Search this site
Results found for empty search
- FOTO/ Homazh mes lotësh i Kate Middleton për vjehrrën e ndjerë, Princeshë Diana
FOTO/ Homazh mes lotĂ«sh i Kate Middleton pĂ«r vjehrrĂ«n e ndjerĂ«, PrinceshĂ« Diana 11 NĂ«ntor 12:58 Kate Middleton i bĂ«ri njĂ« nderim delikat PrinceshĂ«s Diana dy herĂ« nĂ« paraqitjen e saj tĂ« parĂ« zyrtare pas pĂ«rfundimit tĂ« kimioterapisĂ«. Pas nderimit tĂ« princeshĂ«s sĂ« ndjerĂ« tĂ« Uellsit â e cila vdiq nĂ« moshĂ«n 36 vjeçare mĂ« 31 gusht 1997 â mĂ« 9 nĂ«ntor nĂ« Festivalin e KujtesĂ«s nĂ« Royal Albert Hall, Princesha Kate e bĂ«ri kĂ«tĂ« pĂ«rsĂ«ri tĂ« dielĂ«n mĂ« 10 nĂ«ntor, DitĂ«n e PĂ«rkujtimit pĂ«r BritanikĂ«t, nĂ« monumentin e luftĂ«s Cenotafi nĂ« LondĂ«r. PĂ«r paraqitjen e saj atje ajo zgjodhi njĂ« fustan tĂ« zi tĂ« stilit ushtarak Catherine Walker me njĂ« hark prej kadifeje, shpatulla tĂ« theksuara dhe tre lulĂ«kuqe tradicionale tĂ« fiksuara nĂ« xhaketĂ«. NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ« prekĂ«se ajo nderoi tre vĂ«llezĂ«rit e stĂ«rgjyshes, tĂ« cilĂ«t humbĂ«n jetĂ«n nĂ« LuftĂ«n e ParĂ« BotĂ«rore. MĂ« 9 nĂ«ntor, Princesha e Uellsit veshi njĂ« palĂ« vathĂ« me perla Collingwood qĂ« dikur i pĂ«rkisnin nĂ«nĂ«s sĂ« burrit tĂ« saj. Kate Middleton nuk i fshehu emocionet e saj gjatĂ« Festivalit tĂ« KujtesĂ«s, angazhimi i saj i parĂ« i madh me familjen mbretĂ«rore pas pĂ«rfundimit tĂ« kimioterapisĂ«. Ajo gjithashtu risolli unazĂ«n e fejesĂ«s me safir dhe diamant qĂ« dikur i pĂ«rkiste DianĂ«s, tĂ« cilĂ«n Kate e ka mbajtur me ndĂ«rprerje gjatĂ« gjithĂ« vitit 2024. MĂ« 10 nĂ«ntor, Kate e nderoi edhe njĂ« herĂ« DianĂ«n, e veshur me njĂ« pamje tĂ« zezĂ« stilisti Catherine Walker & Co, njĂ« shtĂ«pi mode qĂ« ishte shpesh e preferuar nga princesha e BritanisĂ«. Dizajnerja e preferuar e DianĂ«s ishte gjithashtu shoqja e saj, modelet e sĂ« cilĂ«s ajo i veshi qĂ« nga fillimi i jetĂ«s sĂ« saj mbretĂ«rore duke pĂ«rfshirĂ« turneun e saj nĂ« Australi me Princin Charles dhe Princin William nĂ« 1983 deri nĂ« fundin shumĂ« tĂ« shkurtĂ«r tĂ« jetĂ«s sĂ« saj nĂ« 1997./vizionplus.tv Posted Under:Anash Bota Gossip Showbiz Tagged:Homazhe Kate Middelton moes lotesh princesh diana Nga e njĂ«jta kategori Kishte planifikuar sulm terrorist, arrestohet adoleshenti nĂ« GjermanimĂ« shumĂ«... Nations League/ Silvinjo me dhimbje koke, tre mungesa tĂ« konfirmuara, njĂ« tjetĂ«r nĂ« dyshimmĂ« shumĂ«... Vritet turistja amerikane nĂ« Hungari, policia i gjen trupin nĂ« njĂ« valixhe nĂ« pyllmĂ« shumĂ«... U kapĂ«n me lĂ«ndĂ« narkotike, njĂ« i arrestuar dhe tre tĂ« proceduar nĂ« LezhĂ«mĂ« shumĂ«... Leave a Reply Your email address will not be published. Required fields are marked * Email * Website Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
- E konfirmojnë mjekët! Ja lidhja e artritit me ndryshimin e motit
E konfirmojnĂ« mjekĂ«t! Ja lidhja e artritit me ndryshimin e motit NjĂ« studim i Universitetit tĂ« Manchesterit ka konfirmuar se njerĂ«zit qĂ« vuajnĂ« nga probleme shĂ«ndetĂ«sore afatgjatĂ«, siç Ă«shtĂ« artriti, ndiejnĂ« mĂ« shumĂ« dhimbje gjatĂ« ditĂ«ve me shi dhe lagĂ«shti. NjĂ« gjĂ« e tillĂ« Ă«shtĂ« pretenduar prej shumĂ« kohĂ«sh nga njerĂ«zit qĂ« vuajnĂ« nga kĂ«to sĂ«mundje. NĂ« ShqipĂ«ri, rĂ«ndom gjen njerĂ«z tĂ« prekur nga reumatizma apo artriti qĂ« kur i kaplon dhimbja, e dinĂ« shumĂ« mirĂ« kur do tĂ« ndryshojĂ« moti. Dhimbja pĂ«r ta, Ă«shtĂ« njĂ« sinjal paralajmĂ«rues dhe kur temperaturat ndryshojnĂ« ajo bĂ«het mĂ« e madhe. ĂfarĂ« ĂshtĂ« Artriti? Artriti Ă«shtĂ« njĂ« term qĂ« grupon mĂ« shumĂ« se 100 sĂ«mundje dhe çrregullime tĂ« ndryshme autoimunitare qĂ« shkaktojnĂ« dhimbje, ngurtĂ«sim dhe enjtje tĂ« kyçeve dhe nyjeve. SĂ«mundjet autoimunitare zakonisht kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me njĂ« sistem imunitar qĂ« sulmon organizmin. NjĂ« sulm i tillĂ« kryhet nga rruazat e bardha tĂ« gjakut qĂ« nĂ« vend se tĂ« sulmojnĂ« bakteret dhe infeksionet, godasin indet e shĂ«ndetshme rreth kyçeve Format mĂ« tĂ« pĂ«rhapura tĂ« artriti janĂ«: osteoartriti, reumatizma dhe fibromialgjia. Secila prej sĂ«mundjeve nĂ« fjalĂ« ka shenja dhe simptoma karakteristike por qĂ« nĂ« disa raste ndĂ«rthuren me njĂ«ra tjetrĂ«n. PĂ«rveç simptomave tĂ« dukshme qĂ« prekin kyçet, kĂ«to sĂ«mundje si artriti apo reumatizma manifestohen edhe me simptoma tĂ« tjera. Dhimbjet Dhe Moti Studiuesit nĂ« Universitetin e Manchesterit analizuan tĂ« dhĂ«nat e plot 2,500 personave tĂ« sĂ«murĂ« nga artriti, fibromialgjia, migrena etj. Ata pretendonin se dhimbjet ishin mĂ« tĂ« kĂ«qija nĂ« ditĂ« me lagĂ«shti. Shumica ishin tĂ« bindur se falĂ« dhimbjes ata mund tĂ« parashikonin edhe motin. Studimet mbi kĂ«to pretendime dhe ndikimin e motit tek dhimbja kanĂ« qenĂ« tĂ« kufizuara. EkspertĂ«t regjistruan nivelin ditor tĂ« dhimbjes pĂ«r secilin pjesĂ«marrĂ«s pĂ«r deri nĂ« 15 muaj. Kur moti ishte i lagĂ«sht dhe me erĂ«, shanset e pĂ«rkeqĂ«simit tĂ« dhimbjes ishin 20 % mĂ« tĂ« larta. Kur moti ishte i ftohtĂ« dhe me lagĂ«shti, dhimbjet pĂ«rkeqĂ«soheshin mĂ« tej. EkspertĂ«t thanĂ« se nĂ«se shkencĂ«tarĂ«t zbulojnĂ« lidhjen e lagĂ«shtisĂ« me dhimbjen, ata do tâi hapin rrugĂ«n trajtimeve tĂ« reja mĂ« efikase kundĂ«r sĂ«mundjeve. Etiketa: artritit mjekĂ«t
- Shqipëria, 66 vjet anëtare në UNESCO
ShqipĂ«ria, 66 vjet anĂ«tare nĂ« UNESCO MĂ« 16 tetor 1958 ShqipĂ«ria u bĂ« pjesĂ« e organizatĂ«s sĂ« UNESCO-s. Me 194 vende anĂ«tare UNESCO-ja mbron 1223 pasuri botĂ«rore tĂ« paçmueshme, dĂ«shmi e jetĂ«s dhe aktivitetit njerĂ«zor ndĂ«r shekuj. Organizata e Kombeve tĂ« Bashkuara pĂ«r Arsimin, ShkencĂ«n dhe KulturĂ«n (UNESCO) synon tĂ« inkurajojĂ« identifikimin, mbrojtjen dhe ruajtjen e trashĂ«gimisĂ« kulturore dhe natyrore nĂ« mbarĂ« botĂ«n. Konventa e vitit 1972 pĂ«r Mbrojtjen e TrashĂ«gimisĂ« Kulturore dhe Natyrore BotĂ«rore vlerĂ«soi se disa vende nĂ« TokĂ« janĂ« me âvlerĂ« tĂ« jashtĂ«zakonshme universaleâ dhe duhet tĂ« jenĂ« pjesĂ« e trashĂ«gimisĂ« sĂ« pĂ«rbashkĂ«t tĂ« njerĂ«zimit. Ajo qĂ« e bĂ«n konceptin e TrashĂ«gimisĂ« BotĂ«rore tĂ« jashtĂ«zakonshme Ă«shtĂ« zbatimi i tij universal. PasuritĂ« e mbrojtura nga UNESCO u pĂ«rkasin tĂ« gjithĂ« popujve tĂ« botĂ«s, pavarĂ«sisht nga territori nĂ« tĂ« cilin ndodhen. NĂ« listĂ«n e trashĂ«gimisĂ« botĂ«rore tĂ« kĂ«saj organizate bĂ«jnĂ« pjesĂ« 9 pasuri materiale e shpirtĂ«rore shqiptare, qĂ« nĂ« ansambĂ«l pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« sharmin e kulturĂ«s dhe tĂ« natyrĂ«s shqiptare. NĂ« mesin e pasurive shqiptare tĂ« regjistruara nĂ« kujtesĂ«n botĂ«rore bĂ«jnĂ« pjesĂ«: Butrinti, pĂ«r peizazhin e larmishĂ«m dhe artefaktet e kulturĂ«s greko-romake; qyteti i njĂ« mbi njĂ« dritareve, Berati, pĂ«r hir tĂ« vlerave arkitekturore; qyteti i gurtĂ« i GjirokastrĂ«s. KĂ«to janĂ« qendra historike tĂ« trashĂ«gimisĂ« sĂ« pĂ«rbotshme tĂ« UNESCO-s, ku figurojnĂ« gjithashtu edhe Liqeni i Ohrit si dhe Pyjet e Lashta tĂ« Ahut (Rrajca dhe Lumi i Gashit). NĂ« listĂ«n e trashĂ«gimisĂ« botĂ«rore janĂ« tĂ« pĂ«rfshira gjithashtu edhe isopolifonia shqiptare, xhubleta, Kodiku i Purpurt i Beratit dhe transhumanca, siç njihet ndryshe tradita e shtegtimit tĂ« bagĂ«tive./atsh
- Pesë faktorët kryesorë për shëndetin e zemrës!
Pesë faktorët kryesorë për shëndetin e zemrës! konica Një zemër e shëndetshme është themeli për një trup që funksionon siç duhet. Ekspertët theksojnë pesë faktorë kyç që ndikojnë drejtpërdrejt në shëndetin e zemrës dhe që duhet të mbahen nën kontroll për të parandaluar probleme të mundshme kardiovaskulare. Presioni i gjakut Një nivel i shëndetshëm i presionit të gjakut është esencial për funksionimin e duhur të trupit. Niveli ideal i presionit të gjakut është 120/80, dhe është e rëndësishme që të mbahet brenda këtij intervali. Presioni shumë i lartë ose shumë i ulët mund të shkaktojë probleme shëndetësore. Indeksi i masës trupore (IMT) Pesha dhe indeksi i masës trupore janë të lidhura ngushtë me shëndetin e zemrës. Mbipesha dhe yndyra e tepërt mund të shkaktojnë stres mbi zemrën dhe sistemin kardiovaskular. Një IMT më i lartë se 25 konsiderohet një rrezik për shëndetin e zemrës. Sasia e sheqerit në gjak Sheqeri i lartë në gjak mund të dëmtojë enët e gjakut dhe nervat, duke çuar në komplikacione si diabeti dhe probleme të tjera serioze kardiovaskulare. Mbajtja e niveleve të sheqerit në gjak brenda normës është e rëndësishme për parandalimin e sëmundjeve të zemrës. Sasia e kolesterolit Kolesteroli i lartë është një tjetër faktor që mund të ndikojë negativisht në shëndetin e zemrës. Kolesteroli i ngritur shkakton grumbullimin e depozitave në enët e gjakut, duke çuar në ngushtimin e tyre, i cili mund të shkaktojë sulme në zemër dhe goditje në tru. Numri i orëve të gjumit Një gjumë i mjaftueshëm është kyç për shëndetin e zemrës. Një i rritur duhet të flejë tetë orë çdo natë. Mungesa e gjumit mund të ndikojë negativisht në sistemin kardiovaskular dhe mund të çojë në zhvillimin e problemeve të zemrës. Kontrolli i këtyre pesë faktorëve është i rëndësishëm për të ruajtur një zemër të shëndetshme dhe për të parandaluar sëmundjet kardiovaskulare. Të gjithë këto aspekte duhet të mbahen nën kontroll për të siguruar një jetë më të gjatë dhe më të shëndetshme.
