Search this site

Revista Prestige ka nderin t’ju prezantojë: Angelin Preljocaj, Koreografi shqiptar që ktheu lëvizjen në art dhe Shqipërinë në krenari ndërkombëtare Ka artistë që vallëzojnë dhe artistë që, nëpërmjet vallëzimit, shkruajnë poezi me trupin. Angelin Preljocaj është një nga emrat që jo vetëm ndriçon skenat botërore, por edhe mishëron një kulturë që tejkalon kufijtë. Emri i tij u bashkohet së fundmi Akademisë së Arteve të Bukura të Francës,  një nga institucionet më prestigjioze në botë. Ky është një vlerësim jo vetëm për karrierën e tij të jashtëzakonshme, por edhe për rrënjët e tij shqiptare, për trashëgiminë që ai bart dhe për talentin që sfidon çdo kufi kombëtar. Origjina. I lindur në Francë më 1957 nga prindër shqiptarë të ardhur nga Vermoshi dhe Ulqini, Angelin Preljocaj trashëgoi nga familja jo vetëm mallin e emigrimit, por edhe dinjitetin dhe etjen për liri. Prindërit e tij, të arratisur nga regjimi komunist, e rritën me dashurinë për artin, disiplinën dhe rrënjët shqiptare – një trashëgimi që ai e ka përkthyer në art universal. Arsimi . Disiplinë klasike, shpirt novator Preljocaj u formua në baletin klasik në Francë dhe më pas ndoqi studime me mjeshtra si Merce Cunningham në SHBA. Ky kombinim i teknikës klasike me frymën moderne e bëri atë një zë të veçantë në skenën ndërkombëtare, ku vallëzimi nuk ishte më vetëm estetikë, por filozofi, revoltë dhe ndjenjë. Veprat.  Trupi si instrument filozofik Pas themelimit të kompanisë së tij në vitin 1984, Angelin krijoi një gjuhë të re koreografike. Balete si Le Parc, Romeo e Julieta, Blanche Neige, Paysage Après la Bataille, janë shfaqur në skena të mëdha si Opera e Parisit, La Scala e Milanos, New York City Ballet dhe Berlin Ballet. Në to, ai e shndërroi trupin njerëzor në medium të thellë emocional dhe intelektual, ku çdo lëvizje sfidonte gravitetin e mendimit. Jetë personale. Art dhe bashkëjetesë krijuese I martuar me kineasten Valérie Müller, Preljocaj ka bashkëpunuar në projekte filmike që eksplorojnë ndërthurjen e trupit me kinemanë, duke e zgjeruar dimensionin e tij artistik edhe përtej skenës së baletit. Nderimet.  Një emër që lartëson dy kombe Angelin Preljocaj është vlerësuar me: Chevalier de la Légion d’Honneur dekorata më e lartë franceze Grand Prix National de la Danse Benois de la Danse Bessie Award (New York) Anëtar i Akademisë së Arteve të Bukura të Francës (2025) Anëtar i jashtëm i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë Ai është një ambasador i kulturës shqiptare dhe i profesionalizmit të lartë artistik, që përfaqëson me dinjitet dy botë – atë nga e ka prejardhjen dhe atë ku e ka ndërtuar emrin.  Kur arti bëhet atdhe i përbashkët Në një botë ku identitetet shpesh ndahen, Angelin Preljocaj është dëshmia që arti na bashkon. Ai nuk është thjesht koreograf.  është një rrëfimtar i një kulture që nuk është e vogël, por e pamatshme në shpirt.  Me këtë arritje të fundit, ai nuk lartëson vetëm emrin e tij, por edhe atë të Shqipërisë, në mënyrën më të bukur: në heshtje, përmes lëvizjes, përmes artit që flet për të gjithë ne. Pergatiti: Liliana Pere.

Rrevista Prestige #Personality #Artmusic #inspiration #NikollaZoraqi #ThebestComposer “Kujtesa për kompozitorët është përjetësia e muzikës që ata krijuan — një dritë që nuk shuhet kurrë në errësirën e kohës.” “Muzika është gjuhë universale që flet pa fjalë.” — Ludwig van Beethoven " Krijimtaria muzikore e Nikolla Zoraqit është zëri i shpirtit që kapërthen kohën dhe hapësirën. Muzika e tij është aroma e kohës. Në çdo notë muzikore te veprave te tij jeton një botë e tërë.” Nikolla Zoraqi kkaloi një jetë në shërbim të tingujve dhe artit shqiptar Në një dimër të hershëm të vitit 1928, në Tiranën e rrënjosur në tradita dhe histori, lindi një fëmijë i cili do të bënte që muzika shqiptare të dëgjohej në dimensione të reja. Ai quhej Nikolla Zoraqi – një artist i lindur për të shkruar me nota dhe për të krijuar melodi që do të mbeteshin përgjithmonë në zemrën e kombit. Origjina dhe familja Nikolla vinte nga komuniteti aroman, një prej rrënjëve më të lashta të Ballkanit, të njohur për pasurinë e tyre kulturore dhe gjuhësore. Familja e tij ruante me krenari traditat dhe identitetin e aromanëve, që përbënin një pjesë të rëndësishme të mozaikut multietnik në Shqipëri. Nga kjo trashëgimi ai mori dashurinë për kulturën dhe muzikën që do ta shoqëronte gjatë gjithë jetës. Në familjen e Zoraqit, arti ishte një gjë e shenjtë. Bashkëshortja e Nikollës, Gjenovefa Heba, ishte sopranoja e njohur që i dha zë melodiave të tij, ndërsa djali i tyre, Enkelejd Zoraqi, u bë një inxhinier elektronik i talentuar dhe i urtë, një pasardhës me shpirt të kulturuar dhe të përkushtuar ndaj familjes dhe vlerave që Nikolla i mbolli. Arsimi dhe formimi artistik Nikolla Zoraqi nisi rrugën e tij artistike me violinën në Liceun Artistik “Jordan Misja” në Tiranë, një shkollë që i dha themelin e fortë muzikor. Aty ai mësoi jo vetëm teknikat e instrumentit, por edhe bukurinë e thellë të muzikës klasike. Nikolla Zoraqi kreu studimet e larta për kompozim në Konservatorin Shtetëror “P. I. Çajkovski” në Moskë, ku u formua si një nga kompozitorët më të rëndësishëm të muzikës shqiptare. duke u formuar si një nga mjeshtrit më të shquar të muzikës shqiptare të shekullit të XX. Krijimtaria dhe veprat më të njohura Zoraqi është autor i një krijimtarie të pasur dhe shumëllojshme që përfshin pothuajse të gjitha format muzikore: opera, balete, koncerte, muzikë filmash, kantata dhe muzikë vokale-korale. Disa nga veprat e tij më të shquara janë: Baleti “Gjenerali i ushtrisë së vdekur”, i frymëzuar nga romani i Ismail Kadaresë, një kryevepër që mishëron dramatizmin, misterin dhe thellësinë e historisë shqiptare. Opera “Cuca e maleve”, që përfaqëson një pikë kulmore të operas shqiptare me karakter dhe identitet të fortë kombëtar. Opera “Komisari”, ku zëri i tenorit të njohur Gaqo Çako dhe regjia e Piro Manit sollën një përvojë teatrale të paharrueshme. Baleti “Shota e Azem Galica”, një tjetër perlë që përçon histori dhe emocione përmes lëvizjes dhe muzikës. Baletet “Historia e një kënge”, “Tokë e pamposhtur”, “Ritme e ndjenja punëtore”, pjesë të suksesshme në repertorin e baletit shqiptar. 6 koncerte për violinë dhe orkestër, duke i dhënë instrumentit të tij të parë, violinës, një hapësirë të veçantë në artin simfonik shqiptar. 6 uvertura, mes të cilave spikat “Uvertura Festive” e vitit 1968, e njohur për madhështinë dhe energjinë e saj. Muzikë vokale-korale si “Atdheu im”, “Partia ime” dhe “Sonet pranverore”. Muzikë për film, duke përfshirë “Duel i heshtur”, “Vitet e para” dhe “Cuca e maleve”. Nikolla Zoraqi, kompozitor shqiptar me origjinë aromane, njihet për integrimin e muzikës popullore në krijimet e tij simfonike dhe skenike. Ai shpesh krahasohet me Béla Bartókun nga Hungaria, i cili gjithashtu përdori folklorin kombëtar për të ndërtuar një gjuhë muzikore të veçantë. Si Bartók, edhe Zoraqi krijoi një urë mes traditës dhe modernizmit, duke dhënë një kontribut të madh në muzikën e vendit të tij dhe rajonit. Ky krahasim nënvizon rëndësinë e tij si një nga gurët themelorë të muzikës kombëtare ballkanike. Bashkëpunëtorët dhe miqtë e tij artistikë Në rrugëtimin artistik, Zoraqi punoi me figura të mëdha të muzikës dhe artit shqiptar. Dirigjenti dhe violinisti Zhani Ciko ishte një bashkëpunëtor i ngushtë që solli interpretimin më të mirë të veprave të tij. Tenori i famshëm Gaqo Çako dhe sopranoja Inva Mula dhanë zë krijimeve vokale të Zoraqit. Regjizori Piro Mani solli thellësi dramatike në operën “Komisari”, ndërsa koreografët Agron Aliaj dhe Llaqi Nako dhanë jetë baleteve të tij të paharrueshme. Studiues si Prof. Dr. Zana Shuteriqi kanë dëshmuar dhe vlerësuar ndikimin e thellë të Nikolla Zoraqit në zhvillimin e muzikës shqiptare. Çmimet dhe nderimet Në përkushtimin e tij të jashtëzakonshëm, Zoraqi u nderua me tituj të lartë si: Artist i Merituar Artist i Popullit Në nder të tij është krijuar festivali i muzikës bashkëkohore që mban emrin e tij dhe që organizohet rregullisht në RTSH, duke ruajtur dhe promovuar trashëgiminë e tij artistike. Trashëgimia dhe arsyeja pse duhet ta kujtojmë e nderojmë. Nikolla Zoraqi është një gur themeli i muzikës shqiptare moderne, një artist që me çdo notë dhe çdo veprimtari krijuese solli në jetë thellësinë dhe shpirtin e kombit. Ai ndërtoi një urë të fortë mes traditës dhe inovacionit, duke bërë që muzika shqiptare të ngrihej në një nivel të ri dhe të fitojë njohje jo vetëm në vend, por edhe jashtë kufijve. Trashëgimia e tij është më shumë se vetëm vepra muzikore – është një thirrje për të ruajtur identitetin, për të çmuar kulturën dhe për të vazhduar krijimin me pasion dhe përkushtim. Kujtimi i Nikolla Zoraqit është një nder për gjithë ata që besojnë se arti dhe muzika janë gjuhë universale që bashkojnë njerëzit dhe ndërtojnë të ardhmen. Një ftesë për të ndjerë dhe përjetuar artin e tij Mos e humbisni këtë të premte, më 4 korrik 2025, ora 20:00 në Teatrin Kombëtar të Operës dhe Baletit (TKOB), koncertin e Orkestrës Simfonike të RTSH-së ku do të interpretohet: Suitë nga baleti “Gjenerali i ushtrisë së vdekur” nga Nikolla Zoraqi Georges Bizet - Suitë për orkestër Op.22 Guillaume Lekeu - Adagio për kuartet orkestror Vincent d'Indy - Simfoni për orkestër dhe piano Op.25 Me dirigjent Zhani Ciko dhe solist pianistin Pascal Gallet. Hyrja është e lirë. Nikolla Zoraqi na la një pasuri të çmuar, të cilën duhet ta mbrojmë dhe ta transmetojmë brezave, sepse vetëm kështu arti, kultura dhe identiteti ynë do të jetojnë përgjithmonë. Përgatiti:Liliana Pere.

