadri i tregoj me kontributin e angazhimin e palëkundur për zhvillimin e vendit të tij. Në vitin 1953 Prof. Egon Gjadri kryen studimet e mesme me rezultate të shkëlqyera në Gjimnazin "Qemal Stafa" në Tiranë. Në vitin 1958, ai përfundon studimet universitare me rezultate shumë të larta dhe është diplomuar shkëlqyeshëm në Fakultetin e Inxhinierisë së Ndërtimit në Universitetin Shtetëror të Tiranës, duke hedhur kështu hapat e parë në rrugën e tij të ndritshme profesionale. Pas diplomimit, Egon Gjadri u angazhua në projektimin dhe realizimin e disa prej veprave më të mëdha inxhinierike të Shqipërisë. Ai ishte pjesë e grupeve të projektimit të hidrocentraleve të Shkopetit, Bistricës 1 dhe 2, si dhe bashkautor i skemës së shfrytëzimit hidroenergjitik të kaskadës së lumit Drin, përfshirë hidrocentralet e Vaut të Dejës, Fierzës dhe Komanit. Një nga arritjet e tij më të mëdha ishte edhe projektimi prej tij i tuneleve të hekurudhës Elbasan– Guri Kuq ( Pogradec), një veprimtari inxhinierike që kërkonte një kombinim të njohurive teknike dhe guximit për të sfiduar natyrën. Tunelet nr. 3 dhe nr. 4 jane tunelet e shkarkimit te Fierzes qe funksionojne aktualisht. kapaciteti total i tyre shkarkues eshte 2670 m3/sek, sic e ka parashikuar projekti ku shkarkuesi nr. 3 ka kapacitet 1780 m3/sek dhe shkarkuesi nr. 4 ka kapacitet 890 m3/sek. Shpejtesia e kevizjes se unit ne to 35 m/ sec. Tuneli i Qaf thanës gjatësia 3020 m dhe edhte vene ne shfytezim ne vitin 1979. Gjithashtu, ai kontribuoi në projektimin e linjave të tensionit të lartë dhe veprave të tjera hidroteknike, duke lënë një shenjë të thellë në infrastrukturën energjetike të vendit. Përveç angazhimit të tij praktik, Prof. Gjadri kontribuoi në fushën shkencore dhe akademike. Ai ishte autor dhe bashkautor i disa librave dhe artikujve shkencorë. Duke filluar nga viti 1972, bazuar në përvojën vetiake dhe si bashkëprojektues në hidrocentralin e Shkopetit dhe në dy hidrocentralet e Bistricës e më tej, Profesor- Inxhinier EGON GJADRI hartoi dhe publikoi në dy vellime studimin me titull: “ Llogaritja Statike e veshjeve monolite të tuneleve”. Në vitin 1982, Profesor- Inxhinier EGON GJADRI hartoi dhe publikoi librin: “Ura dhe Tunele”. Në vitin 2002, Profesor- Inxhinier EGON GJADRI hartoi dhe publikoi librin: “Digat prej betoni me gravitet nё bazamente shkёmbore”. Në vitin 2004, Profesor- Inxhinier EGON GJADRI hartoi dhe publikoi librin: “Veprat e derivacionit me presion nё hidrocentrale” . Në vitin 2006, Profesor- Inxhinier EGON GJADRI hartoi dhe publikoi librin: “Llogaritja e digave hark me metodёn e ngarkesave provё”. Në vitin 2011, Profesor- Inxhinier EGON GJADRI hartoi dhe publikoi librin: “Veprat e devijimit dhe shkarkimit tё plotave nё disa hidrocentrale tё vendit tonё” . Profesor- Inxhinier EGON GJADRI është gjithashtu bashkëautor nё hartimin e disa Kushteve Teknike tё fushёs sё ndёrtimit, si dhe i Rregullores sё shkarkimit tё plotave pёr hidrocentralet e ndёrtuara nё lumin Drin. Vellime i përgjithshëm i punimeve të tij studimore - shkencore dhe projektuese arrin në rreth 4000 faqe, nga të cilat rreth 50% janë projekte inxhinierike të Profesorit që janë zbatuar në të gjithë Shqiperinë, ndërsa pjesa tjetër u përket studimeve teorike tepër origjinale në fushën e shkencës së Hidroteknikës . Për keto arritje shkencore e rezultate të nivelit tepër të lartë si në praktikë ashtu dhe në fushën teorije të shkencës së inxhierisë së Ndërtimit Prof Inxhinier EGON GJADRIT,Komisioni i Lartë i Atestimit i dha titujt shkencorë “Bashkëpunëtor i vjetër shkencor” dhe “Profesor, ndersa ne vitin 1995 duke marrë parasysh gjithë veprimtarinë e tij projektuese dhe shkencore, nga komisioni i kualifikimit shkencor i akordohet titulli “ Drejtues Kerkimesh Shkencore” Në Shqipërinë e varfër të viteve 1970–1990, kur mjetet e ndërtimit ishin primitive dhe shpresat shpesh më të mëdha se realiteti, u ngrit një njeri që nuk punoi vetëm me beton e hekur, por edhe me vizion e guxim. Profesor Egon Gjadri, inxhinieri që u dha frymë tuneleve dhe hidrocentraleve, është një figurë që mund të krahasohet me kirurgët e zemrës, ku çdo milimetër është jetë; me astronautët që matin yjet me saktësi absolute; me arkitektët e katedraleve gotike shtatë shekuj më parë, që ngritën qiellin mbi gurë pa pasur asnjë teknologji moderne. Hekurudha Elbasan – Prrenjas – Guri i Kuq (1970–1975) Këtu Egon Gjadri ishte kryeprojektues i 16 tuneleve hekurudhore. Nga më i vogli, Tuneli Librazhd 3 – 170 metra, deri te më i madhi, Tuneli i Qafë-Thanas – 3020 metra. Çdo tunel ishte një sfidë më vete, një operacion i gjatë mbi trupin e malit. Sidomos në Qafë-Thana, ku gjeologjia e tradhtoi parashikimin dhe doli e paparashikuar, vështirësitë u tejkaluan vetëm falë punës së përbashkët me inxhinierët e zbatimit. Hekurudha Fier – Vlorë (1976–1978) Në këtë hekurudhë, u hap Tuneli i Koshovicës – 800 metra. Një tunel që lidhte brigjet e Myzeqesë me detin, duke i dhënë trenit frymëmarrje në jug. Ishte një punë e lodhshme, nën diellin e nxehtë dhe me pak mjete. Hekurudha Milot – Klos (1989) Në prag të viteve të fundit të sistemit, Gjadri projektoi Tunelin e Tarazhit – 1040 metra. I gjatë, i fortë, i vështirë. Një vepër e