- Lëvizja e qershorit dhe dënimi me vdekje në mungesë i Fan Nolit!
LĂ«vizja e qershorit dhe dĂ«nimi me vdekje nĂ« mungesĂ« i Fan Nolit! ShqipĂ«ria po bĂ«n pĂ«rpjekje pĂ«r kthimin e eshtrave tĂ« Fan Nolit nĂ« ShqipĂ«ri. Kryeministri Edi Rama iu pĂ«rgjigj interesit tĂ« shqiptarĂ«ve qĂ« jetojnĂ« nĂ« AmerikĂ«, mbi procesin e kthimit tĂ« eshtrave tĂ« Fan Nolit nĂ« atdhe. NĂ« takimin e zhvilluar ditĂ«n e shtunĂ« nĂ« Nju-Jork, Rama theksoi se Fan Noli Ă«shtĂ« Ati i gjithĂ« komunitetit shqiptaroamerikan, themeluesi i kishĂ«s autoqefale etj. dhe nuk Ă«shtĂ« e lehtĂ« pĂ«r tâi kthyer eshtrat nĂ« ShqipĂ«ri. âNe jemi nĂ« disa pĂ«rpjekje pĂ«r disa nga figurat kryesore tĂ« tonat qĂ« i kanĂ« eshtrat jashtĂ« atdheut, por janĂ« ca figura qĂ« besoj se edhe vendet qĂ« i kanĂ« duan tâi mbajnĂ« edhe pĂ«r pjesĂ«n e tyre. Nuk Ă«shtĂ« e lehtĂ«, por ne do tĂ« vazhdojmĂ« tĂ« pĂ«rpiqemiâ, tha Rama. Theofan Stilian Noli i njohur si Fan Noli, ka qenĂ« dramaturg, klerik ortodhoks, politikan, diplomat, njeri i letrave dhe muzikant. Si njeri i letrave, Noli ka shkruar dhe ka pĂ«rkthyer tekste tĂ« shumĂ«llojshme nga zhanre tĂ« ndryshme, si dhe ka kontribuar nĂ« publicistikĂ«n e kohĂ«s si drejtues, redaktor dhe shkrues nĂ«pĂ«r disa tĂ« pĂ«rkohshmeve. Nisi duke pĂ«rkthyer dramaturgji, mĂ« pas pĂ«rktheu Samiun, tekste fetare ortodokse dhe vepra madhore tĂ« letĂ«rsisĂ« botĂ«rore nga Shekspiri, Khajami dhe Cervantesi. Fan Noli u lind mĂ« 6 janar 1882 me emrin Theofanes Stylianos Mavromatis nĂ« fshatin shqipfolĂ«s Ăbriktepe, nĂ« TrakinĂ« Lindore, asokohe vilajeti i EdrenesĂ«. Si disa fshatra tĂ« tjerĂ« tĂ« asaj krahine tĂ« banuar me shqiptarĂ«, Qyteza kishte ruajtur me kohĂ« gjuhĂ«n, doket dhe traditat e tĂ« parĂ«ve. Noli e konsideronte fisin e vet me prejardhje nga Qyteza e KolonjĂ«s. I ati, Stilian Gjergj Noli, ishte psallt nĂ« kishĂ«n ortodokse tĂ« fshatit; e Ă«ma, Marie Gollaqi, ishte shtĂ«piake. Theofani ishte i dyti ndĂ«r trembĂ«dhjetĂ« fĂ«mijĂ«, shtatĂ« prej tĂ« cilĂ«ve vdiqĂ«n nĂ« foshnjĂ«ri. Familja rronte me tokat qĂ« kishte nĂ« pronĂ«si. Sa qe i mitur, Noli hoqi sĂ«mundje tĂ« rĂ«nda, prandaj shkollĂ«n e nisi me vonesĂ«. Nga i ati trashĂ«goi dashurinĂ« pĂ«r muzikĂ«n kishtare si dhe pĂ«r adhurimin e heronjve, veçanĂ«risht kultin e Napoleonit. NĂ« fshatin e lindjes kreu shkollimin fillor greqisht pĂ«r gjashtĂ« vjet, mĂ« tej prindĂ«rit e dĂ«rguan nĂ« gjimnazin grek tĂ« EdrenesĂ«, ku qĂ«ndroi katĂ«r vjet. MĂ« 1900 vendosi tĂ« shkonte nĂ« Greqi, por nĂ« Stamboll u sĂ«mur, qĂ«ndroi atje pĂ«r tâu kuruar e pastaj punoi pĂ«r ca kohĂ« nĂ« njĂ« Ă«mbĂ«ltore. Vitin tjetĂ«r u nis pĂ«r nĂ« AthinĂ« dhe tĂ« njohurit e tij i gjetĂ«n vend si nĂ«punĂ«s nĂ« njĂ« shoqĂ«ri belge, e cila kishte koncesionin e tramvajeve me kuaj nĂ« qytet. U regjistrua nĂ« Fakultetin e FilozofisĂ« nĂ« kryeqytetin grek. MĂ« tej, meqĂ« kishte prirje pĂ«r aktor, punoi si kopist, sufler e aktor me njĂ« trupĂ« teatri me tĂ« cilĂ«n u end nĂ«pĂ«r Greqi pĂ«r gati dy vjet. GjatĂ« endjeve me trupĂ«n shkroi dramĂ«n âTo ksipnimaâ (âZgjimiâ), e cila u luajt nga trupa nĂ« Pirgos tĂ« Peloponezit. AtĂ« periudhĂ« nisi tĂ« shkruante skeletin e dramĂ«s âIsraelitĂ« dhe filistinĂ«â. NĂ« fillim tĂ« 1903 shkoi nĂ« Egjipt, ku gjeti punĂ« si mĂ«sues lĂ«vizĂ«s greqishteje dhe po atĂ« vit pĂ«rktheu nĂ« greqisht traktatin e Sami FrashĂ«rit, âShqipĂ«ria çâka qenĂ«, çâĂ«shtĂ« e çâdo tĂ« bĂ«hetâ. Po atje filloi tĂ« bjerĂ« nĂ« kontakt me veprimtarĂ«t e Rilindjes KombĂ«tare nĂ« koloninĂ« shqiptare tĂ« Egjiptit, ndĂ«r tĂ« cilĂ«t Thanas Tashko dhe Jani Vruho e ndihmuan tĂ« botohej pĂ«rkthimi; gjithashtu, e lidhĂ«n me Spiro Dinen, Nikolla Naçon, Shahin KolonjĂ«n e Kristo Luarasin. QĂ«ndroi nĂ« Shibin el Kom dhe El Faiyum, pĂ«rpos mĂ«simit tĂ« greqishtes qe edhe kĂ«ngĂ«tar i koreve kishtare. Me Tashkon dhe Vruhon gatiti botimin e sĂ« pĂ«rkohshmes âShkopiâ, qĂ« botohej nĂ« Kairo. Pas tre vjetĂ«sh qĂ«ndrimi nĂ« Egjipt, nĂ« prill 1906 u nis pĂ«r nĂ« Shtetet e Bashkuara, duke kaluar nga Napoli, dhe mbĂ«rriti nĂ« Nju Jork mĂ« 10 maj. Pasi ndenji nĂ« Buffalo, ku punoi nĂ« njĂ« fabrikĂ« tĂ« sharrĂ«s pĂ«r tre muaj, Noli shkoi nĂ« Boston. NĂ« gushtin e po atij viti gjeti punĂ« nĂ« Filadelfia, por e la pasi Sotir Peci i ofroi tĂ« bĂ«hej zv/redaktor i sĂ« pĂ«rkohshmes âKombiâ. POLITIKA Me zgjedhjet e mbajtura mĂ« 5 prill 1921 zgjidhet deputet i KolonisĂ« sĂ« AmerikĂ«s nĂ« legjislaturĂ«n e dytĂ« (21 prill 1921 â 30 shtator 1923). Ai shĂ«rbeu si ministĂ«r i JashtĂ«m nĂ« qeverinĂ« e Xhaferr Ypit, vetĂ«m pĂ«r pak kohĂ« pĂ«rpara se tĂ« dorĂ«hiqej. Noli ishte kryetar i PartisĂ« Popullore, e majta e asaj kohe, kundrejt PartisĂ« PĂ«rparimtare. PĂ«rkrah Luigj Gurakuqit dhe Stavro Vinjaut Ă«shtĂ« ndĂ«r oratorĂ«t mĂ« shpotitĂ«s tĂ« foltores parlamentare. MĂ« 21 nĂ«ntor 1923, u shugurua peshkop i Korçës dhe mitropolit i DurrĂ«sit nĂ« DurrĂ«s, ndĂ«rsa mĂ« 27 dhjetor 1923 u zgjodh deputet i Korçës. GjatĂ« LĂ«vizjes sĂ« qershorit 1924 Noli nuk ishte pĂ«r pĂ«rmbysjen me forcĂ« qĂ« ndodhi; ai u vendos nĂ« krye tĂ« saj vetĂ«m si kĂ«rkesĂ« e krahut tĂ« tĂ« rinjve, qĂ« shihnin tek ai njĂ« njeri me formim perĂ«ndimor e amerikan. Qeveria e ligjshme, e rikthyer me âFitoren e Legalitetitâ mĂ« 24 dhjetor, e dĂ«noi Nolin me vdekje nĂ« mungesĂ«. Programi i tij me njĂ«zet pika pĂ«r modernizimin dhe demokratizimin e ShqipĂ«risĂ«, ndĂ«r tĂ« cilat edhe reforma agrare, ishte tejet i nxituar e idealist pĂ«r njĂ« vend tĂ« prapambetur dhe pa tradita parlamentare. MĂ« vonĂ« Noli i shkroi arsyet e dĂ«shtimit tĂ« tij nĂ« njĂ« letĂ«r qĂ« ia drejtonte njĂ« mikut tĂ« tij anglez âDuke kĂ«mbĂ«ngulur tek reformat agrare, zgjova zemĂ«rimin e aristokracisĂ« çifligare; duke mos i zbatuar reformat, humba mbĂ«shtetjen e masave fshatareâ. Ardhja e njĂ« delegacioni sovjetik me nĂ« krye Arkady Krakovetsky shqetĂ«soi kancelaritĂ« perĂ«ndimore deri nĂ« atĂ« pikĂ«, sa tĂ« mbĂ«shtesnin ardhjen e Zogut me anĂ« tĂ« 106-112 oficerĂ«ve tĂ« ish-UshtrisĂ« Perandorake Ruse. Sipas KĂ«lcyrĂ«s nĂ« memuaristikĂ«n e tij, vĂ«rente se lidhjet me Bashkimin Sovjetik ishin munduar ngaherĂ« tâi sendĂ«rtonin, por ishte pikĂ«risht kjo lĂ«vizje qĂ« duhej tĂ« soste. MĂRGIMI Pasi zbarkuan nĂ« Bari me ftesĂ« tĂ« Duçes, u zhvendos nĂ« VjenĂ« ku selia e Kominternit e ndihmoi pĂ«r tĂ« organizuar KonarenĂ«. NĂ« nĂ«ntor 1927 vizitoi RusinĂ« si delegat i Ballkanit nĂ« Kongresin âMiqtĂ« e Bashkimit Sovjetikâ me rastin e dhjetĂ«vjetorit tĂ« Revolucionit tĂ« tetorit, dhe mĂ« 1930, pasi mori njĂ« vizĂ« gjashtĂ«mujore, u kthye nĂ« Shtetet e Bashkuara. Me kthimin e tij nĂ« Boston, Noli themeloi tĂ« pĂ«rjavshmen âRepublikaâ, vetĂ« emri i sĂ« cilĂ«s i bĂ«nte sfidĂ« tĂ« hapur Ahmet Zogut, i cili mĂ« 1 shtator 1928 u vetĂ«shpall Zogu I, Mbreti i ShqiptarĂ«ve. âRepublikaâ u botua edhe si opozitĂ« ndaj âDiellitâ, tashmĂ« nĂ«n drejtimin e Faik KonicĂ«s, i cili ishte pajtuar me mbretin Zog dhe ishte bĂ«rĂ« ministĂ«r i plotfuqishĂ«m i ShqipĂ«risĂ« nĂ« Uashington. Me mbarimin e afatit tĂ« vizĂ«s, gjashtĂ« muaj mĂ« vonĂ«, Noli u detyrua tĂ« kthehet nĂ« EvropĂ« dhe âRepublikaâ mbeti nĂ«n drejtimin e Anastas Tashkos, deri sa u mbyll mĂ« 1932. MĂ« 1932, me ndihmĂ«n e pasuesve tĂ« tij, mundi tĂ« kthehej nga Gjermania nĂ« Shtetet e Bashkuara, ku fitoi edhe lejen pĂ«r qĂ«ndrim tĂ« pĂ«rhershĂ«m. Noli u tĂ«rhoq nga jeta politike dhe nga ky moment iu kushtua pĂ«rsĂ«ri detyrave si drejtues i KishĂ«s Ortodokse Autoqefale Shqiptare. NĂ« dhjetor 1933 u sĂ«mur rĂ«ndĂ« dhe nuk ishte nĂ« gjendje tâi pĂ«rballonte shpenzimet e trajtimit mjekĂ«sor pĂ«r tĂ« cilin kishte aq shumĂ« nevojĂ«, deri sa mori si dhuratĂ« 3000 franga ari nga ShqipĂ«ria, me ndĂ«rhyrjen e Faik KonicĂ«s tek Ahmet Zogu. Ky gjest arriti pikĂ«risht qĂ«llimin pĂ«r tĂ« cilin ishte nisur: njĂ« farĂ« pajtimi midis Nolit dhe Zogut, si dhe njĂ« pĂ«rmirĂ«sim tĂ« marrĂ«dhĂ«nieve shpesh tĂ« acaruara tĂ« Nolit me Faik KonicĂ«n. NĂ« vitin 1935 Noli iu kthye njĂ«rit prej pasioneve tĂ« tij tĂ« hershme â muzikĂ«s â dhe nĂ« moshĂ«n pesĂ«dhjetetrevjeçare u regjistrua nĂ« Konservatorin e MuzikĂ«s tĂ« Nju England, nĂ« Boston, ku u diplomua mĂ« 1938. Dielli 11 gusht 1943: âLufta nĂ« ShqipĂ«ri nukĂ« pushoj kur shkelnĂ« italianĂ«t ShqipĂ«rinĂ« tĂ« Premten e ZezĂ«. Populli shqiptar nukĂ« dha armĂ«t atĂ« ditĂ« tĂ« zezĂ«; i fsheu a i hodhi mi sup dhe mori malet.