Nga Dorian Koçi. Në historinë e shqiptarëve, pak figura arrijnë të sintetizojnë në mënyrë kaq të thellë përpjekjen për identitet kombëtar, përparim kulturor dhe ndërhyrje reformuese në një perandori të vjetër siç bëri Sami Frashëri. I lindur në një periferi të Ballkanit, por me një horizont që përfshinte krejt hapësirën mesdhetare dhe orientale, Samiu u bë një arkitekt i ideve që kapërcyen kufijtë etnikë dhe kohorë, duke ndikuar në mënyrë të pazëvendësueshme jo vetëm procesin e ndërgjegjësimit kombëtar shqiptar, por edhe zhvillimet e modernizmit osman. Lindja e një mendimtari në kohë të trazuara ====================================== Kur Sami Frashëri erdhi në jetë, Perandoria Osmane ishte në një fazë krizash të shumanshme: goditje nga fuqitë europiane, lëvizje nacionaliste brenda dhe rënie e thellë institucionale. Ballkani ishte një vatër e këtyre transformimeve, dhe pikërisht në këtë qendër tensioni u formua vetëdija politike dhe kulturore e Samiut. Ai e kuptoi herët se shqiptarët, nëse donin të mbijetonin në këtë vorbull të ndryshimeve, duhej të organizoheshin si një trup i vetëm, i lidhur jo me fe apo fis, por me gjuhë, kulturë dhe qëllim historik të përbashkët. Gjuha si akt politik ======≠=============== Një nga prurjet më origjinale të mendimit të tij ishte pikërisht roli që i dha gjuhës. Në një kohë kur shumica e popujve të Ballkanit nisën të artikulonin identitetin e tyre përmes simboleve fetare, Sami Frashëri vendosi gjuhën në themel të përkatësisë kombëtare. Ai nuk e trajtoi shqipen thjesht si një mjet komunikimi, por si një hapësirë të ndërgjegjes kolektive, ku fshiheshin kujtimet, zakonet, ndjenjat dhe vetë shpirti i një populli. Për këtë arsye, përpjekjet e tij për standardizimin e alfabetit, për hartimin e teksteve arsimore dhe për shtypin në gjuhën shqipe nuk ishin veprime teknike, por akte themeluese të një kulture shtetformuese. Ai e dinte mirë që një komb pa shkollë në gjuhën e vet, pa fjalor dhe pa shtyp, mbetej i pafuqishëm përballë të tjerëve. Kombi si krijesë kulturore dhe politike ================================= Ajo që e veçon Sami Frashërin nga shumë rilindës të kohës së tij është aftësia për ta konceptuar kombin jo si një dhuratë të së kaluarës, por si një projekt që duhet ndërtuar. Për të, shqiptarët nuk ishin një komb sepse kishin të njëjtën gjuhë, por sepse mund të bëheshin një komb përmes vetëdijes, arsimit dhe organizimit politik. Kjo ide e tij i parapriu koncepteve moderne të kombformimit në Europën Qendrore, ku shteti i të drejtës dhe qytetaria përbëjnë themelin e unitetit. Samiu e kishte të qartë se në një truall me kaq shumë ndarje fetare, vetëm një identitet laik dhe gjithëpërfshirës mund të garantonte bashkimin e shqiptarëve. Reformator në trupin e një perandorie të vjetër ======================================== Një nga paradokset më të mëdha të figurës së Samiut është se, ndonëse ideolog i një kombi të ri, ai punoi për një pjesë të madhe të jetës së tij brenda strukturave të Perandorisë Osmane. Kjo nuk ishte një kontradiktë, por një zgjedhje strategjike. Samiu e kuptonte se ndikimi duhej ushtruar nga brenda, me gjuhën dhe format institucionale të kohës. Si zyrtar, mendimtar dhe përkthyes në Stamboll, ai ndikoi drejtpërdrejt në proceset e modernizimit osman. Një nga përpjekjet më të mëdha të tij ishte reformimi i gjuhës turke, duke propozuar përdorimin e alfabetit latin dhe thjeshtimin e strukturës leksikore. Përmes veprës së tij enciklopedike dhe shkrimeve didaktike, ai u bë një mesues i qytetërimit, që sillte dijet europiane në një perandori që përpëlitej në krizën e orientimit historik. Një mendimtar europian i lindur në Lindje ==≠================================ Sami Frashëri nuk u kthye kurrë në një ithtar të ideve nacionaliste shoviniste, siç ndodhi me shumë figura të tjera në Ballkan. Ai përqafoi një model intelektuali europian, që e sheh kombin si një formë organizimi demokratik, dhe jo si një përjashtim të tjerëve. Për të, Europa nuk ishte një model i gatshëm për t’u kopjuar, por një univers vlerash që duhej përthithur në mënyrë kritike: liria, arsimi, barazia para ligjit dhe drejtësia sociale. Në këtë kontekst, Samiu krijoi një frymë që i parapriu shumë zhvillimeve që ndodhën më vonë në Shqipëri: laicizmit të shtetit, arsimimit të femrës, krijimit të institucioneve kulturore kombëtare dhe afirmimit të të drejtave qytetare. Aktualiteti i një vizioni të papërfunduar ================================== Figura e Sami Frashërit nuk është thjesht pjesë e së kaluarës. Mendimi i tij mbetet aktual sepse pyetjet që ai ngriti janë ende të hapura: Çfarë do të thotë të jesh shqiptar përtej gjuhës dhe prejardhjes? A mund të ndërtohet një shtet modern mbi themelet e arsimit dhe dijes? Si mund të jetojmë në një hapësirë ku Lindja dhe Perëndimi bashkëjetojnë, pa rënë në nënshtrim ndaj asnjërës? Pikërisht këto janë temat që bëjnë Sami Frashërin një figurë themeluese por jo të mbyllur, një frymë që vazhdon të mbajë gjallë ambicien për një komb të ndërtuar mbi dijen, qytetarinë dhe vizionin. © Dorian Koçi

Mesdheu, djep i qyteterimit te lashte, një mozaik kulturash që nga Egjipti i lashtë, përmes Greqisë, Romës, Bizantit dhe Venedikut, ka formësuar historinë e qytetërimeve. Shqipëria, me qytetet e saj të lashta, ka qenë aktore kyçe në këtë rrëfim. Për të plotësuar temën nga baza, më poshtë është një pasqyrë e thelluar dhe e strukturuar, siç kërkuat: ★ Egjypti i lashtë – Shekulli XXVII–VI p.e.s.: piramidat, hieroglifet, tempulli i Karnakut—themel i administrimit dhe artit monumental. – Luftërat me Hititët, persët dhe grekët sjellin teknologi e ndikim drejt Mesdheut Lindor. Arkitektura e tempujve dhe koncepti i qytetit-perandori influencuan më vonë Greqinë dhe Romën. ★ Greqia antike – Shekulli V–IV p.e.s.: demokracia në Athinë, filozofia e Platonit/Aristotelit, teatrin (Sofokliu, Euripidi). – Teatri i Epidavrit (kapacitet ~14,000) u model për amfiteatrin romantik. Muzika me lyra dhe aulos mbeti në ceremonitë e Mesdheut. ★ Roma perandorake – Shekulli II p.e.s.–IV e.s.: Via Egnatia (ndryshim strategjik mes Adriatikut dhe Lindjes). Rruga lidh Durrësin me Selanikun e më tej me Konstantinopojën. – Ligji roman, akveduktet dhe amfiteatrët – ai i Durrësit (132×113 m, 20 m i lartë, 20,000 vendet) është më i madhi në Ballkan  . ★ Bizanti – Shekulli V–XIII e.s.: mozaikët dhe kupolat e kishave — të tilla ndodhen në Durrës dhe Butrint. – Vepra si baptisteri i Butrintit (shekulli VI) me mozaikët e pasur janë ndër më komplekset në Mesdhe  . ★ Venecia – Shekulli XIV–XVI: fortifikimet veneciane kryesisht në Durrës dhe Shkodër flasin për ndikimin ushtarak dhe urban mesdhetar. Muret e Durrësit, ndërtuar me tulla bizantine, mbartin ndikime veneciane për t’u rikonstruar më pas nga osmanët  . ★ Iliria dhe qytetet shqiptare Durrësi, Apollonia, Butrinti, Shkodra, Lezha, Vlora: • Durrës (Epidamnos/Dyrrhachium) – themeluar ~627 p.e.s. nga grekët, qytet ilir e më pas romak. Amfiteatri i shek. II AD, Via Egnatia, kështjella bizantine – mbart rëndësi të madhe strategjike, kulturore dhe arkitekturore  . • Apollonia – themeluar shek. V p.e.s. Zbulimet: Buleuterion, Bibliotekë, Odeon, Teatër klasik (~300 vendet), Stoa, Templin e Diana-s (shek. II AD), duke reflektuar ndërthurjen greko-romake  . • Butrinti – themeluar shek. IV p.e.s. Teatri grek (2500 vendet, shek. II