ndërtuar në kohë politike të trazuar, që megjithatë mbeti si testament i një jete pune. Këtu Egon dhe ekipi i tij punonin me precizion kirurgësh – çdo llogaritje ishte jetike, sepse një devijim i vogël do të thoshte shembje e gjithë galerisë. Hekurudha Milot – Shkodër (1981) Këtu lindi Tuneli i Shëngjinit – 250 metra. Një tunel i shkurtër, por simbolik. Si një goditje e saktë me daltë mbi mermerin e Michelangelos, ku edhe pak centimetra e bënin dallimin mes veprës së bukur dhe dështimit. Edhe i vogli, edhe i madhi, kërkonin të njëjtën përpikëri. Rrugët e Shqipërisë Në Levan dhe në Koman, Egoni projektoi tunelet rrugore, duke i hapur udhë udhëtarëve dhe automjeteve, atje ku dikur mali ishte mur i pakapërcyeshëm. Këto nuk ishin thjesht rrugë: ishin porta të reja për njerëzit, njësoj siç Brunelleschi në Firence i hapi qytetit kupolën e katedrales, duke treguar se gjeniu i njeriut mund ta tejkalojë pamundësinë. Hidrocentralet e Shqipërisë – Fierza, Koman, Vau i Dejës (1970–1980) Këtu shfaqet dimensioni më i madh i veprës së tij. U hapën galeri të nëndheshme, tunele ujëmbajtëse, u ngritën diga kolosale mbi Drin. Dhe në Koman, Gjadri projektoi tunelin e tragetit, një vepër unike ku rruga takohet me liqenin, duke lejuar që anijet të lundrojnë mes maleve të thepisura. Në hidrocentralet shqiptare, çdo gjeometri, çdo kthesë, çdo metër i betonuar duhej të ishte i saktë si në tabelat astronomike të Keplerit. Sepse aty, nëse gabohej edhe pak, uji do të shpërthente me mijëra kuaj fuqi dhe do të shkatërronte gjithçka. Në të gjitha këto vepra, nga 170 metra në Librazhd, deri te 3020 metrat në Qafë-Thana, nga 250 metra në Shëngjin, deri te 1040 në Tarazh, nga 800 metra në Koshovicë, deri te kilometrat e galerive në Fierze dhe Koman, Egon Gjadri dhe shokët e tij treguan se Shqipëria, edhe e varfër, mund të ngrejë vepra gjigante. Ata ishin si kirurgë që shpëtojnë jetën me bisturi, si astronautë që matin orbitën me sekonda drite, si arkitektë që shtatë shekuj më parë ngritën katedrale mbi themele të brishta. Prandaj emri i Egon Gjadrit nuk duhet parë thjesht në listën e inxhinierëve, por krahas emrave të mëdhenj të njerëzimit që i dhanë përmasa të reja qytetërimeve. Ai është trashëgimtar i Gjovalin Gjadrit, që ngriti ura mbi lumenj, dhe vetë bëri të njëjtën gjë me tunele, rrugë e hidrocentrale: krijoi ura përmes maleve dhe ujërave, dhe mbi të gjitha, ura përmes kohës. Për kontributet e tij të jashtëzakonshme, Prof. Gjadri është nderuar me disa çmime dhe dekorata, duke përfshirë: Urdhri "Flamuri i Kuq i Punës" i Klasit të Parë: Një nga nderimet më të larta shtetërore. Dy herë me Çmimin e Republikës së shkallës së parë: Një dëshmi e vlerësimit të punës së tij. Në fillim të vitit të kaluar Akademis Shqiptare e Shkencave e nderoj me titullin e lartë “ Nderi i Akademisë së Shkencave “ me motivacionin “BASHKËHARTUES I SKEMËS SË SHFRYTËZMIT TË ENERGJISË UJORE NË RRJEDHËN E LUMIT DRIN ; ME KONTRIBUT ORIGJINAL TEKNIKO -SHKENCOR PËR PROJEKTIMIN E TUNELEVE TË VEPRAVE TË MËDHA HIDROTEKNIKE DHE TË KONSTRUKSIONEVE TË TJERA HEKURUDHORE E RRUGORE; SI DHE PËR ORGANIZIMIN DHE DREJTIMIN PROFESIONAL TË EKIPEVE TË SUKSESSHME PËR PROJEKTIMIN E DIGAVE MË TË MËDHA TË VENDIT TONË,SI DREJTUES I SUKSESSHËM NË ZBATIMIN KRIJUES TË SHKENCËS . Mentor dhe Udhëheqës i Brezave të Rinjtë Si pedagog dhe mentor, Prof. Gjadri ka udhëhequr dhe formuar breza të tërë inxhinierësh. Ai ka qenë një figurë kyçe në Institutin e Projektimit dhe Ndërtimit të Hidrocentraleve, duke kontribuar në zhvillimin e projekteve të rëndësishme energjetike dhe duke ndihmuar në formimin e profesionistëve të rinj në fushën e inxhinierisë. Ai kishte edhe Pasionet dhe Interesa jashtë Inxhinierisë Përveç angazhimit të tij profesional, Prof. Gjadri kishte pasione të shumta në fusha të ndryshme:si Matematika Fizika dhe Astdhe Astronomia: Ai ishte një studiues i rregullt i këtyre shkencave, duke ndjekur zhvillimet më të fundit të tyre dhe duke kontribuar me mendime dhe ide të reja. Sportet, ishin një tjetër pasion i tij. Ai ishte ndër lojtarët më të shquar Shqiptarë të volejbollit në vitet '50 dhe lojtar titullar në ekipin kombëtar., duke marrë pjesë me këtë ekip në gara dhe aktivitete të ndryshme, veçojmë këtu pjesmarrjen ne ksmionati Eurooian të voleibollit që u zhvillua në Bukuresht. Letërsia dhe Filozofia: Ai kishte një interes të thellë për letërsinë dhe filozofinë, duke lexuar dhe diskutuar mbi veprat më të rëndësishme të autorëve të njohur. Veprat e Prof. Gjadrit janë një testament i qëndrueshmërisë dhe vizionit të tij. Hidrocentralet dhe tunelet që ai ka projektuar vazhdojnë të funksionojnë, duke siguruar energji për mijëra familje dhe industri. Trashëgimia e tij jeton në çdo gur, çdo strukturë dhe çdo rrymë elektrike që buron nga veprat e tij. Në një kohë kur Shqipëria po kalonte nëpër një fazë të shpejtë industrializimi dhe modernizimi, figura e Egon Gjadrit u shfaq si një ndërtues i mencur i guximshem i palodhur, i strukturave që do të mbështesnin zhvillimin e vendit për dekada me radhë. 