"Madonna e Bruges” e Michelangelos – Një himn i heshtur i dashurisë hyjnor
Kryeveper e artistit te madh frymezon.
"Madonna e Bruges” e Michelangelos – Një himn i heshtur i dashurisë hyjnore dhe madhështisë së Rilindjes.
Mes kryeveprave që kanë sfiduar shekujt dhe kanë mbetur simbole të pavdekshme të artit botëror, një vend të veçantë zë “Madonna e Bruges”, skulptura në mermer e realizuar nga gjeniu italian Michelangelo Buonarroti midis viteve 1503–1505. E vendosur sot në Kishën e Zojës së Bekuar (Onze Lieve Vrouwekerk) në qytetin Bruges të Belgjikës, kjo vepër 128 centimetra e lartë konsiderohet një nga paraqitjet më të rafinuara dhe më njerëzore të Virgjëreshës Mari me Krishtin Fëmijë.
Në dallim nga paraqitjet tradicionale të kohës, ku Maria shfaqej duke përqafuar me butësi foshnjën Jezus dhe duke e vështruar me dashuri amnore, Michelangelo zgjodhi një qasje krejtësisht të re. Jezusi paraqitet në këmbë, pothuajse i pavarur, sikur po përgatitet të largohet nga nëna e tij për të përmbushur misionin hyjnor. Dora e majtë e Marisë e prek lehtë, pa e mbajtur fort, ndërsa vetë ajo nuk e shikon djalin, por ul sytë në një reflektim të thellë dhe meditues. Në atë heshtje të skalitur në mermer, artisti duket se paralajmëron fatin që e pret Krishtin dhe dhimbjen që do të përjetojë nëna e tij.
Kompozimi i veprës pasqyron stilin karakteristik piramidal të Rilindjes së Lartë, një formë artistike e përdorur gjerësisht edhe nga Leonardo da Vinci në fundin e shekullit XV. Harmonia e figurave, qetësia shpirtërore dhe eleganca e linjave krijojnë një ekuilibër të përsosur mes bukurisë tokësore dhe simbolikës fetare.
“Madonna e Bruges” ka ngjashmëri të dukshme me një tjetër kryevepër të Michelangelos, “Pietà”, e përfunduar pak vite më parë. Rrobat e rrjedhshme të Marisë, palosjet e hollësishme të mermerit dhe fytyra e saj e zgjatur ovale mbartin të njëjtën ndjeshmëri artistike që e bëri “Pietà”-n një nga veprat më të admiruara në historinë e artit.
Historia e kësaj skulpture është po aq e jashtëzakonshme sa vetë bukuria e saj. Ajo ka meritën historike të jetë vepra e parë skulpturore e Michelangelos që u largua nga Italia gjatë jetës së artistit. Në vitin 1504, skulptura u ble nga vëllezërit Giovanni dhe Alessandro Moscheroni (Mouscron) për 100 dukatë. Tregtarët e pasur të tekstileve nga Bruges e sollën veprën në qytetin e tyre, i cili në atë kohë ishte një nga qendrat më të rëndësishme tregtare të Evropës.
Megjithatë, rrugëtimi i saj nuk ishte i qetë. Në vitin 1794, gjatë Luftërave Revolucionare Franceze, revolucionarët francezë pushtuan Holandën Austriake dhe urdhëruan që kjo skulpturë, së bashku me vepra të tjera të çmuara arti, të dërgohej në Paris. Vetëm pas humbjes përfundimtare të Napoleon Bonapartit në Betejën e Waterloo-s më 1815, ajo u kthye sërish në Bruges.
Një tjetër aventurë dramatike ndodhi gjatë Luftës së Dytë Botërore. Në vitin 1944, ushtarët gjermanë në tërheqje e kontrabanduan skulpturën drejt Gjermanisë, të mbështjellë me dyshekë brenda një kamioni të Kryqit të Kuq. Një vit më vonë, vepra u zbulua në një minierë kripe në Altaussee të Austrisë dhe u rikthye sërish në Belgjikë. Kjo histori u bë e njohur për publikun e gjerë edhe përmes filmit “The Monuments Men” (2014).
Sot, pas më shumë se pesë shekujsh, “Madonna e Bruges” vazhdon të mahnisë vizitorët me qetësinë e saj madhështore. Në fytyrën e Marisë, Michelangelo ka skalitur jo vetëm bukurinë ideale të Rilindjes, por edhe mençurinë, përkushtimin dhe dhimbjen e heshtur të një nëne. Është një vepër ku mermeri humbet fortësinë e tij dhe shndërrohet në emocion të pastër, duke dëshmuar edhe një herë pse Michelangelo mbetet një nga artistët më të mëdhenj që ka njohur njerëzimi.
Pergatiti; Rrevista Prestige
