Search Results

9 shijet më të njohura dhe më të mira të çajit në botë E Mërkurë 2 Tetor 2024 Përveç relaksimit, çajrat e ndryshëm ndihmojnë në rritjen e niveleve të energjisë, qetësimin e trupit, përmirësimin e gjumit, rritjen e imunitetit dhe ndihmon tretjen. Zgjedhjet dhe preferencat e çajit janë subjektive, por shumica e atyre që pinë çaj pëlqejnë të shijojnë lloje të ndryshme çajrash. Të konsumuara në mbarë botën, ka një numër të madh të llojeve të çajrave të disponueshme për t’u shijuar. Çaji jeshil Çaji jeshil karakterizohet nga ngjyra e tij jeshile e ndezur dhe notat e freskëta barishtore. Prodhohet me gjethet e çajit të shkurreve të çajit me gjelbërim të përhershëm Camellia Sinensis. Çaj i zi Cejlon Çaji Ceylon është një emër që i është dhënë çajit të prodhuar në Sri Lanka (Cejlon ishte emri i mëparshëm i vendit). Shembujt më të mirë të çajit të zi Ceylon vijnë nga plantacionet e çajit në lartësi më të larta, të cilat u japin atyre një aromë të pasur dhe komplekse. Çaji Pu erh  Pu erh, i njohur gjithashtu si çaj i vjetërsuar ose i cilësisë së mirë, prodhohet ekskluzivisht në provincën Yunnan të Kinës. Ekzistojnë dy lloje kryesore: puerh i papërpunuar, i pa fermentuar, i quajtur puerh sheng, dhe puerh i pjekur, i fermentuar, i njohur si puerh shu. Versioni i papërpunuar ka një aromë shumë të freskët, vegjetale, ndërsa i pjekuri ka një aromë të butë e arritur nga procesi i fermentimit. Çaji i kamomilit Një ilaç bimor i preferuar i të gjitha kohërave në mbarë botën, çaji i kamomilit është i njohur për efektin e tij qetësues. Lulet e bimës dhe sythat mblidhen dhe më pas thahen për të bërë çaj. Çaji anglez Një nga varietetet më të njohura të çajit në Britaninë e Madhe siç njihet gjerësisht si çaji anglez është një përzierje e çajit të zi të bërë me çaj të zi Assam, Ceylon, kinez dhe kenian. Për shkak të shijes së tij të fortë, çaji zakonisht ëmbëlsohet dhe shërbehet me qumësht. Çaji i limonit I popullarizuar në Azinë Juglindore, çaji i barit të limonit është konsumuar si një ilaç për të ndihmuar në nxitjen e gjumit, lehtësimin e dhimbjeve dhe rritjen e imunitetit. Çaji ka një aromë të freskët, limoni dhe agrume. Çaji me shafran i Indisë  Çaji i shafranit të Indisë është një çaj i përzier me ngjyra të ndezura, i bërë nga shafrani dhe përbërësve të tjerë si limoni, xhenxhefili dhe kanella. Në të vërtetë, ky çaj e ka origjinën nga Okinawa, në Japoninë Jugor

Gjirokastër, më shumë se 50 mijë vizitorë vetëm gjatë shtatorit Nga edlira.ruzi - TIRANË, 4 tetor /ATSH/ Drejtoria Rajonale e Trashëgimisë Kulturore Gjirokastër njoftoi se 50 818 persona u bënë pjesë e vizitave turistike në Kalanë e Gjirokastrës gjatë muajit shtator 2024. Kjo shifër, bazuar në statistika, llogaritet të jetë 19 % më e lartë se e njëjta periudhë e vitit të kaluar. “Ju mirëpresim çdo ditë për të ndarë së bashku eksperiencën e të njohurit të historisë e kulturës ndërthurur me pamjen e mrekullueshme që kalaja ofron”, shkroi DRTK Gjirokastër në faqen e saj online. Qyteti i Gjirokastrës, pjesë e trashëgimisë së UNESCO-s, përzgjidhet për t’u vizituar nga pjesa më e madhe e turistëve që hyjnë në Shqipëri. Ata vlerësojnë traditat, bukuritë natyrore por dhe mikpritjen e kulinarinë vendase, pa lënë mënjanë objektin kryesor të qytetit, kalanë e Argjirosë. Kalaja e Gjirokastrës ndodhet në rrugën e Zejtarëve, mbi një kodër me lartësi 335 m. Kalaja quhet Argjiro, në nder të legjendës sipas të cilës princesha Argjiro u hodh nga lartësitë e kështjellës për të mos rënë në duart e pushtuesit. Nga Kalaja mesjetare, ajo e para pushtimit osman-shqiptar të Ali Pashës, ruhen vetëm pak gjurmë, pasi muret janë veshur deri në lartësi nga ndërtimet e reja. Ndërsa, kullat pjesërisht janë rrënuar dhe ripërshtatur. /a.f/r.e/ Në bazë të nenit 4 të ligjit ”Për funksionimin e Agjencisë Telegrafike Shqiptare”, ndalohet kopjimi, riprodhimi dhe publikimi i informacionit pa cituar burimin e tij. ETIKETIMET Gjirokastra Kalaja e Gjirokastres Share

National Sunflower Day -Vincent Van Gogh(1887) 🌻 Nga Liliana Pere +AI Stili Vicent Van Gogh Luledielli është simboli i Diellit dhe simbolizon dashurinë dhe admirimin. Por edhe lumturi, vitalitet, pozitivizëm dhe energji. Në kulturën kineze simbolizon jetë të gjatë dhe fat të mirë. Luledielli na mëson të rrezatojmë dashuri dhe dhembshuri ndaj të tjerëve, të jemi një burim ngrohtësie dhe mbështetjeje shpirtërore për ata që na rrethojnë. Kuptimi shpirtëror i lulediellit është i rrënjosur në aftësinë e tyre për të ndjekur dritën, duke simbolizuar kërkimin tonë të brendshëm për të vërtetën dhe lidhjen me hyjnoren. Vincent van Gogh është i njohur për serinë e tij të pikturave me luledielli, të cilat ai i krijoi gjatë viteve 1888-1889 në Arles, Francë. Një nga arsyet që e bëri këtë seri të veçantë është përdorimi i tij i ngjyrave të forta dhe të ndritshme, të cilat i dhanë pikturave një ndjenjë të gjallë dhe optimiste, ndryshe nga disa nga punët e tij më të errëta. Ai përdorte kryesisht tonet e verdha dhe jeshile për të portretizuar lulediellin, një lule që simbolizon jetën, shpresën dhe dritën për të. Van Gogh filloi të pikturonte lulediellin si një dekor për dhomën e mikut dhe kolegut të tij, Paul Gauguin, kur pritej të vinte për të jetuar me të. Ai pikturoi disa versione të lulediellit në një vazo, duke përfshirë përbërje të ndryshme me lule në faza të ndryshme të lulëzimit dhe tharjes. Këto piktura përfaqësojnë energjinë e tij të brendshme dhe pasionin për artin. Më 1888, ai shkroi se dëshironte të krijonte "një dekor për studio që të ishte krejtësisht i verdhë." Kjo tregon se ngjyra e verdhë për të kishte një rëndësi të veçantë, ndoshta për shkak të ndriçimit të fuqishëm të diellit që e frymëzonte. Këto piktura janë një ndër shembujt më të mirë të stilit ekspresionist të van Gogh-ut, ku ai shpreh emocione përmes ngjyrës dhe lëvizjes së furçës. Piktura e Van Gogh-ut me lulediellin është padyshim një nga më të famshmet e tij, por gjatë jetës së tij, ai nuk e pati njohjen që ka sot. Ai nuk mori çmime zyrtare për veprat e tij, pasi në atë kohë pikturat e tij nuk u vlerësuan nga bota e artit. Në fakt, Van Gogh pati një jetë të vështirë dhe shitjet e tij ishin të pakta; thuhet se shiti vetëm një pikturë gjatë gjithë jetës. Njohja dhe fama e tij u rritën pas vdekjes së tij, dhe sot ai konsiderohet një nga artistët më të mëdhenj të historisë. Piktura "Luledielli" nuk mori ndonjë çmim, por ka arritur çmime marramendëse në ankande. Në vitin 1987, një nga versionet e "Lulediellit" u shit për një rekord prej 39.9 milionë dollarë, duke e bërë atë një nga veprat më të vlefshme në historinë e artit. Pra, ndonëse Van Gogh nuk u nderua me çmime gjatë jetës, trashëgimia e tij artistike është e paçmuar dhe vlerësuar në mënyrë të jashtëzakonshme sot. Van Gogh ka një koleksion të jashtëzakonshëm veprash që janë të njohura për ngjyrat e fuqishme, emocionet e thella dhe stilet ekspresive. Ja disa nga pikturat më të famshme dhe të bukura të tij që mund të të interesojnë: 1. "Yjet e Natës" (The Starry Night, 1889) Kjo është një nga veprat më të famshme të Van Gogh-ut, pikturuar ndërsa ishte në një spital mendor në Saint-Rémy-de-Provence. Ajo përshkruan qiellin e natës plot me yje që duket sikur janë në lëvizje, me një mjeshtëri të veçantë të përdorimit të vijave të përthyer dhe ngjyrave blu dhe të verdha. Piktura ka një ndjesi të fuqishme qetësie dhe tensioni, duke përfaqësuar botën e tij të brendshme. 2. "Duke ngrënë patate" (The Potato Eaters, 1885) Kjo pikturë është një nga veprat më të hershme dhe tregon familjarët fshatarë që po hanë një vakt të thjeshtë patatesh. Van Gogh e krijoi këtë vepër në ngjyra të errëta për të theksuar jetën e vështirë dhe të varfër të fshatarëve, të cilët ai i konsideronte fisnikë dhe të nderuar për thjeshtësinë e tyre. 3. "Tarraca e Kafenesë natën" (Café Terrace at Night, 1888) Kjo pikturë përshkruan një kafene të qetë në natën e qytetit Arles, Francë. Van Gogh përdor ngjyra të gjalla dhe kontrast të fortë midis ndriçimit të kafenesë dhe natës së qetë të qytetit për të krijuar një atmosferë të veçantë. Piktura tregon dashurinë e tij për dritën dhe ngjyrën. 4. "Vetëportreti" (Self-Portrait with Bandaged Ear, 1889) Van Gogh pikturoi disa vetëportrete gjatë jetës së tij, por ky është ndër më të njohurit. Piktura u krijua pas incidentit kur ai preu një pjesë të veshit të tij. Ajo tregon tronditjen e tij emocionale, por gjithashtu pasqyron përkushtimin e tij ndaj artit. 5. "Fusha me Grurë dhe Korba" (Wheatfield with Crows, 1890) Kjo është një nga veprat e tij të fundit, pikturuar pak para se të vdiste. Ajo përshkruan një fushë me grurë të artë nën një qiell të errët, me korba që fluturojnë sipër. Piktura përmban një ndjesi të thellë tensioni dhe misteri, duke pasqyruar ndoshta gjendjen e tij të brendshme. 6. "Vila e Kuqe" (The Red Vineyard, 1888) Ky është një nga të vetmet piktura që Van Gogh shiti gjatë jetës së tij. Ajo përshkruan një grup punëtorësh që punojnë në një vreshtë të kuqe nën dritën e perëndimit të diellit. Ngjyrat e forta dhe kontrasti midis të kuqes dhe të verdhës i japin një ndjenjë drite dhe ngrohtësie. Këto janë vetëm disa nga veprat më të njohura të Van Gogh, por ai ka shumë piktura të tjera të jashtëzakonshme që pasqyrojnë gjendjet e tij emocionale dhe dashurinë për natyrën. Stili i tij i dallueshëm dhe përdorimi i ngjyrave vazhdojnë të frymëzojnë artistë dhe dashamirës të artit në mbarë botën.

Meghan Markle së shpejti një libër për familjen mbretërore? parë Që kur Princi Harry publikoi librin e tij Spare, ka pasur aludime nëse Meghan Markle do të publikojë kujtimet e saj. Në Spare, Harry foli për familjen e tij dhe hyri në detaje se si ai dhe Meghan përfunduan duke lënë në mënyrë dramatike rolet e tyre mbretërore. Tani gati dy vjet pas publikimit të Spare, janë të përhapura spekulimet se Meghan mund të tregojë anën e saj të historisë. Dhe duket se në të kaluarën ajo la të kuptohej se mund të shkruante një libër në të ardhmen pnë një intervistë shumë të diskutueshme disa ditë para vdekjes së mbretëreshës së ndjerë. Në gusht të vitit 2022, Meghan foli për revistën amerikane The Cut për jetën e saj familjare në Kaliforni pasi u largua nga detyrat mbretërore dhe podcast-in e saj të atëhershëm ‘Archetypes’. Thuajse, në intervistë, Markle zbuloi se si nuk i duhej të nënshkruante një NDA kur ajo dhe Harry u larguan si anëtarë mbretëror në vitin 2020. Dhe ajo tregoi gjithashtu se si gjeti një ditar që kishte mbajtur gjatë kohës së saj si anëtare e Firmës në Frogmore Cottage, ish-shtëpia e saj në Mbretërinë e Bashkuar kur u kthye në Britani për festimet e fundit të Jubileut të Platinumit të Mbretëreshës. Duke folur për atë kohë, para se të kthenin çelësat e vilës, ish aktorja shtoi: “Ti kthehesh hap sirtarët dhe thua: “O zot. Kjo është ajo që po shkruaja në ditarin tim atje”.

Letra : “Të shoh teksa fle. Jam pranë teje. Mban veshur një tunikë të gjatë, të zezë me të kuqe, me qëndisje në krahëror. Duhet të jenë lule besoj, por nuk i shoh. Po të jap lamtumirën, lamtumirën më të gjatë nga gjithë lamtumirat, Kukulla ime. Kështu të thërrisja, “Kukulla ime e vogël”. Nuk i hedh sytë nga lulet, por mbi fytyrën tënde dhe mendoj sa e bukur je, mbase nuk ke qenë kurrë kaq e bukur sa sot. Për herë të parë në jetën time (dhe në jetën tënde) të shoh të qetë, në paqe. Sa e qetë je, sa e bukur je. Duket sikur një dorë ka fshirë ëmbëlsisht të gjitha ankthet nga fytyra jote. Të shoh teksa fle, thonë se ke vdekur. Mendoj për ty, për mua, për ne. Cili është faji im? Të gjithë e bëjnë një pyetje të ngjashme kur ndodhen para gruas që kanë dashur dhe dashurojnë akoma.” Nis kështu një nga letrat më të bukura të dashurisë që janë shkruar ndonjëherë. Ironik është fakti se për marrësen e kësaj letre, ishte hera e parë dhe e fundit. Ajo kurrë nuk e lexoi. Dërguesi ishte Alain Delon, i cili joshte dhe kaq. Femrat binin në këmbët e tij si miza, ndërsa ai, me një fytyrë ëngjëllore: sy të akullt dhe buzëqeshje magjepsëse, sapo mërzitej me to, i braktiste maksimumi me një pusullë. Është 29 maji i vitit 1982, kur Romy Schneider, e njohur nga publiku për rolin e Princeshës Sissy, sapo është shuar në Paris, për shkak të një arresti kardiak. Ditën kur u gjend e vdekur, Alain Delon shkon menjëherë në banesën e saj. Kërkon të qëndrojë vetëm. Qan si fëmijë, i shkrep 2-3 foto (që siç deklaron vetë aktori, do t’i mbajë gjithmonë me vete në portofol) dhe më pas largohet. Nuk shkon në funeral, por një ditë më vonë, do qëndrojë për orë e orë të tëra i ulur në varrin e saj. Një lamtumirë e dhimbshme. U njohën në set, në vitin 1958, por nuk qe dashuri me shikim të parë. “Teksa ti vije nga Viena, unë të prisja në aereoportin e Parisit me një buqetë lulesh, buqetë që as nuk dija ta mbaja si duhet në duar. Producentët më kishin thënë “Sapo të zbresë nga avioni, shko afrohu dhe dhuroji lulet”. Prisja me to në duar si idiot, mes një ushtrie me fotografë. Ti zbrite, unë t’u afrova. I the nënës tënde “Duhet të jetë Alain Delon, partneri im në filmin e ri”. Kaq. Asgjë tjetër. Asnjë rrufe në qiell të hapur. Pastaj shkova në Vienë, atje ku do xhirohej filmi. Pikërisht atje u dashurova çmendurisht me ty. Ti u dashurove me mua. O Zot i madh, sa të rinj ishim, sa të lumtur ishim. Më pas jeta, ajo që nuk i takon askujt tjetër veç teje dhe meje, ajo na ndau!” Në 1960 Alain vendos të zyrtarizojë marrëdhënien e tyre duke i dhuruar Romy-t të tij të dashur një unazë. Martesa nuk bëhet kurrë. Ai bën gabimin më të madh të jetës së tij: në kulmin e karrierës, magjepset nga Francine Barthelemy (për miqtë Nathalie), një 22 vjeçare misterioze dhe rebele. Kështu papritur, nga njëra ditë në tjetrën, ai braktis Romy-n e tij, merr avionin dhe ikën larg. I lë një pusullë, në një buqetë trëndafilash “Më vjen keq. E di që do të të bëja të palumtur. Po iki në Meksikë me Nathalie. Të uroj gjithë të mirat.” Rrugët e tyre ndahen, por jo me të vërtetë. Do të luajnë së bashku në filmin “Pishina” (1968), të Jacques Deray. Pas vdekjes së djalit të vetëm të Romit, Alain do t’i qëndrojë pranë më shumë se askush tjetër. Të destinuar për të mos përfunduar bashkë, por të lidhur nga një ndjenjë e veçantë, e papërsëritshme, e pafundme. Shumë të bukur, të bukur e të mallkuar, bënë të ëndërronin breza të tërë. Mjaf të kujtosh fotot e dashurisë së tyre, që janë ndër më të shkarkuarat në instagram. “Kukulla ime, të vështroj përsëri e përsëri. Dua të të mbys me vështrime. Pusho tani. Unë jam këtu, pranë teje. Kam mësuar pak gjermanisht falë teje. Ich liebe dich. Të dua. Të dua Kukulla ime.” Sot, Alain Delon 88 vjeç u largua pergjithnje nga kjo bote, duke vajtur prane kukulles se tij te bukur. I

Nnjë prej aktoreve më të shquara dhe më të dashura të Hollywood-it, Nicole Kidman. Aktorja e lindur në 20 Qershor 1967 në St. Vincent në Australi, ka arritur një karrierë të shkëlqyer, duke fituar zemrat e shikuesve dhe kritikëve me talentin e saj të jashtëzakonshëm dhe prezencën skenike. Kidman fillimisht u bë e njohur në Australi për rolet e saj në filma si “BMX Bandits” dhe “Dead Calm”, por ajo u bë vërtet e famshme në skenën ndërkombëtare me performancën e saj në filmin “Days of Thunder” në vitin 1990. Pasi fitoi vëmendjen e Hollywood-it, Kidman vazhdoi të shkëlqejë në karrierën e saj me role të thella dhe të ndjeshme në filma si “To Die For”, “Eyes Wide Shut” dhe “Moulin Rouge!”, për të cilin ajo u nominua për Çmimin e Akademisë. Ajo fitoi Çmimin e Akademisë për Aktoren më të Mirë në Rolin Kryesor në vitin 2003 për performancën e saj të mahnitshme në filmin “The Hours”. Nicole Kidman është një aktore e sjellshme, e aftë të shfaqë emocionet në mënyrë të thellë dhe autentike. Ajo ka lënë gjurmë të thella në industria e kinemasë me larmishmërinë e rolave të saj, prekshmërinë e interpretimit dhe aftësinë e saj për të përcjellë histori të ndryshme në mënyrë të besueshme dhe të fuqishme. Filmi “Big Little Lies” i prodhuar nga HBO, ku Kidman interpreton rolin kryesor, tregon talentin e saj të jashtëzakonshëm si aktore. Për këtë rol, ajo fitoi Çmimin Emmy dhe Çmimin Golden Globe, duke vënë në dukje aftësinë e saj për të portretizuar me saktësi emocione komplekse dhe konflikte psikologjike. Përveç karrierës së saj në kinema, Nicole Kidman ka arritur sukses të madh edhe në skenën e teatrit dhe televizionit. Ajo ka luajtur në shfaqje teatrale të famshme dhe ka interpretuar role të rëndësishme në seriale televizive të suksesshme. Nicole Kidman është një personalitet i njohur për stilin e saj të jashtëzakonshëm dhe elegancën. Ajo është një ikonë e modës, gjithmonë e veshur në mënyrë të përsosur dhe në harmoni me ngjyrat dhe stilin e saj. Përveç talentit të saj të madh si aktore, Kidman është një humaniste aktive dhe mbrojtëse e të drejtave të grave. Nicole Kidman, si Ambasadore e Vullnetit të Mirë të UNIFEM-it (Fondi i Kombeve të Bashkuara për Grave), vizitoi Kosovën menjëherë pas përfundimit të luftës, duke shfaqur angazhimin e saj të thellë për të drejtat e grave dhe përkrahjen e viktimave të dhunës dhe konfliktit. Vizita e saj ishte një simbol i solidaritetit dhe ndihmës së nevojshme për të rindërtuar dhe përmirësuar jetën e grave në një kohë kur vendi ishte në rrugën e shërimit dhe rinovimit. Nicole Kidman theksoi rëndësinë e barazisë gjinore, arsimimit dhe ndihmës sociale për të ndihmuar gratë në Kosovë të ndërtojnë një të ardhme të ndriçuar dhe të sigurtë. Vizita e saj në Kosovë tregoi angazhimin e vërtetë të Nicole Kidman për të ndihmuar dhe frymëzuar gratë në mbarë botën. Me karizmën dhe talentin e saj të jashtëzakonshëm, Kidman ka lënë një gjurmë të thellë në historinë e ollivudit.

Prof. Asc Majlinda Çafka, modeli I nje integriteti te larte professional ne fushën e kardiologjisë. Në fushën e kardiologjisë, Prof. Asc. Majlinda qëndron si një model ekselence në komunitetin mjekësor. Majlinda Çafka èshtè; "Nje ekuiliber perfekt midis karrierés dhe familjes." Majlinda èshtè lindur dhe rritur ne qytetin e trendafilave Permet. Rrjedh nga nje familje e nderuar Permetare. Majlinda është një bashkëshorte dhe nënë e mrekullueshme e dy fëmijëve ekselentè, Rei dhe Dea. Rei është diplomuar si ekonomist jashtë vendit dhe punon në bankë, ndërsa Dea studion në Fakultetin e Mjekësisë. Në ditën e marrjes së titullit Profesor i Asociuar, Majlinda u ndje dyfish e lumtur, pasi e shoqëronte vajza e saj , dhe nje anetar I nderuar I komisionit e pergezoi me fjalet “Lum ti per vajzen qe ke” Ajo është një motër e dhembshur dhe një mike e vërtetë për shoqërinë. Rolin e amvisës e luan në mënyrë perfekte, duke ndjekur një pasion të trashëguar nga gjyshja për gatime. Librat janë pasioni mè i madh i saj, që nuk i ndan asnjëherë nga dora. Thjeshtësia, urtësia, disponibiliteti pèr tè ndihmuar, humanizmi, dashuria për njerëzit e bëjnë atë një model ekstra, grua të madhe pèr tu admiruar. Ajo di me zgjuarsi të programojë kohën dhe është gjithmonë e pranishme me portretin e saj të këndshëm, buzëqeshjen e dlirë dhe fjalën e ëmbël. Përfundon me rezultate të shkëlqyera të gjitha ciklet e shkollimit(fillor, 8-vjeçar e të mesëm) ku nuk njohu notë tjetër përveç 10-ës. Studimet e larta i kreu pranë Fakultetit të Mjekësisë të Universitetit të Tiranës me rezultate shume te mira. Dr. Majlinda Çafka jo vetëm qëndron si shembull i profesionalizmit, por dhe i urtèsiseè humanizmit dhe dashurisë për njerëzit. Cilèsitè njerèzore, edukata butèsia, komunikimi me dhembshuri janè Pikat e saj te forta te saj si integritetit profesional. Ja rrisin reputacionin. Majlinda Cafka është një profesioniste e shkèlqyer në Depatamentin e Kardiologjisë, e njohur për aftësitë e saj të larta si kliniciste dhe ekokardiografe. Ajo tregon një përkushtim të jashtëzakonshëm ndaj pacientëve dhe një integritet të lartë profesional. Majlinda është gjithmonë e informuar mbi zhvillimet më të fundit në mjekësi dhe merr pjesë aktivisht në aktivitete të shumta, si brenda ashtu edhe jashtë vendit. Aftësitë e saj kardiologjike janë formuar në një klinikë me traditë të shkëlqyer në këtë fushë. Ajo shquhet për aftësinë për të krijuar një komunikim të ngrohtë dhe për të ndërtuar një besim të fortë me pacientët, duke u bërë pjesë e rëndësishme e jetës së tyre. Majlinda ka publikuar studime të shumta, të cilat janë pranuar dhe prezantuar në aktivitete ndërkombëtare të organizuara nga Shoqata Europiane e Kardiologjisë (ESC). dhe jo vetem. Artikujt e saj janë botuar në revista prestigjioze, dhe ajo ka një qasje të shkëlqyer ndaj alternativave të reja të mjekimit dhe zhvillimeve të fundit në shkencën e kardiologjisë. Rrugetimi i saj eshte per tu admiruar, magjepsës në botën e ndërlikuar të kardiologjisë. Sot, ne futemi në sferën e praktikave kardiologjike moderne Prof.Asc Majlinda Çafka, Në fushën e kardiologjisë një Kardiologe e talentuar në Kliniken e pare te Departamentit prestigjioz te Kardiologjisë ,në QSUT “Nënë Tereza” në Tiranë, Shqipëri. Njihuni me Prof.Asc Majlinda Cafka Prof.Asc Majlinda Cafka është jo vetëm një kardiologe e përkushtuar, por edhe një pedagoge e mirenjohur, e vlerèsuar në Fakultetin e Shkencave Mjekësore Teknike, Universiteti i Mjekësisë në Tiranë. Ajo mishëron pasionin, ekspertizën dhe një angazhim të thellë për të avancuar fushën e kardiologjisë si në praktikën klinike ashtu edhe në akademi. Një vështrim në Departamentin e Kardiologjisë Në Departamentin e Kardiologjisë pacientët marrin kujdes të nivelit të lartë dhe trajtim të personalizuar nga ekipi I afte I mjekeve profesioniste ku ben pjese edhe Prof.Asc Majlinda Cafka ku nepermjet egzaminimive dhe teknologjive te avancuara mjekësore punohet që çdo pacient të marrë cilësinë më të lartë të kujdesit. Zemra e çështjes: Kardiologjia në fokus Kardiologjia është një fushë që rrotullohet rreth zemrës, motori që mban trupin tonë të funksionojë pa probleme. Nga diagnostikimi i sëmundjeve të zemrës deri te zbatimi i trajtimeve që shpëtojnë jetën, kardiologët si Prof.Asc Majlinda Cafka luajnë një rol kryesor në sigurimin e shëndetit kardiovaskular të individëve. Përveç detyrave të tij në Departamentin e Kardiologjisë, është aktivisht e përfshirë në me simdhenje nè Universitetin e Mjekësisë në Tiranë. Si pedagoge, ajo jep njohuri, ndan njohuri dhe ushqen gjeneratën e ardhshme të profesionistëve mjekësorë. Përkushtimi I saj ndaj mësimdhënies pasqyron angazhimin për të avancuar fushën e kardiologjisë përmes edukimit dhe kërkimit. Festimi i Ekselencës Shqiptare në Kardiologji Shqipëria krenohet me një korpus të pasur talentesh mjekësore, ku edhe Prof.Asc Majlinda Cafka që qëndron si një shembull i shkëlqyer i përkushtimit të te vet ndaj vendit, ndaj përsosmërisë së kujdesit shëndetësor. Kontributet e saj në fushën e kardiologjisë nuk kanë kaluar pa u vënë re, duke i dhënë asaj njohje kombëtare dhe ndërkombëtare. Ne jemi të frymëzuar nga pasioni isaj i palëkundur për kujdesin ndaj pacientit, qasja e saj inovative ndaj trajtimit dhe angazhimi për edukimin e profesionistëve të ardhshëm të kujdesit shëndetësor. Le të gëzojne zemrat tona sepse Dr. Kardiologe si Majlinda të japin besim dashuri jetè, tek te gjithë Te vlerèsojmè punèn dhe integritetin profesional të mjekeve që dallohen ne rrugën e mjekesise shqiptare, drejt një të ardhmeje më të shëndetshme dhe më të ndritshme për të gjithë! Postimi ynè paraqet punën e jashtëzakonshme të Prof.Asc Majlinda Cafka në kardiologji në Qendrën Spitalore Universitare “Nënë Tereza” dhe Universitetin e Mjekësisë në Tiranë, Shqipëri. Nëpërmjet një toni entuziast, artikulli synon të angazhojë një audiencë të gjerë, duke hedhur dritë mbi rolin kritik të kardiologëve dhe përkushtimin e profesionistëve të kujdesit shëndetësor në Shqipëri. Rrugëtimi Profesional Me një përkushtim të zjarrtë për zanatin e saj, doktoresha Çafka ka krijuar një rrugë të jashtëzakonshme si Kardiologe në Departamentin e Kardiologjisë, të Klinikës së Parë të nderuar në QSUT. Angazhimi i saj për avancimin e kujdesit kardiovaskular dhe mirëqenies së pacientit e veçon atë në fushën e kardiologjisë. Një paraqitje e shkurtër në ekspertizë Specializimi i Prof.Asc Majlinda Cafka në kardiologji përmbledh një pasuri njohurish dhe eksperience. Si një kardiologe me përvojë, mprehtësia e saj në diagnostikimin dhe trajtimin e sëmundjeve të zemrës është sinjifikative. Qasja e saj e përpiktë ndaj kujdesit ndaj pacientit siguron që çdo individ të marrë trajtim të përshtatur dhe mbështetje të dhembshur gjatë gjithë rrugëtimit të tyre drejt shëndetit kardiak. Kujdesi pionier kardiovaskular Duke punuar ne Qendren Universitare Spitalore, ne krye të mjekësisë kardiovaskulare,qasja e Prof Asc. Majlinda Çafka ka qenë shumè e mire ne kombinim ekselent me pacientin dhe te rejat e integruara te shkences si në metodologjitë edhe ne metodat e trajtimit që kanë ripërcaktuar standardet e kujdesit brenda fushës. Angazhimi i saj i palëkundur për kërkimin dhe përparimin nënvizon misionin e saj për të ngritur në lartësi të reja profesionalizmin. Një Vizion për të Ardhmen Duke parë përpara, Dr. Majlinda Çafka mbetet e palodhur në kërkimin e përsosmërisë në fushën e kardiologjisë. Vizioni i saj përfshin një të ardhme ku trajtimet më të fundit, kujdesi i dhembshur dhe përkushtimi i palëkundur bashkohen për të përmirësuar jetën e pacientëve që luftojnë sëmundjet kardiovaskulare. Në fushen e kardiologjisë, doktoresha Majlinda Çafka shfaqet si një model ekspertize. Angazhimi i saj i palëkundur për kujdesin ndaj pacientit, së bashku me njohuritë e saj të jashtëzakonshme për shëndetin kardiak, plotesojne portretin e saj. Në botën me ritme të shpejta të mjekësisë, studimet botimet dhe kërkimi janë forcat shtytëse pas përparimeve që formojnë të ardhmen e kujdesit shëndetësor. Sot, ne thellohemi në rrugëtimin e jashtëzakonshëm të një mjeke shqiptare, qe karakterizohen nga përkushtimi dhe niveli I larte professional. Profesor Asc: Një udhërrëfyes në mjekësi Le ti shohi etapat e rritjes se saj si Kardiologe si me poshte; Dhjetor 2023: Një datë që shënon një moment historik të rëndësishëm për fitimin e titullit Profesor Ascc. Një mjeke e kompletuar me një pasuri të njohurive dhe përvojës afro 30 vjecare, si ne praktiken klinike ashtu edhe ne ate te studimeve shkencore te pasqyruara ne listen e gjate te publikimeve si brenda e jashte vendit. Korrik 2005: Viti kur Dr. Majlinda fitoi titullin Doktor Shkencash ne Kardiologji nga Fakulteti i nderuar i Mjekësisë në Universitetin e Mjekësisë në Tiranë, Shqipëri. Ishte rezultat I pune te gjate ku rigoroziteti dhe pasioni i saj për kërkimin si dhe dëshira për të bërë një ndryshim në jetën e pacientëve filloi te jape rezultatet e veta. Ndikimi tek trajtimi i pacienteve Cdo kerkim shkencor jo vetëm që zgjeron gamen e njohuritë mjekesore për strategjitë efektive të trajtimit, por gjithashtu hapin rrugën për zhvillimet e ardhshme në mjekësinë kardiovaskulare. Duke sfiduar normat ekzistuese dhe duke eksploruar zgjidhje bashkekohore, Profesor Asc Majlinda ka treguar një standard të larte në kërkimin mjekësor që thekson rëndësinë e praktikave të bazuara në prova dhe kujdesit me në qendër pacientin. Shikimi Përpara: Një Vizion për të Ardhmen Si përfundim, udhëtimi i profesor Asc Majlinda, mishëron thelbin e këmbënguljes, pasionit dhe vendosmërisë në ndjekjen e përsosmërisë shkencore. Angazhimi i palëkundur për të avancuar njohuritë mjekësore është një dëshmi e fuqisë transformuese të kërkimit në formësimin e një shoqërie më të shëndetshme dhe më të informuar. Në botën e akademisë dhe mjekësisë, jo pak janë aq pasuruese dhe me ndikim si ai i Prof. Asc. Majlinda, një figurë e vlerësuar në fushën e kardiologjisë. Le të thellohemi në një kapitull të rëndësishëm të karrierës së saj të shquar, që mori rrënjë në Tiranë, Shqipëri, në vitin 1999. Fillimet e një ndjekjeje doktorature Në vitin 1999, Universiteti i Mjekësisë, Fakulteti i Mjekësisë në Tiranë, Shqipëri, dëshmoi fillimin e një kapitulli të thellë me fillimin e Programit të PhD per Dr. Majlinden. Si një model I njohurive te thella e te qendrueshme si dhe ekspertizes korrekte te te dhenave , ndikimi i saj vendosi një standard të lartë te përsosmërisë studimore e akademike te cilat u pasqyruan denjesisht ne fushen e kardiologjise europiane. Një Perspektivë Globale: Specializimi në Kardiologji Dr. Majlinda , ne vitin 1998 , filloi një rrugëtim transformues që e çoi në Krankenhaus der Barmherzigen Schwestern në Linz, Austri nën mentorimin e Prof. Dr. Peter Kühn, presidenti i kaluar i Shoqatës Austriake të Kardiologjisë, ku filloi dhe me pas u perfeksionua pasioni I saj per ekokardiografine e cila do te pasohej nga nje pune dhe investim I palodhur ne kete fushe per te arritur ne nivele exelente . Trajnimi intensiv dhe ekspozimi ndaj praktikave të fundit i zgjeruan horizontet e saj dhe pasuruan të kuptuarit e saj për shëndetin kardiovaskular. Një vështrim në ekselencë Kërkimi i ekselencës nga Prof. asc Majlinda nuk ishte thjesht një përpjekje personale, por një detyre e angazhim për të avancuar ne fushën e kardiologjisë dhe edukimit mjekësor ku ne qender eshte gjithmone tarjtimi sa me optimal I pacienteve Një trashëgimi e mentorimit Gjatë gjithë rrugëtimit të saj akademik dhe profesional, Prof. Asc. Majlinda ka ilustruar cilësitë e një mentoreje të vërtetë. Përkushtimi i saj për të udhëhequr dhe ushqyer brezin e ardhshëm të profesionistëve mjekësorë i bën jehonë përvojave të saj të të mësuarit nga më të mirët në këtë fushë. Duke rrënjosur një ndjenjë kurioziteti dhe rigoroziteti te studentët e saj, ajo vazhdon të formësojë të ardhmen e mjekësisë. Duke parë përpara: Një trashëgimi në krijimin Teksa reflektojmë mbi momentet kryesore që përcaktuan karrierën e Prof. asc. Majlindës, bëhet e qartë se ndikimi i saj shtrihet shumë përtej sferave akademike. Kërkimi i saj i njohurive, i shoqëruar me një frymë bujare në ndarjen e ekspertizës së saj, shërben si frymëzim për të gjithë profesionistët aspirues mjekësorë. Ndërsa ajo vazhdon të formësojë mendjet dhe të shtyjë kufijtë e kërkimit mjekësor, trashëgimia e saj shërben si një model udhëzues për ata që lundrojnë në botën komplekse të kujdesit shëndetësor. Duke përmbledhur thelbin e të mësuarit, rritjes dhe mentorimit, historia e Prof. Asc. Majlinda na kujton ndikimin transformues të arsimit dhe potencialin e pashfrytëzuar brenda secilit prej nesh për të lënë një trashëgimi të qëndrueshme në botën e mjekësisë. Në botën e ndërlikuar të kardiologjisë, kërkimi i njohurive dhe specializimit qëndron si një gur themeli për profesionistët që kërkojnë të ripërcaktojnë kufijtë dhe të avancojnë kujdesin ndaj pacientit. Imagjinoni udhëtimin nga përvetësimi i detajeve të ndërlikuara të zemrës deri te përmirësimi i aftësive në ekokardiografi. Një Udhëtim Zbulimi dhe Rritjeje Kërkimi i specializimit dhe kërkimi i pamëshirshëm për njohuri nuk janë thjesht përpjekje profesionale, por një dëshmi e një angazhimi më të thellë për mirëqenien e pacientëve. Është një udhëtim i karakterizuar nga sfida, triumfe dhe mbi të gjitha, një pasion për shërimin e zemrave dhe rikthimin e shpresës. Ndërsa jehonat e ekokardiografisë mbeten në korridoret e kujtesës dhe njohuritë nga hulumtimi ndriçojnë shtigje të reja, rruga përpara është me premtime për inovacion dhe kujdes transformues ndaj pacientit. Lundrimi në horizontet e kardiologjisë: Një kronikë profesionale Në peizazhin gjithnjë në zhvillim të kardiologjisë, shkrirja e specializimit, kërkimit dhe mentorimit hap rrugën që profesionistët të ngjiten në lartësi të reja ekspertize. Narrativa e thurur nga kurset e trajnimit deri te prezantimet e tezave pasqyron një tapiceri të përkushtimit, përvetësimit të njohurive dhe kërkimit të palëkundur të përsosmërisë në kujdesin kardiak. Duke përqafuar të Ardhmen me Ekspertizë dhe Empati Ndërsa profesionistët lundrojnë në sferat e ndërlikuara të kardiologjisë, të armatosur me njohuri, përvojë dhe një zemër të dhembshur, ata jo vetëm që shërojnë trupat, por prekin edhe jetët. Udhëtimi nga specializimi në kërkim është një simfoni e shkencës dhe ndjeshmërisë, ku çdo notë luan një rol vendimtar në formësimin e një të ardhmeje më të ndritshme dhe më të shëndetshme për pacientët në mbarë botën. Si përfundim, rruga drejt ekspertizës në kardiologji është e shtruar me përkushtim, e ushqyer nga kurioziteti dhe e ndriçuar nga drita e mentorimit. Është një udhëtim që kapërcen kufijtë, përqafon sfidat dhe i shndërron profesionistët në fener shërimi dhe shprese në fushën e kujdesit kardiak. Le të kumbojnë jehonat e ekspertizës, duke i udhëhequr profesionistët në horizonte të reja në botën magjepsëse të kardiologjisë! Aspirata për t'u bërë kardiolog nuk është e lehtë; kërkon vite edukimi rigoroz, përvojë praktike dhe përkushtim të palëkundur në fushën e mjekësisë. Sot do të shohim më nga afër rrugëtimin e një kardiologu që nisi rrugën e tij drejt ekspertizës në qytetin e zhurmshëm të Tiranës, Shqipëri. levte hedhim nje veshtrim ne hapat e saj. Themeli i Edukimit Mjekësor Në vitin 1989, kur protagonisti ynë u diplomua si "Doktor i Përgjithshëm i Mjekësisë" në Fakultetin e nderuar të Mjekësisë në Universitetin e Tiranës, Shqipëri. Ky moment i rëndësishëm shënoi fillimin e një angazhimi të përjetshëm në profesionin e mjekësisë. Hapi 2: Specializimi në Kardiologji Me shpejtësi në fillim të viteve '90, konkretisht midis viteve 1993-1997, ku individi ynë ambicioz u zhyt në një Program Specialiteti në Departamentin e Kardiologjisë të QSUT-së "Nënë Tereza" në Tiranë, Shqipëri. Pikërisht gjatë kësaj periudhe bota e ndërlikuar e kardiologjisë filloi të shpaloset para syve të tyre, duke hedhur bazat për specializimin e ardhshëm. Ndjekja e Programit Master Në vitet 1996-1997, protagonisti ynë filloi programin Master në Fakultetin e Mjekësisë në Universitetin e Tiranës, Shqipëri. Kjo përvojë jo vetëm që thelloi njohuritë e saj për sistemin kardiovaskular njerëzor, por gjithashtu përmirësoi aftësitë e tyre në të menduarit kritik, kërkimin dhe kujdesin ndaj pacientit - cilësi thelbësore për çdo kardiolog aspirues. Një titull i fituar – Kardiolog Viti 1997 doli të ishte një moment historik, pasi individi ynë i përkushtuar mori titullin e çmuar "Kardiolog". Kjo arritje nënkuptonte kulmin e viteve të punës së palodhur, këmbënguljes dhe një pasion të zjarrtë për të përmirësuar shëndetin e zemrës së pacientëve të tyre. Roli vendimtar i përvojës Duke kaluar nga mjediset akademike në skenarët e botës reale, kardiologia jone e re fitoi përvojë të paçmuar në diagnostikimin, trajtimin dhe menaxhimin e patologjive të ndryshme kardiake. Çdo ndërveprim i pacientit u bë një hap drejt rritjes së ekspertizës së tyre dhe rregullimit të mprehtë të mprehtësisë së tyre diagnostikuese. Një e ardhme e fokusuar në shërimin e zemrave Sot, e armatosur me shumë njohuri, përvojë praktike dhe një zemër të dhembshur, kardiologia joneë vazhdon të bëjë një ndryshim në jetën e të prekurve nga sëmundjet kardiovaskulare. Udhëtimi i saj shërben si një frymëzim për profesionistët aspirantë të mjekësisë, duke theksuar rëndësinë e përkushtimit, të mësuarit të vazhdueshëm dhe një qasje të përqendruar te pacienti në fushën e kardiologjisë. Nisni rrugën tuaj për t'u bërë një kardiologe, e udhëhequr nga përkushtimi dhe ekspertiza e palëkundur e shfaqur nga protagonistja jone. Mbani mend, pas çdo kardiologu të suksesshëm qëndron një histori elastike, pasioni dhe një kërkimi të pamëshirshëm për shërimin e zemrave. A keni menduar ndonjëherë se çfarë duhet për t'u bërë një kardiolog, një specialist në fushën e shëndetit të zemrës dhe sëmundjeve kardiovaskulare? Sot, ne thellohemi në rrugëtimin e jashtëzakonshëm të një individi, i cili nga diplomimi si mjeke e përgjithshme në vitin 1989, i kushtoi vite të tëra pune dhe studimi për të marrë më në fund titullin prestigjioz të "Kardiologut" në vitin 1997. Gjithçka filloi në vitin 1989 kur protagonistja jone u diplomua si Mjek i Përgjithshëm i Mjekësisë në Fakultetin e njohur të Mjekësisë. E armatosur me një themel të fortë në mjekësi, ajo nisi një udhëtim që përfundimisht do t'a çonte ate të specializohej në punën e ndërlikuar të zemrës njerëzore. Specializuar në Kardiologji Vitet ndërmjet 1993 dhe 1997 ishin thelbësore për doktoreshen tonë të përkushtuar pasi ajo u zhyt në një Program Specialiteti në Fakultetin e Mjekësisë, duke u fokusuar në Kardiologji. Kjo periudhë nuk kishte të bënte vetëm me marrjen e njohurive; ishte një kohë e të mësuarit intensiv, përvojës praktike dhe një kuptimi i thelluar i shëndetit kardiovaskular. Rruga drejt ekspertizës: Marrja e titullit "Kardiolog" Viti 1997 shënoi një moment historik të rëndësishëm në karrierën e protagonistit tonë, pasi ajo mori me sukses titullin "Kardiolog". Kjo arritje nuk kishte të bënte thjesht me një ndryshim në emërtim; ai simbolizonte vite të përkushtimit, këmbënguljes dhe një kërkimi të pandërprerë të përsosmërisë në fushën e kardiologjisë. Një ditë në jetën e një kardiologu Si një kardiolog, individi ynë tani luan një rol vendimtar në diagnostikimin, trajtimin dhe parandalimin e patologjive të lidhura me zemrën. Nga kryerja e vlerësimeve të plota të pacientëve deri te interpretimi i testeve diagnostikuese dhe rekomandimi i planeve të përshtatshme të trajtimit, ekspertiza e tyre është e paçmueshme në ruajtjen e shëndetit kardiovaskular të pacientëve të tyre. Pse ka rëndësi kardiologjia Sëmundjet kardiovaskulare vazhdojnë të jenë një nga shkaqet kryesore të vdekshmërisë në mbarë botën. Si rezultat, roli i kardiologëve në zbulimin e hershëm, ndërhyrjen dhe menaxhimin e vazhdueshëm të sëmundjeve të zemrës është më kritik se kurrë. Duke u specializuar në kardiologji, protagonisti ynë është pozicionuar në krye të kësaj fushe jetike, duke bërë një ndryshim të prekshëm në jetën e të prekurve nga sëmundjet e zemrës. Rëndësia e Specializimit Specializimi në kardiologji shkon përtej marrjes së një titulli; ai përfaqëson një angazhim për të mësuarit e vazhdueshëm, duke qëndruar në krah të përparimeve më të fundit në këtë fushë dhe për të përmirësuar aftësitë e dikujt për të ofruar kujdesin më të mirë. Në përfundim Rruga për t'u bërë Kardiolog është ajo që kërkon pasion, përkushtim dhe përkushtim të palëkundur për përsosmëri. Nga ditët e para të shkollës mjekësore deri te trajnimi i specializuar në kardiologji, çdo hap në këtë rrugëtim kontribuon në formimin e një profesionisti të kualifikuar dhe të dhembshur të kujdesit shëndetësor, i cili bën një ndryshim në jetën e shumë njerëzve. Pra, herën tjetër që të takoni një Kardiolog, mbani mend vitet e punës dhe studimit të palodhur që kanë shkuar për të fituar atë titull. Pas çdo kardiologu të suksesshëm është një histori këmbënguljeje, ekspertize dhe një dëshire të vërtetë për të shëruar zemrat dhe për të shpëtuar jetë. Teksa festojmë arritjet e protagonistit tonë në marrjen e titullit prestigjioz "Kardiolog" në vitin 1997, le të njohim përkushtimin dhe pasionin që i shtyn profesionistët e kujdesit shëndetësor të shkëlqejnë në fushat e tyre dhe të kenë një ndikim pozitiv në jetën e të tjerëve. Kardiologët atje jashtë, angazhimi i palëkundur i të cilëve për shëndetin e zemrës bën vërtet një ndryshim çdo ditë! Mos harroni, pas çdo kardiologu të suksesshëm është një histori përkushtimi dhe ekspertize që i ka formuar ata në profesionistët e kujdesit shëndetësor që janë sot. Prof asc Majlinda Cafka ka nje liste te pasur publikimesh dhe botimesh. Ajo eshte autore dhe bashkeautore ne reth 100 punime te botuara si brenda dhe jashte vendit. Pèrgatiti:Dr.Liliana Pere.