🌟🌟 Veprat e tij, si hidrocentralet e Vaut të Dejës, Fierzës dhe Komanit, si dhe tuneli i Qafë-Thanës, janë dëshmi të një trashëgimie të qëndrueshme dhe të domosdoshme për infrastrukturën energjetike dhe transportuese të Shqipërisë. Këto vepra jo vetëm që kanë kontribuar në zhvillimin ekonomik, por gjithashtu kanë pasur një ndikim të thellë në shoqërinë shqiptare, duke ofruar energji dhe mundësi transporti për qytetarët dhe industrinë. Elita intelektuale dhe shkencore shqiptare ka njohur dhe vlerësuar lart kontributin e Egon Gjadrit. Ai është nderuar me tituj të lartë, përfshirë "Nderi i Akademisë së Shkencave", si një shenjë e vlerësimit për arritjet e tij të jashtëzakonshme në fushën e inxhinierisë. Kritikët dhe historianët e kanë cilësuar atë si një nga inxhinierët më të shquar të periudhës, duke e krahasuar me emra të njohur ndërkombëtarë për kontributin e tij në ndërtimin e infrastrukturës moderne. 🌟 Analiza: Ndërtimi si Akt i Shpirtit Krijues Në një kuptim më të thellë, veprat e Egon Gjadrit mund të shihen si një akt filozofik i ndërtimit të një identiteti kombëtar dhe të një shoqërie të qëndrueshme. Si një arkitekt i natyrës dhe i shoqërisë, ai përdori inxhinierinë si mjet për të shprehur vizionin e tij për një Shqipëri të zhvilluar dhe të pavarur. Në këtë kontekst, ai mund të krahasohet me filozofë të tjerë që kanë përdorur artin dhe shkencën për të ndikuar në zhvillimin e shoqërive të tyre, duke i dhënë formë dhe kuptim botës përreth. Egon Gjadri ka lënë një trashëgimi të pasur dhe të qëndrueshme në fushën e inxhinierisë dhe ndërtimit. Veprat e tij janë dëshmi të një angazhimi të palodhur për zhvillimin e Shqipërisë dhe për përmirësimin e kushteve të jetesës së qytetarëve të saj. Nëpërmjet këtyre veprave, ai ka ndihmuar në ndërtimin e një të ardhmeje më të ndritur për vendin e tij, duke u bërë një model për brezat e ardhshëm të inxhinierëve dhe qytetarëve. Veprimtaria e Prof..Inxh Egon Gjadrit,për afro gjysëm shekulli, si projektues dhe realizues veprash inxhinierike, si Profesor,si drejtues studimesh të thelluara inxhinierike, si autor i shumë librave me karakter shkencor që mbajnë autorësinë e tij, na jep modelin më tipik të një shkencëtari që jetën e vuri në shërbim të atdheut e popullit të tij. ©️ 2024–2025 Liliana Pere – Drejtuese, Botuese, Autore Inxh Ismail Ahmeti Inxh Egon Gjadri Inxh Emin Musliu ,Prof Petrit Radovicka, Prof Egon Gjadri, Prof Farudin Hoxha, Inxh Ismail Ahmeti,

Tematika e poezive të Mjedës Poezitë e Ndre Mjedës, si “Vaji i Bylbylit”, “Gjuha Shqype” dhe “Liria”, tregojnë dashurinë për atdheun, për gjuhën shqipe dhe për lirinë kombëtare. Ai përdor imazhe natyrore dhe figurative për të shprehur fatin e kombit dhe shpresën për të ardhmen. Në “Vaji i Bylbylit”, bilbili i kafazit simbolizon shqiptarin e shtypur, ndërsa peizazhi i lulëzuar shpreh shpresën dhe rigjallërimin. Në “Gjuha Shqype”, gjuhës i jep një rol qendror si mjet bashkimi dhe forcimi i vetëdijes kombëtare. Në “Liria”, Mjeda përqendrohet tek aspiratat për liri dhe drejtësi, duke e lidhur historinë dhe traditën me luftën për pavarësi. Mjeda përdor kryesisht varg të gjatë epiko-lirik me ritëm të lirë, por shpesh të strukturuar me rime të kryqëzuara ose çift rime, që i japin poezisë një melodi të brendshme dhe i forcojnë mesazhet patriotike dhe lirike. Stili i tij është një ndërthurje romantizmi dhe klasicizmit, ku lirizmi personal bashkohet me reflektimin historik dhe kombëtar. Kritika letrare e ka cilësuar Ndre Mjedën si një nga poetët më të rëndësishëm të letërsisë shqiptare të shekullit XIX–XX. Ai njihet për thellësinë lirike, mjeshtërinë e vargut dhe fuqinë e mesazhit patriotik. Shkrimtarë dhe historianë të letërsisë e vlerësojnë për aftësinë e tij për të bashkuar elemente romantike me temat kombëtare dhe shoqërore, si dhe për kontributin e tij në afirmimin e gjuhës shqipe dhe edukimin kulturor të rinisë. Poezitë e tij konsiderohen jo vetëm si krijime artistike, por edhe si mjet edukativ dhe mobilizues për çështjen kombëtare Vaji i Bylbylit > Po shkrihet bora, Dimni po shkon; Bylbyl i vorfën, Pse po gjimon? > Pushoi murlani Me duhi t'vet; Bylbyl i vorfën, Çou mos rri shkret. > Gjith; fushët e malet Blerim e mbëloj; Livadhi e pema Gjithkah lulzoj. --- Gjuha Shqype > Përmbi za që lshon bylbyli, gjuha shqipe m'shungullon; përmbi er' që jep zymbyli, pa da zemren ma ngushllon. > Nji kjo gjuhë që jam tue ndie, jan' të bukra me themel; por prap' kjo, si diell pa hije, për mue t'tanave iu del. Liria > O shqipe, o zogjt' e maleve, kallzoni: A shndrit rreze lirie n'ato maja; mbi bjeshk' t'thepisuna e n'ograja, ku del gurra e gjëmon përmallshëm kroni? Ndre Mjeda lindi në 1866 në Shkodër, një qytet i njohur për jetën kulturore dhe fetare, ku tradita e dijes dhe e letërsisë ishin të pranishme që në fëmijëri. Ai erdhi në një familje modeste: babai i tij vdiq kur ai ishte shumë i vogël, ndërsa nëna punonte me përkushtim për të mbajtur familjen. Këto kushte formuan një ndjeshmëri të thellë ndaj vuajtjeve dhe përpjekjeve të përditshme, element që më vonë do të pasqyrohej në poezinë dhe mendimin e tij social. Që i ri, Mjeda tregoi talent të jashtëzakonshëm dhe intelekt të mprehtë. Jezuitët e qytetit e vunë re dhe e përgatitën për rrugën e priftërisë. Arsimi i tij ishte ndër më të plotë në kohën: kreu studimet fetare në Spanjë, Itali dhe Poloni, duke u njohur me