p.e.s.), tempuj, basilika, baptisteri me mozaikë komplekse (shek. VI AD), Muri i Luanit, varietet arkitekturor grek, romak, bizantin, venecian  . • Shkodra – qytet ilir me kështjellën Rozafa (shek. IV p.e.s.). Së mëvonshmi romake, bizantine, veneciane (mure prej tullash), më pas osmane – një urë lidhëse mes Mesdheut dhe Europës qendrore  . • Lezha (Lissus) – qytet romak, me kështjellë, pjesë e rrjetit tregtar mesdhetar, ndikime bizantine dhe osmane qysh në mesjetë. • Vlora (Aulona) – themeluar shek. VI p.e.s. si kolonë greke, port romak-bizantin; fortifikime mesjetare; krahasohet me qytet bregdetar si Bari (Itali). Rruga historike Via Egnatia Ndërtuar shek. II p.e.s. lidh Durrësin – Selanikun – Konstantinopojën, duke sjellë jo vetëm lëvizje ushtarake, por edhe shkëmbim ideje, gjuhë, art dhe fe. Trashëgimia tona arkitektonike & kulturore – Amfiteatri i Durrësit: model romak, me kapacitet 20,000, trajtime të ndryshme: luftime gladiatorësh → kapelë bizantine me mozaikë të shek. IV–VI AD  . – Teatrat në Apolloni & Butrint reflektojnë stilin grek e më pas romak. – Kështjellat e Shkodrës e Lezhës na flasin për përzierjen e stileve ushtarake ilire, bizantine, veneciane dhe osmane. – Baptisteri i Butrintit me mozaikë (550 AD) është një nga më kompleksët në Mesdhe, realizuar nga mjeshtra nga Nikopoli  . Gjuhë & muzikë – Shqipe ruan rrënjë ilire ndërthurur me latinisht, greqisht dhe osmanisht, dëftues i ndërveprimeve shekullore. – Muzika polifonike jugore, me tonalitet mesdhetar, ritme komunitare, është trashëgimi e rrjedhshëm e traditave kulturore strukturore. Ndikimi i luftërave – Rrëzimet e legjioneve romake (e.g. Dyrrachium, 48 p.e.s. – Pompei vs Caesar) – luftëra që rivendosën rendin imperial romak. – Invasione bizantine e osmane – shkëmbime kulturore, përzierje arkitekturale (kupola, mozaikë, fortifikime). – Luftërat veneciane – ngjashmëri me forteza me qendra bregdetare mesdhetare. Kjo panoramë e thelluar e vendos Shqipërinë jo thjesht si pjesë e rrjetit periferik, por si një komponent të fuqizuar dhe qendror të mozaikut mbi të cilin është ndërtuar qytetërimi mesdhetar. Nëpërmjet Durrësit, Apollonisë, Butrintit e qyteteve ilire, ne ndërthuremi me gjuhën, kulturën, muzikën dhe strukturat e mëdha të qytetërimeve që kanë ndërtuar Evropën dhe Lindjen e Mesme. Mesdheu, që nga lashtësia është konsideruar si djepi i qytetërimeve, nuk ka qenë kurrë thjesht një det që ndan kontinentet, por një hapësirë që bashkon kultura, tregti, fe, arkitekturë dhe mendësi.  Qytetërimet e mëdha që lindën përreth tij — Egjypti, Fenikasit, Greqia, Etruskët, Roma, Bizanti, Arabët, Venediku — u zhvilluan mbi parimet e ndarjes dhe ndërveprimit, ku Shqipëria, me brigjet e saj të gjata dhe qytetet e saj të lashta, nuk ka qenë asnjëherë në periferi, por një pikë bashkimi. Në të vërtetë, Shqipëria është një nga vendet që prekin natyrshëm të gjitha gjymtyrët e qytetërimit mesdhetar, që nga kultura greko-romake te ndikimi bizantin dhe arab, nga ndikimi i Venedikut dhe Italisë te përthithja osmane dhe kalimi në modernitetin perëndimor. 🌟 Pikat e bashkimit të Shqipërisë me qytetërimet mesdhetare dhe ndikimet konkrete – Greqia: Apollonia dhe Butrinti ishin koloni greke që zhvilluan teatër, agora, tempullin dhe statujat e periudhës klasike. Teatri i Apollonisë ngjason me atë të Epidavrit për shkallët e pjerrëta dhe akustikën. Butrinti ka strukturë të ngjashme me Delphin — një qytet me përmasë shenjtëruar. – Roma: Durrësi me Via Egnatia u kthye në një arterie e lidhjes së Romës me Lindjen, njësoj si Brindisi në Italinë jugore. Amfiteatri i Durrësit i ndërtuar në shek. II e.s. është më i madhi në Ballkan dhe rivalizon strukturat e Nimes dhe Pula-s në Evropë. – Bizanti: Kultura bizantine është e pranishme në arkitekturën dhe mozaikët e Butrintit, në kishat e hershme paleokristiane në Durrës, Elbasan dhe Lezhë. Baptisteri i Butrintit është vepër e krahasueshme me ato në Nikopoli dhe Konstantinopojë. – Venediku: Shkodra, Durrësi, Lezha e Vlora ishin pjesë e zonës së ndikimit të Republikës së Venedikut. Fortifikimet e tyre, ndërtuar me tulla të holla dhe elemente mbrojtëse si kunjat e gurta dhe hendekët, ngjasojnë me kështjellat e Dalmacisë dhe Durrësit, dhe me Murin e madh të Kotorrit. – Egjypti & Lindja: Arkitektura me harqe dhe përdorimi i simbolikës diellore në disa objekte religjioze të periudhës osmane ruajnë elemente që mund të lidhen me ndikimin arab nëpërmjet Perandorisë Osmane, një trashëgimi që përthithi dhe adaptuan qytetet shqiptare si Berat e Gjirokastër në periudhën klasike osmane. – Kultura kulinare mesdhetare: Ulliri, vera dhe gruri janë themel i kuzhinës shqiptare si edhe i gjithë Mesdheut. Pjatat si peshku me vaj ulliri, byreku me barishte, apo rakia nga rrushi janë shembuj të përbashkët kulturor që gjejmë nga Athina në Napoli, nga Izmiri në Durrës. – Gjuha dhe rruga e fjalëve: Shqipja si gjuhë indoevropiane ka përthithur fjalë nga latinishtja, greqishtja e vjetër, sllavishtja dhe turqishtja, duke dëshmuar për një ndërthurje të drejtpërdrejtë me qytetërimet përreth Mesdheut. – Muzika: Polifonia shqiptare, veçanërisht ajo e jugut, ngjan me modelet e hershme të këngës epike të Mesdheut lindor, si në Greqi, Epir, dhe pjesërisht në Itali. Kjo formë rrëfimtare këndimi ka ritme që ngjajnë me lamentacionet antike greke, me përmbajtje epiko-shpirtërore. 🌟🇦🇱 Shqipëria si faktor i qytetërimit mesdhetar Shqipëria nuk është thjesht një pasive historike, por një aktor bashkëformues në zhvillimet e mëdha të Mesdheut: – Strategjikisht: Durrësi, Vlora dhe Butrinti janë porte që kanë lidhur Perëndimin me Lindjen përmes rrugëve detare dhe tokësore. Via Egnatia nuk ishte thjesht rrugë ushtarake, por arterie ekonomike, kulturore dhe shpirtërore. – Kulturalisht: Monumentet në Butrint dhe Apolloni dëshmojnë për shkolla filozofike dhe teatër, për art me ndikim të përbashkët, për qytet që nuk ishin thjesht nën ndikim, por që krijonin dhe transmetonin. – Historikisht: Ilirët, përmes mbretërve si Teuta dhe Agroni, u bënë aktorë politikë në Mesdhe, në aleanca dhe luftëra me Romën dhe Greqinë. Flota ilire në shek. III p.e.s. kontrollonte pjesë të konsiderueshme të Adriatikut. – Arkitektura e përbashkët: Kështjella e Rozafës, muret e Durrësit, odeoni i Apollonisë, baptisteri i Butrintit, kishat me kupola në Berat – të gjitha këto janë dëshmi të arkitekturës mesdhetare të përshtatur nga mjeshtrit shqiptarë, që përdornin gurin, tullën dhe mozaikun me një ndjeshmëri lokale. – Trashëgimia shpirtërore: Mitet si ai i Rozafës, rrëfimet epike dhe rrëfimet popullore shqiptare kanë ndjeshmëri të përbashkët me mitologjinë greke dhe epirotase, duke dëshmuar për rrënjë të përbashkëta në mendësinë mesdhetare. 🌟🇦🇱 Shqipëria është pasqyrë e qytetërimeve mesdhetare, jo thjesht në mënyrë pasive por në mënyrë aktive, krijuese dhe kontribuese. Ajo është qendër lidhëse mes Ilirisë dhe Greqisë, mes Romës dhe Bizantit, mes Lindjes Osmane dhe Perëndimit Venedikas, një truall ku shpirti i Mesdheut është ruajtur, transformuar dhe përçuar deri në ditët e sotme. Nëse Mesdheu ka një “gramatikë të qytetërimeve”, atëherë Shqipëria është një nga fjalët kyçe të saj – një nyje ku gjuha, muzika, arkitektura, miti dhe tregtia kanë ndërtuar kuptimin e bashkëjetesës mes kulturave. Shqipëria është më shumë sesa një portë; ajo është urë, dritare dhe pasqyrë e Mesdheut. Përgatiti: Liliana Pere.