Jennifer Lopez Admitted She Could Be an ‘Ogre’ Jennifer Lopez tha se e kishte shumë seriozisht punën e saj. Ajo tha se nganjëherë mund të ishte një ogur përballë shpërqendrimeve. nga Emma McKee Jennifer Lopez prej vitesh është e suksesshme në show biz. Në këtë kohë, ajo ka fituar një reputacion si një "divë", diçka që ajo e ka mohuar me forcë. Megjithatë, Lopez tha se është mbrojtëse ndaj punës së saj. Ajo tha se dëshiron të paraqesë performancat më të mira të mundshme, të cilat mund ta bëjnë atë të shkurtër me disa njerëz. Jennifer Lopez tha se ajo mund të jetë një "ogre" për punën e saj Kur Lopez filloi të rritet drejt suksesit në Hollywood, ajo shpejt fitoi një reputacion si një divë. Ajo e mohoi këtë dhe tha se nuk ka respekt për njerëzit që lejojnë egon e tyre të ngjyros mënyrën se si i trajtojnë njerëzit. "Vetëm sepse i di pikat e mia të forta nuk do të thotë se kam një ego të madhe," i tha ajo Movieline në vitin 1998. "E vetmja gjë që nuk mund ta toleroj në Hollywood është ky efekt i rrjedhshëm i çdo personi të vetëm - nga lart me djemtë tuaj të studios - duke u inatosur me këdo që është poshtë tyre. Askush nuk mund të thotë që unë i trajtoj njerëzit kështu.” Jennifer Lopez merr pjesë në premierën e "Shotgun Wedding" të Prime Video në Los Angeles me një fustan argjendi vezullues. Jennifer Lopez | Axelle/Bauer-Griffin/FilmMagic Ajo tha se e vetmja herë që mori tiparet e divës ishte kur donte të fokusohej në një projekt. “Kur bëhet fjalë për punën time, unë jam një ogur, sepse dua që ajo të jetë shumë e mirë,” tha ajo. “Nuk do të bëj intervista, nuk dua që njerëzit të më shqetësojnë. Unë kam nevojë për kohën time. Por kjo është e vetmja gjë që dikush mund të thotë për mua.” Jennifer Lopez tha se ajo përfshin punën në çdo pjesë të jetës së saj Lopez ka mbajtur gjithmonë një fokus të palëkundur në karrierën e saj. Ajo tha se dëshira e saj buron nga dëshira për të provuar veten, edhe pas vitesh suksesi. "Unë nuk jam një nga ato të dashurat e medias," tha ajo për Harper's Bazaar. “Unë nuk u putha në këtë biznes. Unë jam nga Bronx. Më duhej të gjeja rrugën time, kështu që gjithmonë jam ndjerë sikur duhet të provoja veten. Ndoshta kjo është një shtysë e mirë për të pasur. Unë kurrë nuk kënaqem me mediokër.” Ndërsa përpjekjet e saj kanë dhënë rezultat, Lopez tha se ajo mund të përfitonte nga pak më shumë ekuilibër punë-jetë. "Unë jam një punëtor," tha Lopez. “Instinkti im është të mbush çdo minutë të jetës sime me punë, kështu që më është dashur të mësoj ekuilibrin. Kur merr përsipër shumë, kjo mund të jetë armiku i madhështisë.” Ajo foli për gatishmërinë për të luftuar për atë që dëshiron Përpjekja e Lopez-it ka dhënë rezultat, por ajo tha se kurrë nuk dëshiron të pushojë në dafinat e saj. "Unë kam këtë qëndrim - dhe nuk do të ndryshojë sado i madh të bëhem - që ju duhet të luftoni për gjërat që dëshironi," tha ajo. “Ju nuk mund të prisni që gjërat t'ju dorëzohen në një pjatë, edhe nëse mund t'i mbushni teatrot javë pas jave. Sepse ka gjithmonë dikush si unë gati për të rrëzuar derën dhe për të vjedhur punën menjëherë nga poshtë jush."

Princesha Kate ndriçon dhomën me një pamje të re grimi dhe flokë të lëkundur vjeshtor Princesha e Uellsit duket se ka pësuar një transformim magjepsës që nga kthimi në jetën publike Georgia Brown Teksa vete duket se eshte me mire, Princesha e Uellsit dëshiron të jetë aty për të tjerët që po kalojnë përvoja të ngjashme si ajo dhe po përballen me sëmundjen më të rëndë. Kjo është arsyeja pse ajo së fundmi u takua me adoleshenten Liz në Kështjellën Windsor. Shkrimtar i vjetër i stilit të jetës dhe modës Princesha e Uellsit dukej pozitivisht rrezatuese teksa doli për daljen e saj të parë mbretërore që kur njoftoi se kishte përfunduar trajtimin e kimioterapisë . Pas një ceremonie në Kështjellën Windsor, Princi dhe Princesha e Uellsit u takuan me fotografen aspiruese Liz Hatton, 16 vjeç, e cila u diagnostikua me një formë të rrallë dhe agresive të kancerit në janar. Në fotografitë e kapura nga takimi emocionues, Kate shkëlqeu ndërsa përqafoi adoleshentin. "Kënaqësi të takohem me Liz në Windsor sot. Një fotograf i ri i talentuar, kreativiteti dhe forca e të cilit na kanë frymëzuar të dyve. Faleminderit që ndatë fotot dhe historinë tuaj me ne," ndanë Princi dhe Princesha në Instagram. Princesha e Uellsit përqafon Lizin pasi e takoi atë në Kështjellën Windsor Fansat mbretërorë komentuan shpejt shkëlqimin e shëndetshëm të Princeshës në fotografi, duke shënuar fejesën e saj të parë që kur u largua nga qendra e vëmendjes mbretërore në fillim të këtij viti. "Catherine duket e bukur si gjithmonë dhe është vërtet mirë ta shohësh atë përsëri," shkroi një fanse mbretërore, ndërsa një tjetër ra dakord: "Na keni munguar shumë dhe jemi përtej të emocionuar të dimë sukseset tuaja shëndetësore. Ju dukeni absolutisht rrezatues!" Një i tretë komentoi: "Është sikur dielli të dalë kur Princesha merr pjesë në një fejesë". Princi William dhe Kate duke pozuar me Liz, vëllain e saj Mateo dhe prindërit Aaron dhe Vicky. Princi William dhe Kate duke pozuar me Liz, vëllain e saj Mateo dhe prindërit Aaron dhe Vicky Robayna Nuk mund të mohohet që Princesha ndriçoi dhomën, duke shfaqur një pamje të rinovuar bukurie që duket të jetë një version më i përcaktuar dhe i përmirësuar i syrit të saj të markës smokey. Transformimi magjepsës i Princeshës Kate Ndërsa pamja e butë e syve me nuancë moka ka qenë kombinimi i saj i bukurisë që kur u shfaq në qendër të vëmendjes mbretërore si nusja mbretërore e Princit William, grimi i saj në fejesën e së mërkurës dukej më i errët dhe më i rëndë. Kate Middleton e veshur me fustan jeshil dhe e buzëqeshur Princesha shpesh ka një sy të butë smokey, eyeliner të zi dhe qerpikë të ndezur e natyral Sytë e Princeshës u përcaktuan me një rimel të shkrirë ngjyrë kafe çokollatë, i cili ishte më i errët në vijën e qerpikëve përpara se të fshihej për të theksuar kockën e saj të harkuar të vetullave. Liz tha se ishte 'mbi hënën' për t'u takuar me familjen mbretërore në Kështjellën Windsor© Instagram Në një fotografi të shpërndarë në Instagram Story të Liz Hatton, mund të shihet pamja magjepsëse e bukurisë së Princeshës. Royal duket se ka shtuar një shkëlqim bronzi për të shtuar një shkëlqim rrezatues, si dhe një qerpikë të lëngshëm të syve dhe qerpikë të valëzuar, voluminozë që ka shumë të ngjarë të jenë qerpikë të zhveshur. Së bashku me grimin e saj vjeshtor plot humor, flokët brune të nënës së tre fëmijëve dukeshin të trasha dhe voluminoze. Kate dukej se kishte pikturuar dritat e ulëta nëpër tufat e saj me çokollatë për të shtuar thellësi dhe dimension - një shkundje nga dielli e puthi ngjyrë kafe të artë me të cilën ajo shihej gjatë muajve të verës. Nuk është hera e parë që Princesha ka zgjedhur një grim më të rëndë, megjithëse mbretëresha tenton të ruajë estetikën e saj plot glam për ngjarjet në tapetin e kuq dhe galat e mrekullueshme mbretërore. Princesha veshi një nga dukjet e saj më të bukura të të gjitha kohërave në premierën e 'No Time To Die'. Në vitin 2021, Princesha e Uellsit mahniti në premierën e J ames Bond: No Time To Die në Londër me një fustan vezullues të Jenny Packham me një rrudhë të prerë po aq magjepsëse që shkëlqente sy të tymit. Sara Sordillo, grimiere për Eylure, vuri re qerpikët e përcaktuar të Kate. Ajo më parë tha HELLO! : "Sytë e Kate në tapetin e kuq ishin thjesht verbues. Grimi i syve të saj "smoky" ishte padyshim i theksuar duke përdorur qerpikët fals." Ajo shtoi: “Qirpikët e rremë kanë një pamje të ngritur që ndihmon për të hapur sytë dhe për të dhënë një pamje rinore”. kate Middleton premiera e lidhjes së qerpikëve të rremë© Getty Mbreti herë pas here vesh qerpikë fals për të theksuar bukurinë e saj natyrale Princesha mund të ketë zgjedhur të nivelizojë pamjen e saj të përditshme të grimit për të nënkuptuar kalimin e saj në sytë e publikut si një grua e re; më të shëndetshme, rinore dhe plot jetë.

Ju mund ta njihni Kolagjenin si një nga përbërësit kryesorë në organizëm, ose mund ta keni dëgjuar si një suplement ushqimor ose kozmetik. Por, çfarë është kolagjeni ekzaktësisht dhe si mund të ndikojë në jetën tuaj? Kolagjeni është proteina në sasi më të madhe në organizëm, veçanërisht tipi 1 i tij. Kolagjeni gjendet në muskuj, kocka, lëkurë, enët e gjakut, sistemin tretës dhe ligamente. Ai ndihmon për t’i dhënë lëkurës sonë fortësi dhe elasticitet, gjatë zëvendësimit të qelizave të vdekura. Në kyçet tona, kolagjeni është “ngjitësi“ që mban trupin tonë të bashkuar. Prodhimi i kolagjenit në trupin tonë fillon të ngadalësohet me kalimin e moshës. Ne e vëmë re nga shenjat e moshës, si rrudhat, squllja e lëkurës dhe dhimbjet e kyçeve. Në pakësimin e prodhimit të ndikojnë dhe faktorë të tjerë, si konsumi i tepërt i sheqerit, duhanpirja dhe ekspozimi i gjatë në diell. Nga studimet, është arritur në përfundimin që mungesa e kolagjenit është si pasojë e një sërë faktorësh, si defekte gjenetike, dietat e varfra me përmbajtje kolagjeni, defiçenca ushqyerje dhe probleme të tretjes, të cilat krijojnë probleme në prodhimin (sintezën) e kolagjenit. 7 PËRFITIMET KRYESORE TË KOLAGJENIT NË ORGANIZËM Përmirëson shëndetin e lëkurës dhe flokëve Me kalimin e moshës, prodhimi i kolagjenit pakësohet. Ju e vini re fizikisht këtë fenomen: squllja dhe varja e lëkurës, krijimi i rrudhave dhe humbja e elasticitetit të saj. Rritja e nivelit të kolagjenit ju ndihmon që lëkura juaj të duket më e lëmuar, elastike, dhe bën që qelizat e lëkurës të rinohen dhe riparohen normalisht. Studimet mbi vetitë anti-plakje të kolagjenit kanë dalë në përfundimin se 2.5-5 gram kolagjen i hidrolizuar i përdorur nga femrat e moshës 35-55 vjeç, një herë në ditë për 8 javë, kanë përmirësuar në mënyrë të dukshme elasticitetin e lëkurës, dehidratimin transepidermal (tharjen), dhe ashpërsinë e lëkurës, pa patur efekte anësore. Kjo, e bën kolagjenin një nga përbërësit më të mirë natyralë për kujdesin ndaj lëkurës. Kolagjeni redukton gjithashtu dhe celulitin, strijat dhe çikatriçet. Kur lëkura humbet elasticitetin, si rezultat i pakësimit të kolagjenit ndodh një tjetër efekt: celulit më i dukshëm. Për shkak se lëkura juaj tashmë është më e hollë, celuliti del më në pah. Përmirësimi i elasticitetit të lëkurës nëpërmjet kolagjenit, bën që celuliti juaj të reduktohet. Redukton dhimbjet dhe degjenerimin e kyçeve Keni ndjerë ndonjëherë dhimbje të kyçeve kur i lëvizni? Kjo ndodh për shkak të pakësimit të kolagjenit; tendinat dhe ligamentet lëvizin më me vështirësi, si pasojë kyçet ngurtësohen dhe enjten. Me trajtën xhelatinoze, strukturën e butë që mbulon dhe mban eshtrat tona të bashkuara, kolagjeni na lejon të lëvizim pa dhimbje. Mendoni që, marrja e kolagjenit është si grasatimi i menteshave të derës: ndihmon kyçet tuaja të lëvizin lehtësisht, redukton dhimbjet që shpesh vijnë me kalimin e moshës, si dhe redukton rrezikun e degjenerimit të kyçeve. Në studimet e fundit është gjetur që kolagjeni është efektiv dhe për trajtimin e osteoartriteve, dhimbjeve të kyçeve dhe çrregullimeve të tjera kockore. Kërkimet në Harvard Beth Israel Deaconess Medical Center në Boston dolën në përfundimin që marrja e kolagjenit të tipit 2 ndihmon pacientët që vuajnë nga artriti reumatoid, duke i qetësuar simptomat e dhimbjes dhe pakësuar enjtjet e kyçeve. Një tjetër studim i publikuar në International Journal of Medical Sciences, rezultoi që pacientët me dhimbje të kyçeve për shkak të osteoartritit, kur u trajtuan me kolagjen të tipit 2, treguan përmirësime të dukshme në aktivitetet ditore, si ngjitja e shkallëve, ecja, etj., duke përmirësuar dukshëm cilësinë e jetës së tyre. Ndihmon në mbrojtjen ndaj Leaky Gut Syndrome (sindroma e përshkueshmërisë së zorrëve) Nëse ju vuani nga Leaky Gut Syndrome, situata kur toksinat janë në gjendje të kalojnë nëpërmjet aparatit tretës, kolagjeni mund të jetë super i vlefshëm. Kolagjeni ndihmon në zbërthimin e proteinave dhe lehtëson sistemin tretës, duke mbrojtur muret e qelizave të dëmtuara dhe injektuar amino-acide mbrojtëse. Përfitimi më i madh i kolagjenit në tretje, është që ndihmon formimin e indit lidhës, duke “vulosur“ dhe mbrojtur muret e brendshme të traktit gastro intestinal. Sot njihen shumë patologji që shkaktojnë inflamacion ose irritim të këtij trakti. Një shëndet i dobët i zorrëve - përfshirë dhe ndryshimet në florën e tyre - lejon depërtimin e pjesëzave të kalojnë në sistemin e qarkullimi të gjakut, duke shkaktuar një rrjedhje inflamatore. Studimet kanë konkluduar që në pacientë me inflamacion të zorrëve, është vënë re një ulje e përqëndrimit të kolagjenit. Duke qënë se amino acidet në kolagjen, ndërtojnë indet në traktin gastro-intestinal, marrja e kolagjenit mund të ndihmojë në trajtimin e simptomave të këtij trakti, përfshirë dhe refluksin dhe kolitin ulçeroz. Përshpejton metabolizmin, rrit masën muskulare dhe energjinë. Marrja e kolagjenit ndihmon në rritjen e metabolizmit të organizmit, duke forcuar masën muskulare dhe ndihmuar me konvertimin e ushqyesve themelorë. Një nga rolet më kryesore të glicinës është formimi i indeve muskulore, duke konvertuar glukozën në energji që ushqen qelizat muskulore. Duhet të keni parasysh që mirëmbajtja e masës muskulore është thelbësore për moshën tuaj, duke qënë që ndihmon lëvizjen, shëndetin kockor dhe djeg më shumë kalori. Kur konsumoni kolagjen, ju mund të përfitoni më shumë, duke konsumuar dhe vitaminë C, në mënyrë që trupi të mund të konvertojë kolagjenin në një proteinë të dobishme. Kjo bën që ju të rikuperoni burimin e energjisë dhe vitalitetit. Por nuk është kjo, gjithçka që glicina mund të bëjë për metabolizmin tuaj. Kërkimet shkencore kanë nxjerrë që glicina ka një rol të rëndësishëm si në funksionin tretës, dhe në sistemin nervor qëndror, duke e mbajtur trupin të shëndetshëm dhe të ri. Glicina ndihmon në ngadalësimin e plakjes, duke përmirësuar përdorimin e antioksidantëve nga trupi, si dhe përdoret në procesin e ndërtimit të qelizave të shëndetshme të ADN dhe ARN. Është vërtetuar që arginina rrit aftësinë trupore për të bërë proteina nga amino-acidet e tjera, që është e rëndësishme për riparimin e indeve muskulore, shërimin e plagëve, rritjen e metabolizmit dhe ndihmon në rritje dhe zhvillim. Ndërsa glutamina ndihmon në mbajtjen e energjisë së duhur duke lehtësuar sintezën e shumë përbërësve kimikë. Ky amino-acid i jep “karburant” qelizave tona, përfshirë karbon dhe nitrogjen. Forcon flokët, thonjtë dhe dhëmbët Keni pasur ndonëjherë thonj të dobët dhe të çarë? Kjo ndodh për shkak të mungesës së kolagjenit. Proteina e kolagjenit është “tulla” ndërtuese për thonjtë, flokët dhe dhëmbët. Shtimi i kolagjenit të regjimin tuaj ushqimor ndihmon në shëndetin e thonjve dhe pakëson rënien e flokut. Një studim i publikuar në Journal of Investigative Dermatology thekson se ka një marrdhënie thelbësore ndërmjet matricës ekstraqelizore (ECM) dhe rigjenerimit të folikulave të flokut, duke sugjeruar që kolagjeni mund të jetë një mundësi terapeutike potenciale për rënien e flokut dhe sëmundjet e tjera të lëkurës së kokës. Përmirëson shëndetin e mëlçisë Nëse ju po përpiqeni të detoksifikoni trupin tuaj nga toksinat, të përmirësoni qarkullimin e gjakut dhe të mbani zemrën tuaj të re, kolagjeni është shumë i dobishëm. Kjo, për shkak se glicina ndihmon në minimizimin e dëmtimeve të mëlçisë gjatë përthithjes së substancave të huaja, toksinave ose alkolit. Një nga rrugët më të lehta për të pastruar mëlçinë, është me anë të supës me lëng mishi (me kocka). Për këtë, rekomandohet një “kurë” 3 ditore me këtë supë detoks. Studimet kanë gjetur që glicina mund të përdoret për të reduktuar nivelin e dëmtimit të mëlçisë nga alkoli, si dhe nga dëmtimet e tjera kronike apo akute. Mbron shëndetin kardiovaskular. Amino-acidi proline ndihmon muret e arterieve të çlirohen nga depozitimi i yndyrës në to, duke minimizuar krijimin e pllakave sklerotike dhe ngurtësimin e arterieve. Për më tepër, arginina ndihmon prodhimin e oksidit nitrik, i cili ndihmon elasticitetin e enëve të gjakut, që sjell zgjerim të arterieve, relaksimin e qelizave muskulore dhe bën të mundur një qarkullim më të mirë të gjakut. ÇFARË ËSHTË KOLAGJENI? TIPET DHE BURIMET Nga se përbëhet kolagjeni? Si fillim, prokolagjeni është “pararendësi i tretshëm i kolagjenit, i formuar nga fibroblastet dhe qelizat e tjera në procesin e sintezës së kolagjenit”. Më poshtë, ju japim një vështrim të përgjithshëm të tipeve të kolagjenit, burimeve të tij, dhe përfitimeve kryesore, mbi të cilat mund të gjykoni cili tip i kolagjenit është më i mirë për ju: Tipi 1/Tipi I: Është tipi më i bollshëm dhe konsiderohet të jetë më i forti në tipet e kolagjenit që gjenden në trupin e njeriut. Është i përbërë nga fibra eosinofilike që formojnë pjesët e trupit, përfshirë tendinat, ligamentet, organet dhe lëkurën (dermis) Kolagjeni i tipit 1, ndihmon gjithashtu për formimin e kockave dhe mund të gjendet dhe brenda traktit gastro intestinal. Ëhstë shumë i rëndësishëm për shërimin e plagëve, për t’i dhënë elasticitet lëkurës dhe bashkuar indet. Tipi 2/Tipi II: Tipi 2 i kolagjenit ndihmon në ndërtimin e indeve të buta (kërceve). Shëndeti i kyçeve tona bazohet në indet e buta të krijuara nga kolagjeni i tipit 2, i cili ka si aftësi kryesore parandalimin e dhimbjeve të kyçeve dhe simptomave të ndryshme të artritit. Tipi 3/Tipi III: Kolagjeni i tipit 3 është i përbërë nga fibra rektikulare dhe është përbërësi kryesor i matricës ndërqelizore, nga e cila përbëhen organet dhe lëkura. Zakonisht gjendet bashkë me tipin 1 dhe i jep lëkurës elasticitet dhe fortësi. Ky tip formon gjithashtu enët e gjakut dhe indet e brendshme të zemrës. Për këto arsye, mungesa e kolagjenit të tipit 3 lidhet me rrezikun më të madh për çarjet e enëve të gjakut, sipas rezultateve në disa studime mbi kafshët. Tipi 4/Tipi IV: Kolagjeni i tipit 4 është i rëndësishëm për krijimin e shtresës bazale në qelizat endoteliale që formojnë indet që rrethojnë organet, muskujt dhe yndyrën. Shtresa bazale nevojitet për funksionin e nervave dhe enëve të gjakut. Ajo shtrihet në pjesën më të madhe të organeve të tretjes dhe sipërfaqes respiratore. Shtresa bazale mund të gjendet në hapësirën midis shtresës së sipërme të lëkurës/indit dhe shtresës më të thellë. Është një shtresë e hollë në trajtë xheli që krijon mbështetje për indet mbi të. Tipi 5/Tipi V: Ky tip kolagjeni nevojitet për të krijuar sipërfaqen e qelizës, fijet e flokut, si dhe indet që gjenden në placentën femërore (organi që zhvillohet në uterus gjatë shtatëzanisë, dhe jep oksigjen dhe ushqim për fëmijën që po zhvillohet, si dhe largon papastërtitë) Tipi 10/Tipi X: Tipi 10 ndihmon në formimin e kockave të reja dhe indeve artikulare. Është shumë i dobishëm për riparimin e frakturave dhe të lëngut sinovial në kyçe. Kolagjenin e marrim nga ushqimet, ku kryesoret janë ushqimet e pasura me proteina, si mishi i kuq, mishi i pulës, peshku dhe membrana e lëvozhgës së vezës. Më poshtë mund të lexoni diferencat e kolagjenit në këto ushqime, si dhe përfitimet: Kolagjeni i gjedhëve (viçi, lopa): Kolagjeni te gjedhët gjendet kryesisht në lëkurë, kocka dhe muskuj. Ai përbëhet kryesisht nga tipi 1 & 3, dhe është tipi që prodhohet dhe gjendet më së shumti në trupin e njeriut. Është i pasur me glicinë dhe prolinë, dhe shumë i dobishëm për prodhimin e kreatinës, ndërtimin e muskujve, si dhe ndihmon trupin të prodhojë vetë kolagjen. Kolagjeni i pulës: Te mishi i pulës gjendet më së shumti tipi 2 i kolagjenit, i cili është shumë i nevojshëm për ndërtimin e indeve të buta. Kjo e bën shumë të nevojshëm për shëndetin e kyçeve, për më tepër që është burim i sulfatit të kondoitrinës dhe sulfatit të glukosaminës – të dyja këto kanë efekt antiage. Shumë suplemente që përmbajnë kolagjen, zakonisht përdorin kolagjenin e pulës, të tipit 2. Kolagjeni i peshkut: Kolagjeni me prejardhje nga peshku vlerësohet si kolagjeni që përthithet më lehtë nga trupi i njeriut, dhe është më së shumti i tipit 1, me përmbajtje amino acide të glicinës, prolinës dhe hidroksiprolinës. Për shkak të përmbajtjes së tipit 1 i cili gjendet në të gjithë trupin, konsumimi i kolagjenit të peshkut sjell dobi për kyçet, lëkurën, organet jetësore, enët e gjakut, sistemin e tretjes dhe eshtrat. Hidroksiprolina është një përbërës i rëndësishëm i kolagjenit triple helix, niveli i ulët i të cilit lidhet me degradimin e kyçeve dhe simptomat e pleqërisë. Hidroksiprolina nevojitet për stabilitetin e kolagjenit dhe krijohet nga modifikimi i amino-acideve proline pas krijimit të zinxhirit të kolagjenit. Ky reaksion kërkon dhe vitaminë C ( për të asistuar në shtimin e oksigjenit). Kjo është dhe arsyeja pse mungesa e vitaminës C mund të shkaktojë anomali në nivelin e kolagjenit. Kolagjeni i vezës: Kolagjeni që gjendet në lëvozhgë dhe në të bardhën e vezës, është kryesisht i tipit 1. Gjithashtu përmban tipin 3, 4, dhe 10, por më së shumti tipin 1 (rreth 100 herë më shumë se tipi 4). Për shkak të sulfatit të glukosaminës, sulfatit të kondroitinës, acidit jaluronik dhe amino-acideve të ndryshme, ndikon pozitivisht në ndërtimin e indeve lidhëse, masës muskulare dhe eleminimin e dhimbjeve dhe lodhjes. Përqindja shumë e lartë e amino-acideve në kolagjen, së bashku me disa përfitime kyçe, përfshin: Prolina: Përbën rreth 15% e sasisë së kolagjenit. Prolina dhe glicina në veçanti luajnë rol kryesor në lëvizjet trupore. Proline ndihmon në integritetin e enëve të gjakut, pëermirëson shëndetin e kyçeve si dhe atë kardiovaskular. Glicina: Rreth 1/3 e proteinave që gjenden në kolagjen janë glicinë. Edhe pse është amino-acidi më i vogël, glicina ka efekte shumë të mëdha. Glicina ndihmon në krijimin e AND-së. Gjithashtu, është një nga tre amino-acidet që formojnë kreatinën, e cila zhvillon muskujt dhe prodhimin e energjisë gjatë stërvitjes fizike. Glutamina: E konsideruar si një nga amino-acidet më të rëndësishme dhe të bollshme në trup, glutamina krijohet brenda muskujve dhe merret nga burime ushqimore. Kërkimet kanë treguar se glutamina ka përfitime për parandalimin e ankthit, problemeve të pagjumësisë/insomnias, mungesës së përqëndrimit, problemeve me tretjen, sistemit të dobët imunitar dhe energjisë së ulët. Nitrogjeni, i krijuar nga glutamina në sasi të mëdha, ndihmon gjithashtu në shërimin e plagëve si dhe parandalon degradimin e muskujve dhe dhimbjet e kyçeve. Arginina: Arginina (e quajtur dhe L-Argininë) qëndron brenda oksidit nitrik në trup, i cili është i rëndësishëm për shëndetin arterial dhe kardiak. Arginina përmirëson gjithashtu dhe qarkullimin e gjakut, forcon sistemin imunitar dhe ka një ndikim pozitiv në libidon mashkullore. Si të marrësh kolagjen gjatë jetës. Mënyrat kryesore për të marrë kolagjen, përfshijnë: Të konsumoni lëng mishi (kockash). Të përdorni suplemente proteinike të bëra nga lëngu i kockave. Të merrni suplemente kolagjeni. Suplemenet e kolagjenit gjenden zakonisht si kolagjen i hidrolizuar, i cili ndihmon në krijimin e kolagjenit të ri. Kur kolagjeni hidrolizohet, peptidet e tij bëhen të vlefshme. Dhe së fundmi, të konsumoni një dietë të përshtatshme që ndihmon në rritjen e absorbimit të peptideve të kolagjenit që ju konsumoni. Përmbledhje: Është e rëndësishme të vëmë në dukje se janë shumë faktorë që mbështesin krijimin dhe përdorimin e kolagjenit në trup – si vitamina C, magnezi, bakri, prolina dhe ushqimet me përmbajtje të lartë të antocianidineve (si qershitë, manat etj). Që kolagjeni të aktivizohet në trup, duhet të merrni gjithmonë suplemente të pasura me amino-acide dhe vitaminë C. Ndërsa shumë kremra dhe pudra pretendojnë të rivitalizojnë lëkurën duke pasur kolagjen në përmbajtje, molakulat e kolagjenit në këto produkte për përdorim të jashtëm janë zakonisht shumë të mëdhaja për t’u përthithur nga lëkura. Lëngu i kockave dhe suplementet me kolagjen do përmirësojnë trupin tuaj, nga brenda jashtë, dhe ju do të ndiheni më të rinj dhe me një shëndet të përmirësuar.