â Po nĂ« kĂ«tĂ« datĂ« njoftohen emrat e komandantĂ«ve antifashistĂ«: âKapiten Hysni Lepenica, Myslim Peza, Dr. Safet Butka, Kolonel Bajraktari, Baba Mustafa, Kristo Peshtani dhe Karagjozi etj.â Noli nuk u mjaftua vetĂ«m me detyrat kishtare dhe filloi studimet pasuniversitare nĂ« Universitetin e Bostonit, ku mori doktoratĂ«n mĂ« 1945 me njĂ« disertacion pĂ«r SkĂ«nderbeun. NĂ« vitet e para pas LuftĂ«s sĂ« DytĂ« BotĂ«rore, Noli pati marrĂ«dhĂ«nie pak a shumĂ« tĂ« mira me regjimin e ri komunist nĂ« TiranĂ« dhe ushtroi ndikimin e vet pĂ«r ta bindur qeverinĂ« amerikane qĂ« ta njihte atĂ«. MĂ« 1953, nĂ« moshĂ«n shtatĂ«dhjetĂ« e njĂ« vjeç, Nolit iu dhurua shuma prej 20 000 dollarĂ«sh nga Federata Vatra, me tĂ« cilĂ«n bleu njĂ« shtĂ«pi, nĂ« Fort Lauderdale Florida, ku vdiq mĂ« 13 mars 1965. U varros nĂ« Forrest Hill Cemetery, tĂ« Bostonit. Kisha Autoqefale qĂ« kishte krijuar u bĂ« mĂ« vonĂ« Kryedioqeza ortodokse shqiptare nĂ« AmerikĂ« e KishĂ«s ortodokse nĂ« AmerikĂ«. INCIDENTI NĂ« Boston disa shqiptarĂ« ishin pjesĂ« e KishĂ«s Ortodokse Greke, e cila i kundĂ«rvihej me forcĂ« çështjes kombĂ«tare shqiptare. Kur njĂ« prift ortodoks refuzoi tâia kryente shĂ«rbesat e fundme tĂ« ndjerit Kristaq Dishnica, Noli me njĂ« grup shqiptarĂ«sh patriotĂ« krijuan KishĂ«n e pavarur (Autoqefale) Ortodokse Shqiptare. Noli, prifti i parĂ« i kishĂ«s sĂ« re, u shugurua prift mĂ« 8 mars 1908 nga kryepeshkopi Platon Rozhdestvensky i KishĂ«s Ruse nĂ« Shtetet e Bashkuara, nĂ« kushte jo fort tĂ« qarta. MĂ« pas, po atĂ« vit u regjistrua nĂ« Universitetin e Harvardit, duke e pĂ«rfunduar mĂ« 1912 Bachelor of Arts. Zuri vendin e Pecit si redaktor i âKombitâ, detyrĂ« qĂ« e kreu deri nĂ« janar tĂ« 1909. NjĂ« muaj mĂ« vonĂ«, nisi tĂ« botojĂ« e drejtojĂ« fletoren âDielliâ, zĂ«dhĂ«nĂ«se e bashkĂ«sisĂ« shqiptare tĂ« Bostonit. MĂ« 10 gusht 1911 udhĂ«toi drejt EvropĂ«s, ku ndenji katĂ«r muaj duke vizituar dhe mbajtur shĂ«rbesa fetare e takime patriotike ndĂ«r kolonitĂ« shqiptare tĂ« Kishinjovit, OdesĂ«s, Bukureshtit e Sofies. Pas shkrirjes sĂ« shoqatave tĂ« shqiptarĂ«ve tĂ« AmerikĂ«s, âDielliâ u bĂ« organi i shtypit i shoqĂ«risĂ« panshqiptare Vatra, bashkĂ«themelues i tĂ« cilĂ«s qe edhe Noli me KonicĂ«n. NĂ« pragun e LuftĂ«s Ballkanike, Noli shprehej me luajalizĂ«m kundrejt perandorisĂ« qĂ« tĂ« mund tĂ« bĂ«nte qĂ«ndresĂ« kundrejt armiqve. Me shpalljen e pavarĂ«sisĂ« e pĂ«rkrahu qeverinĂ« e Ismail Qemalit, mori pjesĂ« nĂ« Kongresin e Triestes, organizuar nga Konica nĂ« marsin e 1913. MĂ« 10 mars 1914 u ndodh nĂ« DurrĂ«s, ku e gjeti Lufta e ParĂ« BotĂ«rore; mĂ« 24 maj 1915 u kthye nĂ« AmerikĂ«. Nga 21 dhjetori 1915 deri mĂ« 6 korrik 1916, u bĂ« pĂ«rsĂ«ri kryeredaktor i âDiellitâ tĂ« Bostonit, tashmĂ« gazetĂ« e pĂ«rditshme. NĂ« korrik 1917 u bĂ« edhe njĂ« herĂ« kryetar i FederatĂ«s Vatra. NĂ« shtator tĂ« vitit 1918 Noli drejtoi organin The Adriatic Review (Revista e Adriatikut) gjashtĂ« muajt e parĂ« tĂ« saj, tĂ« cilĂ«n e botonte si shtojcĂ« âDielliâ i VatrĂ«s. MĂ« 24 mars 1918 u caktua administrator i KishĂ«s Ortodokse Shqiptare nĂ« Shtetet e Bashkuara dhe nĂ« fillim tĂ« korrikut tĂ« atij viti mori pjesĂ« nĂ« njĂ« konferencĂ« pĂ«r popujt e shtypur nĂ« Mount Vernon, Virxhinia, ku u takua me presidentin Udrou Uillson, pĂ«rkrahĂ«s i tĂ« drejtave tĂ« pakicave nĂ« EvropĂ«. MĂ« 27 korrik 1919 u emĂ«rua peshkop i KishĂ«s Ortodokse Shqiptare nĂ« AmerikĂ«, qĂ« tashmĂ« ishte dioqezĂ« e pavarur. NjĂ« vit mĂ« pas u zgjodh kryetar i delegacionit shqiptar nĂ« Lidhjen e Kombeve nĂ« GjenevĂ«, ku arriti ta anĂ«tarĂ«sonte ShqipĂ«rinĂ« mĂ« 17 dhjetor 1920. KONTRIBUTI Vepra e parĂ« e Nolit qe drama me tre-akte IsrailitĂ« dhe FilistinĂ«, e botuar nĂ« Boston 1907. Kjo dramĂ« qe shkruar qysh mĂ« 1902, bazuar nĂ« historinĂ« e Samsonit dhe DalilĂ«s nĂ« DhjatĂ«n e VjetĂ«r. Duke ndjerĂ« nevojĂ«n e besimtarĂ«ve pĂ«r tĂ« mbajtur meshĂ« nĂ« shqip, pĂ«rkthen ritualet dhe liturgjinĂ« ortodokse nĂ« dy vĂ«llime LibrĂ« e shĂ«rbesave tĂ« shĂ«nta tĂ« kishĂ«s orthodoxe, Boston 1909, dhe Libre Ă© te krĂ©mtevĂ© te medha te kishes ortodokse, Boston 1911. PĂ«rkthime qĂ« ai i çmonte si arritjet mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« tij. MĂ« 1921 doli vepra e tij madhĂ«shtore nĂ« prozĂ« âHistoria e SkĂ«nderbeut (Gjerq Kastriotit), mbretit tĂ« ShqipĂ«risĂ« 1412-1468â, Boston. NĂ« ShqipĂ«ri erdhi sĂ«rish nĂ« fillim tĂ« viteve â20. MĂ« 1947 botoi pĂ«rpunimin qĂ« i bĂ«ri George Castrioti Scanderbeg (1405- 1468), NeĂ« York 1947; qĂ« do i shĂ«rbente si temĂ« diplome nĂ« Universitetin e Bostonit. TjetĂ«r vepĂ«r e tij nĂ« anglisht âBethoveni dhe Revolucioni francezâ (Beethoven and the French revolution) nĂ« 117 faqe, e botuar nĂ« NeĂ« York 1947, pasqyronte figurat e mĂ«dha tĂ« historisĂ« (Jul Ăezari, Jezusi, SkĂ«nderbeu dhe Napoleon Bonaparte). VĂ«llimi me vjersha Albumi u botua mĂ« 1948. Brenda viteve 1961-1963 botoi dy vjershat e fundit origjinale dhe disa shqipĂ«rime vjershash tĂ« poetĂ«ve tĂ« njohur. Kontributi mĂ« i gjerĂ« i Nolit qe nĂ« fakt ai i stilistit, siç shihet ndĂ« pĂ«rkthimet e tij. BashkĂ« me Faik KonicĂ«n mund tĂ« vlerĂ«sohet si ndĂ«r stilistĂ«t mĂ« tĂ« mĂ«dhenj tĂ« dialektit ToskĂ«. Afria qĂ« kishte me gjuhĂ«t e huaja, greqishten, anglishten dhe frĂ«ngjishten e aftĂ«soi ta bĂ«nte shqipen nĂ« njĂ« gjuhĂ« tĂ« stĂ«rholluar dhe elegante, ndonĂ«se folklorike. Noli pĂ«rktheu mjaft autor amerikanĂ« dhe europianĂ« tĂ« shek. XIX, duke vĂ«nĂ« nĂ« punĂ« veshin muzikor, mundi tĂ« pasqyronte stilin dhe ngjyrat e ritmit tĂ« origjinalit. Noli ndĂ«rroi jetĂ« me 3 maj tĂ« vitit 1965 nĂ« Florida tĂ« AmerikĂ«s ndĂ«rkohĂ« qĂ« eshtrat e tij prehen nĂ« Boston. Sipas gazetari Ilir Ikonomi, Noli jetoi mĂ« pak se 4 vite nĂ« ShqipĂ«ri ndĂ«rsa nĂ« AmerikĂ« jetoi 44 vite. âNuk mendoj kĂ«shtu nĂ« kundĂ«rshtim me shumĂ« tĂ« tjerĂ«. Varri i Nolit Ă«shtĂ« madhĂ«shtor, Ă«shtĂ« pikĂ« pelegrinazhi pĂ«r shqiptarĂ«t e AmerikĂ«s. Pse shqiptarĂ«t nuk paskan tĂ« drejtĂ« ta kenĂ« Nolin atje? E dini qĂ« Noli jetoi nĂ« AmerikĂ« 44 vjet. NĂ« ShqipĂ«ri jetoi mĂ« pak se katĂ«r vite. Mua mĂ« duket se nuk ka arsye qĂ« ta lĂ«vizim nga vendi ku prehet. Ne na duhet pika e pelegrinazhit. Di qĂ« shumĂ« njerĂ«z qĂ« shkojnĂ« nĂ« Boston kanĂ« dĂ«shirĂ« tĂ« vizitojnĂ« varrin e Nolitâ, Ă«shtĂ« shprehur Ikonomi para njĂ« viti. VAZHDO TĂ LEXOSH MĂ TEPĂR PĂR TEMĂN
- KĂ«rcimtarja mĂ« e mirĂ« e flamenkos âmagjepsâ TiranĂ«n
KĂ«rcimtarja mĂ« e mirĂ« e flamenkos âmagjepsâ TiranĂ«n âBienvenido a flamencoâ ishte recitali i RocĂo Garridos, valltares nga Spanja e cila interpretoi mbrĂ«mĂ« nĂ« sallĂ«n e QendrĂ«s Kulturore tĂ« Katedrales Ortodokse, nĂ« TiranĂ«. Recitali i flamenkos erdhi nĂ« kuadĂ«r tĂ« JavĂ«s Kulturore Spanjolle. RocĂo Garridos Ă«shtĂ« fituese e çmimeve prestigjioze ndĂ«rkombĂ«tare si kĂ«rcimtarja mĂ« e mirĂ« e flamenkos. KĂ«rcimi i saj ka fuqinĂ« pĂ«r tĂ« sjellĂ« ndjeshmĂ«rinĂ« e kitarĂ«s nĂ« çdo lĂ«vizje, duke rritur emocionin e kĂ«ndimit dhe duke krijuar muzikĂ« me ritmin e trokitjes sĂ« kĂ«pucĂ«ve. Flamenco, me rrĂ«njĂ«t e tij tĂ« thella nĂ« kulturĂ«n spanjolle, Ă«shtĂ« njĂ« kombinim i mrekullueshĂ«m i muzikĂ«s, kĂ«rcimit dhe shprehjes emocionale, qĂ« pĂ«rfshin ritme tĂ« ndryshme dhe improvizim tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m. Emocionet e kĂ«saj forme arti tĂ« lashtĂ« qĂ« vazhdon tĂ« frymĂ«zojĂ« dhe magjepsĂ« njerĂ«zit nĂ« tĂ« gjithĂ« botĂ«n, pati mundĂ«sinĂ« tâi pĂ«rjetonte edhe publiku i kryeqytetit./atsh
- ĂshtĂ« e vĂ«shtirĂ« tâi mendosh tĂ« pikturuara motivet popullore dhe tematikat kombĂ«tare, pa emrin e piktorit Naxhi Bakalli.