gjuhët e huaja, letërsinë klasike dhe kulturën evropiane. Eksperiencat e hershme të emigrimit e zgjeruan horizontin e tij kulturor dhe i dhanë mundësi të krijonte një botëkuptim të gjerë, që do të pasqyrohej në poezinë e tij. Pas përfundimit të studimeve, ai u kthye në Shkodër dhe shërbeu si prift në krahinat përreth qytetit, duke i kushtuar jetën shërbimit fetar dhe edukimit të rinisë. Në fshatin Kukël (1906–1907), Mjeda shkroi edhe disa nga poezitë e tij më të njohura, duke integruar lirizmin me përkushtimin ndaj çështjeve sociale dhe kombëtare. Përveç veprimtarisë fetare, Mjeda ishte mësues dhe edukator i pasionuar. Ai i kushtoi kohë të rinjve, duke i mësuar gjuhën dhe kulturën shqiptare dhe duke i frymëzuar të ruanin traditën dhe identitetin kombëtar. Ai gjithashtu themeloi Shoqërinë Kulturore “Agimi”, mori pjesë në kongrese gjuhësore dhe u bë një zë kritik ndaj pushtimit osman dhe mbylljes së shkollave shqipe. Si poet, Mjeda shquhet për lirizmin, mjeshtërinë e vargut dhe ndjeshmërinë patriotike. Poemat e tij të hershme, si “Vaji i bylbylit” (1881), përdorin simbole natyrore për të treguar vuajtjet dhe shpresën e kombit. Poezitë më të mëvonshme, përfshirë “Liria” (1937), “Lisus” dhe “Scodra”, bashkojnë romantizmin me realizmin historik, duke glorifikuar figurat heroike shqiptare dhe duke frymëzuar ndjenjën e përgjegjësisë kombëtare. Për Mjedën, poezia nuk ishte vetëm art, por edhe mjet për edukimin dhe vetëdijesimin e popullit. Ai e quante krijimtarinë poetike një mjet të fuqishëm për bashkimin dhe ngritjen shpirtërore të shqiptarëve, duke i dhënë zë aspiratave për liri dhe përparim. Kritika e ka vlerësuar si një nga poetët më të rëndësishëm të Rilindjes dhe letërsisë së Pavarësisë, duke e quajtur mjeshtër të lirikës dhe epikës patriotike. Ai njihet si “zëri i ndjeshëm i shpirtit kombëtar”, për aftësinë e tij të bashkonte emocionin personal me tragjedinë dhe shpresën e popullit shqiptar. Ndre Mjeda vdiq më 1 gusht 1937 në Shkodër, por trashëgimia e tij mbetet e gjallë. Poezitë e tij, me vargjet e ndjeshme, metaforat e thella dhe frymën patriotike, vazhdojnë të frymëzojnë breza shqiptarësh dhe të ruajnë urën mes traditës dhe aspiratave për liri, dijeni dhe atdgedashuri Abraham Lincoln:  Gjiganti qe perdori  Dijen për te ndryshuar historine.   Abraham Lincoln ishte Presidenti i 16-të i Shteteve të Bashkuara. Abraham Lincoln ishte një njeri i thjeshtë me mendje të jashtëzakonshme, i cili e përdori dijen dhe përkushtimin për të ndryshuar historinë.  Ai kishte një etje të madhe për mësim dhe njohuri, duke e kuptuar se arsimi dhe njohuria janë armiku më i madh i varfërisë  Karakteri i tij u formua nga ndershmëria, durimi dhe drejtësia, duke bërë që të qëndronte gjithmonë besnik ndaj asaj që ishte e drejtë.  Lincoln ishte një udhëheqës i vendosur dhe human, që përballoi krizat më të mëdha të kombit me mençuri dhe guxim. Ai besonte se barazia dhe liria janë themeli i çdo shoqërie të qëndrueshme.  Gjeniu i tij i shquar ishte i shoqëruar nga një karakter i fortë dhe i palëkundur, i cili e bëri atë jo vetëm president, por edhe simbol të përjetshëm të drejtësisë dhe dijes.  Trashëgimia e Lincolnit është një udhërrëfyes i pavdekshëm për moralin, mençurinë dhe udhëheqjen.  ✨️ 1. Arsimi dhe Dija 1. “Arsimi është armiku më i madh i varfërisë.” 2. “Unë nuk jam i lindur inteligjent; unë thjesht qëndroj më gjatë duke mësuar.” 3. “Dija është themeli i çdo sukses i vërtetë.” 4. “Çdo djalë dhe çdo vajzë duhet të mësojë të lexojë dhe të shkruajë; kjo është e para dhe më e rëndësishmja hap për lirinë e mendjes.” 5. “Një shoqëri pa arsimin e duhur është si një trup pa shpirt.” 6. “Liria dhe arsimi janë të lidhura; një shoqëri e arsimuar e kupton më mirë drejtësinë.” 7. “Njohuria është e vetmja gjë që nuk mund t’ua marrë askush; ajo është e përhershme.” 8. “Mënyra më e mirë për të parashikuar të ardhmen është ta krijosh atë përmes dijes.” 9. “Njerëzit më të fortë nuk janë ata që e posedojnë forcën natyrore, por ata që kërkojnë të mësojnë gjithmonë.” 10. “Mos nënvlerëso kurrë fuqinë e një njeriu që dëshiron të mësojë.” ---- ✨️✨️ 2. Drejtësia dhe Moraliteti 11. “Unë nuk di të flas për çdo gjë, por unë di të them të vërtetën.” 12. “Mënyra më e sigurt për të mos humbur është të bësh atë që di të jetë e drejtë.” 13. “Një vend i ndërtuar mbi themelin e lirisë dhe barazisë nuk mund të qëndrojë nëse nuk mban drejtësinë si udhërrëfyes.” 14. “Kur një komb humb ndjenjën e drejtësisë, ai humb gjithçka.” 15. “Të mbash drejtësinë nuk është gjithmonë e lehtë, por është gjithmonë e domosdoshme.” --- ✨️✨️✨️ 3. Udhëheqja dhe Përgjegjësia 16. “Udhëheqësi më i mirë nuk është ai që komandon, por ai që mund të udhëheqë me shembull.” 17. “Mënyra e vetme për të bërë punë të madhe është të duash atë që bën.” 18. “Çdo njeri është përgjegjës për veprimet e tij, por një udhëheqës është përgjegjës edhe për pasojat e veprimeve të popullit.” 19. “Një udhëheqës duhet të marrë vendime bazuar mbi drejtësinë, jo mbi populizmin.” 20. “Udhëheqja nuk është për të fituar adhurim, por për të bërë atë që është e drejtë.” ---- 4. Jeta dhe Sfida 21. “Unë e kam mësuar se njerëzit janë më shumë të mirë sesa e mendoja, dhe më shumë të keq sesa doja të besoja.” 