Kur "bukuria ishte natyrale dhe pa ndërhyrje", Raimonda Bulku ndan foton e rrallë të 43 viteve më parë! 5 Tetor 2024, 16:45 Kur "bukuria ishte natyrale dhe pa ndërhyrje", Raimonda Bulku Raimonda Bulku është një nga aktoret më të dashura për publikun shqiptar, e ka spikatur jo vetem per talentin e saj, por edhe për bukurinë. Se fundi, ajo është bërë nostalgjike dhe është kthyer pas në kohë. Ajo ka publikuar një foto të vitit 1981 nga filmi “Kercenimi” . Kur "bukuria ishte natyrale dhe pa ndërhyrje", Raimonda Bulku As filler, as botox, as filtra: Gjithcka ne kete foto është natyrale. Komplimentet kane vershuar padyshim per kete fakt, duke lartesuar edhe nje here bukurinë natyrale të aktores. Rajmonda Bulku është një aktore e shquar shqiptare dhe ish-deputete e Partisë Demokratike në Kuvendin e Shqipërisë. Lindur më 16 gusht 1958 në Tiranë, ajo ka një karrierë të gjatë dhe të suksesshme në kinematografinë dhe teatrin shqiptar. Bulku filloi rrugën e saj në art si nxënëse në gjimnaz dhe debutoi në filmin 'Dimri i fundit' në vitin 1976. Pas diplomimit në Institutin e Lartë të Arteve në Tiranë në vitin 1981, ajo u bë një figurë kyçe në Teatrin Kombëtar, duke luajtur role të shumta kryesore. Në jetën e saj artistike, Bulku ka marrë pjesë në mbi 20 filma dhe ka qenë e nderuar me disa çmime për punën e saj. Përveç kontributeve të saj në art, ajo gjithashtu ka qenë aktive në politikë dhe lëvizjet studentore të dhjetorit.

Robert Elsie KULMI LETRAR I VITEVE 30 Brenda një periudhe prej pesë vitesh në mesin e viteve tridhjetë, u realizua një hap i madh përpara në fushën e letërsisë. Në poezinë, Lasgush Poradeci botoi përmbledhjen lirike te mahnitshme: Vallja e yjve, Konstancë1933, dhe Ylli i zemrës, Bukuresht 1037; Migjeni, i sëmurë rëndë nga tuberkulozi, arriti ta dërgonte vëllimin e hollë Vargje të lira, Tiranë 1936, në shtyp para se vepra e tij të ndalohet dhe poeti vetë të vdesë: Gjergj Fishta paraqiti versionin përfundimtar të epikës së pashoqe Lahuta e malcis, Shkodër 1937, me tridhjetë këngë. Në fushën e prozës shqiptare u botuan, romani nihilist Nga jeta në jetë - Pse!?, Korçë 1935, nga Sterio Spase; përmbledhja e dytë e tregimeve të Ernest Koliqit, Tregtar flamujsh, Tiranë 1935; romani i mirëpritur i kritikes sociale, Sikur t’isha djalë, Tiranë 1936, nga Haki Stërmilli; dhe vëllimi i parë i tregimeve të Mitrush Kutelit, Netë shqiptare, Bukuresht 1938. Edhe Migjeni i botoi njëzet e katër skica të mprehta nëpër gazetat e ndryshme brenda pesëvjeçarit 1933 - 1938 dhe e mbaroi dorëshkrimin e pabotuar, Novelat e qytetit të veriut, 1936. Në fushën e dramës, Et’hem Haxhiademi e mahniti publikun e kulturuar me tragjeditë klasike, të cilat, edhe pse nuk ishin gjë e re nga përmbajtja, e treguan një finesë të padëgjuar dhe të paparë në skenën shqiptare... Marre nga Hejza. Info plus MEMORIE... R. ELSIE ishte studiuesi më i njohur i huaj, i cili la pas një vepër të pashembullt për kulturën, letërsinë dhe gjuhësinë e kombit shqiptar. Për shumë dekada ai kërkoi nëpër arkivat e gjithë Evropës dhe më gjerë, duke kuruar tekste, artikuj, poema, përralla, fragmente, udhëtime dhe fotografi për popullin shqiptar dhe historinë e tij, të cilat i përkthente, redaktonte ose i nxirrte në dritë, në gjuhët angleze dhe gjermane. Vepra e tij e plotë për Shqipërinë është e gjerë, duke numëruar mbi gjashtëdhjetë libra në të cilat ai u rendit si autor, redaktor, përkthyes, komentues ose kontribues. Trupi i tij pushon në fshatin piktoresk Theth, kurse emri i tij do të mbahet mend përjetësisht. DHJETË ALFABETET E SHQIPES Përpara vendosjes përfundimtare të alfabetit shqip në Kongresin e Manastirit, shqipja është shkruar në më shumë se dhjetë alfabete. Në këtë përfundim kishte arritur albanologu i njohur, 𝐑𝐨𝐛𝐞𝐫𝐭 𝐄𝐥𝐬𝐢𝐞. Pas një punë të gjatë studimore dhe hulumtuese, albanologu i njohur do të botojë “𝐀𝐥𝐟𝐚𝐛𝐞𝐭𝐞𝐭 𝐬𝐡𝐪𝐢𝐩: 𝐭𝐞̈ 𝐡𝐮𝐚𝐳𝐮𝐚𝐫 𝐝𝐡𝐞 𝐭𝐞̈ 𝐤𝐫𝐢𝐣𝐮𝐚𝐫”, duke u bazuar kryesisht në periudhën kohore 1750-1850, një periudhë shumë e pasur në shkrimin e gjuhës shqipe. “Gjatë kësaj periudhe kohore, 𝘴𝘩𝘲𝘪𝘱𝘫𝘢 ë𝘴𝘩𝘵ë 𝘴𝘩𝘬𝘳𝘶𝘢𝘳 𝘯ë 10 𝘢𝘭𝘧𝘢𝘣𝘦𝘵𝘦 𝘵ë 𝘯𝘥𝘳𝘺𝘴𝘩𝘮𝘦, një rekord i vërtetë për gjuhët evropiane”, do të deklarojë ai. Kryesisht këto alfabete janë një adaptim i alfabeteve latine, greke, arabe dhe cirilike. Gjuha shqipe është dokumentuar shumë vonë. Të parën kemi Formulën e Pagëzimit, që daton në vitin 1462 dhe vepra më madhore është “Meshari” i Gjon Buzukut, që daton në vitin 1555. Sigurisht, gjuhëtarët janë të mendimit që gjuha shqipe është shkruar më herët, por deri më sot nuk ka dokumente që ta vërtetojnë këtë fakt. Gjatë shekullit XVIII, sipas Elsie, vihet re një larmi shkrimore dhe pikërisht në përpjekjen e madhe të intelektualëve shqiptarë kemi dhe përdorimin e kaq shumë alfabeteve. Ishin në fakt përpjekjet e mëdha të intelektualëve shqiptarë që të kishin një alfabet të vetin dhe me të të shkruanin gjuhën shqipe. Sigurisht që ndikimet e huaja ishin të pranishme. Duke qenë se në Veri mbisundonte katolicizmi dhe qenë kishtarët ata që për nevojat e tyre duhej të shkruanin, atëherë ata krijuan alfabetet e tyre duke u mbështetur në atë latin. Në vendet ku mbizotëronte kisha ortodokse nuk mund të imagjinohej tendencë tjetër përveç përdorimit të alfabetit grek. Por, dhe feja islamike do të kishte ndikimet e veta. Në vitet 1750-1850 dëshira për një alfabet shqiptar do të vihej re veçanërisht në Shqipërinë e Mesme dhe do kishim një nga dokumentet më të rëndësishme të kësaj treve, që është “Dorëshkrimi i Ungjijve 1761”, i cili tregon dëshminë për krijimin e një alfabeti shqiptar. Sipas Elsie kemi alfabete të huazuara, por interes të madh shfaqin alfabetet origjinale. Ndër më të rëndësishmit është “Dorëshkrimi Elbasanas i Ungjijve” që, sipas autorit, është vepër e Gregorit të Durrësit. Ndër dy alfabetet që u krijuan në Elbasan vlen për t’u shënuar dhe alfabeti i Todrit, i krijuar nga Todhri Haxhifilipi nga Elbasani. Ky alfabet u zbulua nga albanologu Han. Një tjetër është alfabeti i bazuar mbi kodeksin e Beratit. Një dorëshkrim me 154 faqe, hartuar mes viteve 1764 e 1798. Dorëshkrimi mban emrin e Kostë Beratit dhe sipas albanologut Elsie në faqen 194 gjejmë dy radhë shqip të shkruara me një alfabet origjinal prej 37 germash, të ndikuara nga glagolishtja. Në fund të shekullit XVIII gjejmë dhe alfabetin e Gjirokastrës, një sistem grafik prej 22 germash, i zbuluar dhe ky prej Hanit. Po në këtë krahinë do hasim dhe alfabetin e Vellarait me 30 germa që kanë bazë latinishten dhe greqishten. Një alfabet shumë i rëndësishëm në këtë periudhë është dhe ai i Naum Veqilharxhit, i cili shpiku një alfabet prej 33 germash, që e botoi në një abetare shqipe në vitin 1844. Por, vetëm në periudhën e Rilindjes Kombëtare do të kemi përpjekjen serioze për njehsimin në një alfabet që do të jetësohej në Kongresin e Manastirit dhe më pas do të merrte jetë rrugëtimi zyrtar i gjuhës shqipe. Hejza *Marre nga web #InMemoriam Robert Elsie #writer #translater #interpreter #specialist #Albanian #studies

Aktorja italiane Monika Belluçi mbushi 60 vjeç nè daten 30 Shtator. BIOGRAFIA Monica Anna Maria Bellucci, e lindur më 30 shtator 1964 është një aktore dhe modele italiane. Monica Bellucci filloi modelingun në moshën 13-vjeçare duke pozuar për një entuziaste vendase të fotografive. Në vitin 1988, Bellucci la Fakultetin e Drejtësisë në Universitetin e Perugias dhe u transferua në një nga qendrat e modës evropiane, Milano, ku nënshkroi me Elite Model Management me ndihmën e agjentit të modelit Piero Piazzi. Në vitin 1989, ajo po bëhej e shquar si modele në Paris dhe përtej Atlantikut, në qytetin e Nju Jorkut. Ajo ka pozuar ndër të tjera për Dolce & Gabbana dhe French Elle. Në atë vit, Bellucci bëri kalimin në aktrim dhe filloi të merrte klasa aktrimi. Pjesa e shkurtit 2001 e Esquire mbi Desire shfaqte Bellucci në kopertinë dhe në një artikull mbi pesë shqisat. Në vitin 2003, ajo u shfaq në Maxim. Men's Health gjithashtu e quajti atë një nga "100 gratë më të nxehta të të gjitha kohërave", duke e renditur atë në vendin e 21. AskMen e quajti atë gruan numër një më të dëshirueshme në 2002. Karriera e modelimit të Bellucci-t menaxhohet nga Elite+ në New York City. Ajo konsiderohet një seks simbol italian. Nga viti 2006 deri në vitin 2010 ajo ishte fytyra e një sërë produktesh Dior. Bellucci është nënshkruar me grupin D'management në Milano dhe gjithashtu me Storm Model Management në Londër. Në vitin 2004, ndërsa ishte shtatzënë me vajzën e saj Deva, Bellucci pozoi nudo për revistën italiane Vanity Fair në shenjë proteste kundër ligjeve italiane, që pengojnë përdorimin e spermës së donatorëve. Ajo pozoi përsëri shtatzënë dhe gjysmë nudo për numrin e prillit 2010 të revistës. Në vitin 2011, Bellucci u rendit e katërta në listën e Los Angeles Times Magazine të 50 grave më të bukura në film. Në vitin 2012 ajo u bë fytyra e Dolce & Gabbana. Revista Empire e zgjodhi atë si të njëzetenjën në listën e tyre të "25 personazhet më seksi në kinema - The Women" për rolin e saj të "Persephone" në serialin Matrix. Bellucci si një nga 25 femrat më seksi të të gjitha kohërave. Në 50 vjeç, ajo u bë vajza më e vjetër e Bond-it në ekskluzivitetin e filmit James Bond, duke luajtur Lucia Sciarra në Spectre (2015) Në vitin 2021 ajo u nderua me çmimin Stella Della Mole për Inovacionin Artistik në Festivalin e 39-të të Filmit në Torino duke marrë parasysh arritjet e saj gjatë gjithë karrueren Çmimet dhe nominimet Rezultati i punës së nominuar në kategorinë e çmimit të vitit 2003 Sindikata Kombëtare Italiane e Gazetarëve të Filmit Fjongo argjendi për aktoren më të mirë dytësore Ricordati di me fitoi 2005 Globo d’oro Fitoi Globin e Artë Evropian 1997 César Awards Aktorja më e mirë premtuese The Apartment Nominuar 2001 European Film Awards Çmimi i publikut për Aktoren më të Mirë Nominuar Malèna 2003 Çmimi Saturn Aktorja më e mirë në rol dytësor Nominohet Vëllazëria e Ujkut 2003 Cinescape Zhanri Fytyra e së Ardhmes Çmimi Femra më e mirë The Matrix Reloaded dhe The Matrix Revolutions nominuar 2003 David di Donatello Awards Aktorja më e mirë në rol dytësor Nominohet Ricordati di me 2003 Teen Choice Awards Filmi i Zgjedhjes për Femra Star The Matrix u ringarkua dhe Tears of the Sun u nominua 2004 MTV Movie Awards Kiss Best The Matrix Reloaded Nominuar 2005 Sindikata Kombëtare Italiane e Gazetarëve të Filmit Fjongo argjendi për aktoren më të mirë në rol dytësor Nominohet “Pasioni i Krishtit” 2007 Sindikata Kombëtare Italiane e Gazetarëve të Filmit Fjongo argjendi për aktoren më të mirë dytësore N nominuar 2017 Sindikata Kombëtare Italiane e Gazetarëve të Filmit Evropian fitoi Nastro D'Argento On the Milky Road Fitoi Çmimin Nderi Donostia të Festivalit të Filmit në San Sebastian 2017 Çmimi Magritte 2020 Fitoi Çmimin e Nderit Magritte 2021 Çmimet David di Donatello Fitoi David Speciale Nderohet çmimi Stella Della Mole i Festivalit të Filmit në Torino 2021 për Inovacionin Artistik, arritje gjatë gjithë karieres. Ballkan web info plus E kemi parë dhe shumë meshkuj e kanë dëshiruar për bukurinë e saj, por kurrë nuk e kanë kuptuar që origjina e saj është shqiptare. Bëhet fjalë për modelen dhe aktoren italiane Monica Belluçi. I ftuar në Top Show, pronari i cirkut Belluçi në Tiranë, Attilio është shprehur se me Monicën ka lidhje gjaku pasi janë kushërinj dhe se origjina e tyre është shqiptare. Bëhet fjalë pak a shumë në kohën e Skënderbeut ku disa familje arbëreshë emigruan në Itali dhe prej aty e kemi origjinën ne. Edhe pse në fillim mbiemri ynë ishte Belushi, njëjtë si aktorët amerikanë Jim dhe John Belushi, me kalimin e kohës sh-ja u zëvendësua me ç-në dhe ne kemi mbiemrin që ju na njihni sot”, ka thënë Attilio. gazetaballkan web

Disa fakte rreth piktorit holandez Vincent Willem Van Gogh. 1-Ka filluar të pikturojë vetëm në moshën 27-vjeçare. 2- Van Gogh shiti vetëm një pikturë sa ishte gjallë. (hardhia e kuqe) 3-Një nga pikturat më të famshme është pikturuar në një çmendinë (Nata me yje) 4- Van Gogh vuante nga epilepsia e lobit temporal (një gjendje neurologjike kronike e karakterizuar nga konvulsione të përsëritura) 5-Në më pak se 10 vjet ai pikturoi gati 900 piktura. 6- Në familje ishin katër Vincent Van Gogh. Vëllai që vdiq, gjyshi, Vincent dhe djali i vëllait të tij Theo. 7- ai e donte një prostitutë dhe kujdesej për të. 8- Ai ishte shok shumë i mirë me vëllain e tij Theo 9-Ishte i apasionuar pas artit japonez 10- Vdiq më 29 korrik 1890 Piktura nga John Peter Russell 756 / 5 000 Some facts about the Dutch painter Vincent Willem Van Gogh. 1-He started painting only at the age of 27. 2- Van Gogh sold only one painting during his lifetime. (red vine) 3-One of the most famous paintings was painted in a madhouse (Starry Night) 4- Van Gogh suffered from temporal lobe epilepsy (a chronic neurological condition characterized by recurrent seizures) 5-In less than 10 years he painted almost 900 paintings. 6- There were four Vincent Van Goghs in the family. Predeceased brother, grandfather, Vincent and his brother's son Theo. 7- he loved a prostitute and cared for her. 8- He was very good friends with his brother Theo 9-He was passionate about Japanese art 10- Died on July 29, 1890 Painting by John Peter Russell Dërgo reagimet

Media italiane “Turisti per Caso”: Tirana një nga kryeqytetet më “cool” të momentit Nga atila.kota -02/10/2024 TIRANË, 2 tetor /ATSH/- Moderne, vezulluese, e gjallë dhe plot stimuj për të rinjtë nga e gjithë Evropa, Tirana është një nga kryeqytetet më “cool” të momentit. E vendosur mes detit dhe malit, Tirana është vendi ideal për një pushim të përshtatshëm për të rinjtë, shkruan Stefano Maria Meconi në një artikull të botuar në revistën italiane “Turisti per Caso”. Pas rënies së regjimit komunist, Tirana arriti të rimëkëmbej dhe të bëhej një nga destinacionet më të preferuara për turistët e rinj. Sot, është një kryeqytet i këndshëm, ku mbretëron kultura, koha e lirë dhe argëtimi. Tirana ndodhet pikërisht në qendër të Shqipërisë, kryeqyteti i së cilës është, në një pozicion strategjik. Deti i Durrësit është më pak se 40 kilometra larg, e njëjta gjë vlen edhe për Lagunën e Patokut (60 kilometra). Popullsia e Tiranës, e cila ka mbi 1 milion banorë, përbëhet kryesisht nga të rinj dhe kjo e bën atë një nga kryeqytetet më të rinj në të gjithë Evropën – aq sa në vitin 2022 iu dha titulli Kryeqyteti i Rinisë Evropiane. Banorët e Tiranës janë shumë mikpritës dhe i kushtojnë vëmendje turistëve. Nuk është e pazakontë të të ftojnë për të pirë një kafe apo për të shijuar raki kumbullash të prodhuar në vend. Ka shumë bare dhe kafene, ku dallohet karakteri gazmor dhe mikpritës i shqiptarëve. Tirana është një qytet shumë i gjallë, me shtëpitë tipike tiranase – të cilat e bëjnë gjithçka shumë të gjallë. Por, a e dini se edhe arkitektura e Tiranës flet pak italisht? Në fakt masterplani i vitit 1925 është hartuar nga arkitekti Armando Brasini, ndërsa plani vizionar i quajtur “Tirana 2030” nga arkitekti Stefano Boeri – i cili synon të shndërrojë kryeqytetin shqiptar në një oaz të gjelbër në shkallë njerëzore, me vëmendje të veçantë ndaj transportit, gjelbërimit dhe qëndrueshmërisë mjedisore, reduktimit të shfrytëzimit të tokës dhe kthimit të qytetit tek banorët dhe turizmi i tij. Pak histori E banuar që nga epoka e Hekurit, ajo u bë pjesë e Perandorisë Romake dhe më pas e Perandorisë Bizantine. Në vitin 1920 u shpall kryeqyteti i Shqipërisë – pas shpalljes së pavarësisë në vitin 1912 nga perandoria turke. Gjatë Luftës së Dytë Botërore ajo u pushtua nga ushtritë italiane dhe gjermane, por në fund të luftës u vu nën dominimin e BRSS. Vetëm me rënien e Bashkimit Sovjetik në vitin 1991, Shqipëria u kthye në një republikë të lirë. Kjo u pasua nga një periudhë rilindjeje, me krijimin e infrastrukturës dhe hapjen e vendit ndaj turizmit. Qyteti ka një bukuri shumë të veçantë, ku ndërthurja e elementeve antike dhe moderne magjeps turistët. Një qytet i gjallë: Ja çfarë duhet të shihni në Tiranë Sheshi Skënderbej Është zemra rrahëse dhe vitale e Tiranës. Ky shesh i jashtëzakonshëm, i rihapur në vitin 2017 pas disa vitesh pune, është një hapësirë ​​e pafund për këmbësorët ku vështrohen ndërtesat kryesore të jetës politike dhe kulturore të Tiranës. Në qendër ndodhet statuja e kalorësisë së Skënderbeut, një fisnik i shekullit XV, i cili kundërshtoi osmanët, duke fituar kështu titullin hero kombëtar. Me pamje nga Sheshi Skënderbej do të gjeni Muzeun Historik Kombëtar, i cili është muzeu më i madh në Shqipëri. Ai tregon historinë e gjatë të popullit shqiptar, që nga origjina e tij deri në ditët e sotme. Ai kalon nga paleoliti tek Nënë Tereza e Kalkutës, duke kaluar në mesjetë dhe në periudhën komuniste. Gjithashtu në Sheshin Skënderbej ndodhet Xhamia e Et’hem Beut. E ndërtuar në shekullin XVIII, është një nga simbolet e rilindjes së qytetit. Pikërisht këtu në vitin 1991 u mblodhën mbi 10 000 njerëz për të protestuar kundër diktaturës komuniste. Një veçori: Afresket që e zbukurojnë janë krijuar nga punëtorë venecianë dhe për këtë arsye ndryshojnë shumë nga stili klasik i dekorimit të xhamive. Bulevardi Dëshmorët e Kombit Rruga e Dëshmorëve të Kombit është një nga rrugët më të rëndësishme të Tiranës dhe nis nga Sheshi Skënderbej. Kjo rrugë e gjatë me pemë, është shtëpia e disa prej ndërtesave ikonike të qytetit dhe vendeve të shumta të takimeve. Është vendi ideal për një shëtitje të këndshme relaksuese. Përgjatë Bulevardit Dëshmorët dhe Kombit do të gjeni Piramidën. Është një ndërtesë moderne, e ndërtuar në mesin e viteve 1980 si mauzoleumi i diktatorit Enver Hoxha, i cili ishte në pushtet në Shqipëri nga viti 1944 deri në vdekjen e tij në 1985. Sot ndërtesa, është shndërruar në një qendër kulturore moderne. Urat, tregjet dhe bunkerët – e Tiranës Ura e Tabakëve është një nga dëshmitë më të vjetra të historisë së Tiranës. E ndërtuar në lumin Lana në epokën osmane, ajo ishte pjesë e Rrugës së Shën Gjergjit, një rrugë e gjatë që dikur lidhte Tiranën me malësitë në lindje të qytetit. Këtu kalonte gjithë bagëtia që vinte në qytet nga kullotat dhe emri i urës rrjedh nga fabrikat e shumta të lëkurës që ndodheshin në zonë. Për ata që duan të zhyten në ngjyrat dhe aromat e Tiranës, asaj të vërtetë dhe autentike, nuk duhet humbur një vizitë në Pazarin e Ri, i cili ndodhet pak minuta më këmbë nga Sheshi Skënderbej. Këtu do të gjeni mbi 150 dyqane të hapura çdo ditë nga ora 7 e mëngjesit deri në 22:00, ku mund të blini produkte tipike shqiptare, erëza, mjaltë, pëlhura e shumë të tjera. Ka bare dhe restorante ku mund të shijoni specialitete lokale ose të pushoni gjatë blerjeve. Megjithatë, nëse doni të njihni historinë e 100 viteve të fundit të Tiranës dhe të gjithë Shqipërisë, vizitoni Bunk’Art, një bunker i vërtetë antiatomik mbi 2,5 km2 që ka 106 dhoma. Brenda dhomave të përfshira në itinerarin e turneut mund të kuptoni se si jetonin njerëzit brenda bunkerit, falë instalimeve dhe fotove të periudhës. Vizita në Bunk’Art zgjat rreth një orë e gjysmë. Blloku, lagjja e jetës së natës Blloku, lindi si një lagje e rezervuar për elitën e partisë komuniste. Qasja në këtë zonë të Tiranës ishte e ndaluar për qytetarët e thjeshtë, por me rënien e regjimit komunist ajo u shndërrua dalëngadalë në një nga lagjet më të gjalla në të gjithë kryeqytetin shqiptar. Bare, restorante, klube të të gjitha llojeve, dyqane luksoze dhe hotele me dizajn e kanë rigjallëruar plotësisht këtë zonë të qytetit, duke e bërë një nga destinacionet më ekskluzive dhe më të kërkuara në të gjithë Tiranën. Një zhytje në natyrë në rrethinat e Tiranës Nëse dëshironi të eksploroni rrethinat e Tiranës, një destinacion i padiskutueshëm është Parku Kombëtar i Malit të Dajtit, rreth 25 kilometra nga qendra e qytetit. Këtu mund të bëni shëtitje të gjata në natyrën e egër, mes shkurreve mesdhetare, pyjeve të dushkut dhe ahut, të ndërthurura me kullota alpine. Në Parkun Kombëtar të Malit të Dajtit mund të dallohen arinjtë, ujqërit dhe derrat e egër. Këtu gjenden edhe kanione spektakolare dhe liqeni artificial i Bovillës, i cili furnizon me ujë të pijshëm kryeqytetin shqiptar. Maja e malit të Dajtit mund të arrihet nga Tirana, jo vetëm me makinë, por edhe me teleferikun Dajti Ekspres. Nëse dëshironi të pushoni buzë detit, Durrësi dhe plazhet e tij me pamje nga deti Adriatik janë pak më pak se 40 kilometra nga qendra e Tiranës. Për ata që pëlqejnë peizazhet mahnitëse, Laguna e Patokut është nje destinacion që nuk duhet humbur. Ajo ndodhet 60 kilometra në veri të Tiranës dhe është një vend me bukuri të papërshkrueshme. Çfarë duhet të hani në Tiranë dhe ku Por çfarë mund të hamë në Tiranë? Kuzhina shqiptare është një udhëkryq kulturash. Në menutë gjejmë elemente të kuzhinës turke, greke dhe për t’u ndjerë sadopak si në shtëpinë e tyre, të kuzhinës italiane. Në zonën e Bllokut ka restorante të shumta që ofrojnë kuzhinë vendase dhe ndërkombëtare, ndaj të gjitha shijet janë të kënaqshme. Për t’u zhytur plotësisht në kulturën e Tiranës, ndër ushqimet që duhen shijuar janë: meze tipike shqiptare me salcë kosi, ullinj, turshi dhe djathëra. Nëse e doni ushqimin e rrugës, byreku është ushqimi ideal për ju. Bëhet fjalë për një byrek pastiçerie të mbushur me produkte të stinës, si djathë, perime apo mish. Gjithashtu, ia vlen të provoni qofte të shijshme me mish, dhe pjatën tradicionale tiranase – tavën e dheut. //a.i/ https://turistipercaso.it/destinazioni/e-la-capitale-piu-giovane-deuropa-tra-sprazzi-di-modernita-e-incontri-delle-fedi-qui-litaliano-e-la-lingua-franca-per-local-e-turisti.html Në bazë të nenit 4 të ligjit ”Për funksionimin e Agjencisë Telegrafike Shqiptare”, ndalohet kopjimi, riprodhimi dhe publikimi i informacionit pa cituar burimin e tij.