ĂshtĂ« e vĂ«shtirĂ« tâi mendosh tĂ« pikturuara motivet popullore dhe tematikat kombĂ«tare, pa emrin e piktorit Naxhi Bakalli. Piktura e tij Ă«shtĂ« autentike. Sapo e sheh veprĂ«n e tij, menjĂ«herĂ« e shquan dhe e identifikon autorin e tyre. Naxhi Bakalli veprimtarinĂ« e vet artistike e ka krijuar duke i dhĂ«nĂ« kuptimin e âidentitetit vizualâ tĂ« artit shqiptar tĂ« dy dekadave tĂ« fundit. Ky artist, nĂ« artin figurativ krijon njĂ« botĂ« origjinale, duke arritur vlera estetike, pĂ«r tĂ« zĂ«nĂ« vend tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« pikturĂ«n bashkĂ«kohore shqiptare. Naxhi Bakalli. Bakalli Ă«shtĂ« piktor i jashtĂ«zakonshĂ«m, i pajisur me prirje dhe aftĂ«si teknike tĂ« mahnitshme, me shije tĂ« hollĂ«, me dell tĂ« ndjeshĂ«m dhe me fantazi tĂ« pashtershme. Ai pĂ«rthithi mençurisht ajkĂ«n e pĂ«rvojĂ«s kombĂ«tare e ndĂ«rkombĂ«tare dhe çau pĂ«rmes vĂ«shtirĂ«sish tĂ« shumta, duke u ngjitur pareshtur nĂ« majat mĂ« tĂ« larta tĂ« artit bashkĂ«kohor. Ai Ă«shtĂ« njĂ« artist i brumosur me vetĂ«dije e karakter kombĂ«tar dhe ka lĂ«vruar e krijuar me mjeshtri tĂ« rrallĂ« nĂ« tĂ« gjitha rrafshet e pikturĂ«s, ku ka arritur pika kulmore tĂ« virtuozitetit mjeshtĂ«ror. Dashuria pĂ«r artin e ka tĂ« lidhur me gjenezĂ«n e tij dhe piktori e tregon se kĂ«tĂ« dashuri e ka marrĂ« nga prindĂ«rit. Naxhi Bakalli lindi nĂ« TiranĂ« mĂ« 1937. NĂ« vitin 1957 u diplomua nĂ« Liceun Artistik âJordan Misja. Si nxĂ«nĂ«s i kĂ«saj shkolle shkĂ«lqeu,madje arriti qĂ« pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, nĂ« moshĂ«n shtatĂ«mbĂ«dhjetvjeçare tâi paraqitet publikut me veprat âAutoportretâ edhe âPortreti i motrĂ«sâ, nĂ« EkspozitĂ«n KombĂ«tare tĂ« Arteve Figurative, nĂ« vitin 1955. Me sukses e kryen Liceun Artistik me 1957. MĂ« 1961 fiton konkursin pĂ«r tâu pranuar nĂ« Institutin e LartĂ« tĂ« Arteve (sot Akademia e Arteve), ku diplomon pĂ«r pikturĂ« murale. Po nĂ« kĂ«te vit emĂ«rohet profesor i pikturĂ«s, vizatimit edhe arteve tĂ« aplikuara nĂ« Liceun Artistik âJordan Misjaâ. NdĂ«rkohĂ«, gjatĂ« viteve nĂ« vijim ka punuar si profesor i pikturĂ«s nĂ« Institutin e LartĂ« tĂ« Arteve nĂ« TiranĂ« e mĂ« vonĂ«, si profesionist i lirĂ« i atashuar nĂ« GalerinĂ« e Arteve. Fragment nga muralja e Krujes foto Buron Kaceli Face Book ĂshtĂ« e vĂ«shtirĂ« ta mendosh piktorin Naxhi Bakalli, larg veprave tĂ« rĂ«ndĂ«sishme monumentale. Piktori Naxhi Bakalli Ă«shtĂ« autor i murales madhĂ«shtorĂ« tĂ« Muzeut tĂ« KrujĂ«s, ku Ă«shtĂ« Ă«shtĂ« i pikturuar heroi ynĂ« kombĂ«tar, SkĂ«nderbeu. Me kĂ«tĂ« murale, nĂ« vitin 1980 Bakalli fitoi Ămimin e ParĂ« tĂ« RepublikĂ«s. Vepra paraqet njĂ« skenĂ« monumentale tĂ« luftĂ«s dhe qĂ«ndresĂ«s sĂ« popullit me pĂ«rmbajtje dramatike e lirike. Ajo njĂ«kohĂ«sisht transmeton porosi patriotike dhe estetike. Vepra ka dimensione tĂ« mĂ«dha, ajo zĂ« njĂ« sipĂ«rfaqe prej 108 metrash katrorĂ« dhe gjendet nĂ« sallĂ«n rrethore tĂ« qendrĂ«s sĂ« Muzeut. Kryetari i AkademisĂ« sĂ« Arteve tĂ« TurqisĂ«, Sabri Fetahu, kur e pa kĂ«tĂ« kryevepĂ«r me 1982 pat thĂ«nĂ«: âMos e kĂ«rkoni Mikelanxhelon diku tjetĂ«r. Ate e paskeni kĂ«tu nĂ« ShqipĂ«ri. Muralja nĂ« Muzeun e KrujĂ«s ka njĂ« frymĂ« tĂ« vertetĂ« nga Mikelanxhelo dhe mĂ« intereresantja Ă«shtĂ« se autori i saj, Naxhi Bakalli, Ă«shtĂ« njĂ« artist i dalĂ« nga shkolla shqiptare e artit. MjeshtĂ«r i pikturĂ«s murale, ai ka pikturuar edhe murale tĂ« tjera, tĂ« pĂ«rmasave madhĂ«shtore, si âKuvendi i Dukagjinit tĂ« Matitâ vepĂ«r e vitit 1986, qĂ« zĂ« njĂ« sipĂ«rfaqe prej 20 metrash katrorĂ« dhe qĂ« gjendet nĂ« Muzeun e Burrelit. Por jeta dhe aktiviteti krijues i Naxhi Bakalli nuk sillet nĂ« njĂ« terren tĂ« sheshtĂ«. Vepra âKur yjet mbushin qiellinâ, tĂ« cilĂ«n autori e kishte realizuar (1969) si reaksion kur nĂ« ShqipĂ«ri u rrĂ«nuan kishat dhe xhamiat, ishte konsideruar nga kritika zyrtare si e papranueshme. Pas njĂ« periudhe tĂ« gjatĂ« (prej afro dy dekadash) heshtjeje dhe bojkoti, Bakalli me l978 merr pjesĂ« nĂ« EkspozitĂ«n KombĂ«tare tĂ« Arteve, qĂ« u organizua me rastin e kremtimit tĂ« 100- vjetorit tĂ« Lidhjes ShqipĂ«tare tĂ« Prizrenit, ku paraqiti vepren âLuftĂ«tarĂ«t e lirisĂ«â. NjĂ« vit mĂ« vonĂ« ekspozon tabllonĂ« âVajza tiranaseâ nĂ« EkspozitĂ«n KombĂ«tare tĂ« Arteve Figurative. Pulle postare me kosum popullor gruaje nga kelmendi, cikli filatelik Kostumet popullore shqiptare- foto Tabani Visuals Pulle postare me kosum popullor gruaje nga Malesia e Tiranes, cikli filatelik Kostumet popullore shqiptare- foto Tabani Visuals EkspozitĂ«n e parĂ« pĂ«rsonale e ka realizuar nĂ« vitin 1991 nĂ« TiranĂ«. Ky ekspozim ishte njĂ« surprizĂ« e vĂ«rtetĂ«, pasi autori prezantoi rreth 170 vepra nĂ« gjininĂ« e pikturĂ«s, grafikĂ«s dhe skulpturĂ«s. Pas kĂ«saj ekspozite qĂ« u prit mjaft mirĂ« nga kritika, ai ka ekspozuar nĂ« ekspozita tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta apo individuale. Nga viti 1971 merret me ilustrime. ĂshtĂ« autor i kopertinĂ«s sĂ« romanit âGjenerali i ushtrisĂ« sĂ« vdekurâ tĂ« Ismail Kadares dhe tĂ« poemave âNĂ«nĂ« ShqipĂ«riâ dhe âPĂ«rse mendohen kĂ«to maleâ tĂ« DritĂ«ro Agollit, si dhe tĂ« autorĂ«ve tĂ« tjerĂ«. Naxhi Bakalli ishte bashkĂ«punĂ«tor shumĂ«vjeçar i revistĂ«s âShqipĂ«ria e Reâ, qĂ« botohej nĂ« tetĂ« gjuhĂ« dhe shpĂ«rndahej nĂ« botĂ«. NĂ« kĂ«te revistĂ« ai realizoi njĂ« galeri vizatimesh, qĂ« paraqisnin tema dhe ngjarje nga mĂ« tĂ« ndryshme, si dhe pĂ«rsonazhe tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« historisĂ« e kulturĂ«s kombĂ«tare. PĂ«r tâu pĂ«rmendur janĂ« portretet e shkrimtarĂ«ve dhe artistĂ«ve si Naim FrashĂ«ri, Sami FrashĂ«ri, Fan Noli, Janaq Paço, Lazar Nikolla, Kel Kodheli etj. Mjaft me interes janĂ« edhe vizatimet pĂ«r legjendat dhe gojĂ«dhĂ«nat tona, si ato qĂ« paraqesin âGjergj Elez AlinĂ«â, âKĂ«shtjellĂ«n e RozafĂ«sâ, âTomorri dhe Shpiraguâ, âSopotiâ e tĂ« tjera. NdĂ«rkohĂ« edhe vizatimet e valleve shqiptare janĂ« realizuar me ndjeshmĂ«ri e nĂ« mĂ«nyrĂ« ekspresive nga piktori. PĂ«rmendim vallet e TiranĂ«s, KosovĂ«s, Devollit, KukĂ«sit, Dropullit, etj. Naxhi Bakalli Ă«shtĂ« njĂ« piktor qĂ« pikturon mjeshtĂ«risht. Vizatimet e tij janĂ« realizime tĂ« shpejta, konturime tĂ« theksuara, sintezĂ« vijash tĂ« shkĂ«putura, tĂ« shoqĂ«ruara nga ndjenja tĂ« fuqishme lirike. Figurat e qĂ« ai vizaton interpretohen me vizion, elegancĂ« dhe butĂ«si. PĂ«rveçse njĂ« piktor me emĂ«r, ai Ă«shtĂ« dhe njĂ« grafist i mirĂ«njohur. Arti i tij merr frymĂ«zim nga heronjtĂ« shqiptarĂ« dhe pĂ«rgjithĂ«sisht frymĂ«zohet nga arti ynĂ« mesjetar. Ai Ă«shtĂ« njĂ« pĂ«rcjellĂ«s i mirĂ« i karakteristikave tona etnografike nĂ« pikturĂ«. Piktori Naxhi Bakalli Ă«shtĂ« marrĂ« edhe me dizenjimin e pullave postare. Ai me shumĂ« sukses e ka pasuruar fondin e filatelisĂ« shqipĂ«tare, duke dhĂ«nĂ« kontribut tĂ« madh nĂ« kĂ«te shkencĂ« mbi pullat postare. Artisti tiranas vlerĂ«sohet pĂ«r kĂ«te krijimtari, qĂ« Ă«shtĂ« jo vetĂ«m shqiptare por edhe universale, si nga studiues tĂ« vendit po ashtu dhe nga studiues e filatelistĂ« tĂ« huaj. Nga viti 1977 e deri sot, ai Ă«shtĂ« autor i mĂ« shumĂ« se 50 serive pullash, tĂ« cilat janĂ« tĂ« koleksionuara dhe nĂ« qarkullim nĂ« tĂ«rĂ« botĂ«n. KĂ«to seri janĂ« me 2 e mĂ« shumĂ« pamje, madje deri nĂ« 12. NĂ« kĂ«te gjini tĂ« arteve aplikative artisti ynĂ« ka trajtuar tema nga mĂ« tĂ« ndryshme, tĂ« historisĂ« e kultures tradicionale shqiptare. Ai paraqet figurat e shquara tĂ« ilirĂ«ve si mbretĂ«rit Genc dhe Teuta, kompozitorin Jan Kukuzeli; figura nga legjendat shqiptare si Konstandini dhe Dorontina, RozafĂ«n, etj, pa harruar seritĂ« e valleve, kostumet dhe instrumentet popullore shqiptare, qĂ« paraqesin vĂ«rtet interes. Piktori Naxhi Bakalli i ka krijuar njĂ« stil pikturik simbolik, duke u mbĂ«shtetur nĂ« artin tradicional dhe folklorik, qĂ« shĂ«rben si gurrĂ« e pashtershme pĂ«r krijuesin.