Rrevista Prestige #GëzuarDitënePavarësisesë Sot në 4 Korrik, ditën e pavaresisë Revista Prestige përulet me nderim para vlerave të mëdha që përfaqson 🇺🇸 Amerika Për ne, Amerika është një vend – është frymëzim, busull orientimi, shpresë për drejtësi dhe dinjitet njerëzor. Është tempulli i demokracisë, aty ku liria është e shenjtë dhe ëndrrat mund të bëhen realitet. E duam Amerikën sepse ka udhëhequr botën me vizion dhe vlera. Sepse aty është dëgjuar zëri i të pambrojturve, është mbrojtur e drejta për të qenë vetvetja, është ndriçuar rruga e kombeve drejt paqes dhe përparimit. 🇦🇱 Nga zemra shqiptare, dërgojmë sot urimet më të përzemërta për Ditën e Pavarësisë së 249-të të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Gëzuar, Amerikë! Me dashuri dhe mirënjohje, Revista Prestige Prestige Magazine #HappyIndependenceDay On this July 4th, Independence Day, Revista Prestige bows with respect before the great values represented by 🇺🇸 America. To us, America is more than a country – it is an inspiration, a guiding compass, a beacon of hope for justice and human dignity. It is the temple of democracy, where freedom is sacred and dreams can come true. We love America because it has led the world with vision and values. Because there, the voices of the unprotected have been heard, the right to be oneself has been defended, and the path of nations toward peace and progress has been illuminated. 🇦🇱 From the heart of Albania, we send our warmest wishes for the 249th Independence Day of the United States of America. Happy Independence Day, America! With love and gratitude, Prestige Magazine

Rrevista Prestige #Project #ValentinaHysi #Writer Revista Prestige ju njeh me: Projektin artistik: "Nga libri në skenë dhe ekran, nga skena dhe ekrani… në libër" Valentina Hysi Shkrimtare & Skenariste Në këtë imazh, Valentina Hysi shfaqet në elementin e saj krijues – e veshur me të bardha elegante dhe me një detaj të kuq që simbolizon pasionin, e rrethuar nga drita, arti dhe fjala. Fjala që ajo i jep jetë – në letër, në skenë, në ekran – dhe që kthehet përherë në zemrën e lexuesit. Me zërin e saj të qartë e të ndjeshëm, me përkushtimin për tekstin dhe me një ndjeshmëri që e dallon, ajo prezanton projektin që lidh tre botë në një të vetme: letërsinë, teatrin dhe filmin. ✍️ Autore e dy romaneve : “Kthesa” (2020) “Ditënetët e Mirele J.” (2024) Ka diçka të shenjtë në rrugëtimin e një fjale të shkruar. Ajo lind në heshtjen e autorit, përkëdhelet në faqet e një libri, dhe pastaj, një ditë, merr frymë në skenë, zë në ekran, dhe... kthehet sërish në kujtesën e lexuesit – më e gjallë, më ndryshe, më universale. Është një udhëtim i përjetshëm i artit, ku libri, teatri dhe filmi nuk janë gjini të ndara, por gjymtyrë të së njëjtës ndjesi njerëzore. Ashtu siç thoshte Ingmar Bergman: “Filmi është si një ëndërr, si muzika. Asnjë art tjetër nuk depërton në ndërgjegje si ai, drejt e në ndjenjë, në thelb.” Këtë lidhje të pazgjidhshme mes librave, skenës dhe ekranit, Valentina Hysi e shndërroi në projektin e saj të veçantë me titullin emblematik: “Nga libri në skenë dhe ekran, nga skena dhe ekrani … në libër.” Ajo nuk sjell thjesht një shfaqje ose një lexim. Ajo fton publikun të jetë dëshmitar i një cirkulimi emocional, ku personazhet e librave dalin nga faqet, vrapojnë mbi skenë, ndalen para kamerës dhe më pas… rikthehen, si për të thënë: “Mos na harro, ne jemi ende aty, në rreshtat e tu.” Në bashkëpunim me regjisorin Ylli Pepo, operatorin Xhemal Reçi, dhe aktorët Elva Caushi dhe Sokol Angjeli, Valentina ndërtoi një urë mes letërsisë klasike shqiptare dhe interpretimit bashkëkohor. U sollën zëra të mëdhenj si Kadare, Mjeda, Poradeci, Migjeni, Shkreli… duke i dhënë ndjesisë së leximit një përmasë të re: atë të pranisë fizike, të zërit, të figurës, të jetës. Në këtë rrugëtim, libri nuk është më vetëm një objekt për të lexuar, por një trup që flet, një kujtesë që lëviz, një ëndërr që filmi e zgjon dhe skena e gjallëron. Dhe më pas, gjithçka kthehet sërish në libër – por një libër i ri, me gjurmë, me kujtime, me emocion të përbashkët. Po, me shumë kënaqësi! Ja një version elegant dhe estetik për përdorim në Revista Prestige, në përputhje me ngjyrat e fotos së dërguar (e bardhë, e zezë, e kuqe dhe nuanca të ngrohta): Ky projekt nuk është vetëm artistik. Është një akt dashurie për librin. Një dëshmi se arti nuk rri kurrë në vend, por vjen rrotull e rrotull si një psherëtimë që s’do të shuhet. E për këtë, Valentina Hysi meriton një vend të veçantë – si shkrimtare, skenariste, por mbi të gjitha si ndërlidhëse e shpirtit të fjalës me gjuhën e imazhit. Ajo është autore e dy veprave letrare: romanit “Kthesa” (2020) dhe romanit “Ditënetët e Mirele J.” (2024), të cilat dëshmojnë edhe në letër fuqinë e saj krijuese. Pergatiti:LP

Ese: Bob Dylan – Zëri që ndryshoi një epokë Në horizontin e pafund të artit, aty ku fjala dhe tingulli bashkohen për të tronditur ndërgjegjen njerëzore, ndriçon një figurë e veçantë, si një meteor poetik që nuk shuhet kurrë – Bob Dylan. Emri i tij nuk është thjesht ai i një muzikanti; është një emblemë e ndryshimit, një zë që shpoi heshtjen e një bote të përgjumur. Ai është një frymë artistike që vjen me erën e revolucionit, me zërin e baladave që këndojnë për drejtësinë, dashurinë, luftën dhe paqen. Përmes metaforës dhe protestës, përmes heshtjes dhe britmës, Bob Dylan i dha botës një zë që nuk plaket, një kujtesë që nuk vdes. Origjina dhe fëmijëria – filizat e një shpirti të lirë Lindi më 24 maj 1941, në Duluth të Minesotës, me emrin Robert Allen Zimmerman. Familja e tij ishte me origjinë hebraike dhe gjyshërit kishin emigruar nga Ukraina dhe Lituania, duke sjellë me vete hijet e përndjekjes, shpresën e mbijetesës dhe dashurinë për jetën. Ishte pikërisht kjo trashëgimi shpirtërore që u përzie me realitetin amerikan të viteve ‘40 e ‘50 dhe formësoi ndjeshmërinë e tij të hershme ndaj padrejtësisë dhe shtypjes. Qysh në moshën e adoleshencës, Roberti i ri u dashurua me muzikën. Duke dëgjuar Elvis Presley, Hank Williams dhe Woody Guthrie, ai nisi të ndiejë brenda vetes një etje për të rrëfyer botën në mënyrën e vet – jo me zëra të fuqishëm, por me fjalë që godasin si çekiç mbi shpirtin. Muzika si mision: “Një kitarë dhe një e vërtetë” Kur ai mori emrin artistik “Bob Dylan”, duke u frymëzuar nga poeti Dylan Thomas, ai nuk zgjodhi thjesht një pseudonim – zgjodhi të jetonte si poet i rrugës, me një valixhe të mbushur me vargje dhe melodi që lindnin nga zemra dhe vlonin si lumi i ndjeshmërisë sociale. Muzika e Dylanit nuk ishte argëtim; ishte dëshmi. Me kitarën dhe harmonikën e tij, ai kompozoi këngë që u bënë himne të protestës: “Blowin’ in the Wind” ishte pyetja pa përgjigje që i bëhej ndërgjegjes së kombit; “The Times They Are A-Changin’” ishte thirrja për një brez që kërkonte drejtësi; “A Hard Rain’s A-Gonna Fall” ishte paralajmërimi poetik për një botë që po përgatiste vetëfundin e saj. Dylani e shndërroi folk-un në një instrument të protestës; ai e shndërroi protestën në një formë të lartë arti. Vepra të pavdekshme – ku fjalët janë flakë Vargjet e Bob Dylan-it janë të përthurrura me simbolikë, ku fjala bëhet rebelim dhe heshtja bëhet protestë. Albumet si “Highway 61 Revisited”, “Blonde on Blonde”, “Blood on the Tracks” dhe “Desire” janë monumente muzikore që qëndrojnë si kështjella poetike mbi të cilat fryjnë erërat e dashurisë, dhimbjes, luftës dhe ëndrrës amerikane. Ai nuk pranoi të jetë thjesht “zëri i një brezi”, sepse e ndjeu që kjo do ta kufizonte; ai donte të ishte një njeri i lirë që fliste me zërin e të gjithëve. Ai kaloi nga folk në rock, nga gospel në blues, nga dashuria në zhgënjim, duke ruajtur gjithmonë bërthamën e tij të flaktë: fjalën që ndryshon. Nobeli – kur poezia merr frymë me muzikën Në vitin 2016, Akademia Suedeze e nderoi Bob Dylan me Çmimin Nobel në Letërsi, “për krijimin e shprehjeve të reja poetike brenda traditës së madhe të këngës amerikane”. Ishte një moment historik – për herë të parë letërsia pranoi zyrtarisht se poezia mund të këndohej, se muzika mund të ishte letërsi, dhe se një kitarë mund të jetë po aq e fuqishme sa një penë. Dylan nuk shkoi në ceremoninë e dhënies së çmimit. Ai ishte besnik ndaj natyrës së tij të tërhequr, por dërgoi një fjalim të thellë, ku përmendi Homerin, Moby Dick-un dhe Odiseun, duke treguar se arti është një udhëtim, jo një vendmbërritje. Figura lirike – frymë e përjetshme e poezisë muzikore Bob Dylan është më shumë se një artist – ai është një erë që fryn përmes shekujve, një zë që nuk plaket kurrë. Ai është Orfeu modern, që me kitarën e tij zbriti në ferrin e luftës dhe urrejtjes dhe u ngjit përsëri me këngë për dritën. Ai është Poeti me rroba të rrudhura, që endej rrugëve me shikimin në horizonte dhe shpirtin në të kaluarën. Në çdo tingull të Dylan-it ndiejmë frymën e Whitman-it, shprehjen e Kerouac-ut, por mbi të gjitha – ndiejmë veten. Sepse ai nuk këndon për veten – ai këndon për ne. Përfundim – Kënga që s’ka fund Bob Dylan na mësoi se fjalët nuk janë vetëm tinguj, por janë armë, urë, dhe lutje. Ai na mësoi të dëgjojmë erën, të ndiejmë kohën që ndryshon, dhe të mos kemi frikë të pyesim: “Sa rrugë duhet të ecë një njeri para se të quhet njeri?” Dhe përgjigjja është ende aty... Pergatiti:Liliana Pere.