Blogu italian: Vizitoni kryeqytetin e gjallë të Shqipërisë – Tiranën Nga atila.kota -04/10/2024 TIRANË, 4 tetor /ATSH-DPA/- Tirana, kryeqyteti i gjallë i Shqipërisë mund të përkufizohet si një qytet i bukur dhe interesant. Sot kryeqyteti shqiptar është në lulëzim të plotë, ku shumë të rinj kanë zgjedhur të jetojnë aty – përfshirë shumë nomadë digjitalë – falë çmimeve të ulëta, shkruan Valentina Borghi në një artikull të publikuar në blogun italian “beBorghi”. Çfarë duhet të shihni në Tiranë në 1 ose 2 ditë: 1. Sheshi Skënderbej Vizita në Tiranë mund të nisë vetëm nga sheshi kryesor i saj, Sheshi Skënderbej, ku dominon statuja e heroit kombëtar shqiptar nga ka marrë emrin. Disa nga ndërtesat më emblematike të qytetit kanë pamje nga sheshi, si dhe një numër i caktuar rrokaqiejsh. Në njërën anë ndodhet xhamia e vjetër e Et’hem Beut me Kullën e Sahatit, në anën e kundërt disa ndërtesa të stilit fashist të ndërtuara gjatë pushtimit italian, si Banka e Shqipërisë. Me periudhën komuniste që pasoi, u shtuan Hotel Tirana, Teatri i Operas dhe Baletit dhe godina e madhe e Muzeut Historik Kombëtar, me mozaikun e titulluar “Gli Albanesi”. Asfaltimi i sheshit u ribë ​​në vitin 2015 me gurë të ardhur nga të gjitha trojet shqipfolëse, përfshi Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut. 2. Xhamia e Et’hem Beut Xhamia e lashtë e Et’hem Beut konsiderohet simboli i Tiranës, sepse është një nga ndërtesat e pakta osmane që i mbijetoi modernizimit të qytetit. E ndërtuar në fund të shekullit XVIII dhe e përfunduar në 1821, kjo xhami e vogël është e famshme për afresket e saj të bukura – të cilat zbukurojnë jo vetëm ambientin e brendshëm por edhe atë të jashtëm – të cilat pasqyrojnë peizazhe idilike, ujëvara dhe ura, të pazakonta të artit islam të kohës. Gjatë regjimit komunist, xhamia ishte e mbyllur, por në vitin 1991, me rikthimin e lirisë fetare, ajo u bë simboli i rilindjes shpirtërore të vendit – me një ceremoni rihapjeje ku morën pjesë rreth 10 000 njerëz. Sot, xhamia është e pëlqyer edhe nga turistët. 3. Bunk’Art 2 Muzeu Bunk’Art 2, paraqet një depërtim magjepsës në historinë e Shqipërisë. I vendosur në një bunker sekret – të ndërtuar gjatë regjimit komunist të Enver Hoxhës – ky muze ofron një perspektivë unike mbi paranojën dhe kontrollin e asaj periudhe. Hoxha ishte i bindur se Shqipëria do të pushtohej dhe ndërtoi mbi 750 000 bunkerë në të gjithë vendin – të cilët nuk u përdorën kurrë. Bunk’Art 2 u krijua për të mbrojtur drejtuesit e Ministrisë së Brendshme, dhe sot paraqet një sërë instalimesh multimediale dhe dokumente historike që rrëfejnë shtypjen dhe mbikëqyrjen shtetërore. Këtu mund të eksploroni dhomat e dekontaminimit, zyrat e rindërtuara të ministrive dhe hapësirat e paraburgimit, duke zbuluar histori prekëse të rezistencës dhe mbijetesës. 4. Muzeu Shtëpia me Gjethe Në jug të sheshit Skënderbej, përballë Katedrales Ortodokse të Tiranës, ndodhet Muzeu Shtëpia me Gjethe, i vendosur në një vilë të fshehur pas një muri me gjethe. Ndërtesa ishte selia e policisë sekrete, e quajtur Sigurimi, në kohën e regjimit komunist. I hapur në vitin 2017, muzeu shfaq pajisje spiunazhi, dokumente dhe dëshmi të deklasifikuara nga viktimat e regjimit, duke dhënë një këndvështrim shqetësues, por të domosdoshëm për jetën gjatë diktaturës. Këtu mund të vizitoni dhoma dhe korridore të fshehura që zbulojnë metodat e kontrollit të përdorura ndaj disidentëve dhe qytetarëve të thjeshtë – deri në vitin 1991 privatësia nuk ekzistonte në Shqipëri dhe çdo bisedë mund të dëgjohej. Shtëpia me Gjethe, me emrin e saj poetik që bie ndesh me realitetin e ashpër të fakteve të rrëfyera, është një vend i kujtimeve që fton reflektimin mbi vlerën e lirisë. 5. Shtëpia e Sali Shijakut Për të mbërritur në shtëpinë e Sali Shijakut – piktori i famshëm shqiptar që vdiq në vitin 2022 – duhet të kaloni nëpër një zonë të Tiranës që duket si qytet. Rrugë të ngushta me shtëpi të ulëta, dyqane të vogla dhe jetë lokale. Është një rezidencë historike magjepsëse që ka reputacionin si më e vjetra në Ballkan. E ndërtuar në shekullin XVIII, kjo shtëpi osmane u restaurua me kujdes nga Sali Shijaku dhe sot strehohen veprat e tij krahas atyre të piktorëve të tjerë. Në kopshtin e mrekullueshëm të shtëpisë mund të hani dhe pini në restorantin e drejtuar nga nusja e piktorit. Ky vend është vërtet i këndshëm dhe frekuentohet nga vendasit edhe për të pirë një kafe apo për të biseduar. 6. Pazari i Ri Pazari i Ri, ose Pazari i Tiranës, ndodhet në lindje të Sheshit Skënderbej. Struktura u rinovua në vitin 2017 dhe ju mund të gjeni një gamë të gjerë produktesh të freskëta vendase, nga frutat deri te perimet, si dhe djathëra, mish të pjekur dhe specialitete artizanale. Pazari i Ri është gjithashtu një qendër gastronomike dhe turistike, rrugët rreth tij janë të pedonalizuara dhe plot me restorante dhe kafene që shërbejnë ushqime tradicionale dhe moderne në një mjedis të gjallë. Një nga restorantet më të njohura dhe turistike në Tiranë, “Odas Garden”, ndodhet pikërisht këtu. 7. Piramida dhe Memoriali Postbllok Një nga monumentet më të diskutueshme dhe simbolike të Tiranës është Piramida, e konceptuar fillimisht si një mauzoleum për diktatorin Enver Hoxha. E ndërtuar në vitin 1988 me një dizajn të guximshëm dhe modernist, struktura sot feston tranzicionin e Shqipërisë drejt demokracisë. Pas rënies së regjimit komunist, Piramida u ripërcaktua si një qendër kulturore dhe vend ekspozimi – ku nuk mungojnë baret e këndshme. Mund të ngjitesh në strukturën – e përbërë nga dhjetëra shkallë – për të pasur një pamje panoramike të Tiranës. Në rrëzë të Piramidës, përballë ndodhet Memoriali Postbllok, një grup monumentesh përkujtimore që kujtojnë viktimat e regjimit totalitar. 8. Blloku dhe arti i rrugës Blloku, lagjja më trendi në Tiranë, dikur nuk ishte e aksesueshme për qytetarët e thjeshtë. Ishte zona e rezervuar për anëtarët e Partisë Komuniste në pushtet, ku ndodhej – dhe është ende – vila e Enver Hoxhës (e mbyllur për publikun). Sot Blloku është bërë zemra rrahëse e qytetit, veçanërisht për të rinjtë, dhe shquhet për kafenetë, restorantet, klubet dhe butiqet e modës. Rrugët e mbushura me pemë ndihmojnë në krijimin e një atmosfere kozmopolite, e kombinuar me ndërtesa shumëngjyrëshe dhe murale që tregojnë historinë e së kaluarës së saj të trazuar. Blloku ditën është perfekt për shopping dhe shëtitje, ndërsa në mbrëmje transformohet dhe bëhet qendra e jetës së natës së qytetit. Këtu do të gjeni baret më të bukura dhe më interesante. 9. Parku i madh dhe liqeni artificial i Tiranës Parku i Madh dhe liqeni artificial i Tiranës, që ndodhen në jug të qendrës, përfaqësojnë mushkëritë e gjelbra të qytetit, një oaz qetësie dhe rekreacioni në zemrën urbane. Parku ofron hapësira për shëtitje, vrap dhe piknik. Në qendër të parkut ndodhet një liqen artificial rreth të cilit mund të vraponi, ecni me biçikletë ose thjesht të ecni. 10. Bunk’Art 1 dhe teleferiku në Malin e Dajtit Dy gjërat e fundit që ju rekomandoj t’i shihni në Tiranë ndodhen jashtë qendrës së qytetit, por mund t’i arrini lehtësisht me një autobus nga Sheshi Skënderbej. Këtu do të gjeni veten në bazën e teleferikut që ngjitet në Malin e Dajtit (1611 m). Ngjitja për të parë qytetin nga lart dhe ecja mes gjelbërimit përfaqëson udhëtimin klasik jashtë qytetit për banorët e Tiranës. Gjithashtu, ju mund të vizitoni Bunk’Art 1, bunkerin më të madh antiatomik të ndërtuar nga Enver Hoxha. Nëse Bunk’Art 2 është ndërtuar me 2 kate, ky është 2700 m2 i madh, me 106 dhoma të shpërndara në 7 kate. Edhe këtu muzeu paraqet abuzimet me pushtetin dhe përshkruan klimën dhe privimet që pësuan shqiptarët gjatë regjimit. //a.i/ https://beborghi.com/cosa-vedere-tirana-albania/

Shqiptarët “refuzojnë” ChatGPT e përdorin shumë më pak se rajoni Nga: PCWorld Publikuar 15 ditë më parë, 19 Shtator 2024 Risia e viteve të fundit me Inteligjencën Artificiale dhe ChatGPT-ja nuk gjen përdorimin ndër qytetarët e vendit, sipas anketës së Barometrit të Ballkanit 2024 që u realizua nga Këshilli i Bashkëpunimit Rajonal. Shqiptarët “refuzojnë” ChatGPT e përdorin shumë më pak se rajoni Anketa e fundit nga barometri i Ballkanit zbuloi se përgjithësisht, shqiptarët nga Shqipëria ishin më pak të lidhur me botën dixhitale. Risia e viteve të fundit me Inteligjencën Artificiale dhe ChatGPT-ja nuk gjen përdorimin ndër qytetarët e vendit, sipas anketës së Barometrit të Ballkanit 2024 që u realizua nga Këshilli i Bashkëpunimit Rajonal. Nga të pyeturit në Shqipëri vetëm 4% pohuan se kanë përdorur ChatGPT. Kosova dhe Maqedonia e Veriut kishin përqindjen më të lartë të qytetarëve përdorues të Inteligjencës Artificiale me 20 dhe 13% secila. Në të kundërt të Shqipërisë, qytetarët e Kosovës ishin përdoruesit më të mëdhenj të Inteligjencës Artificiale në Rajon. Në Malin e Zi rreth 7% e popullsisë e përdorin Inteligjencën Artificiale dhe në Serbi, 6%. Gjithashtu Shqipëria ka përqindjen më të ulët të qytetarëve që blejnë mallra dhe shërbime online. Sipas anketës në vitin 2024, vetëm 27% e qytetarëve shqiptarë kishin kryer blerje online përkundrejt 36% që ishte mesatarja rajonale. Në të kundërt kryeson Kosova, ku 44% e qytetarëve të saj kanë deklaruar se kanë kryer blerje online 12 muajt e fundit. Gjithashtu në Bosnjë 38% e qytetarëve kanë deklaruar se kanë kryer blerje online dhe 37% e qytetarëve në Maqedoninë e Veriut. Në nivele pak më ulëta ishin Mali i Zi dhe Serbia ku përkatësisht 32 dhe 35% deklaruan se kishin kryer blerje nga interneti. Shqipëria gjithashtu kishte përqindjen më të ulët të qytetarëve që ndjekin Netflix (Një sipërmarrje amerikane që ofron transmetime kryesisht filma dhe video sipas kërkesës, me mbi 277.7 milionë abonime me pagesë në më shumë se 190 shteteve në korrik 2024). Anketa ka gjetur se 12% qytetarëve shqiptarë e shikojnë Netflix, përqindja më e ulët në Rajon. Në të kundërt Kosova kishte përqindjen më të lartë në rajon me 38% e të anketuarve që ndjekin transmetuesin e amerikan të filmave dhe videove me pagesë. LEXO EDHE: OpenAI ngriti një investim të ri prej 6 miliardë dollarë Pas Kosovës, Netflix ka shikueshmëri të lartë në Malin e Zi ku 25% e qytetarëve e ndjekin këtë rrjet, të ndjekur nga boshnjakët 20% dhe maqedonasit me 17%. Gjithashtu Serbia ka shikueshmëri të ulët të këtij rrjeti, me vetëm 14%. Në përgjithësi qytetarët e Shqipërisë kanë treguar një familjaritet të ulët me shërbimet dixhitale, përveç, shërbimeve qeveritare që siç tregon anketa jemi përdoruesit më të mëdhenj në rajon për shkak se shumë prej tyre ofrohen online. /Monitor

Pse shkencëtarët janë kundër ndryshimit të orës sezonale? Pse shkencëtarët janë kundër ndryshimit të orës sezonale? Ora ditore në Evropë do të përfundojë të dielën, më 31 tetor. Në Shtetet e Bashkuara dhe Kanada, ora do të ndryshoj të dielën e parë të nëntorit. Shumica e vendeve nuk respektojnë ndryshimin e orës që ndodh në pranverë dhe vjeshtë. Në fakt, vetëm rreth një e treta e vendeve të botës praktikojnë kohën e kursimit të ditës. Thirrjet për t'i dhënë fund ndryshimit të orës - Shumë shkencëtarë po bëjnë thirrje për përfundimin e ndryshimit të orës, duke përmendur ndikimet negative në shëndet dhe ekonomi. Në fakt, përfundimi i ndryshimit të orës sezonale deri në vitin 2026 është një nga 12 masat e sugjeruara të përfshira në manifestin e BE-së mbi Politikat e Kohës, të nisur nga Iniciativa e Përdorimit të Kohës për të siguruar të drejtën e kohës në Evropë. Kronobiologët - Ekspertë në Britaninë e Madhe që studiojnë ritmet biologjike, pohojnë se zhvendosja e ditës me vetëm një orë mund të ketë pasoja dhe për këtë ata po bëjnë thirrje që ndryshimi i orës të hiqet tërësisht. Ora e trupit tonë - Ritmet cirkadiane, të njohura edhe si orët e brendshme, kontrollojnë procese të rëndësishme trupore. Ato na ndihmojnë të dimë kur jemi të uritur, të etur dhe të përgjumur. Ritmet cirkadiane gjithashtu ndihmojnë në rregullimin e gjërave të tilla si temperatura e trupit dhe hormonet. Cikli i gjumit dhe zgjimit është një nga ritmet më të dukshme cirkadiane te njerëzit. Çdo ndërprerje e këtij cikli mund të ndikojë në sa mirë flini, kur flini dhe se si funksiononi kur jeni zgjuar. Çrregullim cirkadian - Përveç rritjes së rrezikut të kancerit në situata të caktuara, ndërprerja e orës së trupit tonë, ose mospërputhja cirkadiane, lidhet gjithashtu me rritjen e rrezikut të sëmundjeve kardiovaskulare, diabetit dhe obezitetit. Kushtet psikiatrike si depresioni, çrregullimi bipolar, skizofrenia dhe çrregullimet e deficitit të vëmendjes mund të rezultojnë nga ndërprerja e ritmeve cirkadiane. / rtsh.al/

Jennifer Lopez ringjalli stilin e saj të viteve 2000 falë kësaj marke franceze të modës Ish-gruaja e së shpejti e Ben Affleck-ut shfaqi elegancë femërore me një fustan të pastër në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Toronto. Lauren Ramsay Shkrimtar në internet Megjithëse ajo mund të jetë një muzë e Dior-it me një spërkatje të Valentino-s dhe aksesorë Hermès , Jennifer Lopez kishte një shtëpi të ndryshme të modës franceze këtë fundjavë dhe ishte kryqëzimi që kurrë nuk e dinim se kishim nevojë. Ndoshta ne nuk e kemi peshën e rëndë të Hollivudit si një muzë të modës boho, por ajo është një ikonë e veshjes së viteve 2000 dhe e zhytur në estetikë gjatë lartësive të saj Y2K, kjo është arsyeja pse pamja e saj e fundit nga Chloé na hodhi në nostalgji sartoriale, dhe ishte kaq ikonë. JLo, e cila paraqiti kërkesën për divorc nga bashkëshorti i saj prej dy vitesh Ben Affleck muajin e kaluar, doli në festën Road To The Golden Globes në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Toronto 2024, duke nxjerrë magjepsje eterike me një fustan maxi rozë të tejdukshëm nga etiketa. që përmban nivele të zhveshjeve të çuditshme, një siluetë lundruese në stilin e pelerinës dhe një qafë të lartë elegante. Jennifer Lopez merr pjesë në festën Rruga drejt Golden Globes gjatë Festivalit Ndërkombëtar të Filmit në Toronto 2024 Ajo ka ringjallur stilin e saj të njohur të viteve 2000 në të gjithë lavdinë e tij këtë vit, nga çizmet UGG tek xhinset e gjera të miratuara nga Jenny nga Blloku dhe vathët e saj të jashtëzakonshëm me përmasa të mëdha. Kësaj radhe, ajo i dha një shenjë lulëzimit të saj me fustanin shumë femëror të dizajnuar nga Chemena Kalami. JLo mahniti me një fustan të tejdukshëm Chloe të frymëzuar nga boho "Ndërsa Gabriela Hearst tha lamtumirën e saj si Drejtore Kreative në shfaqjen SS23 PFW Chloé, ardhja e Chemena Kamalit ishte shumë e pritur për AW24 dhe ne nuk u zhgënjuam. Rreshti i parë ishte i veshur me pykë prej druri dhe lëkure, duke na dhënë një vështrim të fshehtë të asaj që të presim nga koleksioni”, thotë H! Chloe Gallacher e modës . Jennifer merrej me veshje boho në vitet 2000 "Ndërsa shfaqej shfaqja e Chloé, ishte e qartë se Chemena kishte ringjallur e vetme boho elegancën. Midis modeleve, ne pamë bluza të zhveshura të futura në xhinse, fustane byrynxhyk të ndezur, nallane druri të gjitha në tone neutrale." Boho-chic është rikthyer, dhe po ashtu edhe epoka e vajzave uber-vajzale e Jennifer Lopez.

Studimi në SHBA: Deri në vitin 2030, 45% e grave do të jenë beqare dhe pa fëmijë Ilustrim Një studim i ri tregon se numri i grave beqare në SHBA pritet të rritet me 1.2% çdo vit nga 2018 deri në 2030, krahasuar me një rritje prej 0.8% për popullsinë e përgjithshme. Kjo ka të ngjarë të rezultojë që 45% e grave midis moshës 25 dhe 44 vjeç të jenë beqare dhe pa fëmijë deri në vitin 2030. Shoqëria moderne dhe standardet e saj i shtyjnë gratë gjithnjë e më shumë që t’i japin më shumë peshë karrierës së tyre dhe ngjitjes së tyre në piramidën profesionale. E cila në afat të shkurtër është padyshim një gjë shumë e mirë për ekonominë pasi beqaret me karrierë kanë komoditet të madh financiar dhe shpenzojnë një shumë para për veshje, kozmetikë, udhëtime dhe argëtim, por nëse keni parasysh që pas disa vitesh, vetëm 6, pothuajse gjysma e popullsisë femërore të Amerikës do të jetë beqare dhe pa fëmijë, mund ta kuptoni se çfarë do të thotë kjo për të ardhmen afatgjatë. Ndërsa kërkime të tjera rreth temës që ka filluar të shqetësojë seriozisht, përveç psikologëve dhe studiuesve, madje edhe ekonomistëve në Amerikë, tregojnë se gratë që mbeten beqare dhe pa fëmijë priren të përballen me probleme me shëndetin e tyre mendor dhe vetëbesimin.

KADARE-ONUFRI 25 VJET BASHKËPUNIM – Bujar Hudhri: Ishte një terren i vështirë dhe vazhdimisht binin rrufe Gjysmë shekulli më parë Më kujtohet kur isha një nxënës në tetëvjeçare, mbi pesëdhjetë vite të shkuara, kur një të diel në mëngjes, i shoqëruar nga vëllai im i madh, u regjistrova në bibliotekën e qytetit. Atëherë banonim në Peqin. Libri i parë që kam marrë, e mbaj mend si tani, ishte Gjenerali i ushtrisë së vdekur. Siç duket, titulli pati ngacmuar fantazinë time dhe e mbarova librin me një frymë. Të nesërmen, ditë e hënë, që në mëngjes shkova ta dorëzoja në bibliotekë, por e gjeta mbyllur. S’dihet sa kisha pritur te dera, kur pashë tabelën e orarit: E hënë, pushim! Ngjarja tjetër duhet të ketë lidhje me një konkurs kombëtar të vitit 1969, ndërsa ndiqja shpalljen e fituesve në gazetën Drita. Më sheh im vëlla, i cili ishte atëherë student në Institutin e Arteve, dhe më pyet pse isha mërzitur. “Kadareja nuk e mori çmimin e parë”, – i thashë, thua e kisha humbur unë çmimin. – “Ja, e mori Dritëroi çmimin e parë, kurse Kadareja u afrua gjithë arrogancë të tërhiqte çmimin e tij te juria”. S’di pse kjo fjalë më ngushëlloi. (Arroganca më ka mbrojtur nga sulmet e mediokërve, do të dëgjoja shumë vjet më vonë nga Kadareja.) Ishte një rast kur mund ta takoja për herë të parë. E mbaj mend datën: 28 nëntor 1980. Kadareja me zonjën e tij po ktheheshin nga vizita në Prishtinë, ku ishte botuar kompleti i parë i veprave të tij. Në kufi kishte dalë për t’i pritur im vëlla, Feridi, atëherë redaktor në gazetën Drita. Ishin kthyer në shtëpinë tonë, por unë isha ushtar, ndaj nuk munda t’i takoja. Edhe sot e mbaj mend që zonja Kadare kishte sjellë një tufë karafila të kuq nga të Kosovës. Do ta takoja shumë vjet më vonë Kadarenë, pasi kisha themeluar dy gazeta të pavarura, Fjala e lirë (16 shtator 1991-14 shtator 1992) dhe Ku vemi (tetor 1992-janar 1993), dhe shtëpinë botuese Onufri. Po ashtu, kisha instaluar një shtypshkronjë me ndihmën e një kredie të programit “Phare” të Komunitetit Europian. Mund të jetë e para shtypshkronjë në vend që përdori kompjuterin në procesin e shtypit dhe kjo na dha mundësi të konkurrojmë të gjitha shtypshkronjat shtetërore të cilat edhe disa vjet më pas do të përdornin germat prej plumbi. Pas nja dy vjetësh Onufri kishte edhe një godinë ndër më të bukurat e qytetit. Ishte projektuar nga arkitekti i shquar shqiptar, Qemal Butka, i cili më vonë ka projektuar grataçela në Nju-Jork. Mbaj mend se, kur po bënim pagesën e këstit të parë, ishin mbledhur pasardhësit dhe njëri prej tyre më tha që, të kishte qenë gjallë babai, nuk do ta kishte shitur kurrë këtë godinë. Pasi pushuan diskutimet, më i madhi prej tyre u drejtua: të ishte gjallë babai, do t’ia kishte falur këtij djali për atë që po bën për kulturën! Nuk i harroj kurrë këto fjalë të cilat, mbase, do ta profilonin edhe më qartë rrugën që do të ndiqja në jetë. Po për këtë do të flasim më vonë. Onufrin e kam zgjedhur për botuesin tim të tanishëm dhe të ardhshëm, midis botuesve të tjerë shqiptarë. Më është dukur një botues serioz, por më kryesorja, më është dukur se në aksionin e tij të botimit nuk udhëhiqet nga etja për fitime, që për fat të keq është shumë e shpeshtë në jetën e sotme shqiptare dhe në vende të tjera të Europës Lindore, por ka edhe njëfarë idealizmi, domethënë në kuptimin shpirtëror të gjërave. (PJESË NGA INTERVISTA E I. KADARESË DHËNË SË PËRDITSHMES “RILINDJA”, 22.05.1996) Takimi i parë me Kadarenë Isha bërë një botues i njohur tashmë. Mendoj se arsyeja kryesore ishte drejtimi që kisha marrë për botimet e autorëve shqiptarë, duke filluar me librin e parë Abeli të Haxhiademit, ndërkohë që pothuaj të gjithë kolegët e mi kryesorë botonin vetëm letërsi të huaj. Mbase po shtroja rrugën qetësisht drejt Kadaresë, i cili tani për herë të parë botohej nga një botues privat. Ishte shtëpia botuese Çabej, e Brikena Çabejt, vajza e profesorit të famshëm, ish-redaktore e Naim Frashërit. Dhe librat që ajo kishte nisur të botonte ishin modeli europian që kurrë nuk ishte parë në libraritë tona. Edhe sot janë model! Ndaj lidhja me Kadarenë më dukej edhe më e largët, aq më tepër që të dy jetonin në Paris, mund të kontaktonin shumë kollaj. Ndërkohë Kadareja po vinte më shpesh në Shqipëri dhe normalisht që botuesi duhej të ishte në Shqipëri për botimin dhe shpërndarjen e librave të tij. Ka qenë qershori i vitit 1995 kur mund të takoheshim, por nuk e mbaj se ç’ngatërresë ndodhi dhe u la për në vjeshtë. Përsëri një ngatërresë me orarin. Kadareja na priste në orën 14.00 në shtëpinë e tij dhe mbase kam menduar që e kisha dëgjuar gabim, sepse ishte vakt dreke. (Më vonë do të mësoja se pikërisht kjo ishte ora më e rëndësishme për të pritur vizitorët në shtëpinë e tij.) Edhe këtë herë gjithë sherrin e përballoi im vëlla, Feridi, që kishte mundur t’i mbushte mendjen të takoheshim në orën 18.00. Në shtëpinë e Kadaresë në Paris, me Jusuf Vrionin, mars 2000 Por nuk qe e thënë. Përsëri u vonuam, sepse ngatërruam katin dhe u përballëm me derën e apartamentit të Dritëroit. Doli duke qeshur Sadija dhe tha se nuk është hera e parë që na ngatërrojnë me Ismailin. Zbritëm dhe hymë në dhomën e ndenjjes, një dhomë shumë e madhe, pak e ndriçuar nga dielli i pasdites. Disa minuta zgjati debati me tim vëlla, jo pse nuk janë korrekt njerëzit në këtë vend, a është i rëndësishëm ky takim për ju, pse neglizhoni etj. Më erdhi radha mua të flisja. Pasi më pyeti se ç’botoja, i thashë se kisha vepruar si në një kampionat boksi derisa të arrija te sfidanti i duhur. “Mirë, mirë, por lëri këto tani”, – dhe për herë të parë pashë se një buzëqeshje u përhap në gjithë fytyrën, kur ai ndezi një nga abazhurët. Në këtë moment im vëlla i tha: “Jepi një libër Bujarit për botim.” Ai u ngrit energjikisht nga kolltuku i thellë ngjyrë bezhë, shkoi në studio dhe u kthye që andej me një libër në dorë, në frëngjisht. E vuri në tavolinë në krahun tim dhe tha me seriozitet: “Ja, ta provojmë me këtë libër.” Ndërkohë Feridi nxori një stilolaps dhe ia zgjati duke thënë: “Shkruaji diçka Bujarit, ndryshe e gjitha kjo do t’i duket si një ëndërr.” Ai zuri vend në kolltuk dhe qetësisht, pa e zgjatur, shkroi autografin e parë dhe të fundit për mua: “Zotit Bujar Hudhri, duke i uruar suksese në punën e tij fisnike dhe si një fillim i bashkëpunimit tonë. Ismail Kadare. 14 nëntor 1995.” Nuk kam asnjë foto nga ai takim! Vizita tek Onufri në Elbasan Kaluan gjashtë muaj dhe Kadareja u kthye përsëri në Tiranë. Ndërkohë, unë kisha botuar librin e parë Dialog me Alain Bosquet. Edhe pse kisha vetë shtypshkronjë, për të pasur një libër cilësor e shtypa në Itali. Cilësia e lartë, çmimi i shitjes shumë i arsyeshëm. Kështu e kam nisur dhe kam vazhduar deri më sot me të gjithë librat e Kadaresë. Shpesh kolegët më kanë tërhequr vëmendjen për këtë paradoks, por kurrë nuk kam ndryshuar dhe këtë e kam bërë për lexuesin shqiptar dhe vetë Kadarenë. Ardhja e Kadaresë nuk ra edhe aq në sy, sepse Shqipëria ishte përfshirë nga ethet e zgjedhjeve të majit 1996. Morëm një kameraman dhe një fotograf amator për të fiksuar diçka nga kjo vizitë e papërsëritshme. Sapo u ulëm në zyrë, m’u drejtua seriozisht: “Shumë e bukur kjo godinë, por shite urgjent dhe eja në Tiranë!” Nuk po u besoja veshëve, ndërsa vazhdoi: “Po, po, mos e zgjat.” Por nuk ishte sikur të ndërroje hotel, ndaj na u deshën tri vite të mira derisa u shpërngulëm në Tiranë. E shpejtoi këtë viti i mbrapshtë ’97. Sipas mendimit tim, ky vit ndau njëherë e përgjithmonë kryeqytetin nga çdo qytet tjetër në Shqipëri. E ndieja këtë duke ardhur çdo ditë nga Elbasani në Tiranë, dhe kthim. Për tetë vjet radhazi. Por tani kisha edhe një pengesë shumë më të madhe, sepse autori im i rëndësishëm banonte në Paris, unë në Elbasan dhe duhej të komunikonim gjithmonë e më shpesh. Kur kujtoj sot ato vështirësi, humbjen e valëve të celularit pas kthesave të panumërta dhe zërin e nervozuar përtej: “Po ku je? Ç’u bëre, nga u zhduke?” Sa herë u paraqitën këto situata, të cilat e bënin të pashmangshme shpërnguljen drejt Tiranës. Erdhi një episod që i vuri vulën gjithçkaje. Duhet të ketë qenë nëntori i vitit 1998. Kadareja kishte ardhur vetëm në Tiranë, sepse Televizioni Francez do të bënte një film për jetën e tij në kooperativën “Agimi”, në Ndërnënës, Fier. Meqenëse ishte ftohtë, ai u akomodua në Hotel Tirana. E kishim lënë të takoheshim në orën 15.00. Me sytë nga dera e hotelit se mos po vinte nga çasti në çast, mendova të pyes te recepsioni mos ndoshta kishte ardhur. Jo, nuk është brenda, m’u përgjigjën. Prita deri në orën 18.00, pyeta edhe një herë. Nuk ishte. Dhe u nisa për në Elbasan. Mbaj mend, kur mbërrita në majë të Qafë Krrabës dhe kishin nisur fjollat e para të dëborës, më merr im vëlla në celular. Ishte me Kadarenë. “Pse nuk ndenje?” – më tha im vëlla. – “A kishe lënë takim?” Mezi kam mbërritur atë natë në Elbasan dhe mora vendimin e vështirë, por jetik. Po ç’kishte ndodhur me Kadarenë? Kur u takuam në mëngjes, më tha që kishte qenë brenda dhe i kishte porositur te recepsioni të mos e shqetësonin deri në orën 18.00. Pas tre muajsh, në mars 1999, u shpërngulëm në Tiranë dhe ky ka qenë viti më i vështirë në jetën e familjes dhe biznesit tim: fëmijët e vegjël, shtypshkronja pothuaj një vit e painstaluar në Tiranë. Por me sakrifica i tejkaluam të gjitha dhe ai vit u kthye në suksese, sidomos në Panairin e Prishtinës, në dhjetor 1999, ku Kadareja vinte pas gati njëzet vjetësh. Megjithatë, me vitet që po kalonin vija re se ardhja në Tiranë nuk ishte ndonjë ndryshim kushedi, sepse largësia bënte të vetën. Një autograf për bashkëshorten time, Suzanën, 1996 Dua të përmend një rast që nuk e kam bërë të ditur asnjëherë. Kadareja kishte ikur në Paris. Pasi kisha nënshkruar dhe parapaguar disa kontrata, duhej të nxirrnim romanin e tij të ri Jeta, loja dhe vdekja e Lul Mazrekut. Më vuri kushtin që çmimi të ishte 500 lekë. Ishte sikur ta falje! E shtypëm me atë çmim në kopertinë dhe një të enjte dolëm bashkë Gimin, ish-shokun tim të bankës në gjimnaz, i cili atë kohë, pasi ishte kthyer nga Greqia, bënte shpërndarësin e librave të Onufrit. U ktheva në zyrë dhe i rashë numrit të telefonit të Kadaresë, por nuk u përgjigj. I lashë një mesazh telefonik në sekretari: “Zoti Kadare, megjithëse binte shi, bashkë me Gimin i shpërndamë librat në gjithë Tiranën. Nesër nëpër rrethe.” Më merr në telefon të nesërmen zonja Kadare: “Bujar, veç ta shikoje Ismailin, ulur në kolltuk, e dëgjonte disa herë mesazhin tënd i lumtur.” I harrova edhe debatet për çmimin, megjithëse po regjistronim një tjetër humbje të radhës. S’kaluan veç 24 orë, kur në një darkë me disa të huaj bie celulari. Ishte Kadareja. Nuk e hapa se ishim në bisedë e sipër. Celulari nuk pushonte. “Më merr në telefon”, – më tha dhe e mbylli. Nuk e mora, thashë ta lë për më vonë, sepse nuk më pëlqeu zëri i tij. Nuk po kuptoja asgjë. Kur telefonoi përsëri. U ngrita dhe e pyeta se ç’kishte ndodhur. “More, pse nuk ka libra në librari? Një shoqes së Helenës i kishin premtuar të hënën një kopje!” M’u duk sikur kjo telefonatë më ndau kokën më dysh. “Çfarë, – i ngrita zërin, – ma jep këtu Helenën, kush është ajo?” Nuk dija ç’flisja nga nervozizmi dhe e ndjeva që ai u praps dhe më tha: “Jo, nuk ta jap Helenën në telefon me këto nerva.” Ishte viti 2002. Ato ditë niste panairi i librit dhe koincidonte me ardhjen e tij, por nuk doja t’ia dija më për të. Mora një vendim të prerë: të ndaheshim njëherë e mirë! Boll më! Nuk komunikuam fare deri ditën kur u pamë rastësisht në Rinas. Unë me time shoqe, Zanën, kishim dalë për të përcjellë një grup norvegjezësh, kur shoh që Kadareja dhe zonja e tij kishin hipur në një xhip. Ishte hera e parë që i shihja si gjithë të tjerët, sikur s’kisha asnjë lidhje me ta. I përshëndetëm me dorë dhe u nisëm pas makinës së tij. Ndërkohë u ktheva në zyrë dhe nisa të shkruaja letrën e ndarjes. Ime shoqe me lotët që nuk i pushonin dhe unë i vendosur si asnjëherë. E futa në një zarf A4 që të mos e thyeja dhe drejt e te shtëpia e tij e re te Sky Tower. Pas 5 minutash, bie citofoni. Ishte regjisori Gëzim Kame që kishte vënë në skenë Stinë e mërzitshme në Olymp. U ngritëm menjëherë, s’kishim ç’të bisedonim, ardhja e regjisorit sikur e shtoi dramaticitetin. “Ke një letër këtu”, – i thashë. E parandjeu. “Ç’është kjo letër?” – më tha. “Lexojeni, flasim”. Dolëm, hymë në ashensor dhe drejt e në rrugë, ku kishte nisur një rrebesh shiu. Nuk kaluan pesë minuta, kur celulari: “O Bujar, kthehu, ç’janë këto? Eja flasim, ke luajtur mendsh më duket.” Shpesh linja ndërpritej, shiu nuk po pushonte, gjëmime herë pas here. Vetëm ime shoqe e heshtur gëlltiste lotët mbështetur te xhami i makinës. Nuk kthehem më, i thashë. Vazhduan edhe disa biseda që ndërpriteshin mbase nga koha e keqe. Lagje të tëra pa drita, rrugët po ashtu. Nuk më hiqet nga mendja edhe sot e kësaj dite, por s’ishte ky problemi i vetëm. Ishte planifikuar një pjesëmarrje e Kadaresë në Tetovë, por unë vazhdova me këmbënguljen time dhe nuk shkova. Dhe nuk do të shkoja, por mikesha jonë e përbashkët, Mira Meksi, me një durim e këmbëngulje të pashoqe ma mbushi mendjen. Kur mbërrita në sheshin para Pallatit të Kulturës në Tetovë, në mes të grumbullit të njerëzve shoh Kadarenë që gjithë gëzim po më thërriste. Nuk ishim përqafuar kurrë ndonjëherë dhe me siguri ka shkaktuar habi tek të tjerët, thua se po takoheshim pas disa vjetësh. Të nesërmen ndenjëm në Strugë, dolëm buzë liqenit deri në mesnatë dhe në mëngjes u nisëm për në Tiranë. Rrugës, bashkë me menaxherin tim Fatosin, i dhashë një drekë me rastin e 10-vjetorit të themelimit të Onufrit, që ishte atë ditë. Ndërsa Kadareja me rastin e festës së Onufrit më dhuroi përgjithmonë librin tim të preferuar Autobiografia e popullit në vargje. Kështu nisi një periudhë e qetë, deri në stuhinë e radhës. Ishte kompleti i plotë i veprës që na e komplikoi bashkëpunimin për vite të tëra. Pikërisht kurorëzimi i një bashkëpunimi që duhej të ishte krejt i natyrshëm, solli shpesh situata jonormale. Siç duket, i ndikuar nga të tjerë, shpesh hezitonte. Do të kujtoja vetëm dy javët e fundit kur do të fillonte botimi i dy vëllimeve të para. Acarime pa ndonjë shkak të dukshëm. Nervozizëm. Ditët kalonin. Ai donte të shihte letrën e kapakut të fortë, si do të ishte produkti final. Ishte një enigmë për të gjithë. Por nuk kisha qetësinë e nevojshme. Nuk e dija se ndërkohë një botues tjetër, me miratimin e njerëzve të afërm të autorit, priste që të dështonte ky bashkëpunim. Afati ishte dhënë: nëse nuk dilte vepra në panair, çdo gjë ndërpritej. Kadareja ishte i ftuar për tri ditë në Gjermani. E përcolla deri në Rinas. Nuk e di pse u tregua i dhembshur, gjë që nuk i shkonte aspak në marrëdhënien me mua, dhe më porositi që vepra të dilte sa më mirë. Që të nesërmen u nisa për në Shkup, sepse në Tiranë nuk mund të gjendej një material i tillë. U ktheva, po ashtu edhe Kadareja, i cili donte të shihte si do të dilte libri. Por si, qysh t’ia tregonim? Duhej ende punë. Dhe ja, filloi java finale. Ika në Shkup të dielën së bashku me Bledin, shoferin, që të merrnim paperkotin. Ishte ora tetë e mëngjesit, në qendër të Shkupit. Ku je, u dëgjua zëri i Kadaresë. As si je, as mirëmëngjes. Po ç’bën atje? Po ç’punë keni ju se ç’bëj unë etj. U kthyem të martën në mesnatë, përmes borës, drejt e në shtypshkronjë, ku të gjithë punonjësit po merreshin me veprën e plotë. Në orën 17.30 u bënë gati dy vëllimet e para pas shumë peripecish. Binte shi, trafiku ishte i rënduar si asnjëherë, ndaj nisëm një shpërndarës drejt e te shtëpia e Kadaresë. Aty ishte vetëm e motra, Kakuja. Gjithë zemërim i kishte thënë se Kadarenë e kishte marrë me makinë botuesi në pritje. Ndërkohë, në stendë, disa persona po fërkonin duart, të sigurt që Onufri do të dështonte. Kur në orën 18.00 librat, si në një magji, ishin në stendë. Ndërsa unë nuk munda të isha i pranishëm në momentin më të rëndësishëm për një botues. Dy net i pagjumë, i parruar, i stërlodhur, ndenja në shtypshkronjë. Kur rreth orës 20.00 më mori Kadareja. Pse nuk erdhe? më tha. Nuk munda, pastaj, kishim tri ditë pa u parë dhe do të takoheshim përpara kamerave sikur po bënim teatër. “Dëgjo këtu, – më tha shumë serioz, – bravo! S’ka libra më të bukur. Veç të jesh i lig e të mos i pëlqesh. Të lumtë!” I lodhur siç isha, e ndjeva që më rrodhi një lot dhe befas sikur u çlirova nga një barrë e madhe e një makth që s’më linte të merrja frymë. Të nesërmen na ftoi për drekë së bashku me Zanën. Kur u afruam tek tavolina e vogël, pashë që kishte vënë dy librat dhe i shihte me një fytyrë të mrekulluar. Helena i mori pa kujdes që të shtronte pjatat, kur Kadareja i foli prerë: “Lëri aty!” Pastaj pyeti të motrën, Kakunë: “Hë, si të duken?” “Ku di unë, s’marr vesh unë”, – u përgjigj ajo mbyturazi. Pastaj m’u kthye mua: “Dëgjo, Bujar. Unë jam rritur mes librave të bukur, gjithë jetën. Po s’ka libra më të bukur se këta!” * * * Në ditën e 25-vjetorit të bashkëpunimit: 4 maj 2021 në Bar Juvenilja, Tiranë Jemi të dy në Bar Juvenilja. E martë, 4 maj 2021. Që të sigurohem marr nga tavolina faturën, ku lexoj edhe datën dhe orën e saktë – 04.05.2021; 12.45. I them se fiks në këtë orë, 25 vjet më parë, kemi nënshkruar kontratën e bashkëpunimit. Shoh që buzëqesh, është krejt i qetë dhe pret që të vazhdoj. “Ishte një terren i vështirë dhe vazhdimisht binin rrufe!” – i them. “Po, sigurisht, çfarë prisje tjetër? Nga Olimpi vijnë vetëm rrufe!” – ma kthen aty për aty. Nuk folëm për një kohë dhe s’di pse m’u kujtua vetja, ai fëmija dhjetëvjeçar me librin Gjenerali i ushtrisë së vdekur, përpara derës së mbyllur të bibliotekës. Befas, ajo derë m’u bë sikur të isha para Olimpit dhe atje në majë shihja siluetën e Kadaresë. E di shumë mirë se kurrë nuk do të mbërrij të ngjitem atje, sado të jetoj. Sepse atje është arti i madh, janë zotat dhe ne jemi shumë të vegjël para tyre. Doja t’i shprehja mirënjohjen për të gjithë këtë rrugëtim, por, i bindur se nuk do t’i shkonte ky happy end një shkrimtari si ai, nuk ia thashë. Faleminderit Kadare. Përjetë. Scripta manent.