- Dosja osmane për jetën e Ismail Qemalit dhe disa reflektime të gazetave osmane ndaj pavarësisë së Shqipërisë Nga: Agron Islami
Dosja osmane pĂ«r jetĂ«n e Ismail Qemalit dhe disa reflektime tĂ« gazetave osmane ndaj pavarĂ«sisĂ« sĂ« ShqipĂ«risĂ« Nga: Agron Islami Dosja osmane pĂ«r jetĂ«n e Ismail Qemalit dhe disa reflektime tĂ« gazetave osmane ndaj pavarĂ«sisĂ« sĂ« ShqipĂ«risĂ« Pa dyshim qĂ« Ismail Qemali i takon plejadĂ«s sĂ« artĂ« tĂ« intelektualĂ«ve tĂ« shekullit mĂ« tĂ« gjatĂ« osman. U rrit nĂ« familjen e madhe shqiptare, e cila pĂ«r shekuj me radhĂ« kishte qenĂ« pjesĂ« e udhĂ«heqjes brenda PerandorisĂ« Osmane, duke i dhĂ«nĂ« shumĂ« funksionar shtetĂ«ror kĂ«saj perandorie. Ishte njĂ«ri nga pinjollĂ«t e familjes sĂ« Vlorajve, siç njihet edhe nĂ« dokumentacionin zyrtarĂ« osman (Avlon-ja), qĂ« personalitetin e tij e formoi nĂ« frymĂ«n dhe traditĂ«n e familjeve shqiptare. Historiku i shkollimit tĂ« tij, nuk ndryshon aspak nga paraardhĂ«sit e tij tĂ« familjes, por qĂ« rrethanat politike nĂ« PerandorinĂ« Osmane tĂ« shekullit kur jetoi dhe veproi Ismail Qemali, bĂ«n qĂ« ky i fundit tĂ« dallohet edhe pĂ«r patriotizĂ«m (nĂ« njĂ« kohĂ« kur vlonte nacionalizmi), gjĂ« tĂ« cilĂ«n e realizonte nĂ«pĂ«rmjet pjesĂ«marrjes aktive nĂ« politikĂ«n osmane. Ai, si baba i shtetit shqiptarĂ«, ishte dhe mbetet njĂ«ri nga burrat mĂ« tĂ« shquar tĂ« kombit shqiptar. *** Si çdo funksionar osman, edhe Ismail Qemal Beu kishte dorĂ«zuar dosjen e jetĂ«shkrimit tĂ« tij nĂ« administratĂ«n osmane, e cila duhet jetĂ« deponuar nĂ« kohĂ«n kur ai filloi karrierĂ«n e tij si nĂ«punĂ«s osman nĂ« zyrĂ«n e pĂ«rkthimit nĂ« MinistrinĂ« e Jashtme osmane. Sipas kĂ«saj dosje tĂ« regjistrit civil osman, Ismail Qemali lindi mĂ« 04 shkurt 1847. Ishte i biri i kryeportierit tĂ« Sarajit Osman, Mahmud Nedim Beut, i cili vinte nga soji i Sinan PashĂ«s. MĂ«simet fillestare tĂ« shkencave islame i kishte marrĂ« nĂ« mejtepet (shkolla) fillore nĂ« Selanik dhe nĂ« VlorĂ«. NjĂ«herĂ«sh, gjatĂ« kĂ«saj periudhe mĂ«soi edhe gjuhĂ«n arabe dhe perse nga njĂ« mĂ«sues privat, tĂ« cilin e kishte angazhuar familja. Formimin e tij intelektual e vazhdoi nĂ« gjimnazin âZosimeaâ, ku mori mĂ«sime mbi morfologjinĂ« dhe sintaksĂ«n e greqishtes sĂ« vjetĂ«r, latinishtes dhe frĂ«ngjishtes. NĂ« kuadĂ«r tĂ« skemĂ«s programore tĂ« gjimnazit nĂ« fjalĂ«, Ismail Qemali kishte ndjekur edhe lĂ«ndĂ«t: letĂ«rsi, aritmetikĂ«, algjebĂ«r, gjeometri, trigonometri, fizikĂ«, kimi, astronomi, psikologji, anatomi e njeriut, gjeografi dhe histori e botĂ«s. Regjistri osman vĂ« nĂ« pah se Ismail Qemali shkruante gjuhĂ«n turke, greke dhe frĂ«nge, fliste gjuhĂ«n shqipe dhe lexonte latinishten. Sipas kĂ«tyre tĂ« dhĂ«nave, ai ka edhe njĂ« vepĂ«r tĂ« botuar me titull Aplikimi i ideve, i cili trajton çështje tĂ« filozofisĂ« dhe shkencĂ«s. Karriera burokratike nĂ« administratĂ«n osmane Sa u pĂ«rket tĂ« dhĂ«nave pĂ«r kontributin e Isamil Qemalit nĂ« administratĂ«n osmane, shohim se, ai qysh nĂ« moshĂ«n 16 vjeçare, respektivisht nga muaji maj i vitit 1860, u caktua nĂ«punĂ«s nĂ« ZyrĂ«n e PĂ«rkthimit tĂ« PortĂ«s sĂ« LartĂ« Osmane. NjĂ« vit mĂ« pas, (mars 1861), u emĂ«rua atashe i AmbasadĂ«s Osmane nĂ« Paris, por pĂ«r shkaqe tĂ« panjohura (nĂ« regjistrin osman thuhet, pĂ«r arsye personale) nuk u paraqit nĂ« detyrĂ«n e pĂ«rcaktuar. NjĂ« vit mĂ« vonĂ«, (gusht 1862), u emĂ«rua nĂ« Sekretariatin e KorrespodencĂ«s me JashtĂ«, pranĂ« Vilajetit tĂ« JaninĂ«s. NdĂ«rsa pas 18 muajve, iu besua posti i kryetarit tĂ« bashkisĂ« tĂ« sapoformuar tĂ« JaninĂ«s. Rreth njĂ« viti mĂ« vonĂ« (shtator 1864), kontributin e tij e vazhdoi nĂ« cilĂ«sinĂ« e asistentit tĂ« guvernatorit tĂ« TĂ«rhallĂ«s, Ismail Rahmi PashĂ«s nga Tepelena. MĂ« 1865 rikthehet nĂ« Stamboll, ku punon nĂ« zyrĂ«n e PĂ«rkthimit tĂ« PortĂ«s sĂ« LartĂ«. Pas njĂ« viti (maj 1866), emĂ«rohet sekretar i ByrosĂ« sĂ« KorrespondencĂ«s sĂ« Vilajetit tĂ« Danubit me rrogĂ« prej 2 500 groshĂ«. Nga cilĂ«sia e sekretarit tĂ« ByrosĂ«, pĂ«r dy muaj me radhĂ« mbuloi edhe detyrĂ«n e kolumnistit nĂ« gazetĂ«n zyrtare tĂ« Vilajetit, e po ashtu si punĂ« shtesĂ« iu besua edhe posti i drejtorit tĂ« PunĂ«ve tĂ« Jashtme nĂ« Vilajetin nĂ« fjalĂ«. NjĂ«herĂ«sh, nga muaji mars i vitit 1868, u caktua edhe nĂ« postin e kryesekretarit tĂ« Kuvendit Administrativ tĂ« Vilajetit tĂ« TĂ«rhallĂ«s. Nga detyrat e shumta nĂ« Vilajetin e TĂ«rhallĂ«s, Ismail Qemali nĂ« qershor 1868 ushtroi detyrĂ«n e kryendihmĂ«sit tĂ« ZyrĂ«s Juridike tĂ« KĂ«shillit ShtetĂ«ror, me njĂ« rrogĂ« prej 4 000 groshĂ«. Pas 16 muajve (tetor 1869), do tĂ« ngrihet nĂ« postin e mytesarifit tĂ« VarnĂ«s nĂ« Bullgari, me njĂ« rrogĂ« prej 12 200 groshĂ«sh. NdĂ«rsa nĂ« muajin shkurt 1870, iu bashkua KryesisĂ« sĂ« Komisionit Evropian tĂ« Danubit dhe u emĂ«rua MytesarrĂ«f i TullxhĂ«s nĂ« Rumani, me rrogĂ« prej 14 000 groshĂ«. NĂ« kĂ«tĂ« pozitĂ« qĂ«ndroi plot tre vjet. Sixhili osman nuk jep informacion mbi aktivitetin e Ismail Qemalit gjatĂ« periudhĂ«s 1873-1876, respektivisht deri nĂ« muajin gusht tĂ« vitit 1876, kur emĂ«rohet nĂ« SekretarinĂ« e MinistrisĂ« sĂ« Jashtme. MegjithatĂ«, Ă«shtĂ« i njohur fakti se qĂ« nga viti 1873, sĂ« bashku me konsullin anglez, Mr. Meyers, kishin nĂ« pronĂ«si njĂ« minierĂ« linjiti. NdĂ«rsa, nĂ« vitin 1875, pĂ«r dy muaj qĂ«ndroi nĂ« Angli ku zhvilloi takime me ministrin e JashtĂ«m dhe atĂ« tĂ« Financave, si dhe pa nga afĂ«r politikat fiskale dhe qeverisjen lokale britanike. KĂ«to kontakte erdhĂ«n si rezultat i raporteve tĂ« gjata qĂ« kishte mbajtur me pĂ«rfaqĂ«suesit e parlamentit britanik, ku pĂ«rmes letĂ«rkĂ«mbimeve me Mr. York, Wydham dhe Bruce, shkĂ«mbenin ide pĂ«r gjendjen nĂ« Ballkan. NdĂ«rsa nga muaji shtator i vitit 1876, emĂ«rohet anĂ«tar i Komisionit tĂ« JashtĂ«zakonshĂ«m tĂ« Plovdivit nĂ« Bullgari dhe kryetar i Komisionit tĂ« JashtĂ«zakonshĂ«m nĂ« Slivenit tĂ« BullgarisĂ«, po ashtu. Etapa 1877-1912 karakterizohet me vitet e disidencĂ«s sĂ« Ismail Qemalit karshi sistemit klasik osman. Respektivisht, Ismail Qemali do tĂ« qĂ«ndrojĂ« krah pĂ«r krah me Mithat PashĂ«n i cili njihej pĂ«r qĂ«ndrime reformiste tĂ« PerandorisĂ« Osmane. NĂ« kuadĂ«r tĂ« kĂ«saj qasjeje, nga pozita e sekretarit tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m tĂ« MinistrisĂ« sĂ« PunĂ«ve tĂ« Jashtme organizonte takime me Mithat PashĂ«n, sidomos gjatĂ« muajve kur Sulltan Murati V ishte i sĂ«murĂ« dhe nuk ishte nĂ« gjendje tĂ« drejtonte shtetin. Me shpalljen e konstitucionit mĂ« 1876, Mithat Pasha erdhi nĂ« pozitĂ«n e sadriazamit (kryeministrit) dhe Ismail Qemali ruajti pozitĂ«n e sekretarit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« MinistrisĂ« sĂ« PunĂ«ve tĂ« Jashtme. Ai u qĂ«ndronte besnik ideve tĂ« Mithat PashĂ«s, tĂ« cilat parashihnin reformĂ« tĂ« thellĂ« nĂ«pĂ«r njĂ«sitĂ« administrative osmane dhe ku parashihej qĂ« Vilajetet e banuara me shqiptarĂ« tĂ« bashkohen nĂ« njĂ« njĂ«si administrative tĂ« vetme, tĂ« quajtura Vilajeti Shqiptar. BesnikĂ«rinĂ« ndaj Mithat PashĂ«s do ta shprehte edhe nĂ« organizimin e mbledhjes sĂ« nĂ«nshkrimeve nga 40 deputetĂ« tĂ« parlamentit osman qĂ« kĂ«rkonin zhbĂ«rjen e vendimit tĂ« Abdylhamitit II pĂ«r syrgjynosjen e Mithat PashĂ«s. DepĂ«rtimi i ushtrive ruse deri nĂ« Ardahan krijoi njĂ« realitet tĂ« ri nĂ« qendrĂ«n e PerandorisĂ« Osmane, i cili u pĂ«rcoll me protesta tĂ« grupacioneve qĂ« dhunuan edhe hapĂ«sirat e Parlamentit osman. Si pretekst i kĂ«saj gjendjeje, Sulltani mbylli Parlamentin, shpalli gjendjen e jashtĂ«zakonshme dhe syrgjynosi Ismail Qemal Beun nĂ« Kytahja. NĂ« vitin 1884, Sulltani shpalli amnisti pĂ«r Mithat PashĂ«n dhe Ismail Qemalin po ashtu. KĂ«tij tĂ« fundit ia riktheu tĂ« gjitha gradat dhe e ngarkoi me detyrĂ«n e mytesarifit nĂ« Mardin dhe Bollu (tĂ« TurqisĂ« sĂ« sotme). BashkĂ«punimi i Ismail Qemal Beut me PortĂ«n e LartĂ« dhe Sulltan Abdylhamitin II shihet edhe nĂ« raportet qĂ« ky hartonte me tematikĂ« gjendjen politike dhe administrative tĂ« perandorisĂ«. KĂ«to raporte i bĂ«nte herĂ« me kĂ«rkesĂ«n e Sulltanit e herĂ« me iniciativĂ« personale. NjĂ«herĂ«sh Ă«shtĂ« i njohur fakti se, me lejen e Sulltanit, Ismail Qemali, kishte qenĂ« njĂ«ri nga aksionarĂ«t e dy kompanive qĂ« kryenin punimet e hekurudhĂ«s osmane. Nga kĂ«tu, mĂ« 14 dhjetor 1891 emĂ«rohet vali (guvernator) nĂ« Bejrut (Liban) me