Ivanka Trump. ✨ Revista Prestige | Editorial Ekskluzive ✨️“Ivanka Trump: Kur një Grua ndërton Udhë në Manhattan... dhe Magji në Sazan” Në botën moderne, ku fati përzihet me përkushtimin, ku emrat e mëdhenj nuk mjaftojnë pa vepra të mëdha, dhe ku gratë kërkojnë jo vetëm të dëgjohen, por të ndikojnë — Ivanka Trump shfaqet si një ndër figurat më të rralla të këtij mozaiku global. Ajo sapo ka fituar të drejtën për të zhvilluar një resort luksoz në ishullin Sazan në Shqipëri, një nga projektet më ambicioze të dekadës në rajon — dhe kjo nuk është rastësi. Një rreze drite mbi Shqipërinë nga Ivanka Trump Ivanka Trump, vajza e ish-presidentit amerikan Donald Trump, ka ndarë me 8.5 milion ndjekësit e saj në Instagram një pasqyrë të bukurisë shqiptare, përmes imazheve mahnitëse nga ishulli i Sazanit dhe Zvërneci. Me një fjalë të vetme – Albania – shoqëruar me një zemër, ajo ngriti në një tjetër nivel promovimin e vendit tonë në rrjetet sociale, duke i dhënë një jehonë të rrallë turizmit shqiptar. Ky veprim nuk ishte rastësor. Jared Kushner, bashkëshorti i saj dhe dhëndri i Trump, tashmë ka marrë statusin e investitorit strategjik në Shqipëri që nga janari 2025. Ai pritet të ndërtojë një resort luksoz me vlerë 1.4 miliardë dollarë në ishullin e Sazanit, në bashkëpunim me autoritetet shqiptare. Kjo do të jetë një ndër investimet më të mëdha të huaja në sektorin e turizmit shqiptar. Ky zhvillim përbën një moment kthese për vendin tonë. Shqipëria futet fuqishëm në hartën ndërkombëtare të destinacioneve ekskluzive, duke tërhequr vëmendjen jo vetëm të turistëve, por edhe të investitorëve dhe mediave botërore. Ky është imazhi që duam të transmetojmë: një vend i pasur me natyrë të paprekur, me trashëgimi kulturore dhe me potencial të jashtëzakonshëm për zhvillim. Shqipëria ka hyrë në një epokë të re të afirmimit ndërkombëtar. Le ta nxisim këtë energji pozitive dhe ta shndërrojmë vendin tonë në një perlë të vërtetë të Mesdheut! Ky investim vjen jo nga një ndërmarrëse e zakonshme, por nga një grua që ka përjetuar të gjitha fazat e suksesit: edukim elitar, pasarela ndërkombëtare, drejtim korporatash, rol diplomatik në Shtëpinë e Bardhë, dhe tashmë — arkitekte e një destinacioni të ri të Mesdheut: Sazani shqiptar. 👩‍🎓 Edukimi që ndërtoi strukturën e suksesit Ivanka nuk u rrit vetëm nën dritat e Manhattanit, por edhe nën një disiplinë që vinte nga dy botë të ndryshme: babai amerikan, i përqendruar në ndërtim dhe biznes, dhe nëna çeke — Ivana Trump, një grua e elegancës së ftohtë lindore, që e mësoi vajzën të ishte “zonjë dhe stratege njëkohësisht”. ✨️Ajo studioi në Chapin School, vijoi në Choate Rosemary Hall — institucione të përzgjedhura për elitën akademike, përpara se të transferohej në Georgetown University, dhe të përfundonte më pas në Wharton School –✨️ Universiteti i Pensilvanisë, ku mori diplomën në ekonomi cum laude. Një formim që u pasqyrua në çdo hap të saj profesional. ✨️Karriera e saj nisi si modele — për Versace, Mugler, në kopertina si Seventeen — por shumë shpejt ajo hodhi hapin nga estetika në strukturë:  ✨️Executive Vice President në Trump Organization, ku drejtoi projekte kolosale si transformimi i Old Post Office në Washington dhe resorti Doral në Miami. Pati edhe një markë të sajën në modë: veshje, këpucë, aksesorë — që e ndërpreu për shkak të konfliktit me detyrat e saj në administratë. Por suksesi i saj nuk ishte vetëm në shitje: ishte në ndikim, dhe në një zë të ri për gratë. 📚 Librat që bëjnë jehonë përtej luksit Ivanka ka botuar dy libra që flasin për rrugën e saj: The Trump Card (2009), ku përshkruan fillimet dhe sfidat, ku shkruan: “Nëse do të të marrin seriozisht, duhet të jesh më e përgatitur se çdo burrë në dhomë.” Women Who Work (2017), një thirrje për gratë që të mos ndihen faj për ambicien e tyre:  “Ne nuk punojmë vetëm për rrogë. Ne punojmë për vetën tonë, për familjen, për kuptimin e jetës.” Këta libra nuk janë vetëm rrëfime, por dokumente të mendimit të një gruaje që beson në fuqinë e vetëformimit. 🏛️ Roli në Shtëpinë e Bardhë: diplomaci, ekonomi, mbështetje për gra ✨️Nga viti 2017 deri në vitin 2021, Ivanka ishte këshilltare zyrtare në Shtëpinë e Bardhë, ku punoi për: përmirësimin e kredive tatimore për familjet nxitjen e grave në punësim luftën kundër trafikimit të qenieve njerëzore dhe mbështetjen për edukimin profesional për gratë në vendet në zhvillim Këto përpjekje e bënë atë një figurinë të fuqishme në diplomacinë e butë globale, që sot po materializohet edhe në Shqipëri.  ✨️Sazan: diplomaci përmes natyrës dhe luksit Sot, Ivanka dhe bashkëshorti i saj Jared Kushner po përfundojnë një projekt miliard-dollarësh në ishullin Sazan (1,400 ha). Ky resort përfshin: hotele me vila luksoze nga Aman Group restorantet e famshme Carbone nga Major Food Group strukturë arkitektonike të integruar me natyrën: vila të mbërthyera në tokë, “kuti xhami” që reflektojnë peizazhin Kjo është më shumë se turizëm. Është diplomaci kulturore. Sazan bëhet simbol i transformimit shqiptar: nga bunker në butik luksoz, nga sekret ushtarak në simbol të hapjes ndaj botës.  ✨️Një Shqipëri që flet ndryshe Ky projekt nuk sjell vetëm turistë, por edhe një vëmendje të re ndërkombëtare për Shqipërinë. Diplomacia nuk zhvillohet më vetëm në ambasada — ajo ndodh përmes arkitekturës, përmes shijes, përmes eksperiencës që vendet i ofrojnë elitës globale. ✨️Ivanka Trump, me këtë projekt, i jep Shqipërisë një ftesë: të mos mbetet më thjesht “e bukura që askush nuk e njeh”, por një aktore e re, e përzgjedhur, në hartën e Mesdheut.  ✨️✨️Revista Prestige: Kur një emër ndërton një epokë të re Për ne në Revista Prestige, Ivanka Trump nuk është vetëm një sipërmarrëse apo figurë publike.  Ajo është një reflektim i gruas moderne: elegante, e përgatitur, e vendosur, dhe me një ndjeshmëri të hollë për ndikimin që lë pas. Ajo ndërton me vepra, jo vetëm me fjalë. Dhe Shqipëria, me projektin e Sazanit, nuk fiton vetëm një resort — fiton një aleate të heshtur në hartën kulturore dhe diplomatike botërore.  Një grua. Një ishull. Një vizion për Shqipërinë që kërkon të mos jetë më margjinë, por destinacion. Përgatiti: Liliana Pere.