A jeni gati për të nisur çdo muaj me një shënim pozitiv dhe të ndërgjegjshëm? Vendosja e një rutine të praktikave të ndërgjegjes në fillim të çdo muaji mund të vendosë një ton harmonik për ditët në vijim. Pavarësisht nëse po kërkoni të përmirësoni fokusin tuaj, të reduktoni stresin ose thjesht të kultivoni një ndjenjë më të madhe pranie në jetën tuaj të përditshme, përfshirja e vëmendjes në rutinën tuaj mujore mund të jetë transformuese. Këtu janë 10 praktika të thella që duhen marrë parasysh në fillim të çdo muaji: 1. Revista Prestige Reviste mirenjohje. Filloni muajin duke reflektuar mbi bekimet në jetën tuaj. Merrni disa momente në fillim të çdo dite për të shënuar gjërat për të cilat jeni mirënjohës. Kultivimi i një mendësie mirënjohjeje mund të ndryshojë këndvështrimin tuaj dhe të nxisë një ndjenjë kënaqësie. 2. Ushtrime të ndërgjegjshme të frymëmarrjes Filloni ditën tuaj me ushtrime të kujdesshme të frymëmarrjes për të përqendruar veten dhe për të përmirësuar fokusin tuaj. Frymëmarrja e thellë dhe e qëllimshme mund të ndihmojë në uljen e stresit dhe promovimin e një ndjenje qetësie për të përballuar sfidat e ditës. 3. Shëtitjet në natyrë Lidhu me botën natyrore duke bërë shëtitje të ndërgjegjshme në natyrë. Thith pamjet, tingujt dhe teksturat e mjedisit tuaj. Kalimi i kohës jashtë mund të rinovojë shpirtin tuaj dhe të sigurojë një perspektivë të re. 4. Dixhital Detox Konsideroni një detoks dixhital mujor për t'u shkëputur nga ekranet dhe teknologjia. Jepini mendjes tuaj një pushim nga stimulimi i vazhdueshëm duke u angazhuar në aktivitete jashtë linje që ushqejnë mirëqenien tuaj. 5. Meditim i skanimit të trupit Praktikoni meditimin e skanimit të trupit për të përshtatur ndjesitë tuaja fizike dhe për të nxitur relaksimin. Duke zhvendosur sistematikisht fokusin tuaj në të gjithë trupin tuaj, ju mund të kultivoni vetëdijen dhe të çlironi tensionin. 6. Ushqimi i ndërgjegjshëm Shijoni çdo kafshatë dhe praktikoni të hahet me kujdes gjatë kohës së vaktit. Kushtojini vëmendje shijeve, teksturave dhe përvojës së ushqyerjes së trupit tuaj. Ushqimi i kujdesshëm mund të përmirësojë marrëdhënien tuaj me ushqimin dhe të promovojë zakone të shëndetshme. 7. Meditim i Mirënjohjes Angazhohuni në një praktikë meditimi mirënjohjeje për të nxitur një ndjenjë vlerësimi dhe bollëk. Kushtojini kohë për të reflektuar mbi aspektet pozitive të jetës suaj dhe për të shprehur mirënjohjen ndaj vetes dhe të tjerëve. 8. Shprehje krijuese Ushqeni kreativitetin tuaj duke u angazhuar në një prizë krijuese në fillim të çdo muaji. Pavarësisht nëse është pikturë, shkrim, apo mjeshtëri, shprehuni lirisht për të ushqyer artistin tuaj të brendshëm dhe për të promovuar mirëqenien emocionale. 9. Reflektim i ndërgjegjshëm Lini kohë për reflektim të ndërgjegjshëm në fund të çdo muaji. Rishikoni arritjet, sfidat dhe rritjen tuaj gjatë javëve të fundit. Përqafoni njohuritë e fituara dhe vendosni synimet për muajin e ardhshëm. 10. Ritual Relaksues Përfundoni muajin me një ritual relaksues që promovon pushim dhe përtëritje. Pavarësisht nëse është një banjë qetësuese, një filxhan çaj bimor ose një seancë qetësuese meditimi, jepni përparësi kujdesit për veten për t'u përgatitur për muajin në vazhdim. Duke përfshirë këto praktika të ndërgjegjes në fillim të çdo muaji, ju mund të kultivoni një ndjenjë më të thellë të vetëdijes, pranisë dhe mirëqenies në jetën tuaj të përditshme. Përqafoni këto praktika me zemër dhe mendje të hapur dhe shikoni se si ato ndikojnë pozitivisht në muajin tuaj në vazhdim. Mbani mend, ndërgjegjja është një udhëtim - një praktikë e vazhdueshme e vetë-zbulimit dhe rritjes. Filloni muajin tuaj me një shënim të kujdesshëm dhe hapni rrugën për një jetë më të përqendruar dhe më të plotë. Pergatiti Liliana Pere

Barometri i Ballkanit: 3% e bizneseve shqiptare kanë zëvendësuar punonjësit me Inteligjencën Artificiale Bizneset shqiptare vitet e fundit po konsiderojnë si shqetësim kryesor të aktivitetit të tyre mungesën e punonjësve. Për të plotësuar hendekun, shumë prej tyre janë drejtuar në tregjet aziatike dhe afrikane për gjetjen e punonjësve, por disa të tjerë po shfrytëzojnë Inteligjencën Artificiale në vend të njerëzve. Anketa që zhvilloi Barometri i Ballkanit tregon se 3% e bizneseve të anketuara në vendin tonë kanë pohuar se kanë zëvendësuat punonjësit me Inteligjencën Artificiale. Gjithashtu 3% e bizneseve në Kosovë dhe Malin e Zi i kishin zëvendësuar njerëzit me Inteligjencën Artificiale. Të dhëna të brendshme referojnë se vitet e fundit, në presionin e mungesës së punonjësve, bizneset po nxiten të përdorin teknologjinë në të gjithë sektorët që nga bujqësia, industria dhe shërbimet. Drini Zusi, aksioner në kompaninë INCA në Lezhë, që operon në industrinë përpunuese, tha se Inteligjenca Artificiale dhe investimet në mekanikë e teknologji vitet e fundit po ulin varësinë nga rekrutimet e reja të punonjësve Z. Zusi tha se nëpërmjet ChatGPT dhe Midjourney në fushën e marketingut krijohet përmbajtja dhe nuk ka më nevojë për menaxher në këtë fushë. Më parë, kompania paguante një agjenci ose konsulent të jashtëm për konceptin ose përmbajtjen e marketingut, por me versionet premium të ChatGPT këto produkte prodhohen vetë. Industria është një nga përfitueset e mëdha të teknologjisë, pasi njësitë e prodhimit, të cilat e kanë ndier më së shumti mungesën e fuqisë punëtore, kanë investuar vitet e fundit në teknologji robotike, teksa përdorin edhe inteligjencën Artificiale për marketing dhe për të rritur produktivitetin. Projeksionet globale tregojnë se inteligjenca artificiale do të bëhet një zëvendësues i madh i vendeve të punës në të ardhmen. Fondi Monetar Ndërkombëtar lajmëroi më herët këtë vit se, inteligjenca Artificiale do të prekë pothuajse 40% të vendeve të punës në mbarë botën, duke zëvendësuar disa dhe duke plotësuar të tjerat. Ne kemi nevojë për një ekuilibër të politikave për të shfrytëzuar potencialin e ri, u shpreh nëpërmjet në blogu, Kristalina Georgieva, Drejtoreshë Menaxhuese e Fondit Monetar Ndërkombëtar. Ajo tha se bota është në prag të një revolucioni teknologjik që mund të nxisë produktivitetin, rritjen globale dhe të rrisë të ardhurat në mbarë botën. Megjithatë, mund të zëvendësojë vendet e punës dhe të thellojë pabarazinë. Përparimi i shpejtë i inteligjencës Artificiale ka mahnitur botën, duke ngritur pyetje të rëndësishme në lidhje me ndikimin e mundshëm në ekonominë globale. Efekti neto është i vështirë për t’u parashikuar, pasi IA do t’i prekë ekonomitë në mënyra komplekse./ Monitor

Një shqiptar sot pritet që të jetojë mesatarisht rreth 80-vjeç! Të dhënat: Jetëgjatësia u rrit me 6.3 vjet që pas 1990-s Një shqiptar sot pritet që të jetojë mesatarisht rreth 80-vjeç, sipas të dhënave të Kombeve të Bashkuara. Femrat jetojnë pak më gjatë, në rreth 81 vjeç, sipas INSTAT, ndërsa meshkujt rreth 77.3 vjeç. Në 2023, shqiptarët kanë jetuar më gjatë se asnjëherë tjetër, në 79.6 vjeç, pas një ndikimi afatshkurtër që pati pandemia, kur pritjet për jetëgjatësinë u shkurtuan me rreth dy vite për shkak të efektit që dha Covid në shëndetin e popullatës. Të dhënat historike të Kombeve të Bashkuara bëjnë të ditur se gjatë viteve të tranzicionit, ndonëse jetëgjatësia është rritur gradualisht nuk është shënuar ndonjë ndryshim i dukshëm. Që nga viti 1990, jetëgjatësia e pritshme në lindje është rritur me 6.3 vjet. Në fillim të tranzicionit, mesatarisht një banor në Shqipëri pritej që të jetonte 72.7 vjeç. Ndryshimi më i madh është bërë në dekadat 60-90. Në Shqipëri, sipas Kombeve të Bashkuara, në vitin 1950, kur raportohet e dhëna më e hershme, pritshmëria për të jetuar ishte vetëm 44.5 vjeç. Në vitin 1970, jetëgjatësia ishte rritur ne 65.2 vjeç, në vitin 1980 në gati 70 vjeç dhe në 1990 arriti në 72.7 vjeç. Rritja e jetëgjatësisë pas viteve 1950 ka qenë një tendencë globale. Sipas Worldindata, ulja e madhe e vdekshmërisë së fëmijëve ka luajtur një rol të rëndësishëm në rritjen e jetëgjatësisë. Por jetëgjatësia është rritur në të gjitha moshat. Foshnjat, fëmijët, të rriturit dhe të moshuarit kanë më pak gjasa të vdesin se në të kaluarën dhe vdekja po vonohet. Ky ndryshim i jashtëzakonshëm rezulton nga përparimet në mjekësi, shëndetin publik dhe standardet e jetesës. Bashkë me të janë thyer edhe shumë parashikime të ‘kufirit’ të jetëgjatësisë. Në Europë, sipas Eurostat, Shqipëria renditet në vend të 22 për nga jetëgjatësia. Vendet që e kanë këtë tregues më të larta janë Zvicra (83.7), Spanja (83.2), Suedia (83.1) dhe më të ulëtin Rumani dhe Bullgaria në pak më pak se 75 vjeç./ Monitor

Helen Maria Turner e nisi pikturën në moshën 22-vjeçare dhe rrugëtoi në eterin e artit deri në vitin 1949, derikur katarakti do t’i dobësonte të parit deri në verbim. Udhëtoi në art, modestish dhe ngulmueshëm, duke krijuar një emër dhe një identitet krijues unik. Pavarësisht se modelet e saj ishin gratë dhe vajzat e familjes dhe tematika nuk e tejkaloi realitetit e përditshmërisë, realizimet punë mjeshtërore. Bëri gjeniun pa ditur se çfarë saktësisht ishte ajo që po bënte. Kujtojmë se ajo u gjet në art si një përjashtim, ndoshta nga një ëndërr, nga një goditje fati, apo diçka që shpesh kritikët nuk i gjejnë shpjegim, por nuk e përjashtojnë. Teknika e aplikuar dhe realizimi janë mbresëlënëse, janë mëtime të atyshme arti që marrin jetë në një dimension mistik. U tha dhe u provua se tablotë e Turner janë impresioniste dhe jo më impresionuese është e vetë artistja, te gruaja dhe mësuesja. Çfarë bënë më shumë se Helen Maria Turner, etrit e impresionizmit, Claude Monet, Pierre-Auguste Renoir, Alfred Sisley, and Frédéric Bazille, apo Camille Pissarro, Paul Cézanne dhe Armand Guillaumin. Ndryshe nga Turner, ata e dini se ç’po bënin, gjithashtu ata e shitën poetikën e ngjyrës dhe befasinë e depërtimit të dritës, lojën e furçës dhe zhdërvjelltësinë e pastelit, dinamikën e panoramës dhe pulsin e portretit, me çmimin e lavdisë. E gjithë kjo gamë lexueshmërie e mjeshtërisë së pikturimit, në përgjithësi dhe impresionizmit në veçanti, ndodhen të shkrira në tablotë e amerikanes Helen Maria Turner. Gratë në tablonë e Helen Turner kanë një statikë që përshkohet nga një dritë që reflekton çdo penelatë si në çdo pore, duke i bërë ata inkandeshente dhe të njëtrajtshme me sfondin. Ngjyra është shkrirë me dritën dhe hera-herës, ajo ndizet duke krijuar një lojë manipulimit të efektit mbi shkasin, të subjektit me sfodnin, të tipareve me njësimin e elementeve që interferojnë në tablo. Punët e Helen Maria Turner dallojnë për natyrshmërinë e lojës endëse të ngjyrshmërisë që sendërgjon imazhin, për theksimin e butë dhe përshkues të dritës dhe efektet e perceptueshëm, të kësaj akrobacie në kohje dhe këndshikim. Njerëzorja merr shkas në tablotë e piktores me një atyshmëri dhe puls të gjallë, sikur mijëra penelat dalin nga spektri i shpërthimit të dritës, që godet duke e ngrirë çastin. Cila është Helen Maria Turner? Ndryshe nga artistë të tjerë të penelit, Helen Maria Turner e gjen veten në pikturë në një moshë kur zakonisht të tjerët kulmojnë. Megjithatë mosha 22-vjeçare kur ajo trokiti në portat e mëdha është një kapërcyell i hovshëm impulsesh dhe vetëdijësimesh. Pas ka mbetur rinia, kanë mbetur përvojat e netëve të gjata e ditëve zjarrvënëse të pasionit. Pas ka mbetur gjithçka dhe përpara ajo ka artistin, ka sfidën të bëhet një piktore që do të ketë emrin e famën e Helen Maria Turner. Mësuesja amerikane në pikturë, u bë e njohur për punët e saj në borja vaji, pastel, me të cilat ajo krijoi miniatura, peizazhe, dhe portrete, shpesh në stilin impresionist . Jeta dhe karriera Turner lindi më 13 nëntor 1858 në Louisville, Kentucky ndërsa prindërit e saj, Mortimer Turner dhe Helen Maria Davidson, ishin në një vizitë familjare në qytet. Ajo ishte stërmbesa e John Pintard nga Nju Jorku, mbesa e një mjeku të njohur të New Orleans dhe vajza e një biznesmeni të pasur nga Luiziana. Turner kaloi pjesën më të madhe të fëmijërisë së saj të hershme, midis Aleksandrisë, Luiziana dhe Neë Orleans, dhe shumë shpejt u bë refugjate nga situata e provokuar e Luftës Civile Amerikane, e cila shkatërroi pasurinë e babait të saj dhe çoi në humbjen e biznesit të saj. Nëna e saj vdiq në 1865 pas një sëmundjeje të gjatë. Ishte vetëm 13 vjeç kur humbi edhe babain, duke mbetur nën kujdesin e një xhaxhai beqar nga New Orleans, i cili jetonte në “varfëri fisnike”. Si aspirante për piktore filloi të merrte mësime falas të ofruara nga Universiteti Tulane, duke vazhduar nën drejtimin e Andres Molinary dhe Bror Anders Wikstrom, Gjithashtu ajo studjoi në Shoqatën e Artistëve në New Orleans . Vdekja e xhaxhait më 1890 i hodhi mbi supe gjithë barrën e jetës. Kosokohe ajo zuri një pozicion si mësuese arti në St. Mary’s Institute, një shkollë vajzash në Dallas, Texas, duke filluar nga viti 1893. U transferua në New York City më 1895 për studime të mëtejshme dhe ndoqi Lidhjen e Studentëve të Artit ku u pranua pavarësisht se ishte mbi kufirin e moshës, Cooper Union dhe Universiteti Columbia; mësuesit e tij përfshinin Arthur Wesley Dow, Kenyon Cox, William Merritt Chase dhe Douglas Volk. Motra e saj Laurette, një artiste tekstili, erdhi më të në Nju Jork. Turner udhëtoi me Chase dhe klasën e tij në Itali më 1904, 1905 dhe 1911, një udhëtim që nuk la gjë tek ajo. Turner dha mësim në YWCA për shtatëmbëdhjetë vjet, duke filluar me një kurs të ri në hartimin e kostumeve. Nga viti 1906 ajo qëndroi në Koloninë e Artistëve në Cragsmoor, Nju Jork, ku u prezantua nga Charles Courtney Curran, duke vazhdaur atje me pak ndërprerje, deri në vitin 1941. Në vitet e hershme mori me qira një hapësirë ​​atje, por më 1910 arriti të ndërtonte një shtëpi dhe studio të quajtur Takusan. Motra e saj Lettie vdiq në vitin 1920. Më 1926 ajo u kthye në New Orleans dhe u vendos atje, duke udhëtuar në veri vetëm për sezonin e verës. Në New Orleans ai vazhdoi të jepte mësim në Klubin e Arteve dhe Artizanatit. Ajo u zgjodh anëtare e Akademisë Kombëtare të Dizajnit më 1913, duke marrë 61 nga 64 vota, dhe u zgjodh gjithashtu anëtare me të drejta të plota më 1921, duke qenë kështu gruaja e tretë me këtë status dhe një nga akademiket e para në Shtetet e Bashkuara jugore. Për më tepër, mund të shtojmë se më 1916 William T. Evans e quajti atë Anëtare e Artistëve të Jetës në Klubin Kombëtar të Arteve, duke patur privilegjin të ishte gruaja e parë që ju dha ky nder. Ajo vijoj të pikturonte deri në vitin 1930. Problemet me shikimin të cilat erdhën gjithnjë duke u agravuar e vranë përdhunshëm tek ajo të drejtën për të hedhur art në tablo. Vdes më 31 janar 1958. /albertvataj/

Ferid Hudhri: Mbrojtja e Shkodrës (në veprat e piktorëve të shquar europianë) Afresku Mbrojtja e Shkodrës vlerësohet midis veprave më të rëndësishme me temë shqiptare jo vetëm për vlerat artistike, për autorin e shquar, vendin ku është pikturuar, por edhe për tematikën. Krijuesi i kësaj pikture, mjeshtri i njohur i Rilindjes italiane Paolo Calliari Veronese, që zotëron salla të mëdha në Galerinë Kombëtare të Londrës, apo bën pjesë në disa koleksione italiane si dhe nëpër muze të tjerë nëpër botë, e realizoi Mbrojtjen e Shkodrës pikërisht në kohën kur ishte në periudhën më të artë të krijimtarisë së tij. Tabloja u pikturua në Pallatin e Dozhëve, një nga selitë kryesore të institucioneve shtetërore të Vendikut. Përkrah veprës monumentale Rrethimi i Shkodrës të Marin Barletit, kushtuar një prej episodeve më mbresëlënëse të luftës midis Perëndimit dhe Gjysmëhënës, siç e ka përcaktuar balkanologu Franz Babinger1, piktura murale Mbrojtja e Shkodrës e Veronese-s mund të përcaktohet si homazhi më i bukur artistik kushtuar qëndresës arbërore gjatë shekullit XV. Tabloja u pikturua në vitin 1585, pas rikonstruksionit që iu bë pallatit, nga zjarri i vitit 1577 që e dëmtoi në krejt gjatësinë e tij. Mbrojtja e Shkodrës në muret e brendshme të Pallatit Dukal qëndron përballë Parajsës së Tintoretto-s, në krah të sipërfaqes ovale të zbukuruar nga afresku Apoteoza e Venecias. Në kohën kur jetoi dhe krijoi artisti Veronese, në Venecia banonin edhe shumë familje shqiptare, që u shtuan pas vdekjes së Skënderbeut. Çdo qëndresë kundër pushtuesve osmanë në trojet shqiptare festohej bashkë me qytetarët italianë, si simpatizantë të atyre luftëtarëve që pengonin marshimin e pushtuesve përtej brigjeve të Adriatikut. Qëndresa e Shkodrës më 1479, ku mbetën të vrarë qindra osmanë, u festua në Venedik me ngritjen e flamurit në Bazilikën e Shën Markut. Në vazhdimësi të këtij manifestimi, 106 vite më vonë Veronese realizoi pikturën murale më 1585. Mbi afreskun Mbrojtja e Shkodrës, ka shkruar me dorën e tij edhe këto fjalë: Scodra, bellico omni apparatu diù vehementerque à Turcjs oppugnata, accerima propugnatione retinetur (Shkodra e sulmuar me tërë mjetet e luftës prej turqve, për një kohë të gjatë e me fuqi, i bëri ballë duke qëndruar rreptë). Si një mbishkrim i saktë për këtë tablo mund të merren edhe fjalët e historianit Hammer-Purgstall i cili, duke përshkruar inkursionet osmane, që në vitin kur sulmuan Shkodrën arritën deri në Austri, nënvizonte: Qëndresë trimash, siç nuk i gjetën ushtritë grabitqare në Kroaci, Karnie, Karinti, Stiri dhe Slavoni, ato e gjetën në Shqipëri, përpara mureve të Shkodrës2. Shkodra ishte fortesa e fundit e Perëndimit. Për realizimin e afreskut, Veronese është ndihmuar edhe nga i biri, piktori Carlo Caliari. Në moshën 15 vjeç, në kohën kur mësonte artin e pikturimit në studion e të atit, piktori i ardhshëm ka lënë gjurmët e tija në një nga veprat më të bukura me temë shqiptare. Vite më pas Carlo u bë një nga artistët e njohur të Rilindjes Italiane. Disa nga pikturat e tij vazhdojnë të vlerësohen edhe sot nëpër ankandet e veprave të artit, por për shqiptarët mbeten më të çmuara penelatat e tij të para në tablonë Mbrojtja Shkodrës. Pas vdekjes së të atit, Carlo vazhdoi të pikturonte në të njëjtën studio bashkë me të vëllain Gabriele, si dhe me xhaxhanë Benedetto, për të përfunduar veprat e lëna në mes të mjeshtrit të madh. Anthony van Dyck, “Defence of Scutari; after Paolo Veronese”, British Museum, London Fragment nga tabloja “Mbrojtja e Shkodrës” (Paolo Veronese, Pallati Dukal, Venecia) Një nga skicimet e para për realizimin e tablosë Mbrojtja e Shkodrës ruhet në Oksford. Ky vizatim bën pjesë ndër ato krijime të rralla artistike ku autori, motivi dhe vendndodhja ndahen midis tri shteteve; tema shqiptare e vizatimit, e realizuar nga artisti italian Paolo Veronese, ruhet në një koleksion anglez, në Muzeun Ashmolean të Oksfordit. Vizatimi i Veronese-s, ndonëse daton rreth vitit 1585, është nga zbulimet e fundme midis krijimeve me temë shqiptare. Më parë njihej vetëm tabloja në Venedik. Drejtori i Kabinetit të Vizatimeve në muzeun e Oksfordit, Phd. John Whiteley, duke e quajtur si pjesë të rëndësishme të koleksionit dhe si një nga dëshmitë artistike për realizimin e tablosë së njohur (që ndodhet në Pallatin e Dozhëve në Venedik) e përfshin vizatimin e mësipërm midis eksponateve të çmuara të Muzeut Ashmolean3. Për ne shqiptarët është akoma më i vyer, se përjetëson një episod të rëndësishëm të historisë kombëtare, realizuar nga njëri prej mjeshtërve më të mëdhenj të Rilindjes Italiane në një nga godinat më të veçanta të arkitekturës botërore. Gjatë vëzhgimeve krahasuese midis imazheve të vizatimit origjinal që ruhet në Ashmolean dhe afreskut të pikturuar në Venecia, vihen re disa ndryshime në kompozimin e figurave dhe elementë të tjerë figurativë. Vizatimet paraqesin fragmente të ndryshme nga tabloja e pikturuar. E përbashkët midis të dy krijimeve është figura e gruas që paraqitet në plan të parë. Me pikturimin e saj Veronese na kujton edhe shumë gra të tjera shkodrane që iu desh të përballeshin me sulmin e armiqve apo të ndihmonin burrat e djemtë e tyre gjatë betejave. Një pjesë e madhe prej grave mbetën të vetme me fëmijët. Albanologia L. Nadin, në një nga studimet e saj për këtë periudhë, përshkruan se një numër të madh grash dhe fëmijësh nga Shkodra u vendosën në qytetin e lagunave gjatë kohës së luftimeve për mbrojtjen e kështjellës. Nëpër faqet e regjistrave të Senatit ajo ka hasur shënimin se në Venedik gjenden shumë gra shkodrane, të cilat, nëpërmjet deklaratave me shkrim të kapitenit Antonio da Lece, dëshmojnë se janë bashkëshorte të luftëtarëve të angazhuar gjatë rrethimit të parë e të dytë të Shkodrës4. Vlerësimi për gratë shkodrane paraqitet edhe në një gravurë të Giovanni Palazzi-t në vitin 1861 që është përdorur për lojën me letra La virtu in gioco (Virtyti në lojë). Sipas L. Nadin në atë tufë letrash të përgatitura nga Palazzi, saktësisht te Nënta Spathi, është paraqitur një grua që përfaqëson gratë shkodrane në Venedik, të cilat, siç shkruhet në botimin italian, edhe pas dy shekujsh nga mërgimi i vitit 1479 vazhdojnë të jenë simbol i ndershmërisë femrore5. Përveç vizatimit në muzeun e Oksfordit, një skicë tjetër e Veronese-s për tablonë Mbrojtja e Shkodrës (në përmasat 121 x 198 cm) ruhet në një koleksion privat në Angli. Eshtë i vizatuar me pendë, me ngjyrë kafe të artë dhe kafe të errët. Ndërsa te vizatimi në Muzeun Ashmolean (me shifrën P2 742, në përmasat 123 x 215 cm), krahas skicimeve me pendë janë përdorur edhe bojra uji (acquarello). Përmasat e vlerave artistike të veprave me temën kushtuar mbrojtjes së Shkodrës rriten më shumë dhe nga disa krijime të autorëve të tjerë të njohur. Më i rëndësishmi prej tyre është vizatimi nga Anton van Dyck, piktori më i shquar flamand dhe ndër më të spikatur në të gjithë artin botëror. Nga kërkimet në fondin e Muzeut Britanik në Londër zbuluam se vizatimin kushtuar shqiptarëve mjeshtri flamand e kishte bërë sipas tablosë Mbrojtja e Shkodrës të Veronese-s. Në kartelën e muzeut është vendosur ky shënim: “Anthony van Dyck: Defence of Scutari; after Paolo Veronese”6. Në gjurmimet për të përcaktuar vendin dhe kohën më të saktë të realizimit (pasi në kartelë shënohej: midis viteve 1614-1641, periudhë që artisti e ndau midis Anglisë dhe Italisë), ishte i nevojshëm krahasimi me një nga vizatimet paraprake të Veronese-s për këtë tablo të ndodhur në Muzeun Ashmolean të Oksfordit. Nuk kishte ngjashmëri midis tyre. Vizatimi i Dyck-ut ishte bërë sipas afreskut origjinal të vitit 1585 në Pallatin Dukal në Venecia. Pra, sipas këtij hulumtimi del se lidhjet e mjeshtrit flamand me botën shqiptare kishin nisur gjatë viteve të para të qëndrimit të tij në Itali. Siç është paraqitur gjërësisht në studimin e Angela Valenti Durazzo, piktori A. Van Dyck pas udhëtimit në Venecia qëndroi për disa muaj në Genova, pranë familjes së njohur Durazzo. Gjatë pikturimeve në mjediset e Pallatit Mbretëror (Palazzo Reale) në telajot e këtij piktori u përjetësuan gjithashtu edhe fytyrat e disa prej pjesëtarëve të fuqishëm tё kësaj familje të madhe, të ardhur në Itali nga qyteti i Durrësit7. Giovanni Palazzi, “Gruaja shkodrane në lojën me letra”, Venecia, 1861 Krahas veprave të këtyre dy autorëve më të shquar, për qëndresën shqiptare në muret e kështjellës së Shkodrës njihen edhe tri punime të tjera artistike. Nga më të hershmit është relievi kushtuar qëndresës së Shkodrës në vitin 1479, i vendosur në ballinën e Shkollës së Shqiptarëve (Scuola degli Albanesi), në Shën Mauric. Në pjesën e poshtme të relievit shihet Sulltan Mehmeti me Vezirin e tij duke vështruar nga larg kështjellën e Shkodrës që paraqitet në anën e sipërme, mbi masivin shkëmbor. Në muret e brendshme të kësaj shkolle të njohur në Venecia është realizuar edhe një cikël i plotë pikturash nga artistët Vittorio Carpaccio dhe Marco Basaiti ku janë të pranishëm personazhe, vende dhe ngjarje të ndryshme nga bota shqiptare. Në vitin 1720, piktori Andrea Zucchi e rikujtoi ngjarjen historike të qëndresës së shqiptarëve duke gdhendur gravurën “Lufta për mbrojtjen e Shkodrës”. Krijimi i Zucchi-t është realizuar sipas tablosë së pikturuar në Pallatin Dukal në vitin 1585. Sipas një praktike të njohur të atyre viteve, kur tablotë më të bukura të autorëve të shquar riprodhoheshin në disa kopje përmes gdhendjeve grafike, edhe imazhet e luftimeve për mbrojtjen e Shkodrës u shumëfishuan me këtë rast për koleksionistët dhe admiruesit e artit. Një nga gravurat e para të A. Zucchi-t, e gdhendur sipas imazhit të tablosë Mbrojtja e Shkodrës, tani ruhet në fondin e Muzeun Britanik në Londër8. Giuseppe Lorenzo Gatteri, “Dëbimi i turqve nga kalaja e Shkodrës”, akuaforte e vitit 1860 Ndërsa në vitin 1860, kur piktori Giuseppe Gatteri realizoi 150 tablo të ndryshme që u përdorën për ilustrimin e historisë së Venecias, në atë cikël përfshiu edhe një imazh nga betejat për Shkodrën, që njihet gjithashtu me titullin Prapsja e turqve nga Shkodra (I Turchi respinti da Scutari). Bëhet fjalë pikërisht për luftën e vitit 1479, në kalanë e Shkodrës, për mbrojtjen e qytetit nga otomanët; e njëjta temë që është pikturuar nga mjeshtri Paolo Veronese në Pallatin e Dozhëve në Venedik. Krijimet e të dy autorëve italianë për ngjarjen e Shkodrës janë realizuar në teknika të ndryshme. Edhe këndvështrimi për të njëjtën temë është krejt i ndryshëm. Nëse Veronese mbrojtjen e qytetit e simbolizon me shpëtimin e një gruaje të re nga duart e pushtuesve, Gatteri pasqyron një çast beteje, ku duken turqit e rrënuar nga goditjet me gurë dhe objekte të tjera që zbresin prej bedenave të kalasë. Vizatimi i piktorit Gatteri është gdhendur në gravurë prej grafistit Enrico Reinhart. Për mbrojtjen e Shkodrës janë realizuar edhe vepra të tjera që i përkasin viteve të mëvonshëm. A. Bianchini, autori i tablosë së njohur “Gratë shqiptare luftojnë përkrah burrave në mbrojtje të vendit të tyre”, ka pikturuar një skenë nga betejat e viteve 1912-13. Të kësaj periudhe janë edhe një numër i madh vizatimesh, ilustrimesh, gravurash dhe litografi nga autorë të ndryshëm europianë. Ekziston gjithashtu edhe një cikël karikaturash ku demaskohen qëllimet, ndërhyrjet dhe veprimet luftarake të shteteve shoviniste për pushtimin e Shkodrës, si dhe dështimi dhe dëbimi i tyre nga muret e kështjellës Rozafa. Pjesa më e madhe e këtyre krijimeve u botuan në disa prej gazetave dhe revistave të njohura të kohës si Kikeriki, Die Muskete, Le Monde illustré, Wiener Caricaturen, Simplicissimus, Punch, Illustrirte Zeitung, etj. Paolo Veronese, Vizatim për tablonë Mbrojtja e Shkodrës, Muzeu Ashmolean Oxford Andrea Zucchi, Lufta për mbrojtjen e Shkodrës, gravurë e vitit 1742, Muzeu Britanik, Londër Antonio Bonamore, Kalaja e Shkodrës, gravurë e shekullit XIX Pas veprave të mësipërme, kryesisht atyre kushtuar qëndresës në shekullin e XV, marrin një vlerë të veçantë edhe shumë gravura, akuarele dhe vizatime të mëvonshme ku ravijëzohet pamja e plotë e kalasë së Shkodrës. Duket sikur gjithë ato imazhe të sjellin ndër mend qëndresën dhe luftimet e shkodranëve nga mesi i shekullit XV deri në pavarësinë e Shqipërisë. Pjesa më e madhe e gravurave dhe akuareleve të mëpasshëm janë realizuan gjatë shekullit XIX, kur u shtuan përpjekjet e shqiptarëve për liri. Vëmendja e artistëve të huaj për Shkodrën ndjehet në çdo periudhë. Është qytetit ku kanë kaluar apo kanë qëndruar për të pikturuar më shumë autorë të njohur europianë. Edhe ekspozita e parë e artistëve të huaj që kanë pikturuar në trojet shqiptare u çel në një nga sallonet e Shkodrës. Nga data 30 prill deri më 2 maj të vitit 1918, piktorët Armin Horowitz, Pravotinsky dhe skulptori László Beszédes ekspozuan para qytetarëve shkodranë skica, vizatime, peizazhe në akuarel dhe ngjyra vaji, me motive të ndryshme nga bota shqiptare8. Aty u paraqitën edhe disa imazhe nga kështjella legjendare. Në qytetin ku pikturuan dhe ekspozuan gjithë ata autorë të huaj është hapur gjithashtu edhe e para ekspozitë në grup e artistëve shqiptarë. Në muajin shkurt të vitit 1923, Shoqëria Rozafa mblodhi në një sallë të përbashkët veprat e artistëve të njohur Kol Idromeno, Ndoc Martini, Andrea Kushi, Simon Rrota si dhe të disa autorëve të tjerë që nuk e çuan deri në fund rrugën e artit. Në atë ekspozitë mori pjesë edhe At Gjergj Fishta me 24 punime9. Në një nga pikturat e asaj kohe mjeshtri Idromeno pasqyron “Ikjen së Zonjës së Shkodrës”. Mbështetur në legjendën e hershme ai paraqet fluturimin e ikonës nga kisha në rrëzë të kalasë Rozafa drejt Italisë në vitin 1467, pikërisht në kohën kur ushtritë osmane po dyndeshin drejt pushtimit të plotë të Arbërisë, pas vdekjes së Skënderbeut. Sipas legjendës ikona “Zonja e Shkodrës” arriti në qytezën Genazzano, pranë Romës, më 25 prill të vitit 1467 dhe u vendos në altarin e kishës Madre del Buon Consiglio. Udhëtimi nga Shkodra në Genazzano dhe pritja nga besimtarët vendas është pasqyruar në dy tablotë “Shkodër – Genazzano” dhe “Mbërritja e Zonjës së Këshillit të Mirë në Genazzano” të artistit italian Prospero Piatti. Pikturat mësipërme të Idromenos dhe Piatti-t mund të cilësohen si imazhet më të afërta pararendëse për tablotë kushtuar luftrave për mbrojtjen e Shkodrës në vitin 1479, luftime që u zhvilluan pranë kishës, ku ndodhej ikona “Zonja e Shkodrës”, si dhe në pjesën e sipërme të kodrës shkëmbore, rreth mureve të larta të kalasë Rozafa. Reliev kushtuar qëndresës së Shkodrës në vitin 1479, Scuola degli Albanesi, Venezia Siç del nga përshkrimet e mësipërme, veprat me temë nga mbrojtja e Shkodrës, të pikturuara nga disa autorë të shquar, i dhanë jehonën e përjetshme qëndresës shqiptare gjatë shekullit XV. Që nga koha e realizimit të tyre, ato vazhdojnë të soditen nga vizitorë të shumtë në disa prej muzeve dhe galerive më të rëndësishme të Europës. Vazhdojnë t’i bëjnë jehonë botës shqiptare. Përveç Pallatit të Dozhëve në Venecia, ku është pikturuar afresku nga Veronese, veprat e tjera ndodhen në Muzeun Ashmolean të Oksfordit, në Museun Britanik në Londër, te Scuola degli Albanesi në Venecia, si dhe në koleksione të tjera private në Itali, në Angli dhe nëpër vende të tjera. Nga kërkime e hulumtime të ardhshme me siguri do të dalin në dritë edhe gravura, litografi, vizatime, akuarele, tablo apo relieve dhe punime të ndryshme artistike. Vepra të reja po zbulohen edhe në fusha të tjera. Para pak kohësh doli nga shtypi një libër i ri rreth një dorëshkrimi të panjohur kushtuar luftës për mbrojtjen e Shkodrës9. Edward Lear, Shkodër 1848, The Houghton Library, Harvard University, USA * Fragment nga libri HISTORIA E SHQIPTARËVE NËPËR MUZETË E ARTIT, në proces botimi nga Akademia e Shkencave të Shqipërisë. Bibliografi: 1. Barleti, M.: Rrethimi i Shkodrës, përgatitur për botim David Hosaflook, f. 2-3, Onufri, Tiranë, 2012. 2. Sipas Prof. Aleks Buda, Hyrje në botimin e librit të M. Barletit Rrethimi i Shkodrës, Tiranë 1967, f. 5-52, botuar edhe në librin Buda, A., Shënime historike, Vol. I, f. 346, Tiranë, 1987. 3. Whiteley, J.: Sipas përshkrimit në skedën e vizatimit për tablonë Mbrojtja e Shkodrës, të piktorit P. Veronese. WA 1938.44 , The Ashmolean Museum, Oxford, 2008. 4. Nadin, L.: Shqiptarët në Venedik. Mërgime integrim 1479-1552, Shtëpia Botuese 55, f. 21,Tiranë, 2005. 5. Nadin, L.: Venezia e Albania: Tracce di antichi legami, f. 8-9, Venezia-Mestre, 1995. 5. Anthony van Dyck: Defence of Scutari; after Paolo Veronese, no 1957, 1214.207.52, British Museum, London. Shënime nga kërkimet në arkivin e Muzeut Britanik, Londër, 1992. 6. Valenti (Durazzo), A.: I Durazzi, da schiavi a dogi della Republica di Genova, f. 25, 42-43, 57, Genova, 2004. 7. Zucchi, A.: La città di Scutari diffesa da Antonio Loredano contro Turchi, 1720 (after Paolo Veronese) 354 x 524 mm, British Museum, London. 8. Sipas artikullit: Ekspozision pikturash në Shkodër, “Posta e Shqypnis”, f. 3, Shkodër, 4 maj 1918. 9. Për më shumë shih: Ekspozitë pikturash kombëtare në Shkodër, revista “Hylli i Dritës”, nr. 2, f. 12, Shkodër, 1923. 10. Bëhet fjalë për librin La guerra di Scutari, da un manonscritto, përgatitur nga Lucia Nadin dhe Aurel Plasari me parathënie nga Matteo Mandala, botuar nga Viella,