22. “Jeta është përbërë nga momente të vogla; përpjekjet e vogla të ditës së sotme ndërtojnë të nesërmen.” 23. “Mos ndalo së përpjekuri për atë që e di se është e drejtë, edhe nëse duket e pamundur.” 24. “Çdo ditë është një mundësi për të bërë diçka të mirë.” 25. “Vështirësitë janë ato që forcojnë karakterin dhe vendosmërinë.” --- 5. Durimi dhe Vetëpërmirësimi 26. “Shumica e njerëzve kanë më shumë forcë për të duruar sesa mendojnë.” 27. “Unë jam një punëtor i thjeshtë që nuk dorëzohet kurrë.” 28. “Unë nuk jam i lindur i ditur, por unë mësoj çdo ditë.” 29. “Durimi dhe vendosmëria janë dy aleatë të domosdoshëm për suksesin.” 30. “Çdo ditë që investon në vetëpërmirësim, është një ditë që fiton për të ardhmen.” --- 6. Liria dhe Barazia 31. “Të gjithë njerëzit janë krijuar të barabartë; ajo është një e vërtetë që duhet mbajtur gjallë çdo ditë.” 32. “Liria nuk është vetëm të bësh çfarë të duash, por të bësh atë që është e drejtë.” 33. “Barazia është themeli i çdo shoqërie të qëndrueshme.” 34. “Një komb nuk mund të jetë i lirë nëse nuk respekton lirinë e të gjithë qytetarëve.” 35. “Liria është e mbrojtur nga njohuria dhe ndërgjegjja, jo nga fuqia brutale.” --- 7. Përpjekja dhe Suksesi 36. “Asgjë e vlefshme nuk arrihet pa përpjekje.” 37. “Sekreti i suksesit është të fillosh dhe të mos ndalesh.” 38. “Gabimet nuk janë fundi; ato janë hapat për të mësuar dhe për të përmirësuar vetveten.” 39. “Një punë e vogël e bërë me vendosmëri shpesh ka më shumë vlerë sesa një punë e madhe e bërë me paqëndrueshmëri.” 40. “Besimi në vetvete dhe puna e palodhur janë çelësi i çdo arritjeje.” --- Abraham Lincoln lindi në një familje të thjeshtë në Kentucky më 1809. Ai nuk pati arsimin e plotë që sot konsiderohet normal, por kishte një etje të madhe për dije. Vetëm nga librat që arrinte të gjente, ai mësoi të lexojë, të shkruajë dhe të mendojë thellë, duke e kuptuar se “Arsimi është armiku më i madh i varfërisë”. Me durim dhe përkushtim, Lincoln tha vetes: “Unë nuk jam i lindur inteligjent; unë thjesht qëndroj më gjatë duke mësuar.” Ai filloi të punonte si avokat dhe politikan, duke u përballur me sfida të mëdha. Megjithatë, nuk hoqi dorë kurrë nga drejtësia dhe moraliteti. Lincoln besonte fuqimisht se “Mënyra më e sigurt për të mos humbur është të bësh atë që di të jetë e drejtë”, dhe kjo bëri që ai të udhëhiqte me shembull dhe ndershmëri. Në vitin 1861, kur u bë Presidenti i Shteteve të Bashkuara, vendi ishte i ndarë nga lufta civile. Lincoln përballoi këtë krizë duke mbajtur si udhërrëfyes të tij lirinë, drejtësinë dhe barazinë. Ai e dinte se “Të gjithë njerëzit janë krijuar të barabartë” dhe punoi pa u lodhur për të zhdukur skllavërinë, duke lënë një trashëgimi të pavdekshme. Por Lincoln nuk ishte vetëm një udhëheqës i madh politik. Ai ishte edhe një njeri që e vlerësonte durimin, përpjekjen dhe vetëpërmirësimin. Ai thoshte: “Shumica e njerëzve kanë më shumë forcë për të duruar sesa mendojnë” dhe besonte se çdo sfidë ishte një mundësi për t’u bërë më i fortë. Jetës së tij i dha një mesazh të qartë dhe frymëzues: njohuria, drejtësia dhe vendosmëria janë çelësi i çdo arritjeje, dhe nuk ka sukses pa përpjekje dhe durim. Abraham Lincoln nuk ishte thjesht president; ai ishte një shembull i përkushtimit, moralit dhe humanizmit, një njeri që ndryshoi historinë dhe frymëzoi breza. © 2024–2025 Liliana Pere – Themeluese, Botuese, Autore

Toni Morrison – Zëri i Kujtesës Kolektive dhe Dinjitetit në Letërsinë Amerikane Nga: [Liliana Pere]  Kur Fjalët Shpëtojnë Botë të Harruara Letërsia e vërtetë nuk është thjesht art i bukur — ajo është dëshmi, zë dhe rezistencë. Toni Morrison, një nga figurat më madhështore të letrave amerikane bashkëkohore, ndërtoi me fjalë një univers ku historia e popullit afro-amerikan, dhimbja, dashuria dhe kujtesa kolektive nuk vetëm dokumentoheshin, por merrnin jetë. Ajo nuk shkroi për të qenë në qendër, por për të kthyer qendrën drejt atyre që ishin përjashtuar prej saj. Ndër zërat e parë që dëgjoi – gjyshja, kënga dhe zjarri E lindur më 18 shkurt 1931 në Lorain, Ohio, Toni Morrison – me emrin e lindjes Chloe Ardelia Wofford – rritej në një botë të trazuar nga racizmi, varfëria dhe padrejtësia, por gjithashtu në një shtëpi të mbushur me këngë, legjenda, rrëfenja dhe krenari. Babai i saj, George Wofford, punonte me tre punë, ndërsa nëna, Ramah, ishte një rrëfimtare natyrale. Në një incident që shënoi ndërgjegjen e saj për egërsinë e botës – pronari i shtëpisë i vuri zjarr banesës së tyre sepse nuk mund të paguanin qiranë – Morrison mësoi se në këtë botë, mbijetesa shpesh është një akt rebelimi shpirtëror. Morrison studioi Anglisht në Howard University, një institucion historikisht i përkushtuar për edukimin e afro-amerikanëve. Aty mori emrin “Toni” – nga emri i saj i pagëzimit “Anthony” – për t’ia lehtësuar vetes jetën në një ambient të dominuar nga të bardhët. Ajo vazhdoi masterin në Cornell University, ku thelloi dashurinë për letërsinë dhe filloi të ngjizte vizionin e saj estetik. Nga redaktore kaloi  në shkrimtare  – Rruga drejt zërit të vet Pas diplomimit, ajo punoi si pedagoge në Texas dhe më pas në Howard. Pas ndarjes nga bashkëshorti, mbeti nënë beqare me dy djem. Puna