Me shumë rëndesi për të gjitha Universitetet.Një nga referimet më te rëndesishme te Akademikut Z Civici, Se bashku me Prof Angjelin e shquar, bashkekohore me cilësi e nivel. “Universiteti i së nesërmes fillon sot: Shqipëria përballë sfidës së arsimit 4.0 – Teknologjia dhe IA në zemër të reformës, sipas akad. Adrian Civici – Prestige sjell thelbin e këtij transformimi” Modeli Universiteti 4.0, i prezantuar nga akad. Akademik Adrian Civici në ligjëratën e tij në Komisionin e përhershëm të Ekonomisë, më 17 qershor 2025, ne Akademine e Shkencave. Disa sqarime për lehtësim kuptimi për të gjithe lexuesit. (Mund te më korrigjoni i mirpres me shkrim Adrian Civici jam referuar fjales tuaj te publikuar në Akdeminë e Shkencave Është një koncept që mishëron transformimin e thellë të universiteteve nën ndikimin e teknologjisë dhe inteligjencës artificiale (IA). Më poshtë po të paraqes një shpjegim të zgjeruar e të qartë të temës dhe të gjithë pikave që Civici trajtoi në mënyrë sistematike: ❖ Çfarë është modeli i Universitetit 4.0? Universiteti 4.0 është një paradigmë e re arsimore që lidhet me revolucionin e katërt industrial (i njohur si Industria 4.0), ku teknologjia, inteligjenca artificiale, robotika, big data dhe automatizimi transformojnë jo vetëm industrinë, por edhe mënyrën sesi funksionojnë institucionet e arsimit të lartë. Ky model sfidon format tradicionale të universiteteve dhe synon të krijojë një institucion që është: i përshtatshëm dhe personalizues në ofrimin e njohurive, i automatizuar në shumë prej proceseve të mësimdhënies dhe menaxhimit, i lidhur ngushtë me kërkimin shkencor dhe inovacionin, i hapur ndaj bashkëpunimeve ndërdisiplinore dhe ndërkombëtare, dhe që përmbush nevojat e ekonomisë së dijes dhe shoqërisë digjitale. ❖ Katër revolucione të universiteteve sipas Civicit: 1. Universiteti 1.0 – Universiteti klasik: i fokusuar në mësimdhënie dhe transmetim të dijes. Model elitar, me rol më shumë teorik. 2. Universiteti 2.0 – Fillimi i rolit të universiteteve në kërkim shkencor dhe në funksion të zhvillimit ekonomik dhe social. 3. Universiteti 3.0 – Universiteti modern: i lidhur me tregun e punës, i përqendruar në inovacion, në formimin profesional, në partneritete me sektorin privat. 4. Universiteti 4.0 – Universiteti i së ardhmes: i dixhitalizuar, i globalizuar, inteligjent, me IA, big data, simulime, realitet të shtuar dhe laboratorë ❖ Katër forcat e mëdha që po ndryshojnë botën sipas Civicit: 1. Stimulimi i teknologjive të reja teknologji që transformojnë mësimdhënien (platforma digjitale, mësim në distancë, softuer inteligjent, IA etj.). 2. Përballimi dhe përfitimi nga efektet e globalizimit – arsimi nuk është më i kufizuar në hapësirë gjeografike. Studentët dhe universitetet janë pjesë e një tregu global të dijes. 3. Formimi i kapitalit social cilësor, përgatitja e qytetarëve të informuar, të ndërgjegjshëm dhe të aftë për të përballuar sfidat moderne. 4. Përmirësimi i mirëqeverisjes – transparencë, menaxhim me inteligjencë artificiale, vendimmarrje me bazë të dhënash, efikasitet në menaxhimin universitar. ❖ Roli i Teknologjisë dhe Inteligjencës Artificiale (IA) në arsimin universitar: Adrian Civici theksoi se teknologjia dhe IA po ndryshojnë rrënjësisht mënyrën sesi universitetet funksionojnë. Ja disa nga pikat kryesore: 1. Mësim i personalizuar IA mund të analizojë nevojat, stilin dhe ritmin e të nxënit të çdo studenti dhe të përshtasë përmbajtjen sipas individit. Kjo do të thotë që nuk ka më një mësim standard për të gjithë, por një përvojë të personalizuar që rrit efektivitetin e të nxënit. 2. Asistentë digjitalë dhe tutorë virtualë Softuerë të bazuar në IA ndihmojnë studentët në mënyrë të vazhdueshme – për të mësuar, për të kërkuar literaturë, për të strukturuar projekte apo për të përgatitur provime. 3. Simulime dhe realitet i shtuar (AR/VR) Universiteti 4.0 përdor simulime, laboratorë virtualë dhe realitet të shtuar për trajnime praktike. Mjekësia, inxhinieria, arkitektura – të gjitha përfitojnë nga kjo teknologji. 4. Big Data në administratë dhe kërkime Universitetet përdorin analiza të mëdha të të dhënave për të përmirësuar menaxhimin, për të parashikuar tendencat e tregut të punës dhe për të udhëhequr orientimin profesional të studentëve. 5. Mësim në distancë dhe fleksibilitet Mësimi online është tashmë i integruar. Universitetet 4.0 janë të hapura në kohë reale dhe globale, me programe hibride dhe diploma ndërkombëtare. 6. Etika dhe sfidat e IA në edukim Civici ngriti edhe çështjen e etikës, të privatësisë së të dhënave, dhe të ndikimit të IA mbi marrëdhënien student-mësues. Këto janë sfida që kërkojnë rregullim institucional dhe ligjor. ❖ Konkluzionet dhe kritikat për realitetin shqiptar Adrian Civici bëri një analizë të situatës aktuale në Shqipëri: Universitetet shqiptare janë ende kryesisht në modelin 2.0 ose 3.0, me pak elemente të teknologjisë së re. Mungojnë politikat shtetërore të orientuara drejt transformimit teknologjik. Nuk ka infrastruktura të mjaftueshme digjitale. Nuk ka përgatitje të stafit akademik për të përvetësuar teknologjinë moderne dhe IA. Kërkimi shkencor është i dobët dhe bashkëpunimi ndërkombëtar i kufizuar. Ai theksoi se reformimi i universiteteve shqiptare është i domosdoshëm, me përqasje të reja për: investime në teknologji, trajnime për mësuesit e profesorët, përfshirjen e sektorit privat në arsim, lidhjen më të ngushtë të universiteteve me ekonominë dhe shoqërinë. ❖ Spirala e katërfishtë Ky është një model që Civici përmendi si strukturë bashkëpunimi mes katër aktorëve kyç: 1. Universitetet 2. Industria/ekonomia 3. Qeveria/shteti 4. Shoqëria civile/publiku Vetëm përmes këtij bashkëpunimi mund të ndërtohen universitete funksionale 4.0, që nuk janë thjesht ambiente për diploma, por qendra zhvillimi, dijeje dhe transformimi social. Akad. Adrian Civici bëri thirrje për veprim të shpejtë dhe konkret, duke theksuar se e ardhmja e vendit kalon përmes një sistemi universitar të përparuar teknologjikisht, i cili nuk ndjek vetëm modelet e huaja, por i përshtat ato sipas nevojave të shoqërisë shqiptare. “Universiteti 4.0 dhe e ardhmja e dijes në Shqipëri – nga fjalimi vizionar i akad. Adrian Civici” 🇦🇱 REKOMANDIME PËR SHQIPËRINË: DREJT UNIVERSITETEVE 4.0 1. Politika kombëtare dhe vizion strategjik Hartimi dhe miratimi i një Strategjie Kombëtare për Arsimin e Lartë 4.0, me afate konkrete për digjitalizimin dhe personalizimin e të nxënit. Themelimi i një Agjencie për Transformimin Dixhital të Arsimit të Lartë, e ngjashme me modelet në Estoni ose Finlandë. Përfshirja e "Universitetit 4.0" si objektiv i reformave të integrimit europian, në kapitujt e arsimit dhe inovacionit. 2. Formimi i stafit akademik dhe pedagogjik Trajnim gjithëpërfshirës i pedagogëve për përdorimin e: Inteligjencës artificiale në mësimdhënie (p.sh. tutorë virtualë, vlerësim adaptiv), Platformave VR/AR për simulime praktike dhe ambientet e mësimit të integruar. Krijimi i certifikimeve profesionale për "Pedagogji Digjitale" dhe "Mësim i Personalizuar". Bashkëpunim me qendra evropiane (p.sh. Politecnico di Milano, KU Leuven) për master-trajnime pedagogjike të avancuara. 3. Infrastrukturë teknologjike dhe laboratorike Investim në: Laboratorë VR/AR për fakultetet e Mjekësisë, Inxhinierisë, Arkitekturës dhe Arteve. Platforma LMS me AI të integruar (si Moodle + plugin IA, Blackboard Ultra, etj.). Hapsira hibride të mësimit (klasa fleksibël, biblioteka interaktive). Furnizim me pajisje AR/VR si HoloLens, Oculus Quest 3 dhe tabletë për përdorim të integruar. 4. Curriculum i personalizuar dhe fleksibël Kalimi në një strukturë modularizimi të diplomave: Mikroçertifikata, Diplomat e ndërthurura (double degree), Mësim i ndërdisiplinuar i ndihmuar nga AI. Integrimi i kompetencave digjitale dhe ndërmjetësuese (soft skills) që nga viti i parë. Nxitja e projekteve të nxëna përmes problemit (Problem Based Learning) me ndihmën e teknologjive 3D dhe simulimeve. 5. Partneritete me sektorin privat dhe ndërkombëtar Bashkëpunime strategjike me: Kompani teknologjike (Microsoft, Google, Meta, Amazon) për licenca, trajnim dhe laboratorë. Universitete dhe rrjete të inovacionit evropian, për integrim në projekte Horizon Europe dhe Erasmus+. Inkurajimi i krijimit të spin-off-eve akademike dhe qendrave të inovacionit brenda universiteteve. 6. Rregullore, akreditim dhe vlerësim Rishikimi i kritereve të akreditimit për të përfshirë indikatorë të digjitalizimit, fleksibilitetit dhe inovacionit. Hartimi i rregulloreve të përdorimit të IA-së në provime, plagjiaturë dhe asistentë virtualë. Mbështetje ligjore për diploma hibride dhe mësim ndërkombëtar online. 7. Financim dhe përfshirje sociale Skema të reja financimi për: Universitetet që realizojnë kalimin drejt modelit 4.0, Bursat për studentë që ndjekin kurse VR/AR/AI ose mikrokredite. Krijimi i fondeve konkurruese për mësimdigjital dhe kërkime të avancuara. Mbështetje për studentët me aftësi të kufizuara që përfitojnë më shumë nga mjediset AR/VR. Përfundim Shqipëria nuk ka luksin të presë. Modelet 4.0 janë tashmë në zbatim në rajon dhe BE. Kalimi drejt këtij modeli do të përmirësojë cilësinë e arsimit, do të ndërkombëtarizojë universitetet tona dhe do të përgatisë të rinjtë për tregun global. Një artikull editorial për publikim i zberthyer në median e Revistës Prestige, Përgatiti: Liliana Pere.