Mori statusin e miliarderes, reagon Selena Gomez 16 orë më parë Selena Gomez ka reaguar ndaj statusit të saj të ri. “Jam shumë mirënjohëse”, tha 32-vjeçarja për Entertainment Tonight të hënën për t’u bërë miliardere për shkak të suksesit të markës së saj Rare Beauty. “Unë personalisht mendoj se është e pakëndshme të flasësh për para. Por unë me të vërtetë po u jap të gjithë meritat njerëzve që blejnë produktet.” Gomez shtoi: “Janë ata që e bënë realitet këtë ëndërr timen. Kështu që unë jam vërtet, shumë e nderuar dhe thjesht e lumtur.” Aktorja e “Only Murders in the Building” arriti statusin e miliarderes muajin e kaluar kur u rendit për herë të parë në Indeksin e Miliarderëve të Bloomberg. Bloomberg raportoi pasurinë e saj aktuale neto si 1.3 miliardë dollarë dhe citoi sipërmarrjet e saj të ndryshme si një “aktore, këngëtare dhe sipërmarrëse” për ndihmën e saj për arritjen e suksesit. Artistja filloi “Rare Beauty” katër vjet më parë, dhe marka tani përbën “pjesën më të madhe të pasurisë së Gomez”, sipas medias. Së bashku me biznesin e bukurisë së këngëtares, Bloomberg vlerëson aftësitë e Selena për të degëzuar në rrugë të ndryshme si prodhimi i televizionit – duke përfshirë rifillimin e tetorit “Wizards of Waverly Place” – që do të vazhdojë karrierën e saj fitimprurëse. Media ndau se Gomez gjithashtu ka grumbulluar pasuri si personi i tretë më i ndjekur në botë në Instagram. Alum i Disney Channel, e cila ka 424 milionë ndjekës, ndjek yllin e futbollit Cristiano Ronaldo, i cili ka mbledhur 639 milionë ndjekës në Instagram në platformë dhe Lionel Messi, i cili mburret me 505 milionë ndjekës.

Kreu Arte pamore Prof. Dr. Ferid Hudhri: Bajroni si frymëzues i temës shqiptarenë art Prof. Dr. Ferid Hudhri: Bajroni si frymëzues i temës shqiptarenë art Pas udhëtimit që bëri në Tepelenë gjatë vitit 1809, kur shkroi për traditat dhe zakonet burrërore të vendasve, për veshjet e bukura, duke pozuar në studion e piktorit Thomas Philips  në Londër me kostumin shqiptar, poeti i famshëm i romantizmit anglez George Gordon Byron (1788-1824) ndikoi më shumë në përkapjen e temës shqiptare nga artistë europianë. Vargjet e tij për bijtë e shqipes te Çajld Haroldi , si dhe vlerësimi për veshjet më madhështore , nxitën shumë artistë nga Europa në realizimin e tablove, gravurave dhe krijimeve të tjera. Nisur nga fama e tij e madhe, nga rrezatimi i krijimtarisë dhe figurës së tij me fuqinë e një Prometheu të shekullit XIX, siç e ka quajtur Bjelinski, për shumë autorë apo vepra të veçanta të krijuara gjatë shekullit XIX dhe fillimit të shekullit XX, Bajroni mund të pagëzohet edhe si frymëzuesi i temës shqiptare në artin botëror. Nga piktura Bajroni me veshje shqiptare u nxitën shumë artistë tjerë në realizimin e veprave  kushtuar shqiptarëve. Sipas vëzhgimeve të studiuesve anglez Christine Kenyon-Jones dhe Geoffrey Bond në ilustrimet e para të veprave të Bajronit, të realizuara nga piktori Thomas Stothard, personazhet paraqiten me veshjet shqiptare si në  pikturën e Filipsit1. Po ashtu edhe në shumë tablo nga Delacroix, Colin, Decamps dhe autorë të tjerë të njohur, që u realizuan  nën ndikimin e Bajronit, figurat kryesore janë pikturuar me të njëjtën tipologji veshjesh. Gjithë këto piktura, ilustrime e litografi sot mund t’i paraqesim edhe si dëshmi të bukura piktorike që tregojnë se motivet shqiptare të Bajronit përveç Cajld Haroldit, i gjejmë edhe në vepra të tjera si te “Nusja e Abidos” dhe “Gjauri”2. Alexandre Colin, Tablo e frymëzuar nga krijimtaria Bajronit. Në veprat e piktorëve anglezë, francezë, gjermanë dhe të tjerë, gjatë udhëtimeve nëpër trojet shqiptare në shekullin XIX dhe vitet e para të shekullit XX jo vetëm që ndihet qartë ndikimi i poetit rebel e frymëzues, po citohen edhe vargje apo shënime të tij për shqiptarët. Pranë gravurave të C. Woodville-t, ku paraqiten tipa malësorësh, shkruhet se piktori është nxitur nga përshtypja e Bajronit për kostumin e mrekullueshëm shqiptar, me fustanellë e me rrobat e qëndisura me ar dhe armët e lara me flori. Përshkrimi i Bajronit, shkruhet pranë një gravure tjetër, sjell të gjallë përpara mendjes së njeriut që nuk ka shëtitur këtu, kostumin e mrekullueshëm shqiptar. I zbukuruar me këtë madhështi të bardhë, të kuqe dhe të artë, shqiptari të kënaq syrin, njëlloj si në fillim të shekullit kur Bajroni e pa në Jug të vendit 3. Gravurat e W. Williams-it me motive nga bregdeti i Jugut shqiptar janë shoqëruar gjithashtu me vargje të shkëputura nga Çajld Haroldi . Artisti ka zgjedhur këndvështrime piktorike sa më të përafërta me përshkrimet e poetit. Gravurën e parë e ka shoqëruar me vargjet: O Shqipëri ku lindi Iskanderi/ Këngë e rinisë, fanar i të urtëve… lejomë të kthej sytë e mi/ Mbi ty o nënë burrash të rreptë 4. Gravurat e tjera shoqërohen me strofat e mëpasshme që i përshtaten peizazhit të pikturuar. Edhe në albumet dhe librat ku u botuan akuarelet, vizatimet dhe litografitë e piktorëve Charles Cockerell, Joseph Cartwright, Poer Beresford, Henry Cook, Edward Lear, Edith Durham dhe çiftit Cora e jean Gordon, përmendet emri dhe vargjet e Bajronit për Shqipërinë. Nga poeti u ndikuan edhe piktorë të tjerë që nuk mundën të udhëtojnë nëpër viset shqiptare. Ndër të parët e këtij grupimi është kreu i romantizmit francez Delacroix. Në ditarin e tij të datës 11 maj 1824, pikërisht në kohën kur hidhte në telajo tablotë me temë nga Shqipëria dhe Greqia, shkruante se gjatë pikturimit në studio për t’u ndezur i tëri, kujtoj vargje të Bajronit 5. Dhe tablotë e tij për shqiptarët, sidomos ato kushtuar Marko Boçarit dhe suljotëve të tjerë, bartin atë fuqi, atë impuls dhe atë dinamizëm që ndihet në vargjet e Bajronit: Kur mirënjohja dhe trimëria i shtyn të derdhin gjakun/ Sulen pa frikë kudo që t’i shpjerë prijsi (shqipërim i F. Nolit). Edhe tablotë e romantikëve të tjerë francezë, Decamps, Scheffer, Gérôme, Colin, ku paraqiten figura shqiptarësh me veshjet tradicionale, janë nën ndikimin e admirimit që ka shprehur më parë Bajroni. Krahas këtyre veprave origjinale, nga disa artistë të njohur europianë janë pikturuar variante të tablosë Bajroni me veshje shqiptare . Nëpërmjet teknikës së gravurës, piktori William Finden stampoi shumë kopje që u përhapën në disa vende të Europës. Disa vjet më pas George Sidney Hunt krijoi dhjetëra litografi me bazë po këtë imazh. Piktori spanjoll Jean Michelle Hoper, i mbështetur në të njëjtën tablo, krijoi një vepër të re, ku ndihet po aq interpretimi i tij. Ndërsa autorë të tjerë, si G. Mützel, të mbështetur te kjo pikturë i kanë dhënë trajtë figurës tipike të shqiptarëve për albumet me kostume nga kombe të ndryshme të Ballkanit. Kështu për disa vjet piktura e Philips-it u shndërrua gati në një ikonë. Numri i veprave të frymëzuara nga Bajroni është akoma më i madh. Po ashtu edhe tablotë që e paraqesin poetin me veshje shqiptare nuk janë vetëm ato që u përmendën. Rreth vitit 1840, italiani Ludovico Lipparini pikturoi Betimin e Bajronit mbi varrin e Marko Boçarit. Midis grupit të madh të personazheve, aty spikat figura e Bajronit që ndrit nga ngjyrat e çelura dhe qëndisjet me ar të kostumit shqiptar. Poeti anglez me kostumin shqiptar është paraqitur në mjaft vepra në mjedise të ndryshme greke. Njëra prej tyre ndodhet në Muzeun Benaki të Athinës. Të tjera tablo gjithashtu dëshmojnë figurativisht faktin e njohur se Bajroni e mbajti të veshur atë kostum gjatë shtegtimeve të tij nëpër Greqi. Në tablonë The dream of Byron ( Ëndrra e Bajronit) të piktorit C. L. Eastlake, përveç poetit, me ato veshje janë pikturuar edhe personazhet që e shoqërojnë. “Shqiptarë duke vallëzuar”, akuarel nga Henry Warren. Frymëzuar nga kujtimet e J. C. Hobhouse për udhëtimin e tij bashkë me Bajronin në vitin 1809. Th. Philips, “Koloneli George Vivian me veshje shqiptare”, Galeria Kombëtare e Portreteve, Londër. “Bajroni me veshje shqiptare”, akuarel i vitit 2017, nga A. Guilliemos Fragmente nga piktura “Bajroni me veshje shqiptare” (Thomas Philips) “Lord King duke pozuar si Bajroni”. Piktura është realizuar në vitin 1835, në kohën kur Lordi King ishte i martuar me Augusta Ada Bajron, vajza e vetme legjitime e Bajronit. Thomas Stothard, ilustrim nga krijimtaria e Bajronit H. W. Williams, Shqiptar me veshje tradicionale, vizatim i vitit 1819. Koleksion privat, Angli. “Bajroni betohet në varrin e Marko Bocarit” (Ludovico Lipparini) statuja “Bajroni me veshje shqiptare” që është vendosur në Mesollongj. Pas vlerësimeve dhe jetësimeve në art, kostumi shqiptar u bë më i njohur në Angli e nëpër botë. Bajroni e mbajti atë edhe në disa pritje ceremoniale në Londër. Më pas kostumin e veshën figura të tjera të asaj kohe, madje disa prej tyre u pikturuan po nga Philips në të njëjtën studio në Londër. Janë të njohura portretet me veshje shqiptare të kolonelit anglez George Vivian (1770-1845), arkeologut, historianit të artit, politikanit dhe diplomatit të njohur Sir Austen Henry Layard (1817-1894), si dhe biografit dhe shkrimtarit Edward John Trelawny (1792-1881), të tre miq të Bajronit dhe të Shellit. Kohët e fundit janë bërë të njohura edhe disa vepra të tjera ku personazhe të rëndësishëm   janë pikturuar me veshjet që përdori poeti. Me interteres të veçantë është tabloja “Lord King mburret me pamjen si Bajroni”. Aty paraqitet Lord William King-Noel duke pozuar me veshje shqiptare, njëlloj si te piktura e Filipsit.  Piktura është realizuar në vitin 1835, në kohën kur Lordi King ishte i martuar me Augusta Ada Bajron, vajza e vetme legjitime e Bajronit. Eugen Delacroix, Tablo me motiv nga krijimtaria Bajronit. Pas pikturimeve nga Thomas Philips, kostumin e tij të preferuar Bajroni ia dhuroi zonjushës Margaret Mercer, vajzës së kontit Keith, me të cilën ka pasur një korrespondencë të gjatë letrash dashurie. Vajza angleze, e sugjestionuar nga bukuria e kostumit shqiptar, e veshi në ditën e ceremonisë së fejesës së saj. Në vitin 1817 Margaret martohet me kontin Flahault. Vajza e tyre bëhet Markezja e katërt e fisit Lansdowne, pra pjesëtare e familjes së famshme që trashëgonte kompleksin muzeal të quajtur Bowood House & Garden. Kësodore Kostumi Shqiptar i Bajronit është bërë pronë e tyre. Ai qëndron i ekspozuar prej shumë vitesh midis veprave të artit dhe objekteve të tjera të çmuara të Britanisë e të disa vendeve të tjera . Që nga ajo kohë vizita në Boowod House shoqërohet me emocione për çdo shqiptar. Sapo ngjitesh në katin e dytë të godinës kryesore të muzeut, përballesh me një sipërfaqe të madhe të qelqtë, brenda së cilës është vendosur një manekin me imazhin e Bajronit, veshur me rrobat origjinale, të bardha e të ndritura në ar , që poeti i kishte sjellë nga Shqipëria në vitin 1909. Përveç fytyrës dhe duarve, i gjithë shtati i manekinit është i mbuluar me petka shqiptare. Që nga shalli sipër kokës që varet mbi shpatulla, deri te çorapet; që nga jeleku, fustanella, xhamadani, mëngoret, të gjitha të endura dhe të qëndisura me mjeshtëri nga artizanët shqiptarë të shekullit XVIII. Në murin pas manekinit janë vendosur pjesë të tjera veshjesh shqiptare, si një jelek, një feste, një mbajtëse fishekësh etj. Anash veshjeve ndodhet një pllakë mermeri, ku është gdhendur shënimi shpjegues rreth përbërjes së kostumit, bashkë me të dhënat për kohën kur është marrë nga Shqipëria dhe kur është vendosur në atë muze. Kanë kaluar më shumë se 200 vjet nga dita kur Bajroni e veshi në trupin e vet atë kostum, si shenjë respekti dhe adhurimi për racën trimërore të shqiptarëve. Ndërkohë, është e kuptueshme që thurja, qepja, qëndisja dhe kompletimi i atyre veshjeve, mund të jetë bërë disa vjet para se Bajroni të arrinte në tokën shqiptare. Pra kostumi që ruhet në Boowod House & Gardenështë më se 200-vjeçar. Dhe ruhet në gjendje shumë të mirë, sa të krijohet përshtypja sikur sapo ka dalë nga duart e artizanëve që e kanë endur. Në atë muze ndihesh mirë kur sheh se veshjet shqiptare kanë gjetur një nga ekspozimet më të bukura që u është bërë deri tani nëpër botë. Midis shumëllojshmërisë së objekteve të dyqanit në Galerinë Kombëtare të Portretit në Londër, imazhi i Bajronit me kostum shqiptar gjendet thuajse në të gjitha variantet; në postera, në kartolina, në kopertina librash, në katalogë, në guida të Galerisë, në kuti lodrash, në medaljone, në kapakët për blloqe, në pulla postare etj. E themeluar në vitin 1856, Galeria Kombëtare e Portreteve ruan një nga koleksionet më të pasura britanike. Midis qindra e mijëra pikturave dhe skulpturave, Bajroni me Kostum Shqiptar është nga më të vyerat e atij koleksioni. Vetë figura e Lord Bajronit, pikturimi me mjeshtëri nga Thomas Philips-i, si dhe bukuria e kostumit shqiptar, përbëjnë tri nga vlerat e çmuara që e kanë shndërruar këtë pikturë në një ikonë të gjithë koleksionit. Prej shumë vjetësh, suveniret e ndryshme me këtë imazh, duke u shpërndarë në të gjithë botën, i bëjnë më të njohura veshjet shqiptare. Ka edhe tablo të tjera nëpër koleksionet e muzeve të ndryshëm ku paraqitet Bajroni me kostum shqiptar, por Galeria Kombëtare e Portreteve në Londër është vendi më i vizitueshëm, ku mund të këqyret dhe admirohet mjeshtëria e artizanëve shqiptarë në realizimin e atij kostumi. Jehona e veshjeve shqiptare të Bajronit e shumëfishuar edhe në disa qindra ilustrime, litografi, gravura dhe tablo vazhdon të ndjehet edhe në ditët e sotme. Nga autorë të ndryshëm, shqiptarë dhe të huaj janë realizuar piktura të reja. Gjatë muajit maj të këtij viti, në përkujtim të 200 vjetorit të ndarjes nga jeta të Bajronit, studentja e dizajnit në Universiteti i Nottinghamit, Phoebe Godsmark stiloi dhe ekspozoi në mjediset e universitetit një variant të kostumit shqiptar mbështetur në pikturën e Thomas Philips të vitit 1813. Kostumi i Lord Bajronit i rikrijuar nga studentja e dizajnit Phoebe Godsmark, Universiteti i Nottinghamit, maj 2024 Kostumi i Lord Bajronit i rikrijuar nga studentja e dizajnit Phoebe Godsmark, Universiteti i Nottinghamit, maj 2024 BIBLIOGRAFI: 1 . ‘Dangerous to Show’: Byron and his Portraits , by Christine Kenyon-Jones and Geoffrey Bond, London, 13th October 2020. 2. Poeti Dhori Qiriazi, nga hulumtimeve që ka bërë gjatë përkthimeve të disa vjershave dhe poemave të Bajronit, ka gjetur shënime të poetit anglez që dëshmojnë lidhje të tjera me botën shqiptare te poema Nusja e Abidos. Shih librin: Xhorxh G. Bajron, Nusja e Abidos, vjersha dhe poema , Globus R., f. 82, 123, Tiranë, 2007. 3. Mayhew, A.: In Albania with the Ghegs , Scribner’s Monthly, vol XXI, f. 377-391, New York, 1881. 4. Sipas botimit të shqipëruar nga Skënder Luarasi Byron, G.: Childe Harold’s Piligrimage 1812-1817), Onufri, f. 48-59, Tiranë, 1999. 5. The Journal of Eugene Delacroix , f. 87, 144, London, 1938.  Kjo kumtesë është mbajtur në konferencën shkencore ndërkombëtare “Bajroni dhe bajronizmi në botën shqiptare”, organizuar nga Akademia e Shkencave dhe Arteve e Kosovës dhe Akademia e Shkencave e Shqiperisë