njĂ« rrogĂ« prej 20 000 groshĂ«ve. Ismail Qemali nga data 12 prill 1900 deri me 20 qershor 1900 kishte qenĂ« nĂ« detyrĂ«n e valiut (guvernatorit) tĂ« Tripolit. BashkĂ«punimi me xhonturqit dhe shpallja e pavarĂ«sisĂ« sĂ« ShqipĂ«risĂ« sipas medies osmane tĂ« kohĂ«s Edhe pse studiuesit e ndryshĂ«m kanĂ« konstatuar se emĂ«rimi i Ismail Qemalit nĂ« postin e guvernatorit nĂ« Tripol u bĂ« shkak qĂ« ky tĂ« rreshtohet me krahun e xhonturqve, ngase kĂ«tĂ« emĂ«rim e konsideronte si njĂ« lloje syrgjynosje qĂ« i ishte bĂ«rĂ« nga ana e Sulltanit, aktiviteti i tij politik dhe simpatia e madhe qĂ« ndjente ndaj Mithat PashĂ«s na çon te shpirti i tij reformist dhe interesi kombĂ«tar. NjĂ«herĂ«sh, njĂ« personalitet me karrierĂ« tĂ« gjatĂ« politike nĂ« ujĂ«rat e shekullit mĂ« tĂ« gjatĂ« osman, siç ishte Ismail Qemali, veçse e kishte shumĂ« tĂ« qartĂ« faktin qĂ« PerandorisĂ« Osmane po i vinte fundi dhe ishte mundĂ«sia e fundit, po ashtu, qĂ« tĂ« ruhej identiteti shqiptar dhe kjo mund tĂ« bĂ«hej vetĂ«m nĂ«pĂ«rmjet rrugĂ«ve juridike, respektivisht krijimit tĂ« njĂ« njĂ«sie tĂ« veçantĂ« administrative qĂ« do tĂ« pĂ«rfshinte gjithĂ« hapĂ«sirĂ«n shqiptare. Mbi kĂ«tĂ« bazĂ«, doli kundĂ«r Sulltanit dhe u rreshtua me xhonturqit. MeqĂ«, kĂ«ta tĂ« fundit, me qĂ«llim tĂ« tĂ«rheqjes sĂ« intelektualĂ«ve shqiptarĂ«, nĂ« fillim kishin proklamuar reformĂ«n administrative dhe shihej njĂ« dritĂ« nĂ« fund tĂ« tunelit pĂ«r themelimin e Vilajetit Shqiptar. Por, siç do tĂ« shihet mĂ« vonĂ«, politikat qeverisĂ«se tĂ« xhonturqve ishin kryekĂ«put nacionaliste dhe si tĂ« tilla ato dĂ«mtonin edhe mĂ« shumĂ« idealin e Ismail Qemalit dhe tĂ« intelektualĂ«ve tĂ« tjerĂ« shqiptarĂ«. PĂ«r rezultat, Ismail Qemali, i ndau rrugĂ«t njĂ«herĂ« e pĂ«rgjithmonĂ« nga Porta e LartĂ« dhe filloi sĂ« kĂ«rkuari ndihmĂ«n e shteteve tĂ« fuqishme evropiane pĂ«r themelimin e shtetit shqiptar. Duke qenĂ« se Vilajetet Shqiptare luanin rolin e fortifikatĂ«s sĂ« fundit nĂ« RumelinĂ« Osmane (Ballkanin e SotĂ«m), çështja e fatit tĂ« ShqipĂ«risĂ« dhe shqiptarĂ«ve zĂ«nĂ« njĂ« vend tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« gazetat osmane tĂ« kohĂ«s. Sikur vije fjala nĂ« njĂ«rĂ«n ndĂ«r gazetat mĂ« tĂ« njohura osmane Tercuman-i hakikat, e cila ndĂ«r tjera theksonte se: KĂ«rkesa pĂ«r pavarĂ«simin e ShqipĂ«risĂ« Ă«shtĂ« mjaft e rrezikshme pĂ«r vetĂ« popullin. MeqĂ«, ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« e rrethuar me popuj tĂ« ndryshĂ«m, tĂ« cilĂ«t ushqejnĂ« armiqĂ«si ndaj shqiptarĂ«ve dhe ndarja nga shteti osman do tâi shkatĂ«rronte ata. NdĂ«rsa, gazeta Ikdam, nĂ« numrin e datĂ«s 2 dhjetor 1912, ndĂ«r tĂ« tjera i jepte hapĂ«sirĂ« njĂ« interviste tĂ« njĂ« intelektuali shqiptar. NĂ« intervistĂ«n nĂ« fjalĂ«, ndĂ«r tĂ« tjera thuhet: ĂĂ«shtja e shpalljes sĂ« pavarĂ«sisĂ« sĂ« ShqipĂ«risĂ« Ă«shtĂ« mĂ« se e vĂ«rtetĂ« dhe Ă«shtĂ« (njĂ«) risi. PĂ«rveç Ismail Qemalit, edhe intelektualĂ«t e tjerĂ« shqiptarĂ« e kanĂ« mbĂ«shtetur dhe pĂ«rkrahur pavarĂ«sinĂ« e ShqipĂ«risĂ«. Madje, kjo ka marrĂ« mbĂ«shtetjen edhe tĂ« intelektualĂ«ve qĂ« veprojnĂ« jashtĂ« hapĂ«sirave tĂ« ShqipĂ«risĂ«. (NjĂ«herĂ«sh) PĂ«rveç shumicĂ«s myslimane, edhe tĂ« krishterĂ«t katolikĂ« dhe ortodoksĂ« kanĂ« qenĂ« pjesĂ« e evenimentit tĂ« shpalljes sĂ« pavarĂ«sisĂ«. Gazeta Sabah, nĂ« numrin e datĂ«s 1 dhjetor 1912, nĂ« njĂ« kolumne me titull ShqipĂ«ria dhe Serbia, ndĂ«r tĂ« tjera shkruante: PavarĂ«sia e ShqipĂ«risĂ« Ă«shtĂ« mjaft e dyshimtĂ«. NjĂ« qeverie tĂ« pavarur i duhen shumĂ« para pĂ«r tĂ« mbijetuar. Andaj, Ă«shtĂ« njĂ« pikĂ«pyetje e madhe se si do tĂ« sigurohen kĂ«to para pĂ«r tĂ« mbijetuar kjo qeveri shqiptare. NjĂ«herĂ«sh, edhe qeveritĂ« e tjera tĂ« Ballkanit, tĂ« cilat sapo kanĂ« dalĂ« nga lufta pĂ«r pavarĂ«si, nuk do ta shohin me sy tĂ« mirĂ« themelimin e njĂ« shteti tĂ« ri. Nuk mund as tĂ« mendohet pĂ«r njĂ« marrĂ«veshje paraprake tĂ« Ismail Qemalit me Malin e Zi dhe me SerbinĂ«. AtĂ«herĂ«, akti i shpalljes sĂ« pavarĂ«sisĂ« do tĂ« jetĂ« shumĂ« ngacmues (luftĂ«nxitĂ«se) pĂ«r serbĂ«t dhe grekĂ«t. ShqiptarĂ«t kĂ«rkojnĂ« tĂ« gjithĂ« hapĂ«sirat e banuara me shqiptarĂ«. Por qĂ«, edhe serbĂ«t edhe grekĂ«t do tĂ« kenĂ« kĂ«rkesa tĂ« njĂ«jta pĂ«r disa vendbanime. /Telegrafi/
- Një vepër e vlefshme për procesin e krijimit të shtetit shqiptar dhe për rolin e shqiptarëve në rënien e Perandorisë Osmane
PĂ«rktheu: Agron Shala NjĂ« vepĂ«r e vlefshme pĂ«r procesin e krijimit tĂ« shtetit shqiptar dhe pĂ«r rolin e shqiptarĂ«ve nĂ« rĂ«nien e PerandorisĂ« Osmane NjĂ« vepĂ«r e vlefshme pĂ«r procesin e krijimit tĂ« shtetit shqiptar dhe pĂ«r rolin e shqiptarĂ«ve nĂ« rĂ«nien e PerandorisĂ« Osmane Para 6 dite â Recension pĂ«r librin e fundit tĂ« Daut Dautit, botuar nga shtĂ«pia e njohur botuese, Bloomsbury Academic â Nga: Andrew Thomas Park, studiues dhe profesor nĂ« Universitetin e Hong-Kongut / Revista Journal of British Studies (2024), 1-2, botuar nga Cambridge University Press. PĂ«rktheu: Agron Shala Libri i Daut Dautit, Britania dhe çështja shqiptare gjatĂ« rĂ«nies sĂ« PerandorisĂ« Osmane, 1876-1914 [Britain, the Albanian Question and the Fall of the Ottoman Empire, 1876-1914], gjurmon marrĂ«dhĂ«niet dhe perceptimet e ndĂ«rsjella midis elitĂ«s politike britanike dhe lĂ«vizjes sĂ« sapolindur nacionaliste shqiptare, gjatĂ« katĂ«r dekadave qĂ« çuan nĂ« krijimin e shtetit shqiptar. NĂ«se pĂ«r pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« kĂ«saj periudhe kĂ«to marrĂ«dhĂ«nie ishin kryesisht tĂ« heshtura, pĂ«r njĂ« moment tĂ« shkurtĂ«r â por, vendimtar, gjatĂ« KonferencĂ«s sĂ« AmbasadorĂ«ve nĂ« LondĂ«r mĂ« 1912-â13 â Britania luajti njĂ« rol vendimtar. Libri i Dautit ofron njĂ« sfond tĂ« dobishĂ«m pĂ«r kĂ«to zhvillime, duke u thelluar mĂ« herĂ«t nĂ« kohĂ« sesa studimet e tjera nĂ« gjuhĂ«n angleze mbi krijimin e shtetit shqiptar dhe duke pĂ«rdorur burime nĂ« gjuhĂ«n shqipe dhe nga arkivat ish-osmane. NĂ« libĂ«r, Dauti ndjek kryesisht njĂ« strukturĂ« kronologjike. PavarĂ«sisht periudhĂ«s sĂ« pĂ«rmendur nĂ« titull, kapitulli i parĂ« fillon nĂ« fund tĂ« shekullit tĂ« tetĂ«mbĂ«dhjetĂ« me pĂ«rshkrimet e para pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« tĂ« botuara nĂ« Britani â kryesisht nga shkrimtarĂ« udhĂ«pĂ«rshkrues, ku mĂ« i njohuri ishte poeti Lord Bajron [Byron]. NjĂ« tjetĂ«r shkrimtar interesant qĂ« udhĂ«toi nĂ« rajon ishte Benjamin Disraeli, i cili e vizitoi ShqipĂ«rinĂ« nĂ« vitin 1830, pak pas rimarrjes sĂ« kontrollit nĂ« vend nga osmanĂ«t, duke masakruar qindra krerĂ« shqiptarĂ« qĂ« kishin mbĂ«shtetur grekĂ«t nĂ« kryengritjen e tyre tĂ« mĂ«parshme. PĂ«rshkrimi pozitiv i shqiptarĂ«ve nga Bajroni dhe Disraeli bazohej nĂ« pikĂ«pamjet e tyre laike, njĂ« perspektivĂ« qĂ« kundĂ«rshtohej nga liberalizmi kristiano-centrik i William Gladstoneit. QĂ«ndrimet britanike ndaj ShqipĂ«risĂ«, argumenton libri, u skalitĂ«n kryesisht nga pozicionet konservatore dhe liberale qĂ« pĂ«rfaqĂ«sonin Disraeli dhe Gladstone. MegjithatĂ«, kjo nuk solli ndryshime tĂ« prekshme nĂ« rezultatet politike pĂ«r shqiptarĂ«t. Kapitulli 2 e ilustron kĂ«tĂ« duke vĂ«nĂ« nĂ« dukje se, pavarĂ«sisht qĂ«ndrimit tĂ« pĂ«rzemĂ«rt tĂ« Disraelit gjatĂ« Kongresit tĂ« Berlinit mĂ« 1878 dhe mĂ« pas â sekretari i tij i JashtĂ«m, Lord Salisbury, u takua me njĂ« delegacion tĂ« Lidhjes Shqiptare, tĂ« trupit tĂ« parĂ« (jetĂ«shkurtĂ«r) tĂ« organizuar tĂ« unitetit politik shqiptar â ai nĂ« fund ânuk iu pĂ«rgjigj kĂ«rkesĂ«s sĂ« tyreâ (37). KonservatorĂ«t i shihnin shqiptarĂ«t si njĂ« mburojĂ« mbĂ«shtetĂ«se tĂ« PerandorisĂ« Osmane, ndĂ«rsa, pĂ«r tĂ« njĂ«jtĂ«n arsye, liberalĂ«t i shihnin ata si myslimanĂ« tĂ« padenjĂ« pĂ«r mbĂ«shtetjen qĂ« ata ua jepnin popullsive tĂ« krishtera tĂ« PerandorisĂ« Osmane. Kapitulli 3 shqyrton kĂ«to perceptime konkurruese teksa vepronin brenda Komitetit Ballkanik â njĂ« grup presioni pĂ«r politikĂ«n e jashtme, i themeluar mĂ« 1903 dhe qĂ« mbĂ«shteste autonominĂ« e MaqedonisĂ« Osmane, por qĂ« kryesisht e shihte rajonin âpĂ«rmes prizmit tĂ« fesĂ«â dhe pĂ«r kĂ«tĂ« arsye prirej tĂ« anashkalonte rolin e shqiptarĂ«ve (56). ShqipĂ«ria ishte, sigurisht, gjithmonĂ« pjesĂ« integrale e çështjes maqedonase dhe e fatit mĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« PerandorisĂ« Osmane nĂ« EvropĂ«. Kapitujt 4-6 e pĂ«rshkruajnĂ« kĂ«tĂ« dhe kĂ«shtu nxjerrin