Revista Prestige ka pergatitur: një shkrim shumë interesant, lexojeni të dashur miq! për yllin ✨️George Clooney ✨️✨️ “Madhështia e një njeriu nuk qëndron në sa pasuri ka, por në aftësinë dhe integritetin për të ndihmuar të tjerët.” — Nelson Mandela Në një botë ku fjala “Hollywood” shpesh lidhet me glamur, egoizëm, para dhe harresë të rrënjëve, një histori doli në sipërfaqe që i mahniti të gjithë: historia e një njeriu që zgjodhi të mos harrojë. ✨️✨️✨️✨️ Në vitin 2013, George Clooney bëri një nga veprimet më bujare në historinë e showbiz-it. Në heshtje dhe pa bujë mediatike, ai organizoi një darkë në shtëpinë e tij në Los Anxhelos, ku mblodhi 14 nga miqtë e tij më të afërt – njerëzit që kishin qenë aty për të shumë kohë përpara se bota ta njihte si një ikonë kinemaje. Kur të ftuarit arritën, ✨️✨️✨️secili prej tyre gjeti përpara një ✨️valixhe luksoze të markës Tumi. Nuk ishte thjesht një dhuratë për stilin – brenda saj ndodheshin 1 milion dollarë në para të gatshme. Clooney i kishte marrë paratë✨️✨️✨️ personalisht nga një kasafortë, i kishte transportuar me një furgon lulesh për të mos tërhequr vëmendje, dhe – për të siguruar që asnjë prej tyre të mos shqetësohej për pasojat fiskale – kishte paguar paraprakisht të gjitha taksat. Ai u tha atyre thjesht: ✨️✨️✨️“Nuk do të isha këtu ku jam sot, nëse ju nuk do të kishit qenë pranë meje atëherë kur nuk isha askush.” Ky nuk ishte një akt rasti. Ishte thelbi i karakterit të një njeriu që e njeh vlerën e miqësisë, të mirënjohjes dhe të së shkuarës. ✨️Kush është George Clooney? Nga Kentucky në ikonën globale të kinemasë George Timothy Clooney lindi më 6 maj 1961, në Lexington, Kentucky, në një familje me rrënjë të thella në median dhe shërbimin publik. Babai i tij, Nick Clooney, ishte një prezantues televiziv dhe gazetar i respektuar, ndërsa nëna e tij, Nina Bruce, një ish-mbretëreshë bukurie. Kjo përzierje mes intelektit, kamerës dhe hijeshisë ndikoi në formimin e një karakteri që do të shkëlqente përtej kornizës klasike të një aktori. George u rrit në një mjedis ku etika e punës dhe ndershmëria ishin vlera themelore. Në rininë e tij provoi të ndjekë gjurmët e sportit – luajti baseball dhe basketboll – dhe për një kohë të shkurtër, studioi gazetari. Por pas disa përpjekjesh të dështuara në fusha të ndryshme, ai vendosi t’i jepte një shans aktrimit. Fillimi ishte i vështirë. Jetoi në kushte modeste, flinte në divanë miqsh, dhe merrte role të vogla, shpesh pa shumë ndikim. Por këmbëngulja e tij, karizma natyrale dhe inteligjenca emocionale bënë që të vinte momenti i kthesës: seriali i famshëm ER (Emergency Room) në vitet '90, ku roli i Dr. Doug Ross e shndërroi në një yll të vërtetë. Pas këtij suksesi, karriera e Clooney-t mori hov të pandalshëm në kinema. 🌟Ai u bë një nga emrat më të dashur dhe më të respektuar në botën e filmit, duke u shquar jo vetëm për pamjen, por edhe për zgjedhjet e mençura artistike dhe aftësinë për të dhënë thellësi psikologjike në çdo rol. Karriera dhe çmimet George Clooney është një nga të paktët artistë që ka fituar Oscar si aktor dytësor (Syriana, 2005) dhe si producent i filmit më të mirë (Argo, 2013). Ai ka marrë edhe tre Golden Globe, shumë nominime të tjera, dhe vlerësime për filma si: Michael Clayton Up in the Air The Descendants Good Night, and Good Luck Ocean’s Eleven (dhe vazhdimet e tij) Clooney ka shkëlqyer si aktor, regjisor, skenarist dhe producent, duke krijuar një portofol të jashtëzakonshëm artistik që e vendos ndër më të mëdhenjtë e kinemasë moderne. Aktivist dhe bamirës Por George Clooney është shumë më tepër sesa një figurë e kinemasë. Ai është një avokat i zëshëm për të drejtat e njeriut, një aktivist politik, dhe një bamirës i përkushtuar. 🌟Ai ka ngritur zërin për krizat humanitare në Darfur, ka kontribuar në ndihmat për Haitin, për krizën e refugjatëve në Siri dhe vende të tjera, dhe ka bashkëthemeluar 🌟🌟Fondacionin Clooney për Drejtësi, së bashku me bashkëshorten e tij, avokaten ndërkombëtare të të drejtave të njeriut, Amal Alamuddin Clooney. 🌟🌟Çifti Clooney është përfshirë në dhjetëra projekte të ndihmës për arsimimin, drejtësinë dhe sigurinë e komuniteteve të pambrojtura në botë. Familja dhe jeta personale 🌟🌟Në vitin 2014, George u martua me Amal Alamuddin, me origjinë libaneze, një nga juristet më të njohura në fushën e të drejtave ndërkombëtare. Çifti janë prindër të binjakëve Alexander dhe Ella, lindur në vitin 2017. George ka deklaruar shpesh se Amal dhe fëmijët janë arritja më e madhe e jetës së tij – një familje që e ka bërë të ndjejë për herë të parë “atë që është më e bukura e botës, përtej skenës dhe kamerave”. Historia e Clooney-t nuk është vetëm për filma, pasuri apo famë. Është historia e një djali nga Kentucky që nuk harroi kurrë kush e ndihmoi, që nuk u ngjit mbi shpatullat e të tjerëve pa kthyer mbrapsht mirënjohjen. Në industrinë ku gjithçka është kalimtare, George Clooney mbetet një qëndresë e vlerave të qëndrueshme, një aktor brilant, një burrë me klas, dhe mbi të gjitha, një njeri me zemër të rrallë “Të jesh i pasur në shpirt do të thotë të kesh fuqinë për të falur, për të dhuruar, për të dashur pa kushte.” — Leo Buscaglia ✅ Mirënjohja nuk skadon kurrë. Clooney u kthye pas në kohë dhe zgjodhi të shpërblente ata që kishin qëndruar pranë tij kur nuk kishte asgjë – miqtë që i hapën derën, i dhanë një vend për të fjetur, që e mbështetën kur ishte ende “askushi”. > Ai tregoi se nuk ka sukses të vërtetë pa vlera njerëzore. ✅ Suksesi i ndarë është më i bukur se ai i vetëm. Clooney e ndau pasurinë e tij jo nga teprica, por nga dëshira për të treguar: "Unë nuk harroj. Ju ishit pjesë e këtij rrugëtimi, dhe ky është edhe suksesi juaj.” ✅ Të jesh i madh, do të thotë të jesh njeri. Në një botë ku shpesh fama shoqërohet me arrogancë, Clooney zgjodhi thjeshtësinë. Ai nuk bleu vila për të treguar madhështi – ai dha para, me dorë, miqve të tij, me përulësi. Ky gjest ishte më shumë se një dhuratë. Ishte një mesazh i heshtur që bërtet me forcë: 🌟🌟“Nëse ke arritur lart, mos harro ata që të ndihmuan të ngjitesh. Sepse vlera e një njeriu nuk matet me sa merr, por me sa jep.”🌟🌟 Në thelb, George Clooney deshi të tregonte se mirënjohja është një formë dashurie – dhe ai e kishte ruajtur me kujdes në zemrën e tij. Pergatiti:Liliana Pere.

Magjia e Dua Lipës ndez qiellin e Milanos – Një natë Qershori e paharruar. Ishte një natë e ngrohtë qershori, kur Milano u mbush me një ndjesi pritjeje të ëmbël, një energji që ndihej në ajër – sepse ajo po vinte. Dua Lipa, ylli botëror me rrënjë shqiptare, ishte gati të ngjitej në skenën e festivalit prestigjioz I-Days 2025, në zemër të Italisë. Mbi 70 mijë njerëz u mblodhën nën qiellin e hapur për ta parë, për ta dëgjuar, për të qenë pjesë e një nate që premtonte të ishte më shumë se thjesht një koncert. Dhe ajo, si gjithmonë, nuk i zhgënjeu. E sapo doli në skenë, ndodhi diçka më shumë se performancë. Ndodhi një lidhje e drejtpërdrejtë me publikun. Nuk kishte barriera. Dua zbriti shpesh nga skena, duke u përzier me njerëzit, duke dhënë përqafime, duke bërë selfie, duke buzëqeshur sinqerisht – sikur të ishte vetë spektatore në festivalin e saj. Shfaqja zgjati pak më shumë se një orë e gjysmë, por çdo minutë ishte i mbushur me jetë. Koreografitë ishin të kuruara deri në detaj, ndërrimet e kostumeve elegante, efekti i skenografisë dhe fishekzjarrët ndriçonin natën si shpërthime emocionesh. Por në zemër të gjithçkaje ishte ajo – me zërin e saj, me sharmin dhe stilin unik që e bën të pazëvendësueshme në skenën ndërkombëtare. Dua këndoi hitet që të gjithë i dinin përmendësh, por surpriza më e bukur për publikun italian ishte kur ajo interpretoi plot dashuri një nga këngët më të dashura të ikonës së Italisë, Raffaella Carrà – “A far l’amore comincia tu”. Ishte një moment i ëmbël, një nderim elegant që u prit me brohoritje dhe duartrokitje pa fund. Ajo solli në Milano një kombinim të rrallë: madhështi në skenë dhe përulësi në zemër. Artistja që sundon klasifikimet botërore u tregua edhe njëherë e afërt, e ndjeshme, e sinqertë – siç dinë të jenë vetëm ata që nuk kanë harruar se nga vijnë. Në këtë qershor të vitit 2025, Dua Lipa bëri më shumë sesa të këndonte. Ajo krijoi një kujtim. Një natë që nuk do të harrohet. Një ndjesi që s’do të zbehet. Një dëshmi e gjallë se arti, kur buron nga zemra, ka fuqinë të bashkojë botë të tëra. Nëse dëshiron, mund ta përshtat për botim në "Revista Prestige", ta shoqëroj me foto ose ndonjë paragraf përfundimtar që flet për ndikimin e saj në botën shqiptare. Mjafton të më thuash. ✨ Magjia e një nate vere – Dua Lipa ndez Milano në Qershorin 2025 ✨ Në një skenë që pulsonte jetë, dritë dhe emocione – Dua Lipa u shfaq si një frymë arti e gjallë, e veshur me krahë bore që hapeshin mbi një det njerëzish. Në festivalin I-Days Milano 2025, ajo nuk dha vetëm një koncert – krijoi një ëndërr kolektive. 💫 Mbi 70 mijë zemra rrihnin njësoj. 💃 Një balet koreografish, ndërrimesh të magjishme veshjesh, fishekzjarrësh dhe tingujsh. 🎤 Një vajzë me origjinë shqiptare, që sot sundon skenat botërore, zbriti në mes të publikut, me përqafime, buzëqeshje e selfie të sinqerta. Në një moment të paharruar, ajo këndoi “A far l’amore comincia tu” – duke bërë që Italia t’i dorëzohej plotësisht. Diva dhe vajza modeste. Arti dhe përulësia. Miliona sytë e kthyer kah një skenë që u bë histori. Dua Lipa në Qershorin e artë të vitit 2025 – një shfaqje që nuk harrohet. Përgatiti:Liliana Pere.