Me një mjeshtër të gjuhës e letërsisë angleze si dhe të letërsisë botërore iu desh të ndeshej Nolit përkthyes qysh më 1916 kur përktheu Othellon dhe përsëri më vonë, më 1926 kur shohin dritën e botimit tri tragjeditë e tjera. Ndërkohë, Noli, i cili kishte mbërritur në SHBA më 1906 “kishte ndjekur shkollat e natës për të perfeksionuar gjuhën (52) dhe më 1912 ishte diplomuar nga Universiteti i Harvardit, dega e arteve, me sukses të shkëlqyer (cum laude). Pra kur nisi përkthimin e Shekspirit, ai kishte një zotërim të mirë të anglishtes. Megjithatë, kushdo e kupton se kur filloi përkthimin e kryeveprave të Shekspirit, Noli ka ndeshur probleme gjuhësore tepër të vështira, të cilat edhe vetë i ve në dukje kur shkruan në parathënien e Othellos “mburrem që munda ta përkthej.” Ku qëndrojnë disa nga këto vështirësi? Së pari, çdo gjuhë ka një përcaktues kohor. Asnjë formë semantike nuk është jashtëkohore. Një tekst është i kufizuar në një kohë historike specifike; ai ka atë që linguistët e quajnë strukturë diakronike. Ta përkthesh tekstin e dhënë do të thotë të rikrijosh të gjitha vlerat, ose pothuajse të gjitha vlerat (këtu kemi parasysh rastet e papërkthyeshmërisë) dhe qëllimet e shprehura në të, në gjuhën marrëse bashkëkohore, pra në strukturën sinkronike. Nga pikëpamja e teorisë së përkthimit, dallimi midis krahasimit sinkronik dhe diakronik nuk luan rol. “Përkthimi mund të kryhet midis çdo lloj gjuhësh apo dialektesh, të cilët mund të kenë ose jo ‘lidhje’ dhe që janë në çdo lloj marrëdhënieje hapësinore, kohore, sociale, etj., midis tyre.” (70) Në kohën kur përktheu Noli, kishin kaluar më tepër se 300 vjet nga koha kur Shekspiri shkroi kryeveprat e veta dhe gjuha angleze kishte pësuar ndryshime; po kështu kishin ndryshuar edhe spektatorët, teatrot, aktorët, lexuesit, mënyrat e tyre të të menduarit dhe ndjenjat e tyre. Koha, që mbulon me tisin e mjegullës çdo gjë, kishte zbehur edhe pasqyrën shekspiriane të jetës. Për përkthyesin, problemet lindin qysh me fjalët e para. Fjalët në vetvete, rrallë kanë shenja të jashtme që të na tregojnë për ndryshimin e kuptimit, ato e shfaqin historinë e tyre vetëm në një kontekst të dhënë. Në librin e tij Eksperienca e të Huajit, Antonie Berman diskuton kompleksitetin e përkthimit të teksteve nga periudha të ndryshme historike, duke theksuar faktin se përkthyesi duhet të jetë i ndërgjegjshëm si për kontekstin historik të tekstit dhe gjuhës së burimit me të cilën punon. Kur kemi për të përkthyer një tekst historikisht të kaluar, siç është në rastin tonë Shekspiri, përkthyesit i duhet punë e veçantë për të bërë deshifrimin, sepse në shekullin XX presently nuk do të thotë immediately (menjëherë – sot së shpejti) siç donte të thoshte në përgjithësi për Shekspirin, wish nuk do të thotë lust (epsh – sot dëshirë); apo rage nuk do të thotë folly (zemërim – sot budallallëk); silly nuk tregon innocence dhe purity (pafajësi, pastërti, – sot mëndjelehtësi). Sipas Gideon Toury, një studiues i shquar i përkthimit, e mendon këtë të fundit si një akt sinkronik dhe diakronik në të njëjtën kohë, “…përkthimet reflektojnë normat kulturore dhe konvencionet e kohës (sinkroni) por edhe i japin formë evolucionit të gjuhës si dhe praktikave të përkthimit me kalimin e kohës (diakroni). Përveç dijeve të tij historike e kulturore, përkthyesi i vërtetë e gjen “shpëtimin” edhe në punën e lodhshme por të frytshme me fjalorin (duhet të kihet parasysh se çdo periudhë ka topografinë e vet të veçantë specifike). Përkthyesi nga anglishtja nuk e ka të vështirë të gjejë mjaft fjalorë që i japin një ndihmë të paçmuar në këtë drejtim: që nga Fjalori Anglo-Sakson i Bosuorth-Toller, Fjalori i Anglishtes Mesjetare i Hans Kurath e Sherman Kuhn, Fjalori Etimologjik i Skeat-it (me burime të pakrahasueshme), fjalorët onomatopeikë e deri tek fjalorët specifikë të gjuhës së Shekspirit. Nuk e dimë se pikërisht cilët fjalorë ka shfrytëzuar Noli, por krahas fjalorëve të shumtë dy gjuhësh apo idiomatikë që gjejmë në bibliotekën e tij personale, gjejmë edhe një botim të vjetër të Etymological Dictionary of the English Language (W. Skeat). Duke u nisur nga fakti se tre përkthimet e tjera Noli i ka bërë në Gjermani, ai nuk mund të mos ketë shfrytëzuar fjalorin Shakespeare Lexicon botuar aty nga vitit 1909 (po këtë fjalor kemi shfrytëzuar edhe ne, përveç materialeve të tjerë të shumtë ndihmës, për zbërthimin e Shekspirit gjatë analizës). Një burim i dytë “vështirësie” qëndron në gamën e gjerë të kuptimit të fjalëve e cila nuk shfaqet menjëherë, në poliseminë. Prandaj përkthyesit i duhet ta jetojë “dramën”, të njohë idiomatikën emblematike, filozofike të ndërtuar nga autori, për të matur peshën e fjalëve kyç, që do t’i krijojnë mundësinë e zbërthimit të tekstit. “Vështirësia” këtu është çështje reference. Gjuha na tregon sferat e njohurisë njerëzore apo të kontekstit të veçantë. P.sh., një figurë qendrore në “Hamletin” varet nga vokabulari i industrisë tekstile, mënyrës së ngjyrosjes së leshit (wool-greased or enseamed with hog’s lard over the nasty sty, Hamleti, Akti 3, Skena 4). Pa zbërthyer kuptimin e saj nuk mund të zbërthehet figura. Pothuajse nuk ka asnjë dramë të Shekspirit ku të mos jetë përdorur zhargoni i gjerë i termave muzikore të kohës elizabetiane për të shprehur ide të rëndësishme të veprimtarisë apo të sjelljes njerëzore. Pra siç shihet, aludimet e pafund të Shekspirit janë marrë nga një mori sferash të veprimtarisë njerëzore, që nga detaria e ligji, mjekësia e kopshtaria, gjuetia e magjia, etj. Ndihmën në këtë rast na e japin manualet e ndryshëm mbi këto fusha dhe në veçanti glosarët me të cilët janë pajisur pothuajse gjithë botimet e Shekspirit. Noli na thotë se si tekst bazë ka përdorur FF[1], por nuk do t’i kenë munguar edhe tekstet me shpjegime, veçanërisht përgatitur nga gjermanët për të cilët thotë se “kanë bërë më shumë për Shekspirin se sa vetë anglezët apo amerikanët”. Kjo shprehje i referohet shpesh George Bernard Shaw-t (me të cilin Noli ka pasur edhe korrespondencë) (duke i hequr apo amerikanët), por dihet se studiues gjermanë si August Wilhelm Schlegel dhe Johan Wolfgang von GOether kanë kontribuar mjaft në studimin dhe vlerësimin e Shekspirit nëpërmjet analizave të hollësishme, përkthimeve dhe eksplorimeve filozofike të veprave të tij. “Vështirësinë” e tretë na e paraqet hapi i shpejtuar i stilit shekspirian. Në thurjen e ngjeshur të dramës, ku ngjarjet dhe njerëzit lëvizin me shpejtësi (karakteristikë e teatrit të kohës ku skena ishte e ndërtuar ndryshe) ndërtimi sintaksor na paraqitet i ngjeshur. Dy tri fjalë mjaftojnë për të shpalosur një ide të tërë. Në këtë rast pikësimi luan rol vendimtar dhe të debatueshëm njëkohësisht. Ai shënon jo plotësisht, atë çka lihet për t’u nënkuptuar, ndërthurjen, si dhe atë çka kupton përkthyesi në mendjen e tij. Por leximi i vëmendshëm, pak e nga pak “siç e pinë ujin me gllënjka arabët në shkretëtirë ose francezët verën…rresht për rresht e fjalë për fjalë”, na ndihmon që ta “kuptojmë vlerën e plotë të Shekspirit.” (Vladimir Nabokov), t’i hyjmë thellë e ta zbërthejmë idenë që ka dashur të shprehë ai. Të lexosh Shekspirin, do të thotë të fillosh të përgatitesh për këtë” thotë Steiner. Aq më tepër domethënëse bëhen këto fjalë kur i vihemi punës për ta përkthyer atë. Pra njohja me sfondin historiko-social të kohës në të cilën u shkrua vepra, njohja nga afër me pikëpamjet filozofike, politike, morale, ideo-artistike të autorit në përgjithësi, zbërthimi i parashtrimit të tyre në vepër, si nëpërmjet literaturës kritike ekzistuese ashtu edhe nëpërmjet leximit e rileximit të tekstit, zbërthimi gjuhësor e stilistikor i tij, të gjitha këto pra, përbëjnë detyrat paraprake kryesore dhe më të domosdoshme të përkthyesit. Dëshmi e kësaj pune të madhe paraprake, të cilën e shohim të realizuar në përkthimet e Nolit, janë si literatura historike e kritike, biografike e etike, ashtu dhe fjalorët dhe glosarët enciklopedikë e komentarët, të cilët i gjejmë me shumicë në bibliotekën e tij personale. N. Jokli dëshmon se kur Noli deshi të përkthejë Faustin në vitet 20, puna e parë që nisi të bëjë qe studimi i literaturës dhe komentarëve mbi kryeveprën e Gëtes. Të gjitha sa u përmendën më lart janë njëra anë e çështjes. Ana tjetër i përket punës së madhe të përkthyesit me gjuhën amtare, që është edhe mjeti me anë të së cilit do të shprehen mendimet e idetë, forca figurative e stilistike e origjinalit. Në studimin “Gjon Buzuku dhe gjuha e tij” (Vëllimi III, Vepra si përkthim) prof. Eqrem Çabej shkruan se “për të vlerësuar librin si duhet, qoftë si një dokument gjuhësor, qoftë si vepër letrare, duhet nisur nga ky vetë: të shikohet se çfarë ka ditur autori të nxjerrë nga visari i gjuhës amtare, si trajtoi ai me këtë brumë vetjak një lëndë siç është ajo e Dhiatës së Vjetër dhe e së Resë”. Pikërisht duke u nisur nga ky këndvështrim, ne jemi munduar të vëmë në pah, aq sa na e lejonte edhe tema e këtij punimi, veçanësi të gjuhës së Nolit përkthyes, për të parë se si hyn ai në të fshehtat e gjuhës dhe si i shfrytëzon aftësitë shprehëse dhe mjetet e saj krijuese për të rritur bashkëmarrëdhëniet e shqipes me anglishten por gjithmonë duke pasur parasysh pavarësinë e saj në kuadrin e këtyre bashkëmarrëdhënieve. Nga analiza kemi vërejtur se këtë ai e arriti si nëpërmjet shfrytëzimit të fondit leksikor-frazeologjik popullor (të gurrës popullore), të fondit leksikor që ishte krijuar në fushën e gjuhës së shkrimit, ashtu dhe nëpërmjet përdorimit të produktivitetit fjalëformues dhe kalkimeve gjuhësore për të plotësuar hallkat e zbrazëta në sistem. “Një shqipërim dinjitoz nga dora e një shkrimtari me sedër, siç ishte Noli, kërkonte ndër të tjera, edhe përpjekje të mëdha gjuhësore, për t’i treguar kështu, në radhë të parë, bashkatdhetarëve se gjuha shqipe ishte e aftë “të matej” edhe me gjuhët më të zhvilluara” (A. Karajdgiu). Për këtë qëllim ai punoi me zell si për zbulimin dhe vënien në përdorim të fjalëve ekzistuese edhe në drejtim të dhënies së nuancave të reja kuptimore këtyre fjalëve dhe çka është më e rëndësishme, në krijimin e një numri relativisht të madh të fjalëve të reja, veçanërisht të sferës abstrakte mendore. Nuk zmadhojmë asgjë sikur të themi se ndër meritat e mëdha gjuhësore të Nolit është edhe krijimi i fjalëve të reja për të plotësuar mungesat e gjuhës shqipe që në atë kohë po bënte hapa përpara drejt plotësimit të kërkesave leksikore dhe stilistikore të përkthimit të veprave klasike nga më të vështirat e botës. Krijimin e fjalëve të reja nga Noli e kemi parë në dy aspekte kryesore: në atë të formimit të fjalëve të reja mbi bazën e fondit gjuhësor kombëtar (kompozita, fjalë të prejardhura me parashtesa dhe prapashtesa) dhe në atë të huazimeve nga gjuhët e tjera. Fjalët e krijuara me materialin gjuhësor të shqipes, janë të shumta e të larmishme. Ato janë fjalë të reja, të formuara në bazë të gjedheve fjalëformuese të shqipes popullore, të cilat janë të kuptueshme për lexuesin më të thjeshtë. Për të dhënë një pasqyrë të kësaj krijimtarie, po riprodhojmë, të ndara sipas grupeve një numër kompozitash, fjalësh të prejardhura me parashtesa dhe prapashtesa, nga më të rëndësishmet, të cilat janë bërë pjesë e fjalorit të shqipes. [2] Kompozitat Anijebërës – shipwright Kryemendje – genius Armëlarë – furbish’d Mendjeshthurur – madness Atëvrasje – parricide Mjekërthinjur – grizzled Besëplotë – loyal Rrezekuq – red rays Faqemvrojtur – tristful visage Rrobë-çjerrë – wild in their attire Gojëkyçur – tongue-tied Syverbonjës – seeling, blinding Këmbëngulje – stubborness Shpirtdjall – hellish villain Kokëtrokë – heavy-headed Zemërdhembje – heart-ache Sikurse shihet nga shembujt e mësipërm, si dhe nga listat e plota në fund të këtij punimi, kompozitat e krijuara dhe të përdorura nga Noli, në shumicën e rasteve, janë përcaktore, që është edhe tipi më prodhimtar në gjuhën shqipe. Prof. Shaban Demiraj dallon dy tipa kompozitash përcaktore te ky autor, të cilat në shumicën dërrmuese të rasteve janë një temëshe, kompozita ku gjymtyra e parë përcakton të dytën (kryemendje –genius, kryeshkak – main motive, kokëthatë-barren, kokëngjeshje – obstinante, rrezekuq-redrays) dhe kompozita ku gjymtura e dytë përcakton të parën (perçeegër-monstruous name, shpirtbrumë – peak, syjeshil – green-eyed, sedërplotë- controversy). Pra të dyja gjymtyrët janë produktive në gjuhën shqipe, cilësi kjo që i jep dorë përkthyesit në formimin e një vargu pa fund kompozitash sipas natyrës së gjuhës dhe krijimin e vargut poetik të ngjeshur me ide ashtu sikurse edhe në origjinal. Ndërlidhja e përshtatshme strukturore u jep kompozitave të Nolit unitet theksi e shqiptimi si një fjalë e vetme, si dhe njësi semantike e morfologjike në fjali. Megjithëse ai i bashkon kompozitat me vijë lidhëse, ne i kopjuam ato pa vijë lidhëse, në bazë të rregullit të drejtshkrimit, gjë që pjesërisht është bërë edhe nga botuesit e mëparshëm. Ky ndryshim është i nevojshëm pasi kompozita na paraqitet e njëfjalëzuar. Përkthyesi e ka përdorur vijën lidhëse i shtytur ndoshta nga rregulli i disa kompozitave angleze si life-rending, thick-lips, etj., ose nga praktika e kohës sepse atë e gjejmë tek Kristoforidhi, për të cilin vija lidhëse është rregull në drejtshkrimin e kompozitave, tek Naimi si p.sh. dhembje-madh, mëshirë-shumë, etj., ndërsa gazeta “Dielli’ e asaj kohe nuk e përdor vijën lidhëse. Kompozitat e Nolit në përgjithësi nuk janë idiomatike. Bashkimi i dy ose më shumë fjalëve nuk sjell kuptim të pavarur prej tyre, por jep atë kuptim të drejtpërdrejtë që japin fjalët përbërëse. “Përkthyesit e Homerit në gjuhën angleze, nga Chapman e më parë, kanë imituar epitetet kompozita të origjinalit dhe pjesërisht nëpërmjet këtij kanali, e pjesërisht në saje të kulturës klasike të poetëve tanë, kompozitat e pasura të greqishtes patën influencë të madhe në poezinë angleze”(Daniel Chandler). Shekspiri shkëlqeu në përdorimin e formimin e shumë kompozitave me finesë artistike të tilla si proud-pied April, a heaven-kissing hill, etj. Kjo është një nga arsyet kryesore pse i gjejmë kompozitat me shumicë edhe tek përkthimet e Nolit. Një arsye tjetër është se ato i kanë dhënë dorë në krijimin e vargut të ngjeshur me ide. Fjalët e prejardhura Numri më i madh i neologjizmave të krijuara nga Noli me fondin kombëtar, janë fjalët e prejardhura. Këto fjalë i japin gjuhës një kolorit të veçantë origjinal, që së bashku me veçanësi të tjera të gjuhës së tij, përbëjnë atë që tashmë njihet si stili nolian. Fjalët e prejardhura me parashtesa Çdëfrim – act of sport Përshpirtore – requiem Çligjësoj – outlaw Përndezje – distemper Ishmotër – sometime sister Përnisje – attempt Mosfjetura – watching Përqyr – audit Përfundje – conclusion I stërbukur – most beautiful Përfryrë – bombast Shpëlqej – displease Zhbetoj – abjure Fjalët e prejardhura me prapashtesa Balsamore – balmy Gazmori – merriment Barkaris – embark Gjemboj – sting Dallgore – flood, ocean Kremtore – solemn Derrërisht – swinish Lundërzoj – sail Dheshmë (i) – earthly Mirësoj – improve Ferrtë (i) – hellish Nisiot – islander Fishkëse – wither’d Smirtar – spiteful Zuzarësi – malleco Si shihet edhe nga shembujt e mësipërm, Noli përpiqet të krijojë fjalë të sferës abstrakte e ideve, sipas modelit të gjuhës shqipe, një gjuhë e pasur me elementë të jetës materiale e shpirtërore. Parashtesat dhe prapashtesat e përdorura nga Noli në krijimin e këtyre fjalëve numërohen me dhjetëra, por ne përmendëm këtu vetëm disa prej tyre. Por Noli në këto përkthime ka përdorur edhe shumë fjalë të prejardhura të gjuhës shqipe popullore, fjalë të prejardhura të krijuara nga shkrimtarë të tjerë para tij. Përcaktimi i përpiktë se cilat janë fjalët e prejardhura të krijuara nga Noli, cilat i përkasin fondit popullor dhe cilat janë krijuar nga shkrimtarët e tjerë, kërkon një studim të veçantë që nuk i përket këtij punimi. Sidoqoftë, përdorimi i gjerë i fjalëve të prejardhura e ka pasuruar gjuhën e përkthyesit dhe i ka dhënë mundësi t’i qëndrojë afër origjinalit. Ne kemi mundur të regjistrojmë rreth 90 fjalë të prejardhura të grupit a) dhe 130 të tjera të grupit c), pra fjalët e krijuara e të përdorura prej tij me anë ndajshtesash në këto katër përkthime arrijnë rreth 220. Megjithatë, në studime më të thella në këtë drejtim, mendojmë se numri do të rritet. Shumica dërrmuese e parashtesave dhe prapashtesave i përkasin fondit kombëtar të gjuhës shqipe, qofshin këto të gjuhës popullore (ç- , pa-, për-) ashtu edhe të gjuhës së kulturës, krijime të mbështetura në gjuhët e huaja (mi-, nënë-, po+emër abstrakt), ndërsa ndajshtesat e huaja që u janë ngjitur fjalëve shqip, si do ta shohim më poshtë, janë fare të pakta. Parashtesat dhe prapashtesat ndryshojnë nga njëra tjetra jo vetëm nga vendi që zënë në fillim dhe në fund të rrënjës, por edhe nga funksioni dhe kuptimi që i japin fjalës. Prapashtesa, si një morfemë që zë vend në fund të rrënjës, i jep asaj një kuptim të ri leksiko-gramatikor, madje edhe stilistikor, ndërsa parashtesa, si një morfemë që zë vend në krye të rrënjës, modifikon kuptimin e fjalës dhe nganjëherë, i jep asaj kuptim të kundërt. Këto karakteristika të ndajshtesave që shprehen në gjuhën popullore i gjejmë edhe në neologjizmat e Nolit. Parashtesat që gjejmë në fjalët e prejardhura të krijuara apo të përdorura nga Noli, janë këto : ç-( çdëfrim); ish- (ishmotër); më-(mëgjunjazi), mos-(mosfjetura); nën- (nënqesh); pa-(pamundur); për-(përgatit); ri-(rindreqje) (kjo është e vetmja parashtesë që kemi hasur); stër-(i stërbukur); z-(zgjeshur); sh-(shburrërroj); zh-(zhbetoj). Prapashtesat: -ësi (fajësi); -llëk (azganllëk); -të (i befastë); -risht (botërisht); -it (darovit); -nor (dashnor); -ar (detar); -isht (grarisht); -onjës (drithëronjës); -më (i dyshmë); -ëse (folëse); -ak (fluturak); -atë (fushatë); -i (gazmori); -si (gjallësi); -nik (gjysmanik); -tje (këcejtje); -tar (këshilltar); -ore (kremtore); -oj (lartësoj); -zoj (lundërzoj); -os (munxuros); -shëm (i panatyrshëm); -eshë (pëllumbeshë); -uar (i qytetëruar); -atës (strugatës); -ri (shënjtëri); -tirë (shkretëtirë); -im (vjershërim); -imë (vogëlimë); -ris (barkaris); -or (dëshmor); -ushe (djallushe); -aç (frikaç); -esë (ngadhënesë); -ot (nisiot); -me (pritme); -je (rrjedhje); -nkë (rrufjankë); -icë (tokicë). Siç shihet, në grupin e ndajshtesave, parashtesat janë më të pakta, gjithsej 13, ndërsa prapashtesat arrijnë 42 ose gati katër herë më shumë. Midis të gjitha ndajshtesave gjejmë tri raste hibridesh kur ndajshtesa të marra nga gjuhët e huaja u janë ngjitur fjalëve shqipe, një prapashtesë turke -llëk, e cila është përdorur vetëm një herë, një parashtesë latine ri- e bashkuar me rrënjën shqipe ndreq (rindreq) dhe një prapashtesë sllave icë (tokicë). Me sa duket, në përdorimin e parashtesave dhe prapashtesave, ai e ka plotësuar nevojën me fondin e gjuhës kombëtare dhe nuk ka kërkuar ndihmën e gjuhëve të huaja. Prapashtesa turke –llëk, s’është veç një shkarje, sepse fjala azganllëk është përkthyer më poshtë azganësi. Huazimet Admiroj – admire Grimasë – grimace Aksident – accident Imponoj – impose Altar – altar Intrigan – intriguer Ambicioz – ambitious Kurtinë – curtain Bandit – bandit Parullë-parola (watch word) Deklaratë – declaration Qashtër (i) – chaste Dezertoj – desert Rezolutë – resolution Difekt – defect Sfidoj – defy Dinjitet – dignity Shpeditë – expedition Ekzekutoj – execute Vigjëllor – vigilant Neologjizmat e sjella në gjuhën tonë nga fondi i gjuhëve të huaja, kanë qenë një nevojë e domosdoshme, pra duhet ta shohim si një meritë të përkthyesit, po aq të rëndësishme sa edhe ajo e krijimit të fjalëve me fondin kombëtar. Në përdorimin e huazimeve, Noli në përgjithësi ka ndjekur disa kritere. Disa fjalë ai i ka marrë në nivelin grafologjik sepse ishin të pranueshme në nivelin grafologjik-fonologjik të gjuhës shqipe p.sh. altar, bandit, fatal, favor, funeral, interval, etj. Një numër fjalësh të tjera ai i modifikoi në bazë të rregullave të fonetikës së gjuhës shqipe si dishtelloj, kerubin, i qashtër, skrupull, shpeditë, shkollar, albastër, këshillë, vëngjillë, vigjëllore, birgjërore, vijtore, etj. Foljet në përgjithësi ai i ka përdorur në trajtën fonetike të gjuhës shqipe si atakoj, ekzekutoj, evitoj, fortifikoj, garantoj, imagjinoj, imponoj, kontribuoj, korruptoj, preferoj, etj. Një pjesë tjetër e huazimeve janë të kryqëzuara, të harmonizuara në formën e tyre me atë të fjalëve shqip. Midis shembujve të shumtë të kësaj kategorie, mund të përmendim fjalët deklaratë, dekoratë, delegat, dispozitë, fortesë, imagjinatë, komunikatë, konditë, konsideratë, pozitë, proklamatë, provizor, provokator, rezolutë, s’lutim, shpeditë, spektator, traditë, etj. Në këtë drejtim, Shaban Demiraj vë në dukje së “duke qenë se fjalët e tipit në shqyrtim (është fjala për emrat që mbarojnë me – ion D.K.), në gjuhë të ndryshme përdoren si emra të gjinisë femërore, që tregojnë më fort rezultat veprimi, edhe Noli i përdori si emra femërorë. Për këtë arsye ai e zëvendësoi fundoren –ion me –ë, që është fundorja më e përhapur tek emrat femërorë të shqipes.” (Demiraj) Pra huazimet nuk janë përdorur në mënyrë mekanike, por janë përshtatur sipas formës fonetike, fonologjike, grafetike, grafologjike, paradigmës ose kuptimit në bazë të rregullave të gjuhës marrëse. Ato janë marrë për arsye se i mungonin gjuhës sonë, janë integruar në sistemin e gjuhës në formë harmonioze, që nuk sjellin asnjë vështirësi dhe elementi i ri është përputhur plotësisht me sistemin e gjuhës sonë. Kjo është arsyeja që një pjesë e mirë e huazimeve të Nolit kanë hyrë në fondin e gjuhës shqipe. Barbarizmat Advantë – advantage (dobi) Frankërisht – frankly (shkurt e qartë) Avar – avaritious (lakmitar) Inklinatë – inclination (prirje) Bush – bush (kaçubë) Kungjëroj – conjure (ysgt, nxis) Karnal – carnal (mishëror) Leftenar – lieutenant (toger) Kastigim – castigation (qortim) Ominoze – portentous (ogurzezë) Kompas – mute (figurant) Përmetoj – permit (lejoj) Cirkonstancë – circumstance (rrethanë) Prodige – prodigal (plangprisës, i papërmbajtur) Digjëroj – digest (tres) Punit – punish (dënoj) Diskrecion – discretion (urtësi) Rovinë – rovinare (rrënim) Faca – face (fytyrë) Sikurse shihet nga shembujt e lartpërmendur si dhe nga lista e plotë e barbarizmave në fund të këtij punimi, përkthyesi nuk i ka respektuar rregullat e huazimit, siç ka vepruar me huazimet e lartpërmendura. Këto fjalë ai i ka marrë nga gjuhët e huaja pa pasur asnjë nevojë për to, sepse për të gjitha ka pasur fjalë shqipe të bukura e të njohura prej tij, dhe ndonëse është përpjekur t’ua zbutë pamjen e huaj dhe t’u japë trajtat e gjuhës amtare, lexuesi ka vështirësi t’i kuptojë dhe populli nuk i ka përvetësuar, sepse nuk i janë dashur, kështu që ato nuk zënë vend në sistemin e gjuhës sonë. Vjen pyetja, pse e ka bërë Noli këtë? Duhet pasur parasysh se në kohën që janë bërë këto përkthime, kishin ndryshuar konceptet gjuhësore të Naimit, Samiut e Kristoforidhit, të cilët ishin përpjekur që t’i zgjidhnin mungesat leksikore të gjuhës sonë brenda përbrenda fondit të saj dhe kishte filluar të përhapej një rrymë e re intelektualiste për ta pasuruar gjuhën me sa më shumë fjalë të huaja (periudha 1912-1944, Sh. D.) Noli, deri në një farë mase, nuk i shpëtoi kësaj rryme. Ai që punonte me gjuhën anglisht, e cila 70% të fjalëve të veta i ka të huajtura nga gjuhët e tjera, ndoshta nuk shihte ndonjë të keqe në pasurimin e gjuhës shqipe me fjalë aksidentale. Prandaj ai “nuk mund t’i shpëtonte kësaj rryme të kohës” (A. Karajdgiu). Për sa u përket fjalëve turqisht e arabisht, me të cilat ishte molepsur gjuha shqipe dhe me të cilat i ka mbushur vjershat e tij origjinale (natyrisht për efekte satire e humori), në përkthimet e Shekspirit është treguar shumë i kursyer. Rrallë tek hasen turqizma dhe ato që hasen, si senet, befa, tabor, etj., janë përdorur për të plotësuar mungesat e gjuhës, sepse këto fjalë, kanë qenë më të kuptueshme për publikun se sa zëvendësimi i tyre me fjalë perëndimore. Megjithëse barbarizmat në përkthimet e Nolit janë një fakt i pakundërshtueshëm, numri i tyre është relativisht i vogël. Barbarizmat e tij që janë regjistruar në të katër veprat e përkthyera, nuk e arrijnë qindin, që i bie rreth 20 për çdo vepër. Për sa u përket huazimeve në përgjithësi, Noli herë herë i ka shkelur normat, por në analizë të fundit, ai është treguar më shumë purist se dorëlëshuar. Drejtshkrimi Në qoftë se drejtshkrimin e Nolit do ta gjykojmë në planin sinkronik, do të gjejmë ndryshime të shumta jo vetëm në çdo faqe, por edhe pothuajse në çdo rresht. Por atë duhet ta gjykojmë në planin diakronik, d.m.th. ta shohim me syrin e kohës në të cilën është shkruar dhe jo ta krahasojmë me drejtshkrimin e sotëm. Që gjatë rilindjes e më tej, koineja letrare jugore përforcoi, plotësoi e zgjeroi më tej tiparet e njësimit të gjuhës së shkrimit. Në kohën kur shkroi Noli, kemi pothuajse të formuar normën njësore të koinesë së jugut. Megjithatë, kur studiojmë gjuhën e tij, nuk mund të mos i vemë re format arkaike që ka pasur gjuha e shkruar e koinesë jugore në atë kohë dhe nuk mund të mos i përmendim ndryshimet e shumta drejtshkrimore që ndajnë dy periudhat. Noli i përdor shumë apostrofat. Pothuajse në të gjitha fjalët që përfundojnë me zanore dhe pasohen nga një zanore tjetër, qoftë kjo lidhës apo fjalë tjetër, ai e heq zanoren e parë dhe e zëvendëson me apostrof. Ai shkruan m’e vogël, mund’në fund, e marrt’e mira, q’e ka mësuar, mburrj’e zbrazët, t’m’a lanje, do t’t’a thom, nj’a tre togje, koh’e gjyqit, an’ e mba’në, zotërinjt’ e mi, n’arrati, t’an’e saj, ng’an’e veshit, mjer’ay, mënj’anë, etj. Rreshtat e tij janë të mbushur me apostrofe që ndjekin njeri tjetrin. Edhe trajtat m’a, t’a, t’i, ai i shkuran me apostrof. Shumë fjalë të drejtshkrimit të vjetër duken anakronike për lexuesit e sotëm. Kështu p.sh., Noli shkruan njerës, theori, pllane, luftare, thom, munt, ment, shigur, shqoj, i nderçim, funt, liksht, nukë, balla, arthtë, sonde, dolla, urdhërë, i kottë, të ratë, rezik, patmë, kujdese, ay, përgjakshim, rop, trek, tjatri, këputhra, pralla, tent, farmaq, mëngjest, lint, etj. Një pjesë të madhe të fjalëve që drejtshkrimi ynë i shkruan me sh, Noli i ka shkurar me ç, si çpërblen, i nderçim, i çkoqur, i përnderçim, çpagoj, çmuar, çnderoj, çpojtje, munç, etj. Një sërë foljesh të kohës së tashme e të pakryer që mbarojnë me j, Noli i shkruan sipas dialektit toskë të asaj kohe me nj, si bënja, sqonj, shkonj, guzonj, tregonj, mundonj, vinj, etj. Gjithashtu Noli e përdor shumë vijën lidhëse. Kështu p.sh., ai shkruan krye-unjur, gojë-ndyrë, sqoj-e, ndiz-i, lësho-i, mërzit-e, u-sqo, ime-bijë, jote-bijë, im-zot, beso-më, im-vëlla, me-zi, u-nis, u-poq/u-bë, shpjer-i, thua-na, im-më, përdor-e, çaj-i, sill-i, etj. Mbaresën –i të foljeve të zgjedhimit të parë, në të kryerën e thjeshtë e jep me -nj, sipas parimit fonetik, ashtu si edhe autorë të tjerë para tij, p.sh., tradhtoj për tradhtoi, çpagoj për shpagoi, përhiroj për përhiroi, fitoj për fitoi, etj.[3] Natyrisht, në rrethanat e kohës kur shkruan Noli, ishte objektivisht e pamundur që ai të shmangte trajtat me karakter dialektor. Kështu p.sh., ai shkruan çlironjës, i panatyrtë, i pashpirtmë, shpërblerë, i zakontë, i armatisur, i shpejtmë, u poqnë, shpeditë, thirmë, mbetmë, shkelë, dyke mejtuar, etj. Të gjithë shembujt e lartpërmendur nuk tregojnë aspak dobësitë drejtshkrimore të përkthyesit tonë, por zhvillimin e natyrshëm të gjuhës shqipe. Madje mund të themi se në krahasim me autorë të tjerë të kohës së tij, Noli përdori “një drejtshkrim sa më të qëndrueshëm dhe forma gramatikore sa më të përbashkëta duke i dhënë gjuhës së tij një karakter sa më të njësuar” (Sh. Demiraj). Pra gjuha e Nolit është më e afërta me shqipen e sotme të njësuar. Ndryshimet e drejtshkrimit në krahasim me drejtshkrimin e sotëm të njësuar nuk janë të mëdha dhe mund të zëvendësohen lehtësisht në botimet e ardhshme. Drejtshkrimi i tij praktikisht nuk shkakton ndonjë keqkuptim për lexuesin, as e vështirëson perceptimin e kuptimit, as e dëmton vlerën artistike. Duke soditur panoramën gjuhësore të Nolit dhe duke e krahasuar atë me gjuhën e pasur me format e ndërlikuara të gjuhës së Shekspirit, studiuesi del me përshtypjen e një beteje të fituar. Kushdo e kupton se kur filloi përkthimin e kryeveprave të Shekspirit, Noli ka ndeshur probleme gjuhësore tepër të vështira. Nga këto katër përkthime të marra në analizë, rezulton se Noli është ndër lëvruesit më në zë të gjuhës shqipe. Përvoja e pasur gjuhësore e shkrimtarëve të shquar rilindës përpara tij, përrallat, legjendat, këngët popullore që ishin burim i pashtershëm për leksikun e tij dhe që gjejnë pasqyrim të thellë në të shprehurit e mendimeve, e ndjenjave, me një forcë për herë më të madhe, na krijojnë bindjen se përkthyesi zotëronte kulturën humanistike të kohës, bashkuar me një njohje të plotë të ligjërimit të vendit. Pasurinë e madhe gjuhësore të Shekspirit ai u përpoq të na e jepte nëpërmjet një verbi energjik, e në më të shumtën e rasteve, ia doli mbanë. Për këtë ai bëri edhe një punë të madhe hulumtuese e krijuese në gjetjen e mënyrave dhe mjeteve për pasurimin e saj të mëtejshëm, sidomos me elementë të sferës abstrakte, dhe me këtë i bëri një shërbim të madh gjuhës amtare. Në të njëjtën kohë, ai e vuri gjuhën shqipe në një shkallë të barabartë me gjuhët e zhvilluara të Evropës. Meritë tjetër e tij është se ai diti të zgjedhë fjalët në një kohë kur, me përjashtim të fjalorit shqip-greqisht të Kristoforidhit, nuk kishte fjalor për të qenë shqip-shqip, ose anglisht-shqip, ose gjuhë e huaj-shqip. Përkthyesi më i thjeshtë e di mirë se ç’do të thotë t’i hysh punës së një përkthimi madhor pa fjalor të gjuhës amtare. Me gjuhën e tij të pasur, Noli “ka dhënë një kontribut të madh në përmirësimin e frazës shqipe. Ai ka arritur që mendimet dhe ndjenjat e thella të veprave të përkthyera dhe origjinale, t’i paraqesë me një frazë mjeshtërisht të përpunuar, ku krahas saktësisë dhe larmisë së ndërtimeve sintaksore, bie në sy edhe rrjedhshmëria, edhe eleganca e të shprehurit si dhe përdorimi mjeshtëror i mjeteve të larmishme stilistike” (SH. B.). Përgatitja e tij e thellë estetike e gjuhësore pasurohet me përgatitjen e tij në fushë të stilit, disa elementë të të cilit analizohen në një shkrim ExLibris është pjesë e Onufri SHPK Na kontaktoni: info@exlibris.al NA NDIQNI Exit mobile version