nĂ« pah edhe rolin e BritanisĂ« nĂ« lĂ«vizjen kombĂ«tare shqiptare. ShoqĂ«ria Britanike dhe e Huaj Biblike luajti njĂ« rol tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m qĂ« nga mesi i shekullit tĂ« nĂ«ntĂ«mbĂ«dhjetĂ« nĂ« pĂ«rkthimin dhe shpĂ«rndarjen e DhiatĂ«s sĂ« Re nĂ« gjuhĂ«n shqipe, e cila, siç shkruan Dauti, ishte âpopullore thjesht sepse ishte njĂ« libĂ«r nĂ« shqipâ (88). Britania luajti gjithashtu njĂ« rol nĂ« planet politike tĂ« politikanĂ«ve kryengritĂ«s shqiptarĂ«. Kur ishte ende besnik ndaj osmanĂ«ve dhe jo ende themelues i ShqipĂ«risĂ« moderne, Ismail Bej Qemali i dĂ«rgoi sulltanit njĂ« memorandum nĂ« vitin 1892, duke kĂ«rkuar njĂ« federatĂ« ballkanike dhe njĂ« antantĂ« me BritaninĂ« pĂ«r tĂ« zmbrapsur RusinĂ«. NĂ« fund, pas Revolucionit tĂ« Xhonturqve tĂ« vitit 1908, tĂ« cilin Dauti e riformulon mirĂ« nĂ« lidhje me rolin e rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« luajtur nga ShqipĂ«ria, qeveria osmane do tĂ« orientonte veten drejt GjermanisĂ«. Ai vĂ«ren se si politika e gjuhĂ«s shpejt prishi mbĂ«shtetjen e mĂ«parshme tĂ« shqiptarĂ«ve me xhonturqit, gjĂ« qĂ« pĂ«rfundimisht çoi nĂ« armiqĂ«si tĂ« hapur dhe pasoja mĂ« tĂ« gjera. MegjithatĂ«, çështja e gjuhĂ«s ndihet gjithashtu nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« tjetĂ«r. NdĂ«rsa shkrimi i Dautit Ă«shtĂ« kryesisht i qartĂ«, ka disa idiosinkrazi, zgjidhja e tĂ« cilave mund tĂ« kishte ndihmuar lexuesin. NdĂ«rsa kryengritja shqiptare e vitit 1911 dĂ«shtoi, ajo arriti tĂ« nxiste BritaninĂ« tĂ« mbĂ«shteste autonominĂ« shqiptare, gjĂ« qĂ« Dauti e pĂ«rshkruan si ânjĂ« hap vendimtar nĂ« braktisjen, nga qeveria britanike, tĂ« politikĂ«s miqĂ«sore ndaj PortĂ«sâ (106). KryengritĂ«sit shqiptarĂ« patĂ«n mĂ« shumĂ« sukses nĂ« vitin 1912, por mundĂ«sia e autonomisĂ« shqiptare shqetĂ«soi shtetet fqinje ballkanike dhe kjo kontribuoi nĂ« shpĂ«rthimin e LuftĂ«rave Ballkanike. Lindja e ShqipĂ«risĂ« gjatĂ« KonferencĂ«s sĂ« AmbasadorĂ«ve nĂ« vitet 1912-â13, u ndihmua nga Sir Edward Grey, i cili tani e shihte mĂ« sĂ« miri shĂ«rbimin ndaj interesit britanik duke avokuar pĂ«r njĂ« shtet tĂ« ri. Diskutimi i Dautit mbi kĂ«tĂ« diplomaci Ă«shtĂ« disi i pĂ«rmbledhur dhe Ă«shtĂ« mĂ« mirĂ« i shpjeguar nĂ« librin Lindja e ShqipĂ«risĂ« [The Birth of Albania, 2012] nga Nicola Guy dhe nĂ« studimin klasik tĂ« Ernst Helmreichut tĂ« vitit 1938. Po ashtu, argumenti si i tĂ«rĂ« mund tĂ« kishte pĂ«rfituar nga njĂ« angazhim mĂ« i thellĂ« nĂ« kontekstin mĂ« tĂ« gjerĂ« ndĂ«rkombĂ«tar, i cili ndonjĂ«herĂ« humbet pĂ«r shkak tĂ« pĂ«rqendrimit tĂ« ngushtĂ« te Britania. MegjithatĂ«, libri i Dautit nuk Ă«shtĂ« njĂ« histori e ngushtĂ« diplomatike, por njĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« ilustruar lidhjen midis perceptimeve tĂ« brendshme britanike dhe rezultateve politike. Kapitujt 7 dhe 8, dy tĂ« fundit tĂ« librit, pasqyrojnĂ« kĂ«tĂ«, pasi shqyrtojnĂ« karrierat e dy mbĂ«shtetĂ«sve tĂ« shquar britanikĂ« tĂ« çështjes shqiptare, tĂ« cilĂ«t ndihmuan nĂ« formĂ«simin e opinionit publik gjatĂ« kĂ«saj periudhe. Edith Durham dhe Aubrey Herbert ishin tĂ« dy anĂ«tarĂ« tĂ« pakĂ«naqur tĂ« Komitetit tĂ« Ballkanit, tĂ« cilĂ«t u zemĂ«ruan nga injorimi i çështjes shqiptare nga ky komitet. Herberti krijoi Komitetin Shqiptar pĂ«r ta kundĂ«rshtuar kĂ«tĂ« qĂ«ndrim, por ndikimi pĂ«rfundimtar i pĂ«rpjekjeve tĂ« tij publike Ă«shtĂ« i vĂ«shtirĂ« pĂ«r tâu gjykuar. Komiteti kritikoi rezultatin e KonferencĂ«s sĂ« LondrĂ«s, por vetĂ« Herberti lavdĂ«roi Greyn. Duket se Durhami pati mĂ« shumĂ« sukses duke ndikuar te diplomatĂ«t britanikĂ« â nga terreni nĂ« Ballkan. MegjithatĂ«, pasi u largua nga ShqipĂ«ria nĂ« vitin 1914, ajo u kthye vetĂ«m njĂ« herĂ«, shtatĂ« vjet mĂ« vonĂ« â dhe mbeti e zhgĂ«njyer, duke shkruar, siç e citon Dauti: â[Nuk] ndjej se ShqipĂ«ria ime ekzistonte mĂ«â (134). A mund tĂ« kishte ekzistuar vĂ«rtet ndonjĂ«herĂ« ShqipĂ«ria e imagjinuar nga ndonjĂ«ri prej britanikĂ«ve qĂ« trajtohen nĂ« kĂ«tĂ« libĂ«r? Cilado qoftĂ« pĂ«rgjigjja pĂ«r kĂ«tĂ« pyetje, nĂ« eksplorimin e perceptimeve tĂ« brendshme britanike, Dauti ofron njĂ« sfond tĂ« vlefshĂ«m pĂ«r procesin e krijimit tĂ« shtetit shqiptar, i cili pĂ«rfundimisht u realizua. NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, Dauti gjithashtu arrin tĂ« rikthejĂ« rĂ«ndĂ«sinĂ« e ShqipĂ«risĂ« nĂ« historinĂ« e rĂ«nies dhe shpĂ«rbĂ«rjes sĂ« PerandorisĂ« Osmane. /Telegrafi/
- Arkeologjia do të thotë studim i së lashtës. Koncepti letërsi është më i kryehershëm dhe shumë më i vjetër.Piktura është arti i fiksimit.Dr.Moikom Zeqo
LETĂRSIA & PIKTURA & FEIA & HISTORIA & FAMILJA Ideja e fjalĂ«s kyç Ă«shtĂ« konceptuale. Ădo fjalĂ« mbart njĂ« botĂ« tĂ« tĂ«rĂ« referencash. Pra, njĂ« fjalĂ« Ă«shtĂ« shumĂ«fishim fjalĂ«sh, ose mĂ« saktĂ«, njĂ« fjalĂ« nocion krijon njĂ« univers. Arkeologjia do tĂ« thotĂ« studim i sĂ« lashtĂ«s, i parakes apo zanafillave, nĂ«nkupton njĂ« shkencĂ« tĂ« rikthimit mbrapsht nĂ« kohĂ«, e cila nĂ« mĂ«nyrĂ« sinkretike dhe tĂ« shumĂ«fishtĂ« pĂ«rpiqet tĂ« rindĂ«rtojĂ« njĂ« botĂ« tĂ« sĂ« kaluarĂ«s me mjete tĂ« pĂ«rafĂ«rta dhe asnjĂ«herĂ« identike. ĂshtĂ« shkenca e jashtĂ«zakonshme qĂ« mbahet si dimensioni kryesor pĂ«r tĂ« plotĂ«suar mungesĂ«n e kronikave tĂ« shkruara. Koncepti letĂ«rsi Ă«shtĂ« mĂ« i kryehershĂ«m dhe shumĂ« mĂ« i vjetĂ«r. LetĂ«rsia ka periudhĂ«n gojore, pastaj tĂ« tĂ« shkruarit, njĂ« institucion gjithashtu i kujtesĂ«s. Piktura Ă«shtĂ« arti i fiksimit. MĂ« i vjetri nga tĂ« gjitha rastet, mĂ« i vjetĂ«r se letĂ«rsia, qĂ« nĂ« paleologun e mesĂ«m. ĂshtĂ« njĂ« formĂ« e abstragimit tĂ« pamjeve dhe tĂ« imazheve nĂ« njĂ«kuptimshmĂ«ri tĂ« brendshme, semantike, e nĂ« tĂ«rĂ«si ka lidhje edhe me arkeologjinĂ« e letĂ«rsinĂ«. Tek unĂ«, janĂ« themelore tĂ« tria, pĂ«r tĂ« pĂ«rcaktuar identitetin tim njerĂ«zor, pĂ«r shkak tĂ« interesave, qĂ« kam unĂ« nĂ« tĂ«rĂ«si pĂ«r tĂ« kaluarĂ«n, estetikĂ«n dhe rikonstruktimin e kohĂ«rave. UnĂ« jam marrĂ« me tĂ« tria, si arkeolog kam punuar mbi 12 vjet dhe kam njĂ« numĂ«r veprash qĂ« mĂ« kanĂ« ndihmuar pĂ«r tĂ« formuar kulturĂ«n shumĂ« mĂ« tĂ« plotĂ«suar sesa disa kolegĂ« tĂ« mi shkrimtarĂ«. LetĂ«rsia gjithashtu ka qenĂ« opusi im kryesor pĂ«r faktin, qĂ« kam botuar njĂ« numĂ«r tĂ« madh librash. Dua tĂ« nĂ«nvizoj se shkrimtari shkruan vetĂ«m njĂ« libĂ«r nĂ« jetĂ«n e vet, pavarĂ«sisht varianteve, apo numrit. Titulli i vetĂ«m mund tĂ« ishte nĂ« fjalĂ«: Krijimtaria e Moikom Z. Sa i takon pikturĂ«s, ajo ka qenĂ« pasion i kryehershĂ«m, filluar qĂ« nĂ« moshĂ«n 13 vjeç. GjatĂ« ekspozitave arkeologjike ditarĂ«t i mbaja me vizatime. Kam hapur deri mĂ« sot 5 ekspozita pikture, por piktura pĂ«r mua ka njĂ« rĂ«ndĂ«si shumĂ« tĂ« madhe, sepse Pikaso thotĂ«: Edhe njĂ« vijĂ« pikturĂ« shpreh njĂ« filozofi, dhe njĂ« qytetĂ«rim botĂ«ror do tĂ« ishte shumĂ« i mangĂ«t pa qytetĂ«rimin pikturik. Piktura Ă«shtĂ« ndoshta disa herĂ« edhe mĂ« konceptuale sesa letĂ«rsia. Sepse kĂ«tu njĂ« subjekt mund ta trajtosh nĂ« mĂ«nyrĂ« me qindra faqe, ndĂ«rsa piktura Ă«shtĂ« gjithmonĂ« dy dimensionale dhe kĂ«rkon njĂ« sintezĂ« mĂ« tĂ« hatashme dhe mĂ« tĂ« paimagjinueshme. QĂ« tĂ« tria kĂ«to fjalĂ« kyçe pĂ«rbĂ«jnĂ« njĂ« trinitet tĂ« krijimtarisĂ« sime. Politikani & Artisti Nuk mund tĂ« ketĂ« qenie njerĂ«zore qĂ« tĂ« jetĂ« e shkĂ«putur nga politika. Formula e Aristotelit, qĂ« njeriu Ă«shtĂ« njĂ« qenie politike, ose zoo-politicon (kafshĂ« politike). Fjala politikĂ« vjen nga fjala polis (qytet). Nuk kam qenĂ« indiferent, madje kam qenĂ« pjesĂ« aktive nĂ« politikĂ«. Do tĂ« pĂ«rmendja si referenca kryesore tĂ« jetĂ«s sime: Kam qenĂ« njĂ« nga konceptuesit dhe themeluesit kryesorĂ« tĂ« PS-sĂ«, kam qenĂ« ministĂ«r i KulturĂ«s nĂ« â91 dhe deputet nĂ« kuvend nĂ« vitet â92-â96. Por kĂ«tu do tĂ« shtoj edhe njĂ« numĂ«r librash me ese pĂ«r filozofinĂ« e politikĂ«s, sepse mendoj qĂ« njĂ« shkrimtar, njĂ« krijues duhet tĂ« ketĂ« njĂ« vizion shumĂ« mĂ« universal politik sesa kryetarĂ«t e partive politike nĂ« ShqipĂ«ri. Feja & Historia NĂ« librat e mi kam shkruar shumĂ« pĂ«r librat historikĂ« qĂ« janĂ« pjesĂ« e qytetĂ«rimit botĂ«ror. Po tĂ« lexoni enciklopeditĂ« ku janĂ« tĂ« shkruara historitĂ« e feve, nuk janĂ« gjĂ« tjetĂ«r veçse alternime tĂ« njĂ«ra-tjetrĂ«s. Nuk ka shumĂ« ndryshim nĂ« konceptin substancial midis budizmit, krishterimit dhe islamizmit. 