në Random House si redaktore – ku u bë gruaja e parë afro-amerikane në atë rol – i dha asaj aftësinë të formësonte zërat e tjerë afro-amerikanë, si Angela Davis dhe Toni Cade Bambara. Por natën, kur fëmijët flinin, ajo shkruante – në fshehtësi dhe në heshtje. “The Bluest Eye” – Tronditja e parë e letrare Romani i saj i parë, The Bluest Eye (1970), është një rrëfim prekës për një vajzë të vogël që dëshiron sy blu për të ndier veten të dashur. Me një gjuhë të thjeshtë, por të ngarkuar me simbole, Morrison sfidoi idealet racore të bukurisë dhe përshkroi dëmet psikologjike të racizmit të brendësuar. Kjo vepër shënjonte jo vetëm lindjen e një shkrimtareje, por edhe të një vizioni të ri në letrat amerikane. Krijimtaria: Një cikël i rrëfimit dhe shpëtimit Pas suksesit të saj të parë, erdhën vepra gjithnjë e më të thella: Sula (1973), që eksploron kompleksitetin e femrës dhe miqësinë në një shoqëri patriarkale dhe raciste. Song of Solomon (1977), një epikë që rikthen traditën e oralitetit dhe mitit afrikan, përmes kërkimit për identitetin dhe rrënjët. Beloved (1987), kulmi i letërsisë së saj, fitoi Çmimin Pulitzer. Romani është i frymëzuar nga historia e vërtetë e Margaret Garner, një skllave që vrau vajzën e saj për ta shpëtuar nga skllavëria. Morrison nuk rrëfen vetëm krimin – ajo eksploron dhembjen, pendesën, çlirimin dhe kujtesën që s’pushon së trokituri. Tematika Letërsia e Toni Morrison është në thelb politikisht intime: ajo e sheh historinë si pjesë të qenies, kujtesën si pasuri shpirtërore, dhe identitetin si një luftë të përhershme mes të kaluarës dhe të tashmes. Racizmi, trauma transgeneracionale, kultura afro-amerikane, gjuha si mjet çlirimi dhe gratë – janë disa nga fijezimet që e bëjnë tekstin e saj të rezonojë ndër breza. Analogi, kritikë dhe ndikim Nëse William Faulkner e zhytte lexuesin në psikikën e Jugut të bardhë amerikan, Morrison i dha një zemër të re Amerikës së errët – asaj që kishte heshtur shumë gjatë. Si Virginia Woolf, ajo kuptoi peshën e brendshme të gruas dhe e shfaqi në një letërsi që ndërtoi realitete të reja përmes imagjinatës. Kritikët si Harold Bloom dhe bell hooks e kanë quajtur veprën e saj si "thellësisht revolucionare", jo sepse bërtet, por sepse nën zë rrëfen të vërtetën. Çmime dhe nderime – Dëshmi të një trashëgimie të pavdekshme Çmimi Pulitzer (1988) Çmimi Nobel në Letërsi (1993) – u bë gruaja e parë afro-amerikane që e mori këtë çmim Medalja Presidenciale e Lirisë (nga Barack Obama, 2012) Medalja Kombëtare për Shkencat Humane Çmimi PEN/Saul Bellow për Letërsi Amerikane National Women’s Hall of Fame (2020) Këto nuk janë thjesht trofe, por dëshmi që fjala e saj preku botën. Morrison në Akademi dhe Trashëgimi Kulturore Si profesoreshë në Princeton University për më shumë se dy dekada, ajo jo vetëm mësoi, por edhe frymëzoi një brez të tërë shkrimtarësh e studiuesish. Themeloi Princeton Atelier, një laborator artistik për studentë dhe artistë që bashkëpunojnë për të krijuar art bashkëkohor me ndikim. Mbyllje: Kur kujtesa është akt shërimi Më 5 gusht 2019, bota humbi një zë, por jo një prani. Vepra e Toni Morrison nuk lexohet – ajo dëgjohet, përjetohet, dhe ndoshta edhe shëron. Në një kohë kur historia rishkruhet çdo ditë, ajo na mëson se ka histori që nuk duhen harruar, sepse janë ato që na bëjnë njerëzorë. Burimet (MLA style) "Toni Morrison." Encyclopedia Britannica, 2024. "Toni Morrison Biography." Biography.com , A&E Networks Television, 2024. Morrison, Toni. The Bluest Eye. Holt, Rinehart and Winston, 1970. Morrison, Toni. Beloved. Alfred A. Knopf, 1987. Gates, Henry Louis Jr. "Toni Morrison and the Reconstruction of Race." The New Yorker, Oct. 1996. hooks, bell. Remembered Rapture: The Writer at Work. Holt, 1999. "Toni Morrison Obituary." The New York Times, Aug. 6, 2019. "Toni Morrison." National Women's Hall of fame 2020

𝗞𝘂𝗿 𝗾𝗮𝗷𝗮 𝘂𝗻𝗲 Kur qaja unë, me mua s’qau askush; veç fija e barit në anë të udhës mbirë dhe deg’ e shelgut e lagur, e mërdhirë, që me dëborë e akull shpesh u mbush. Kur qaja unë, me mua s’qau askush! Dhe me inat, kur shfryu veriu i ngrirë dhe me dëborë çdo kaçubë u mbush, prap’ qava unë, me mua s’qau askush, veç zogjtë e vegjël, të lagur, të mërdhirë, veç ata qanë e tjetër jo, askush! DHORI QIRIAZI

Rrevista Prestige #EdiRama #KongresiNderkombetar #NanoTeknollogji #inspirationdaily Edi Rama – Kongresi Ndërkombëtar i Nanoteknologjisë, Tiranë (29 shtator 2025) “Fuqizimi i Inteligjencës Artificiale është një shtyllë themelore e qeverisjes dhe një përparësi për Shqipërinë 2030. Investimet në arsim do t’u mundësojnë të rinjve tanë të studiojnë teknologjinë e së ardhmes këtu, brenda dekadës që vjen. Synimi ynë është të krijojmë një brez novatorësh që do të çojë përpara industrinë, ekonominë dhe qeverisjen shqiptare. Studentët tanë nuk do ta kenë më të nevojshme të studiojnë në universitetet e huaja, sepse universitetet tona do të ofrojnë të njëjtat standarde. Disa universitete tashmë kanë nisur të hartojnë programe ndërdisiplinore për sistemet digjitale, për Inteligjencën Artificiale dhe, shumë shpejt, për nanoteknologjinë. Këto programe nuk janë luks, por një domosdoshmëri për brezat e ardhshëm. Për këtë arsye, do të krijojmë partneritete me universitetet europiane për të përputhur kurrikulën tonë me të tyren. Ky investim në arsim ka të bëjë me krijimin e një hapësire ku njerëzit të mendojnë në mënyra novatore, të krijojnë një brez – do të guxoja ta quaja – novatorësh që do të çojnë përpara ekonominë, industrinë dhe qeverisjen shqiptare. Shqipëria është e angazhuar që çdo euro e investuar në shkencë të përkthehet në përparim të prekshëm, në llogaridhënie dhe në më shumë mundësi për të rinjtë tanë.” Edi Rama _________________________________________ Revista Prestige. Sqarim per publikun cfarë eshtë nanoteknollogjia? Nanoteknologjia është shkenca dhe teknologjia e manipulimit të materies në shkallën nano, pra në përmasa shumë të vogla – rreth 1 deri në 100 nanometra. 