#RevistaPrestige #Personality #Writer #inspiration #IsmailKadare “Kujtimi i të mëdhenjve është detyrë e shpirtit dhe nder i popujve.” – At Gjergj Fishta Revista Prestige sot, me përulje dhe nderim të thellë, kujton Ismail Kadarenë – shkrimtarin që bëri fjalën shqipe të përjetshme dhe frymëzoi breza të tërë me dritën e letërsisë së tij. "Ca rreze të forta ranë mbi xham, e ne për ty, seç ndjejmë mall... Je këtu me ne– shkrimtar i madh,i rralle shumë i rrallë". Më 1 korrik, me ndjenjë të thellë dhe përulje të bardhë, kujtojmë Ismail Kadarenë, gjeniun e letrave shqipe, njeriun që i dha shpirt gjuhës, dinjitet historisë, frymë mitit dhe zemër heshtjes. Ai është jo thjesht një autor – por një epokë letrare, një tempull i gjallë i gjuhës shqipe, një vetëdije kombëtare që shkëlqen përtej kohës e kufijve. Kadareja u ngjit në majat më të larta të mendimit dhe artit pa e lënë kurrë rrënjën shqiptare, pa e harruar kurrë fjalën që vjen nga guri, nga balada, nga kënga e popullit të tij. Lindi më 28 janar 1936 në Gjirokastër, në një qytet që vetë duket sikur është shkruar me gërma të vjetra. Aty ku historia përshkon rrugicat, Kadare nisi të shihte botën jo siç është, por siç mund të rrëfehet. U arsimua në Tiranë dhe më pas në Institutin Gorki në Moskë, duke u njohur me letërsinë botërore, por gjithmonë mbeti besnik i tingullit të shqipes. Ai u bë zëri që nuk heshti kurrë, edhe kur heshtja imponohej, zëri që foli për ne, kur ne nuk mund të flisnim. Veprat e tij u përkthyen në mbi 45 gjuhë të botës, dhe u botuan në më shumë se 80 vende, duke e bërë atë shkrimtarin shqiptar më të njohur ndërkombëtarisht. Ai u vlerësua me çmime të mëdha letrare si "Prix Mondial Cino Del Duca" (Francë), "Man Booker International Prize", "Prince of Asturias Award", dhe u pranua si anëtar në Akademinë Franceze të Shkencave Morale dhe Politike, ndërsa çdo vit përmendej mes kandidatëve të denjë për Çmimin Nobel në Letërsi. Në “Gjenerali i ushtrisë së vdekur”, Kadare vendosi përballë një gjeneral italian dhe tokën shqiptare të mbushur me kocka kujtese – një përballje e thellë e jetës me absurditetin. Në “Kronikë në gur”, ai i dha Gjirokastrës fytyrën e një qyteti që sheh, dëgjon, ndjen dhe shkruan – një fëmijëri e kthyer në letërsi. Në “Prilli i thyer”, ai ndal frymën përpara një baladë të përgjakur ku nderi dhe fati nuk falin – por flasin përmes brezave. Në “Pallati i ëndrrave”, Kadare guxoi të shkruante një metaforë për shtypjen dhe diktaturën, një roman që i përket gjithë njerëzimit. Në “Ura me tri harqe”, lidhja mes epokave, shpirtit dhe traditës gjen formë në një ndërtim që përmban historinë tonë kolektive. Në “Koncert në fund të dimrit”, ai kompozoi heshtjen politike të një kombi të izoluar, dhe jehonën e saj përtej kohës. Dhe në “Dosja H.”, me erudicion të rrallë, vuri në skenë përplasjen mes miteve të lashta dhe sytë e dy studiuesve që përpiqen të kuptojnë shpirtin ballkanik. Kadare na la mbi 50 vepra letrare, përfshirë romane, ese, poezi, drama, dhe reflektime, të cilat sot janë përkthyer në gjuhët më të mëdha të botës, të botuara nga shtëpi botuese prestigjioze si Gallimard, Fayard, Fischer, Canongate, Harvill Secker, Mondadori, e shumë të tjera. Vepra e tij është pjesë e programeve akademike në universitete në Francë, SHBA, Itali, Gjermani, Spanjë, dhe Shqipëri. Na la një gjuhë të pasuruar me peshë artistike dhe mendim filozofik, një letërsi ku realja përzihet me simbolin, ku e kaluara rron në të tashmen, ku e pathëna vishet me metaforë. Na mësoi të besojmë se kombi që ka letërsi të madhe, është komb i madh. Na tregoi se letërsia është kujtesa më e saktë që mbetet kur historia gabon, dhe se gjuha është atdheu më i thellë i shpirtit. Ai vetë tha: “Kur një komb shkruan letërsi, ai ekziston.” Dhe ti, Kadare, i dhe kombit tënd përmasën e pavdekësisë. Ti mbetesh… Numërohemi përmes fjalës tënde. Lexohemi përmes veprës tënde. Në ty, u bë kombi letërsi, dhe letërsia – Shqipëri. Nderimet e Ismail Kadaresë – Nderimet e një Kombi ndaj Gjeniut të Vet Ismail Kadare, shkrimtari më i madh i letërsisë shqipe moderne, u nderua gjatë jetës së tij me dhjetëra çmime, tituj dhe përfaqësime të larta që nuk i takojnë vetëm një individi, por gjithë një kombi. Ai e shndërroi fjalën shqipe në pasaportë kulturore ndërkombëtare dhe bota i dha për këtë nderimet më të larta. Disa nga vlerësimet më të rëndësishme që mori janë: – Prix Mondial Cino Del Duca (Francë, 2005) – çmimi më i lartë për krijimtarinë me vlerë humaniste. – Man Booker International Prize (Fitues i parë, 2005) – vlerësim për veprën e jetës, mes autorëve më të mëdhenj të botës. – Prince of Asturias Award for Literature (Spanjë, 2009) – një ndër nderimet më të mëdha letrare në Evropë. – Anëtar nderi i Akademisë Franceze të Shkencave Morale dhe Politike – i vetmi shqiptar me këtë status. – Dekorata e Legjionit të Nderit – Officier de la Légion d'Honneur (Francë) – titulli më i lartë civil në Francë. – Urdhri i Skënderbeut dhe Nderi i Kombit – nga shteti shqiptar. – Çmimi Ndërkombëtar për Letërsinë Mesdhetare (2003) – Çmimi Letërsia Ndërkombëtare në Frankfurt – Përmendje e vazhdueshme si kandidat për Çmimin Nobel në Letërsi, për më shumë se 30 vjet. 📚 Veprat e tij janë përfshirë në katalogët e shtëpive më të njohura botuese si Gallimard, Fayard, Canongate, Harvill Secker, Mondadori, Suhrkamp, dhe janë përkthyer në mbi 45 gjuhë, të lexuara nga miliona njerëz në mbarë globin. “Letërsia është mënyra më e lartë për të ekzistuar.” Dhe bota e nderoi, sepse ai e bëri Shqipërinë të ekzistojë me krenari në hartën e letërsisë botërore. Ismail Kadare i la Shqipërisë një trashëgimi që nuk matet me numra, por me dritë – një tempull të fjalës, një gjuhë të rilindur në dinjitet, një komb të shkruar për t’u kuptuar nga bota. Ai e ngriti letërsinë shqiptare në atë lartësi ku kombet bëhen të mëdhenj jo nga sipërfaqja, por nga thellësia. Në një kohë kur frika sundonte mendimin, Kadare shkroi me guxim, sepse, siç thotë Camus, “Liria është e drejtë e shpirtit që nuk pranon të heshtë.” Ai s’e zgjodhi letrën – letra e zgjodhi atë, dhe përmes tij gjuha shqipe gjeti formën e vet më të lartë. Siç thotë Heidegger, “Gjuha është shtëpia e qenies” – dhe Kadare ndërtoi një shtëpi për ne, ku mund të banojmë me dinjitet dhe vetëdije. Ai ktheu historinë në rrëfim, mitin në urtësi, dhe plagën në art. Vepra e tij është një pasuri shpirtërore ku brezat do të mësojnë jo vetëm të shkruajnë më bukur, por të mendojnë më thellë dhe të ndiejnë më lirë. Kadare e bëri kujtesën shqiptare të paharrueshme. Ai na mësoi se kultura nuk është një luks, por një mbijetese dinjitoze. Në çdo fjali të tij, është një komb që flet për veten. Ai nuk na la vetëm libra, por një identitet të formësuar, një epikë moderne, një shqipe të përjetshme që nuk ka më nevojë të justifikohet, por vetëm të lexohet me nderim. Trashëgimia e Kadaresë është triumfi i mendimit të lirë në një gjuhë që deshi të shndriste, dhe falë tij – ia doli. Përgatiti:Liliana Pere.