80 perqind e Kurâanit Ă«shtĂ« nga Testamenti i VjetĂ«r, sepse baza kryesore e feve Ă«shtĂ« ekzistenca e njĂ« Zoti. MegjithĂ«se, nĂ« letĂ«rsinĂ« time kam shkruar pĂ«r historinĂ« e feve dhe kam pĂ«rdorur shumĂ« si elementĂ« artistikĂ« mistiken, por jo si element botĂ«kuptimor. Them qĂ« botĂ«kuptimi im anon nga ai laik shkencor, sepse historia e feve mĂ« ka mĂ«suar, qĂ« fetĂ« janĂ« forma tĂ« miteve, tĂ« cilat janĂ« njĂ« krijimtari edhe artistike, por qĂ« nuk kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me atĂ« shkencore. PĂ«r shumĂ« shekuj, pĂ«r njĂ« periudhĂ« mĂ« tĂ« vjetĂ«r se ajo botĂ«rore e krishterimit, budizmit, apo islamizmit, ka ekzistuar feja e shumĂ« zotave, politeizmi, me Zotin Femer, dmth Magna Mater-NĂ«na e Madhe! Kjo periudhĂ«, nga ajo e matriarkatit dhe deri kur shfaqet krishterimi nĂ« shekullin e parĂ«, Ă«shtĂ« shumĂ« herĂ« mĂ« e gjatĂ« si kohĂ« sesa periudha e feve tĂ« mĂ«dha tĂ« sotme. Kjo nuk do tĂ« thotĂ« se edhe ata nuk kishin njĂ« mistikĂ« dhe nuk besonin te Zoti, por fakti, qĂ« fetĂ« zĂ«vendĂ«sojnĂ« njĂ«ra-tjetrĂ«n tregon, se janĂ« forma metamorfoze tĂ« riteve. Ne jetojnĂ« nĂ« shekullin 21, shekull i kibernetikĂ«s, gjenetikĂ«s, kozmosit dhe nĂ« qoftĂ« se dyzohemi nĂ« dy mendime kryesore, njĂ«ri Ă«shtĂ« mendimi mitologjik dhe tjetri shkencor, padyshim, qĂ« unĂ« do zgjidhja mendimin shkencor, por pa mohuar rĂ«ndĂ«sinĂ« historike dhe kulturologjike, qĂ« kanĂ« pasur fetĂ« nĂ« tĂ« gjithĂ« botĂ«n dhe historinĂ« e njerĂ«zimit. Familja & FĂ«mijĂ«t Familja Ă«shtĂ« gjĂ«ja mĂ« e shenjtĂ« qĂ« ka njĂ« njeri i ndĂ«rgjegjshĂ«m. ĂshtĂ« refleksion i atij vetĂ« dhe pjesa tjetĂ«r Ă«shtĂ« refleksion i babait tek pjesa e familjes. Mendoj qĂ« familja Ă«shtĂ« institucioni mĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m dhe mĂ« enigmatik qĂ« ka historia e njerĂ«zimit. Sot ka teori tĂ« ndryshme, siç Ă«shtĂ« vdekja e familjes, tjetĂ«rsimi i konceptit tĂ« familjes. SidoqoftĂ« familja Ă«shtĂ« institucioni qĂ« mban gjithĂ« shoqĂ«rinĂ« njerĂ«zore, pavarĂ«sisht plasaritjeve, kontradiktave apo paradokseve qĂ« ka familja shqiptare sot. Kurse fĂ«mijĂ«t janĂ« kuptimi mĂ« i madh i jetĂ«s sĂ« njeriut. PĂ«r mua (dhe gruan time, Liden, arkitekte dhe arkeologe e njohur) fĂ«mijĂ«t janĂ« mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m, sesa gjithĂ« librat e mi, krijimtaria ime dhe shumĂ« mĂ« tĂ« çmueshĂ«m dhe shumĂ« mĂ« me kuptim se vetĂ« jeta ime. Kemi tre fĂ«mijĂ«. Arnisa, e cila Ă«shtĂ« pedagoge e historisĂ« sĂ« artit nĂ« Amsterdam, autore librash dhe studiuese e artit modern. Ka botuar nĂ« disa nga revistat mĂ« tĂ« mĂ«dha evropiane. Emri i saj i takon njĂ« qyteti tĂ« lashtĂ« arkeologjik, qĂ« nuk Ă«shtĂ« gjetur akoma. Vajza e dytĂ« quhet Kletia, ka mbaruar pĂ«r shkenca politike nĂ« LondĂ«r, mban emrin e njĂ« skulpture tĂ« zbuluar nga unĂ« nĂ« DurrĂ«s, dhe Epidami, djali, i cili ka mbaruar pĂ«r histori politike nĂ« Skoci, mban emrin e qytetit tĂ« vjetĂ«r tĂ« DurrĂ«sit. TĂ« tre emrat janĂ« tĂ« lidhur me njĂ« entitet tĂ« caktuar siç Ă«shtĂ« ShqipĂ«ria. MĂ« e talentuara, nĂ« kuptimin si krijuese, qĂ« ka disa dhunti, Ă«shtĂ« Arnisa.
- Kate Middleton bën daljen e parë pas trajtimit të kancerit krah Princit William!
Kate Middleton bĂ«n daljen e parĂ« pas trajtimit tĂ« kancerit krah Princit William! 11 Tetor 2024, 17:24 Kate Middleton bĂ«n daljen e parĂ« pas trajtimit tĂ« kancerit krah Kate Middleton dukej shume mire gjate paraqitjes surprizĂ« pĂ«rkrah Princit William gjatĂ« vizitĂ«s sĂ« tij nĂ« Southport, ku çifti pati njĂ« takim emocionues me familjet e tre fĂ«mijĂ«ve qĂ« humbĂ«n jetĂ«n nĂ« njĂ« sulm me thikĂ« vitin e kaluar. Kjo ishte dalja e parĂ« publike e Princeshes se uellsit qĂ« pas pĂ«rfundimit tĂ« trajtimit tĂ« kancerit, njĂ« periudhĂ« e vĂ«shtirĂ« qĂ« e ka mbajtur atĂ« larg angazhimeve mbretĂ«rore. Kate Middleton bĂ«n daljen e parĂ« pas trajtimit tĂ« kancerit krah Burime nga Pallati njoftuan se vendimi i Kate pĂ«r tâu bashkuar me William ishte njĂ« shenjĂ« e qartĂ« e mbĂ«shtetjes, ndjeshmĂ«risĂ« dhe dhembshurisĂ« ndaj komunitetit lokal, duke theksuar rĂ«ndĂ«sinĂ« e bashkĂ«sisĂ« nĂ« kĂ«to momente tragjike. Ăifti bisedoi gjithashtu me punonjĂ«sit e shĂ«rbimeve tĂ« urgjencĂ«s qĂ« iu pĂ«rgjigjĂ«n incidentit, duke shprehur falĂ«nderimin e tyre pĂ«r punĂ«n e palodhur dhe dedikimin e kĂ«tyre profesionistĂ«ve nĂ« situata emergjente.
- Mossanga dhe kujtesa e qytetit
Nga Alda Bardhyli Mossanga dhe kujtesa e qytetit 22/10/2024 Nga Alda Bardhyli âNĂ« fundjave, kur nga dritarja pamĂ« se koha ishte e bukur, u kujtuam pĂ«r idenĂ« e kahershme tĂ« njĂ« udhĂ«timi nĂ«pĂ«r Wachau, luginĂ« buzĂ« lumit tĂ« Danubit, ku nĂ« muajin maj shpĂ«rthejnĂ« sythat e pemĂ«ve tĂ« kajsive, duke i dhĂ«nĂ« gjithĂ« zonĂ«s njĂ« festival ngjyrash bardhĂ« e rozĂ«â. Me kĂ«to rreshta nis historia e romanit mĂ« tĂ« ri tĂ« autorit Fate Velaj, njĂ« skaner social tĂ« VlorĂ«s dhe ShqipĂ«risĂ« sĂ« epokĂ«s sĂ« komunizmit. NĂ« tĂ« paraqitet historia e njĂ« grupi kongolezĂ«sh qĂ« zbritĂ«n nĂ« VlorĂ« nĂ« vitin 1966, deri nĂ« 1991, kur u larguan nga ShqipĂ«ria. Romani Ă«shtĂ« njĂ« pĂ«rshkrim i zhdĂ«rvjelltĂ« i vendeve e peizazheve tĂ« qytetit tĂ« VlorĂ«s, ndĂ«r vite, historive dhe ngjarjeve qĂ« lidhen me fatin e 9 fĂ«mijĂ«ve kongoleze, qĂ« u vendosen nĂ« qytetin bregdetar, pĂ«r tâi shpĂ«tuar represionit nĂ« vendin e tyre, pĂ«rfshirĂ« nga konfliktet e armatosura. Velaj edhe nĂ« krijimtarinĂ« letrare risjell piktorin, vĂ«mendjen e tij pĂ«r tĂ« paraqitur nĂ« mĂ«nyre detajiste, si nĂ« njĂ« telajo, jo vetĂ«m vendet e ndryshme nĂ« qytetin e VlorĂ«s, por edhe personazhe tĂ« larmishĂ«m, qĂ« janĂ« njĂ« galeri e gjerĂ« nĂ« libĂ«r. Ngjarjet e kohĂ«s pĂ«rshkruhen imtĂ«sisht, tĂ« lidhura me kontekstin e mirĂ«pritjes sĂ« fĂ«mijĂ«ve kongoleze, pĂ«rshtatjes sĂ« tyre, deri nĂ« shndĂ«rrimin nĂ« âvlonjateâ. Kjo Ă«shtĂ« metamorfoza e kĂ«tij grupi, qĂ« sillet nga autori me vĂ«mendje dhe dukshĂ«m me fanatizĂ«m pĂ«r tĂ« mos shmangur asnjĂ« detaj. Ashtu si autorĂ« tĂ« njohur nĂ« historinĂ« e letĂ«rsisĂ« botĂ«rore, ai e bĂ«n VlorĂ«n pjesĂ« tĂ« njĂ« hapĂ«sire letrare, pĂ«rmes historive tĂ« treguara bukur, qĂ« i nxjerr nga kujtesa. Roli i kujtesĂ«s si njĂ« element ndĂ«rtues nĂ« psikikĂ«n e shkrimit, Ă«shtĂ« njĂ« tjetĂ«r vecori e kĂ«saj vepre. Ndryshe nga Carlos Zafon i cili shprehej se ne mbajmĂ« mĂ«nd atĂ« qĂ« nuk ka ndodhur kurrĂ«, historitĂ« e Velajt janĂ« histori qĂ« jetojnĂ« ende nĂ« botĂ«n e padukshme tĂ« qytetit, trashĂ«guar nĂ« breza bashkĂ« me forcĂ«n e familjes, duke sjellĂ« historinĂ« e njĂ« qyteti qĂ« ka jetuar izolimin e gjatĂ« nĂ«n komunizĂ«m. Hera-herĂ«s duket sikur Ă«shtĂ« mĂ«shiruar te Joseph Mossanga, personazhi kryesor, qĂ« nga njĂ« fĂ«mijĂ« i ndrojtur, arrin tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« shqiptar, nĂ« njĂ« âvlonjatâ tĂ« devotshem, qĂ« perlotet, kur duhet tĂ« largohet, ta lĂ«rĂ« qytetin e tij. âMossangaâ fokusohet nĂ« rritje psikologjike dhe morale tĂ« protagonistit, qĂ« nga fĂ«mijĂ«ria, deri nĂ« moshĂ« madhore. NĂ« tĂ«, fantazia shkrihet me realitetin dhe fshihen kufijtĂ« mes tyre. Velaj e thotĂ« edhe vetĂ«: âfantazia dhe realizmi mund tĂ« bashkĂ«jetojnĂ« mirĂ«â Metafora pĂ«rdoret shpesh, duke ofruar njĂ« perspektivĂ« tĂ« thellĂ« dhe tĂ« pasur, pĂ«r tĂ« kuptuar realitetin. Leximi i romanit tĂ« merr me vete dhe tĂ« çon aty ku autori dĂ«shiron tĂ« çojĂ« edhe personazhet. Velaj thotĂ« vet se librat e tij janĂ« thuajse nĂ« 80 pĂ«rqind tĂ« tyre fiction, por i shkrirĂ« me realitetin, çka mund tĂ« quhet njĂ« cilĂ«si e spikatur e letĂ«rsisĂ« sĂ« F.V. Si shihet rĂ«ndom tek krijimet e Veliajt, âMossangaâ Ă«shtĂ« njĂ« krijim mes autobiografisĂ« dhe trillimet, rrĂ«fimit dhe eksplorimit, realizmit magjik dhe studimit social. Romani Ă«shtĂ« shkruar si njĂ« rrĂ«fenjĂ« nĂ« vetĂ«n e tretĂ«, ndryshe nga romanet e tjera tĂ« autorit. Ai ngjan me njĂ« pikturĂ« abstrakto-ekspresioniste, zhanĂ«r ku autori vetĂ« identifikohet. Shqiptarizimi, i Josephit duket sikur Ă«shtĂ« qĂ«llim pĂ«r Velajn, nĂ« trajtimin gjatĂ« faqeve tĂ« librit, ku gjuha e lehtĂ«, e ndĂ«rlikuar, por edhe e larmishme vihen nĂ« funksion tĂ« qĂ«llimit. Syri i piktorit ndjehet dhe nĂ« rreshat e romanit, ku fjalĂ«t shĂ«ndrrohen nĂ« penela, qĂ« ilustrojnĂ« gjithcka, mbi karnavacĂ«n e VlorĂ«s ndĂ«r vite.