👉 Për ta kuptuar më thjeshtë: 1 nanometër është një e miliarda pjesë e një metri (1 nm = 0.000000001 m). Merret me struktura shumë më të vogla se gjerësia e një floku njeriu. Ku përdoret nanoteknologjia? Nanoteknologjia është ndër fushat më premtuese për zhvillimin e shkencës dhe industrisë: 1. Mjekësi Shërben për krijimin e barnave që veprojnë saktësisht në qelizat e prekura (p.sh. kanceri). Përdoret në diagnostikim më të shpejtë dhe më të saktë. 2. Energjia Zhvillohen panele diellore më efikase, bateri më të fuqishme dhe më jetëgjata. 3. Teknologjia e informacionit Çipat kompjuterikë bëhen më të vegjël, më të shpejtë dhe me konsum më të ulët energjie. 4. Mjedisi Filtra nano për pastrimin e ujit dhe ajrit. Materiale që thithin ndotësit kimikë. 5. Materialet Krijimi i materialeve ultra të forta, ultra të lehta (p.sh. grafeni). Veshje rezistente ndaj ujit, njollave apo gërvishtjeve. Pse është kaq e rëndësishme? Nanoteknologjia lejon njeriun të kontrollojë materien në nivel atomik dhe molekular, duke hapur rrugë për shpikje e zgjidhje që deri dje dukeshin të pamundura. Për këtë arsye, quhet shpesh “revolucioni i katërt industrial”. © 2024–2025 Liliana Pere – Themeluese, Botuese, Autore Revista Prestige.

Legjenda e “Kostandinit dhe Jurendinës”: kënga që lindi mes arbëreshëve Në fondin e artë të trashëgimisë sonë gojore, legjenda e “Kostandinit dhe Jurendinës” rri si një margaritar i rrallë, e shndritshme dhe tronditëse, si një rrezatim që vjen nga thellësia e shekujve. Për herë të parë ajo u shfaq e shkruar në vitin 1737, në Dorëshkrimin e famshëm arbëresh të Kieutit, nën pendën e Nikollë Filjës – bir i një dere të moçme arbëreshe, që si shumë të tjerë, kishte marrë rrugën e mërgimit drejt Italisë së Jugut pas stuhisë osmane që përmbyti atdheun në shekullin XV. Në kapitullin “Kënkezë të pleqrijsë”, Filja mblodhi me përkushtim këngë popullore, balada, këngë historike e lirike – dhe mes tyre, si një flakë që nuk shuhet, ndriçon përjetësisht varianti arbëresh i kësaj balade. Ai version, i kënduar mes fshatrave të Sicilisë, bart aromën e dheut të Çamërisë dhe frymën e maleve shqiptare, duke ruajtur emrat e vërtetë të heronjve dhe vendin e martesës së Jurendinës. Në këtë këngë nuk gjejmë thjesht vargje, por një amanet të brezave, një betim të përtejbotshëm. Jurendina (apo Urendina, siç e shqiptonin të moshuarit) është e motra që martohet larg, në brigjet e Venedikut, mes kujtimeve të fiseve iliro-arbërore. Kostandini, vëllai i saj, përjetëson “besën shqiptare” në përmasën më hyjnore – aq sa edhe varri nuk e mban dot, e as balta nuk ia tret trupin, derisa ta çojë motrën tek prindërit për të marrë bekimin e fundit. Kjo baladë është një kryqëzim i dritës dhe i hijeve: dashuria e gjakut dhe besa e shqiptarit bëhen më të forta se vdekja, më të pathyeshme se gurët e varreve. Çdo varg është një pikë loti që bie mbi gurin e zemrës, çdo refren një psherëtimë që vjen nga largësia e shekujve. Nuk është rastësi që poeti i madh Jeronim De Rada e pa tek kjo këngë zjarrin më të madh të shpirtit arbëresh. Që nga ai çast, legjenda u shndërrua në frymëzim për poetë, studiues e këngëtarë, duke udhëtuar si një zog i shenjtë nga brigjet e Italisë së Jugut deri në viset më të largëta shqiptare. Nëse i mbyllim sytë dhe e dëgjojmë, zëri i Kostandinit dhe i Jurendinës vjen ende sot si një tingull i përjetësisë, një kumbim që na kujton se besa është themeli i shpirtit shqiptar, dhe dashuria vëllazërore është një urë që lidh tokën me qiellin. Pergatiti: Liliana Pere

🌱💚 Bukuritë natyrore të Gramshit, si Kanioni i Holtës, Ujëvara e Sotirës, burimet e ujërave termale dhe Liqeni i Dushkut, sjellë përmes objektivit të Julian Shyqyriut, pjesëmarrës në “Wanderlust in Albania 2”, Konkursi Ndërkombëtar i Foto & Video Reels 📸 #WanderlustInAlbania2 #AKT #MTKS #AlbaniaAllSenses #VisitAlbania #AlbaniaTourism

Susan Ryder Piktore Britanike Piktorja e Dritës: Susan Ryder dhe Eleganca e Brendshme Në botën e artit britanik, pak artiste arrijnë të kapin thellësinë e ndjesisë dhe subtilitetin e atmosferës si Susan Ryder. Me një penel të ndjeshëm dhe një sy të mprehtë për dritën, ajo krijon portrete, interiere dhe kopshtije që janë më shumë se imazhe – janë tregime të ndaluara në hapsirë dhe kohë.  Kjo ese synon të zbulojë rrënjët e saj, rrugëtimin artistik, stilet e veprat, dhe mënyrën se si elita ka përjetuar punën e saj. Susan Myfanwy Prudence Ryder lindi në Windsor, Berkshire, në vitin 1944. Ajo u rrit në një familje të lidhur me artin; babai i saj, Robert Ryder VC, ishte një piktor amator i cili e nxiti të eksploronte ngjyrat dhe formën që në fëmijëri. Atmosfera e familjes së saj krijoi një terren të pjellur për zhvillimin e ndjeshmërisë artistike dhe përkushtimit ndaj artit. Në vitet e rinisë, Susan ndoqi studimet në Byam Shaw School of Painting në Londër (1960–1964), ku u udhëhoq nga pedagogë të shquar si Bernard Dunstan, Maurice de Sausmarez dhe Peter Garrard. Në këtë periudhë, ajo fitoi David Murray Travelling Scholarship, që i hapi mundësi të eksploronte teknikat dhe frymëzimet europiane. Rruga e saj ishte e qartë: të bëhej një piktore e njohur, e aftë të kapte më shumë se pamjen – shpirtin e subjektit. Susan Ryder është e njohur për stilinne  portretet, interieret dhe peizazhet e kopshtit, ku drita dhe ngjyra janë protagonistë. Frymëzuar nga Vuillard, Vermeer dhe Van Dyck, ajo përdor ngjyrën për të krijuar thellësi dhe ndjesi, duke ecur mbi linjën mes realizmit dhe interpretimit emocional. Secila pikturë është një tregim i heshtur: një dhomë e ndriçuar nga dielli, një portret që flet për karakterin, një kopsht i ngrohtë në një mëngjes pranveror. Disa nga veprat e saj më të njohura përfshijnë: Portreti i Princeshës Diana në fustanin e nusërisë (1981) – një interpretim intim dhe i hollësishëm që kap elegancën dhe shpirtin e princeshës. Portreti i Mbretëreshës Elizabeth II (1997) – një punë që kombinon respektin dhe ndjeshmërinë artistike, e vlerësuar nga kolegët dhe elita. Interieret dhe kopshtet – këto punime janë komentuar si “poezia e heshtur e dritës dhe ngjyrës”, duke theksuar aftësinë e Ryder për të transformuar ambientet në eksperienca emocionale. Artin e Susan Ryder e ka përjetuar me admirim elita britanike dhe institucione prestigjioze. Ajo ka qenë anëtare e New English Art Club dhe Royal Society of Portrait Painters, ku shërbeu si Zv/President. Punimet e saj ruhen në koleksione private dhe publike, duke përfshirë Royal Hospital Chelsea, Girton College (Cambridge) dhe St John’s College (Oxford). Elita e ka parë jo vetëm mjeshtrinë teknike, por edhe aftësinë për të transmetuar emocion dhe elegancë në çdo portret dhe peizazh. Në këtë ese, Susan Ryder shfaqet jo vetëm si piktore e talentuar, por si një rrëfimtar i ndjeshëm i dritës dhe emocioneve, një artiste që tregon se arti është udhëtim i shpirtit, jo vetëm vizual 🏆 Çmimet dhe Vlerësimet David Murray Travel Scholarship (1964): Ky çmim i dha mundësinë të udhëtonte dhe të zhvillonte aftësitë e saj artistike në moshën e re.  Alexon Portrait Award (1990): Një çmim i njohur në fushën e pikturës së portretit.  New English Critic's Prize (1991): Një çmim që vlerëson kritikën dhe shkrimin mbi artin bashkëkohor.  Pjesëmarrje e rregullt në Ekspozitën e Verës të Akademisë Mbretërore: Që nga mosha 18 vjeçare, Susan ka ekspozuar rregullisht në këtë ngjarje prestigjioze. © 2024–2025 Liliana Pere –  Themeluese, Botuese, Autore

Rrevista Prestige #lumivjosa #UNESCO #ProgramiBiosfera Lumi Vjosa shpallet pjesë e UNESCO-s në programin “Njeriu dhe Biosfera” Lumi Vjosa është futur zyrtarisht në UNESCO si pjesë e programit “Njeriu dhe Biosfera”, duke u renditur në listën e trashëgimisë botërore natyrore. Vendimi u mor nga Këshilli Koordinues Ndërkombëtar i Programit gjatë Kongresit Botëror mbi Rezervat e Biosferës, i zhvilluar në Kinë. Ky vlerësim i jep Shqipërisë një tjetër arritje të rëndësishme ndërkombëtare në fushën e mbrojtjes së mjedisit, duke kurorëzuar përpjekjet disavjeçare për ruajtjen e lumit të fundit të egër në Evropë. Revista Prestige

𝗞𝘂𝗿 𝗾𝗮𝗷𝗮 𝘂𝗻𝗲 Kur qaja unë, me mua s’qau askush; veç fija e barit në anë të udhës mbirë dhe deg’ e shelgut e lagur, e mërdhirë, që me dëborë e akull shpesh u mbush. Kur qaja unë, me mua s’qau askush! Dhe me inat, kur shfryu veriu i ngrirë dhe me dëborë çdo kaçubë u mbush, prap’ qava unë, me mua s’qau askush, veç zogjtë e vegjël, të lagur, të mërdhirë, veç ata qanë e tjetër jo, askush! DHORI QIRIAZI

Rrevista Prestige #diplomacy Presidenti Begaj takon Presidentin e SHBA Donald Trump: Miqësia shqiptaro-amerikane, një aleancë e pathyeshme Presidenti i Republikës, Bajram Begaj, zhvilloi një takim me Presidentin amerikan Donald Trump gjatë një darke zyrtare të organizuar për liderët botërorë në Nju Jork. Në këtë aktivitet, të dy liderët u shfaqën në një fotografi së bashku me Zonjat e Para. Përmes një postimi në rrjetet sociale, Presidenti Begaj ndau momente nga takimi, duke nënvizuar se marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara mbeten të forta dhe të pathyeshme, duke i cilësuar ato si një aleancë historike dhe strategjike. Ky takim u zhvillua në kuadër të punimeve të sesionit të 80-të të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, ku kreu i shtetit shqiptar po merr pjesë aktivisht. Gjatë vizitës në Nju Jork. Begaj ka pasur edhe takime të tjera me përfaqësues të lartë ndërkombëtarë, duke theksuar rolin e Shqipërisë në mbështetje të paqes dhe sigurisë globale. Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe SHBA-së mbeten të konsoliduara, duke u shtrirë në fusha të ndryshme si siguria, ekonomia dhe bashkëpunimi rajonal. Burimi: rtsh.al