Debati nëse Ali Pashë Tepelena dëshironte të krijonte shtetin e vet të pavarur shqiptaro-grek apo dëshironte të rrinte nën Perandorinë Osmane, është tashmë i tejkaluar, të paktën, përsa u përket dy viteve të fundit të jetës së vet 1820-1822, pasi kërkesa e tij drejtuar princit Meternik për hartimin e një kushtetute dhe marrëveshjet e ndryshme me elitat greke të “Filiqi Eterisë” pas vitit 1818 tregojnë se ai e kishte ndërmarrë këtë hap. Për më tepër, një vëzhgim i detajeve shtetformuese të Pashallëkut të tij na ndihmon të kuptojmë se ai po përgatitej prej kohësh për shkëputjen e madhe. Sigurisht, kjo dëshirë dhe ky qëllim nuk u shfaq që në fillimet e ngjitjes së tij në pushtet dhe se ideja për t’u shkëputur nga Perandoria Osmane evoluoi në varësi të zhvillimeve në Ballkan. Në fund të shekullit XVIII dhe fillimi të shekullit XIX, territoret bregdetare dhe perëndimore ballkanike kaluan përmes një procesi të dyanshëm zhvillimor, që qe sa përfshirës, po aq edhe i veçantë, në krahasim me krahinat e tjera të Perandorisë Osmane. Rritja cilësore e pranisë perëndimore në kuadrin e tri Perandorive franceze, britanike dhe ruse solli idenë se sovraniteti shumëshekullor osman mund të ishte i lëvizshëm. Jehona e betejave dhe e fitoreve të largëta të osmanëve të shekullit XVI dhe XVII, filloi dalëngadalë të zhbëhej dhe realitetet e fitoreve Napoloniane filluan të ndikojnë në mendimin politik të kohës. Në këtë kohë nisi të zërë vend shqetësimi diplomatik: Çdo të bëhet me këto territore në rastin e një tërheqjeje të mundshme të osmanëve. Ky është momenti historik kur Ali Pashë Tepelena fillon bisedimet diplomatike me rusët, francezët dhe anglezët dhe hyn përfundimisht në spiralet e një loje politike rajonale, që shpeshherë i kaloi përmasat dhe caqet e kësaj loje. Në varësi të evoluimit të këtyre bisedimeve dhe ideve, Ali Pashë Tepelena, adoptoi një qëndrim moderues, duke kapërcyer shpeshherë dhe vetveten nga një pasha me botëkuptim osman në një princ me prirje europiane. Këtë përshtatje të tij ndaj rrrethanave dhe situatave politike ia njohën dhe bigrafët e tij të hershëm. Pouqeville dhe De Beauchamp shkruajnë se në kontaktet e para me francezët që kishin zotëruar Ishujt e Jonit, në 1798, Ali Pasha përbetohej për idealet e veta jakobine. Me rastin e një udhëtimi në në gjirin e Ambrakisë, Ali Pasha e siguroi komandantin francez të Prevezës se ishte nxënësi më besnik i jakobinëve dhe se dëshironte të mësonte vallën carmagnole/karamanjol[1] valle revolucionare,e cila luhej më 1793, duke i konsideruar jakobinizmin dhe orgjitë e tij në një religjon të ri.[2] Në këtë kuadër mund të shpjegohet interesi i tij i dëshmuar për eksperimentet dhe shkencat ekzakte, lejimi i pikturimit të tij dhe i sarajeve, informimi i vazhdueshëm me anë të shtypit europian, si edhe interesi për simbole të veçanta, që ishin karakteristikë për monarkët europianë.Si superior që është në aspektin e njohurive që ka në krahasim me shumicën e pashallarëve të tjerë shkruan Beauchamp, ai i mban sytë hapur nga ajo që ndodh në Evropë, kërkon ti përkthejnë gazetat, rri gjithmonë në korrent me ngjarjet nëpër vilajetin e tij pa kërkuar t’ia sjellin përpara për të mësuar ose nxjerr; diçka të re nga ai; mandej i krahason lajmet për ngjarjet që i afrojnë ose i dërgojnë pushtetarët. Një aspekt tjetër i rëndësishëm i simboleve evropiane të qeverisjes apo mentalitetit të tij politik është vetëpërcaktimi i Ali Pashë Tepelenës sipas modeleve të heronjve të antikitetit, gjë shumë e rallë mes pashallarëve të tjerë. Dëshiron- thotë Beauchamp- se është Pirrua modern. Me të vërtetë, nëse jo bujaria dhe fisnikëria e Pirros, në të haset shqetsimi i tij, mendjeprehtësia, vështrimi në çështjet diplomatike dhe ushtarake. Identifikimin me Pirron ia njohën edhe bashkëkohësit e tij. Në rastin kur ndërtoi kështjellën e Porto Palermos në hyrjen e portës kryesore ka pasur një mbishkrim në gjuhën greke, të cilin e përktheu në shqip në vitin 1932 mësuesi Janko Pali. Mbishkrimi në shqip është në formën poetike si më poshtë: Nuset e himariotëve më ngritën me kujdes Armike për armiqtë, për miqtë besnike për besë. Zili më pat Faethoni dhe Pirrua nakar. i Tepelenës më sundoi hero Aliu i parë, Autori i tyre është i panjohur por mendohet se janë të shkruara ndoshta nga Jani Vilarai apo Psalidha ne greqisht per Ali Pashë Tepelenën dhe te sjella kaq bukur ne shqip nga mesuesi Jani Pali nga Qeparoi ne vitet 30′. Mbishkrimi është shkruar në gjuhën popullore greke(dhimotiki) dhe në vargun heksametër, një lloj si vargjet e poemave heroike homerike. Në fillimin e shekullit të XIX, Ali Pasha Tepelena përfaqësonte një figurë të admirueshme për popullsinë e Pashallëkut të Janinës. Ajo që të bën përshtypje është krahasimi me Faethonin dhe Pirron. Vargu: “zili ma pat Faethoni dhe Pirrua nakar” i japin Aliut përmasa mitologjike dhe heroike.[5] Mes gjithë këtyre sjelljeve europiane, spikasin dy elemente të rëndësishme: heraldika, si një nga elementet më kuptimplote dhe përfaqësuese e një shteti që nga mesjeta dhe hartimi i një kushtetute, që ishte karakteristikë e shteteve të reja që po lindnin. Konsulli francez pranë oborrit të Ali Pashë Tepelenës, Fracois Pouqeuville, kur shkruan për hartimin e një gramatike në greqishten e re dhe të një vepre letrare, që himnizonte jetën dhe bëmat e Ali Pashë Tepelenës (që ka shumë mundësi të bëhet fjalë për poemën e Haxhi Shehretit), përmend edhe stemën zyrtare që Ali Pashë Tepelena e kishte porositur në Vjenë. Pukëvili thotë se një dijetar në artin e heraldikës kishte krijuar për të një emblemë. Dijetari ishte banor i Bergamos, qytet gjithmonë i gatshëm që t’i pajisë me pemë gjenealogjike shumë të lashta pinjollët e rinj të pavarur të Europës, që dëshirojnë të ribashkohen me të parët ose që sajojnë marifete. Emblema paraqiste një luan në sfondin e një gryke të shqyer,[6] që rrokte tre këlyshët e luaneshës, emblemë e dinastisë tepelenase.[7] Pasqyrimin e kësaj heraldike dhe steme e gjejmë edhe në artin grafik, që ka shoqëruar botimin e veprave të udhëtarëve të huaj rreth Ali Pashës. Në serialin e grafistit britanik, W. Davenport (Historical Portraiture of leading events in the Life of Ali Pasha, Vizier of Epirus. Surnamed the Lion, in a Series of Designes, London” (Portretizimi Historik i ngjarjeve kryesore në Jetën e Ali Pashës, Vezir i Epirit i mbiquajtur Luan, në Serialin e Vizatimeve, Londër, 1823), paraqiten simbolet perëndimore të Ali Pashës. Gravura e këtij seriali mban mbishkrimin:”Ali Pasha, with his Brave Officers, Resisting the Turkish Generals, Sent with the Death-Firman to Demand the Vizier’s Head “(Ali Pasha, me oficerët e tij trima, duke u bërë ballë pashallarëve turq, ardhur me fermanin e vdekjes në dorë, për të kërkuar kokën e vezirit).[8] Ali Pashë Tepelena kishte realizuar, ndërkohë që vuloste me tagrin e pashait, edhe simbolet e ardhshme mbretërore, me të cilat paraqitej në botën e Perëndimit e që ndoshta, do t‘i shfaqte fare hapur vetëm pas fitores kundër Perandorisë Osmane. Në gonfalonin[9] që mbante, kur paraqitej në botën e Perëndimit, paraqiten këto simbole: një luan i kuq në ecje të egërsuar në mbrojtje të tre të vegjëlve të tij, gjithashtu të kuq. Simbolet janë vendosur në sfond të bardhë. Mbi luan, në pëlhurë ka zbukurime të ndryshme. Pëlhura e gonfalonit qarkohet nga një shirit i kuq me thekë, gjithashtu të kuq. Pëlhura qëndron mbi një bosht horizontal, i lidhur fjongo pas qafës së një heshte me anë të një kordoni të artë, i cili përfundon në të dyja anët me nga një xhufkë, gjithashtu të artë. Pra, siç shihet, në gonfalon kemi një luan, që simbolizon fuqinë e Aliut, siç e ndeshim edhe në këngët e popullit: “Kush e njeh Ali asllanë (asllan=luanë)”. Ali asllani kishte edhe tre luanë (asllanë) të vegjël, që simbolizojnë tre djemtë e Aliut: Myftarin, Veliun dhe Saliun. [10]Koha e ngjizjes së këtyre simboleve duhet kërkuar pas vitit 1813, kur të dy djemtë e Aliut shpallen pashallarë, si edhe para vitit 1820, kur Aliu u shpall prej sulltan Mahmudit II “fermanli”. Ato mesa duket ishin një vazhdim logjik i kontakteve më të hershme diplomatike e kulturore të Ali Pashë Tepelenës me fuqitë perëndimore. Intensifikimi i marrëdhënieve të tij diplomatike në periudhën 1797-1811 shënon një kthesë thelbësore në evolucionin që e çoi Aliun në shkëputjen nga Perandoria Osmane dhe nga mekanizmat e tij të pushtetit, dhe bëri që ai t’i kthehej, sakaq, një modeli më perëndimor të bazuar në parimet e statizmit dhe nacionalizmit.[11] Mes Fuqive Perëndimore me të cilën ai vendos një kontakt diplomatik të gjatë ishte Britania e Madhe. Marrëdhëniet e ngushta me Britaninë, të nisura që herët me konsullin Morier dhe të përforcuara nga majori Leak, ka shumë mundësi që të kenë ndikuar në krijimin e heraldikës së tij të re. E themi këtë sepse në fillimet e veta, ashtu siç dëshmohet nga udhëtari dhe studiuesi suedez, Jacob Jonas Bjornstahl, Ali Pasha kishte si heraldikë të tij, flamur ose ziilfikar një copë me dy shpatat e famshme me dy tehe të Aliut, Kalifit IV, i cili është figura qendrore e adhurimit të bektashive. Në këtë mënyrë, edhe njëherë tjetër, lidhja e Ali Pashë Tepelenës me këtë sekt përforcohet edhe më shumë nga ky detaj.[12] Edhe vula personale që mbante Ali Pashë Tepelena, kishte një nënshkrim në persisht “Le të jetë aty një shpresë nga Ali –asker”, një referencë tjetër kjo për kalifin Ali dhe një provë tjetër për devocionin e tij ndaj bektashizmit[13] Siç mund të vihet re, ka një kapërcim të madh simbolik nga flamuri dhe heraldika, që Ali Pashë Tepelena, mban në fillimet e karrierës së tij, kur ai ishte vetëm një feudal lokal, që kërkonte të vendoste sundimin e vet mbi një territor të caktuar dhe për të përfituar një status të veçantë në hierarkinë osmane dhe heraldikës së re perëndimore, që ai mban në vitin 1813. Në këtë kapërcim të madh cilësor duhet vërejtur një lloj sofistikimi ideologjik, përsa i përket zhvillimit të ushtrimit të pushtetit dhe të ambicieve të tij, që u mungon pashallarëve të tjerë osmanë në rajon, si Pasvinoglusë apo dhe Bushatllinjve të famshëm shqiptarë, që ndoqën hap pas hapi rrugën e rebelimit. Ky detaj në dukje i parëndësishëm, nënvizon në fakt karakterin reformator të Ali Pashës: Në qasjen simbolike që i bënte Perëndimit, donte ta afirmonte veten e vet si një princ të denjë europian dhe territoret që sundonte pashallëkun e Janinës), si një territor të tërë, që mund të rilindte një etnitet shtetëror të pavarur nën dinastinë e tij. Pasi shpalosi shkëlqimin dhe fuqinë e tij të sovranit, Veziri i Janinës filloi të hapi rrugë të ndryshme , të ngrijë fshatra, të ndërtojë kala dhe të bëjë ndërtime vërtetë mbretërore në shumë pika të Epirit. Mëse njëherë gjatë intervaleve të shkurtra paqeje, ai e kishte bërë të ditur dëshirën e tij të zjarrtë për të ndërtuar institucione ose monumente madhështore në shërbim të përgjithshëm.[14] E veçanta tjetër në këtë heraldikë nuk është prania e luanit, e një totemi dhe kafshe, që pasqyrohet gjithandej në heraldikën europiane (në Shqipëri ky simbol ka qenë i pranishëm nëpërmjet Republikës së Venedikut, me luanët e famshëm të Shën Markut), por ngjyra dhe sfondi i bardhë dhe i kuq, që të kujton flamurin e Anglisë. Në vitin 1813, kur ende nuk kishin mbaruar luftërat europiane, të shkaktuara nga rritja e fuqisë së Francës, përmes gjeniut të vet ushtarak dhe shtetformues Napoleon Bonapartit, roli i Ali Pashës, si një aleat i qëndrueshëm i Anglisë në rajon, qe përforcuar aq shumë, sa shpeshherë qëndrime sfiduese ndaj Portës së Lartë ishin anashkaluar pa zhurmë nga Divani Perandorak, si pasojë e presionit dhe e trysnisë që ushtronte ambasadori anglez në Stamboll. Kontakti i parë i Ali Pashës me britanikët daton në vitin 1803, kur iu drejtua ambasadorit britanik në Stamboll, William Hamilton, me një letër, ku i propozonte bashkëpunim të ngushtë kundër Francës, duke i paraqituar një listë ofertash dhe vendosjen e një konsullate të përhershme britanike në Janinë.[15]Që nga ky moment do të fillonte një intensifikim i marrëdhënieve diplomatike midis dy palëve: Anglezët do të ecnin me shumë kujdes, pa u angazhuar drejtpërsëdrejti në premtime të mëdha, edhe pse ofertat e Ali Pashës ishin shumë bujare, duke përfshirë furnizimet me lëndë drusore, ujë, ushqime, bagëti, kuaj dhe përdorimin e porteve të tij në Adriatik për përdorim ushtarak dhe civil[16]. Në momentet e para, shqetësimi kryesor i anglezëve ishte ta përdornin Ali Pashën si mburojë ndaj depërtimit francez në Greqi, pa reflektuar dhe pa një patronazh të veçantë mbi të.[17] Të dyja palët do të ecnin me shumë kujdes në marrëdhëniet diplomatike midis tyre, derisa do të vinte Paqja e Tilsitit më 1807, kur anglezët do të ishin shumë më të interesuar për vazhdimësinë e Perandorisë Osmane dhe jo për disintregitetin e saj. Në bisedimet që do të zhvilloheshin midis majorit Leak, përfaqësuesit special të qeverisë britanike në Janinë dhe Sejid Ahmet Efendiut, agjentit të Ali Pashë Tepelenës të akredituar në Londër, pala angleze e shmangu diskutimin rreth pavarësisë së Ali Pashës, që qe nënkuptuar në bisedimet e mëparshme. Në të kundërt, pas diskutimeve që qenë përqendruar mbi të ardhmen e Pargës dhe mbështetjes, që Ali Pasha do t’u jepte britanikëve, nga ana e këtyre të fundit iu ofrua një skemë e një mbretërie të pavarur greko-shqiptare. Në këtë mënyrë Anglia e rriste misionin e Pashait, duke identifikuar Revolucionin Grek dhe përpjekjet e tij për pavarësi pothuajse identike. Duke u mbështetur në autoritetin e Pashait tepelenas dhe organizmin e Pashallëkut, i cili de facto gëzonte një lloj pavarësie, do të ishte më pak e rrezikshme dhe më pak e lodhshme, për britanikët për të arritur pavarësinë e grekëve. Në një moment, kur do të ndodhte revolucioni, do të ishte më pak e kushtueshme për ta rrëzuar këtë tiran shqiptar, sesa të përfshiheshin në veprime revolucionare, pa një mbështetje të fuqishme nga brenda sistemit otoman. Në përputhje më këtë lloj politike, britanikët ia shfaqën projektet e tyre të ashtuquajtura rreth Shqipërisë, Sejid Ahmetit duke i përmendur mundësinë e kësaj mbretërie nën sovranitetin e Ali Pashës, ku të gjithë ishujt e Jonit do t’i dhuroheshin, të paktën me një kusht, që t’i siguronin Britanisë disa privilegje tregtare dhe përdorimin e portit të Panormos.[18] Siç mund të identifikohet lehtë, oferta e britanikëve qe shumë më cilësore dhe më e lartë se ajo që pati ofruar Franca në fillimet e marëdhënieve diplomatike midis dy palëve. Prej këndej, është e lehtë të kuptosh një lloj filobritanizmi, që Ali Pasha e shfaqte edhe në publik dhe që jo rallëherë e bënte xheloz Pukëvilin, konsullin e përgjithshëm të Francës në Janinë. Pavarësisht faktit se politika britanike do të ndryshonte në rajon në varësi të ngjarjeve ndërkombëtare, ku një rol të madh do të luante Koncerti Europian i Fuqive të Mëdha Europiane, i arritur në Kongresin e Vjenës, mbështetja britanike do të ishte e madhe te Porta e Lartë, deri te negociatat për cedimin e Pargës më 1818. Një rast i tillë i paprecedent qe uzurpimi i pashallëkut të Beratit më 1809 dhe mbajtja rob e Ibrahim Pashë Vlorës, përfaqësues i një prej familjeve më fisnike të Shqipërisë së asaj kohe dhe mbështetja diplomatike, që i dha Britania për të eliminuar komplotin francez të rrëzimit të tij nga pushteti me anë të Lidhjes Shqiptare, të promovuar dhe të mbështetur nga francezët. Po kështu, në bazë të kësaj aleance dhe shërbimeve të bëra ndaj Perandorisë Britanike, në kohën e luftërave Napoleoniane, në kulmin e dobësisë së Perandorisë Osmane, kur ajo lëshonte vetëm territore në Europë dhe nuk ndërmerrte asnjë pushtim të ri, Ali Pasha do të përfitonte qytetin e Pargës, për ta përfshirë brenda zotërimeve të veta. Kjo aleancë e fortë do të prishej në vitin 1818, kur pas zotërimeve që kishte marrë për të respektuar Aleancën e Shenjtë të Vjenës, Anglia nuk do t’i jepte më mbështetje Pashait tepelenas dhe do ta braktiste në fatin e vet. Një rol të rëndësishëm për të mos arritur një marrëveshje konkrete dhe finale midis Ali Pashë Tepelenës dhe Britanikëve, për sa i përket çështjes së dorëzimit të Pargës, ka qenë kundërshtimi i Robert Adairit, ambasadori fuqiplotë britanik në Stamboll, i cili i gjeti kërkesat e Ali Pashës shumë ekstravagante dhe të papranueshme. Megjithëse shumë herë ai nënvizonte natyrën sine qua non të bashkëpunimit me Ali Pashën kundër Francës dhe forcimin e tij përkundrejt rivalëve, ai sugjeronte gjithashtu kërkimin e mjeteve të tjera, manovrave diplomatike alternative të pavarura nga influenca e tij, pa dëmtuar marrëdhëniet me të.[19] Për fat të keq, ky propozim për qëndrimin kundrejt Ali Pashës, u pranua nga qeveria Britanike. Ndërsa heraldika ishte influencë britanike, kërkesa drejtuar princit Meternik, për të pasur një Kushtetutë për Mbretërinë greko-shqiptare, dukej se ishte jehonë e lidhjeve të hershme diplomatike me Francën. Në fillimet e kontakteve të tij diplomatike me Francën, Ali Pashë Tepelena qe influencuar nga fjalori i ri diplomatic, si Kushtetutë, liri, barazi, vëllazëri etj., që promovonte Revolucioni Francez. Madje, pati qenë vetë Napoleoni, si drejtues i armatës franceze në Itali, që pati hyrë në kontakte të drejtpërdrejta me të. Kjo gjë kishte ndodhur ngaqë Franca dhe fuqitë e tjera, të interesuara në Çështjen Lindore, ishin të interesuara për Mesdheun, përfshirë Ballkanin jugor. Ishin territore që u bënë një zgjatim i tyre, në mos epiqendra e betejave mbi pushtetin mes fuqive të mëdha, në të cilat fuqitë autonome lokale të kohës siguruan influencë më të madhe, sesa të përfshiheshin në dominime të huaja[20] Napoleoni, në një letër që i dërgonte ministrit të Punëve të Jashtme të Francës, Tajellerandit, theksonte se deti Adriatik dhe brigjet shqiptare kishin shumë më tepër interes për Francën, sesa e gjithë Italia.[21]Po përse Ali Pashë Tepelena nuk iu drejtua Francës, si vendi i konstitucionalizmit dhe i kontaktit të parë diplomatik, që pati pasur që në vitin e largët 1798? Përse, ndërsa ishte i rrethuar në kështjellën e Janinës, vendos për t’u ofruar shtetasve të vet një kushtetutë të modelit europian? Nga viti 1818, pas dorëzimit të Pargës, Britania i pakësoi lidhjet e saj me Ali Pashën, për sa u përket marrëdhënieve tregtare. Për më tepër, britanikët preferuan të mbeteshin indiferentë ndaj fatit të tij dhe i hodhën poshtë kërkesat e tij për ndihmë, kur Porta e Lartë shpalli rebel. Lëvizjet e fundit politike të Ali Pashës tregojnë se pavarësia e tij nuk ishte më në rendin e ditës të Fuqive të Mëdha. Në këtë mënyrë, është për të shënuar se vetmia politike e Pashait në vitet e fundit të jetës, e shtyu atë të kërkojë mënyra për tu bërë aleatë me heteristët, revolucionarët grekë kundër kërcënimit osman. Ai dërgoi agjentët e tij te revolucionarët për të përfituar bashkëpunimin e tyre për një shtet të pavarur greko-shqiptar. Ali Pasha shpalli gjithashtu kalimin e tij në ortodoksi dhe e deklaroi veten si anëtar të Filiqi Eterisë së famshme revolucionare.[22]Mes gjithë këtyre përpjekjeve të dëshpëruara, duke qenë se kishte informacion të bollshëm për prirjet iluministe të heteristëve, ai vendosi të ndërmerrte edhe hapin për t’i ofruar mbretërisë greko-shqiptare një kushtetutë nën shembullin e kërkesës më të hershme, që pati bërë iluministi Riga Ferreos. Në letrën që i dërgon princit Meternik, Kryeministrit të Perandorisë së Shenjtë Romake, me qendër në Vjenë, ai parashtroi ndihmën për të hartuar një kushtetutë të modelit europian për nënshtetasit e vet. Studiuesja Flemming, në veprën e vet “Bonaparti Mysliman”, nënvizon faktin se termi “konstitucional” ishte shumë i vagullt për Aliun. Nuk është e qartë, nëse ai e kuptonte mirë çfarë ishte kushtetuta. Fakti që iu drejtua Meternikut, i cili ishte një nga qeveritarët europianë, që e vlerësonte më pak konstitucionalizmin, të bën të mendosh se nuk e dinte, por është e qartë se i kuptonte implikimet simbolike.[23] Nuk ka dyshim se gjatë kontaktit të gjerë dhe të ngushtë, për më se 20 vjet me diplomatë dhe udhëtarë të shumtë, që vizituan pashallëkun e Janinës, Ali Pasha shpeshherë zhvilloi dhe ofroi një sjellje, që e bënte të mundur sa më shumë përafrimin e tij me kulturën e bashkëbiseduesve, duke lënë mënjanë fanatizmin fetar, konceptet mbi pushtetin dhe dallimet midis dy qytetërimeve. Në këtë përpjekje ai luajti një rol kryesor duke iu përshtatur në kulturë dhe aksion politik shijeve perëndimore. Vet pashai ishte i ndikuar nga idetë e “reja” evropiane si shteti, demokracia, ateizmi dhe kushtetuta. Aliu ishte shumë i interesuar ndaj këtyre aspekteve të kulturës evropiane dhe në një farë mënyre filloi ti japë vetes formë në përputhje me to.[24] Por, siç është vërejtur edhe nga studiues të tjerë, Ali Pashë Tepelena, zotëronte shumë mirë lojën politike klanore në Shqipëri, por kishte edhe një nuhatje të admirueshme për ekuilibrin e forcave në Europë. Në këtë kontekst, kërkesa e tij nisur princit Meternik, hartuesit të Aleancës së Shenjtë dhe të politikës së Koncertit Europian të Fuqive të Mëdha, ishte një lëvizje taktike, që synonte të merrte një konsensus të drejtpërdrejtë për lindjen e shtetit më të ri në Europë, sesa t’u drejtohej fuqive të tjera, që gjithsesi do të pyesnin sërish te Meterniku, si hartuesi dhe garantuesi i kësaj Aleance. Edhe sikur Ali Pashë Tepelena të dëshironte ta shmangte princin Meternik, sërish si një garantues i ekulibrit europian, ai do të ndërhynte, siç ndërhyri dhe në “Krizën e Orientit” më 1840, kur u vërejt se Perandoria Osmane mund të arrinte një marrëveshje të drejtpërdrejtë me Mehmet Ali Pashën e Egjiptit, kur ky synonte të krijonte një etnitet të ri në Egjipt, pothuajse të pavarur nga Perandoria Osmane.[25] Ekzistenca e kësaj kërkese dëshmohet nga ditari personal i princit Meternik përkundër pretendimeve se ajo nuk ekziston, nisur vetëm nga mospërputhja e datave. Studiusi shqiptar Ardian Klosi shkruan në pasthënien e përkthimit të veprës së Pouqeuville-it në shqip se-më 3 mars Aliu(kohë për të cilën shkruhet se është hartuar letra) nuk jetonte më dhe koka e tij rrinte e ekspozuar që prej 23 shkurtit në hyrje të Portës Perandorake.[26] Në fakt data e vrasjes së Ali Pashë Tepelenës është 24 janar 1822 dhe sipas kalendarit të ri data 5 shkurt 1822, por ekzistenca e kërkesës së Ali Pashës drejtuar Metternikut vërtetohet edhe nga burime të tjera[27] . Pretendimet e ngritura për mosegzistencën e letrës më shumë sesa u përgjigjen realiteve historike, janë pjesë të paragjykimeve kulturore e politike ndaj figurës së Ali Pashës. Që në gjallje të tij Ali Pashë Tepelena u pa si një “despot oriental” tipik nga udhëtarët evropianë qofshin turistë kulturorë apo dhe përfaqësues diplomatikë. Rrjedhimisht si i tillë nën influencën e rrymës së Filo-Helenizmit që ishte shumë prezent në atë kohë dhe në kundërshtim me çfarë shprehte popullsia greke, ai konsiderohej si dhunues e shtypës të asaj ç’kishë mbetur nga Greqia e Lashtë[28] Një faktor tjetër imponues, që mund ta ketë shtyrë Pashanë tepelenas për t’iu drejtuar Meternikut, ka qenë edhe ekzistenca e një komuniteti të madh tregtarësh nga pashallëku i tij në Vjenë. Dr. Henri Holland dëshmon se Austria ishte partneri më i madh tregtar i pashallëkut të Janinës. Ai shkruan më 1813 se vitet e fundit, lidhjet tregtare të vendit kryesisht me kompanitë greke në Trieste dhe shumë nga mallrat e importuara, ishin gjermane[29] . Nisur edhe nga ky fakt, mes një France, që ishte treguar gjithmonë armiqësore ndaj tij, një Rusie që nuk kishte një kushtetutë të shkruar dhe një Anglie, që e kishte braktisur në fatin e vet, alternativa e Austrisë tingëllonte më bindëse dhe mund të jepte frytet e dëshiruara, nëse merrej seriozisht. Një ndikim të madh duhet të kenë pasur në këtë vendim edhe njerëzit më të afërm të Ali Pashës në diplomaci, ose një nga këshilltarët e tij Lluka Vaja, vëllai i Thanas Vajës, i shkolluar në Vjenë për mjekësi dhe dhëndër i iluministit grek, drejtorit të Akademisë së Janinës, Psalidhës. Simbolet europiane të përdorura nga Ali Pashë Tepelena, dëshmojnë ekzistencën dhe ngjizjen e një mendësie tjetër shtetformuese, krahasuar me atë të pashallarëve të tjerë otomanë. Kjo lloj mendësie, që evoluoi së bashku me rritjen e Pashallëkut, kontaktin me botën perëndimore dhe adaptimin e disa elementeve shtetformuese moderne, është lakmuesi kryesor, që e dallon atë nga bashkëkohësit e vet dhe e bën atë karizmatik dhe tërheqës për të gjitha kohët. Epoka protonacionaliste, që lindi gjatë sundimit të Ali Pashës, ndërtoi kolonat e formimit të identitetit të popullsisë së pashallëkut të tij, e cila sipas territorit, preferencave gjuhësore dhe atyre të besimit fetar, u nda në shqiptarë dhe grekë. Rebelimi i tij, edhe pse nuk mori ngjyresat e forta të një revolte të mirëfilltë nacionaliste, ndihmoi shumë në krijimin e identitetit kolektiv kundërshtues ndaj Perandorisë, që shqiptarët adoptuan në vitet e mëvonshme. Në këtë sens nuk mund të thuhet se kjo popullsi iu përgjigj dhe e kuptoi tërësisht mesazhin nacionalist, që Ali Pasha Tepelena, i drejtoi kur u rebelua ndaj pushtetit qendror, por nuk mund të lihet pa përmendur se në këtë kundërvënie ajo shumë shpejt gjeti orientimin e vet nacionalist. Rebelimi i tij shënon kundërvënien e parë serioze të një pushteti lokal mysliman shqiptar, me pushtetin qendror perandorak osman dhe si e tillë, përbën një rast të veçantë studimi dhe prandaj meriton vëmendjen e duhur të historiografisë evropiane. Bibliografi Alfons De Beauchamp, Ali Pashë Tepelena, Fryma, Prishtinë, 2003. Ardian Klosi, Pasthënie, në: François Pouqeuville, Ali Tepelena, K&B: Tiranë, 2009. Dorian Koçi, Gjenealogjia e Ali Pashë Tepelenës, Streha, Tiranë, 2014. Edward Lear në Shqipëri, Plejad, Tiranë, 2009, Faik Konica. Ali Pasha i Tepelenit, Albania, viti 6, nr. 2, shkurt 1902. François Pouqeuville, Ali Tepelena, K&B: Tiranë, Tirana, 2009. George Sinoue, Faraoni i fundit, Globus R, Tiranë, 2006. Henry Holland, Mjek te Ali Pasha, Migjeni, Tiranë, 2008. Demir, Tepedenli Ali Pasha and the west: A history of his relations with France and Great Britain 1798-1820, Master Thesis. Department of History, Bilkent University, Ankara, December 2007. John W.Begally, Ali Pasha and Great Britain, Oxford, B. Blackwell, 1938. Katherine Flemming, Bonaparti Mysliman. Tiranë, Dituria, 2002. S. Stavrianos, “The Balkans since 1453”, C. Hurst & Co, London, 2000. Gjoka, Epigrafi e një poeti. – Vilata apo Psalidha? Gazeta Tribuna, Athinë, 26 nëntor, 2004. D. Skoitis, From Bandit to Pasha: The first steps in the rise to power of Ali of Tepelen 1750-1784, International Journal of Middle East Studies, 1971. William Davenport, Historical Portraiture of Leading Events in the Life of Ali Pacha. Frontispiece. Ali Pacha, and his brave Officers, resisting the Turkish Generals, sent with the Death-firman to demand the Vizier’s Head, London, M’ Lean, 1823. [1] “La Carmagnole” është titulli i një kënge franceze të krijuar dhe bërë popullore gjatë Revolucionit Francez, shoqëruar nga një valle e egër me të njëjtin emër që mund të jetë sjellë edhe në Francë nga piemontezët. Ajo u këndua për herë të parë në gusht 1792 dhe u shtua me radhë gjatë ngjarjeve revolucionare të 1830, 1848, 1863–64 dhe 1882-83. Autorët nuk dihen.Titulli i referohet xhaketës së shkurtër të veshur nga militantët e klasës punëtore sans-culottes, e adoptuar nga kostumi i fshatarëve piemontezë të emërtuar për qytetin e Carmagnola.Kënga bën fjalë në mënyrë sarkastike për triumfet mbi Mbretëreshën e Francës, Marie Antoinette (Madame Veto), Mbretin Louis XVI (Monsieur Veto) dhe monarkistët francezë në përgjithësi. Shih për më tepër Chisholm, Hugh, ed. (1911). “Carmagnole” . Encyclopædia Britannica. Vol. 5 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 354–355. Pouqeuville dhe De Beauchamp e përmendin në tekstet e tyre si shenjë të përshtatjes kulturore të Ali Pashë Tepelenës. [2] Alfons De Beauchamp, Ali Pashë Tepelena, Fryma, Prishtinë, 2003, f.54. [3] Alfons De Beauchamp, Ali Pashë Tepelena, Fryma, Prishtinë, 2003, f.102. [4] Alfons De Beauchamp, Ali Pashë Tepelena, Fryma, Prishtinë, 2003, f.102. [5] M. Gjoka, Epigrafi e një poeti. – Vilata apo Psalidha? Gazeta Tribuna, Athinë, 26 nëntor, 2004, f.17; Dorian Koçi, Gjenealogjia e Ali Pashë Tepelenës, Streha, Tiranë, 2014, f. 182-183. [6] Ka shumë, mundësi që gryka të pasqyronte grykën e Tepelenës, vendlindjes së Ali Pashë Tepelenës. Shih për më tepër: Edward Lear në Shqipëri, Plejad, Tiranë, 2009, f.206. Ai përshkruan në këtë mënyrë grykën e Tepelenës. “Ishte gati ora tre e pasdites kur gjarpërimet e fundit të lodhshme të luginës na nxorën përpara malin e madh të Trebeshinës dhe fqinjin e tij, malin e Hormovës, që tani dukeshin qartë nga rrëza deri në majë. Të dy lartoheshin qetësisht me nuanca vjollcë të ndezur nënë majat e mbuluara nga dëbora vezulluese. Nën ta bashkimi i dy lumenjve të Vjosës dhe Bënçës, krijon kepin e Tepelenës, ku pallati me muret e rrënuara e xhamia me tone të argjendta i japin skenës (një nga sublimet e më të thjeshtat në Shqipëri dhe, pa dyshim, e ngarkuar me lidhje historike të lashta e të reja), një aureolë të çuditshme romantizmi ëndërrimtar”. [7] François Pouqeuville, Ali Tepelena, K&B: Tiranë, Tirana, 2009, f. 299; Alfons De Beauchamp, Ali Pashë Tepelena, Fryma, Prishtinë, 2003, f 197-198; Dorian Koçi, Gjenealogjia e Ali Pashë Tepelenës, Streha, Tiranë, 2014, f.189-192. [8] William Davenport, Historical Portraiture of Leading Events in the Life of Ali Pacha. Frontispiece. Ali Pacha, and his brave Officers, resisting the Turkish Generals, sent with the Death-firman to demand the Vizier’s Head, London, M’ Lean, 1823. [9] Gonfaloni, gonfanon, gonfalone (për konfalone të hershme italiane) është një lloj flamuri ose flamuri heraldik, i njohur gjithashtu si Salebi (Emri i përdorur në seritë dramatike historike Diriliş: Ertuğrul) shpesh me majë, me bisht dallëndyshe ose me disa shirita, dhe pezulluar nga një traversë në një mënyrë identike me vexillumin e lashtë romak. Fillimisht u adoptua nga komunat mesjetare italiane dhe më vonë nga esnafët, korporatat dhe rrethet lokale. Dallimi midis një gonfanoni me bisht të gjatë dhe një standardi është se një gonfanon shfaq pajisjen në zonën pa bisht dhe standardi shfaq distinktivë përgjatë gjithë gjatësisë së flamurit. [10] Dorian Koçi, Gjenealogjia e Ali Pashë Tepelenës, Streha, Tiranë, 2014, f. 189-190. [11] Katherine Flemming, Bonaparti Mysliman, Dituria, Tiranë, 2002, f. 161. [12] N. D. Skoitis, From Bandit to Pasha: The first steps in the rise to power of Ali of Tepelen 1750-1784, International Journal of Middle East Studies, 1971, f. 237. [13] Po aty, faqe 237. [14] Alfons De Beauchamp, Ali Pashë Tepelena, Fryma, Prishtinë, 2003, f. 163. [15] I. Demir, Tepedenli Ali Pasha and the west: A history of his relations with France and Great Britain 1798-1820, Master Thesis. Department of History, Bilkent University, Ankara, December 2007, f. 77. [16] John W.Begally, Ali Pasha and Great Britain, Oxford, B. Blackwell, 1938. f. 84. [17] I. Demir, Tepedenli Ali Pasha and the west: A history of his relations with France and Great Britain 1798-1820, Master Thesis. Department of History, Bilkent University, Ankara, December 2007, f. 78. [18] John W. Begally, Ali Pasha and Great Britain, Oxford, B. Blackwell, 1938. f. 68. [19] I.Demir, Tepedenli Ali Pasha and the west: A history of his relations with France and Great Britain 1798-1820, Master Thesis. Department of History, Bilkent University, Ankara, December 2007, f. 84. [20] I. Demir, Tepedenli Ali Pasha and the west: A history of his relations with France and Great Britain 1798-1820, Master Thesis. Department of History, Bilkent University, Ankara, December 2007, f. 29. [21] L. S. Stavrianos, “The Balkans since 1453”, C.Hurst&Co London, 2000, f. 201. [22] I. Demir, Tepedenli Ali Pasha and the west: A history of his relations with France and Great Britain 1798-1820. Master Thesis. Department of History, Bilkent University, Ankara, December 2007, f. 96. [23] Katherine Flemming, Bonaparti Mysliman. Tiranë, Dituria, 2002, f. 162. [24] Katherine Flemming, Bonaparti Mysliman, Tiranë, Dituria, 2002, f. 214. [25] George Sinoue, Faraoni i fundit, Globus R, Tiranë, 2006, f. 401-402. [26] Ardian Klosi, Pasthënie, në: François Pouqeuville, Ali Tepelena, K&B: Tiranë, 2009, f. 528. [27] Shih për më tepër: Katherine Flemming, Bonaparti Mysliman, Tiranë, Dituria, 2002, f.. Faik Konica. ”Miafton të përkthejmë një copë nga Kuitimet e Princit të Metternih-ut, Kanzlarit t’ahershëm të Perandorisë austriane: “…. Ali pasha më dërgoj më 3 mars 1822- thotë Prici i Metternih-ut – një njeri të besës me një letrë në të cilën, duke më lëvduar shumë, më lutej t’i dërgoj një këshillëtar për të bërë një Constitution (a Kanun themeltar të Shtetit) për Shqipërinë…”. Ali Pasha i Tepelenit, Albania, viti 6, nr. 2, shkurt 1902. [28] Katherine Flemming, Bonaparti Mysliman, Tiranë, Dituria, 2002, f. 208. [29] Henry Holland, Mjek te Ali Pasha, Migjeni, Tiranë, 2008, f. 34-35. Dr. Dorian Koçi

JLo, e zhgënjyer nga Ben Affleck pas divorcit: Nuk do e fal kurrë 4 orë më parë Divorci mes Jennifer Lopez dhe Ben Affleck po merr një kthesë të nxehtë, me burime pranë çiftit që zbulojnë se Lopez i mban mëri Affleck. Pavarësisht përpjekjeve të tyre për t’i mbajtur gjërat civile për hir të fëmijëve të tyre, tensionet mes çiftit të ndarë po bëhen gjithnjë e më të vështira për t’u frenuar. Dyshja u pa së fundmi duke pasur një moment tensionues në hotelin Beverly Hills gjatë një shëtitjeje me fëmijët e Affleck, Samuel dhe Fin, dhe binjakët e Lopez, Max dhe Emme. Ndërsa artistja dukej emocionale , Affleck qëndronte ftohtë. Një burim i afërt me Lopez zbuloi për In Touch, “Jennifer nuk do të bënte kurrë një skenë para fëmijëve, por ajo e ka bërë të qartë se nuk do ta falë kurrë Benin që u tregua një budalla kaq i ftohtë dhe që hoqi dorë nga martesa e tyre”. Ndërsa dyshja fillimisht ranë dakord për t’i mbajtur gjërat paqësore, armëpushimi i tyre po mbaron. JLo thuhet se është përpjekur ta mbyllë divorcin pa ndonjë shpërthim publik, por sipas burimeve të brendshme, tensioni mes tyre është “i dukshëm”. Refuzimi i Affleck për të marrë përgjegjësinë për prishjen e martesës së tyre, duke përfshirë gjestet shpërfillëse ka nxitur më tej zhgënjimin e Lopez. Çifti u nda në fillim të këtij viti, me Ven duke u zhvendosur në një shtëpi me qira 100,000 dollarë në muaj përpara se të blinte një shtëpi prej 20 milionë dollarësh në Pacific Palisades. Jennifer zyrtarisht paraqiti kërkesën për divorc në gusht, duke shënuar fundin e martesës së tyre dyvjeçare.

Vërtet do të ishte më mirë të mos e shihnim kurrë librin e fundit të Markezit? Nga Álvaro Santana-Acuña Z. Santana-Acuña është pedagog i sociologjisë në Whitman College dhe studiues i Gabriel García Márquez-it. Kur shkrimtari Gabriel García Márquez, autori i “Njëqind vjet vetmi” dhe romaneve të tjerë klasikë, vdiq para thuajse dhjetë viteve, ai la pas një roman të papërfunduar, “Shihemi në gusht”. Romani u botua më 6 mars, duke sjellë një reagim të ashpër nga studiues, shkrimtarë dhe fansa, të cilët i janë kundërvënë jo romanit në vetvete, por asaj që e shohin si akt tradhtie që rrezikon trashëgiminë e García Márquez-it. Para se të vdiste, García Márquez u kërkoi të bijve, Rodrigo-s dhe Gonzalo-s, ta shkatërronin romanin. Nuk e shkatërruan. Nuk mundën. E kuptoj. Jeta e një vepre arti nuk përfundon kur vdes krijuesi. Artistët lënë shumë rrallë udhëzime të qarta se çfarë duhet të bësh me veprat e tyre, sidomos me ato të papërfunduarat, të cilat mund të çojnë në beteja ligjore kaotike. Edhe kur udhëzimet janë specifike, mund t’i vendosë ekzekutorët në një pozicion të vështirë. Trashëgimtarët kanë përgjegjësinë që të ruajnë dhe promovojnë trashëgiminë e artistit, që të vlerësohet për breza me radhë. Imagjino të jesh ti që vendos nëse duhet ta shkatërrosh veprën e një artisti me ndikim, i cili gjithashtu rastis të jetë yt atë, dhe se si është të jetosh kur e di se njerëzit do të të shohin dhe gjykojnë atë që po bën sot, ndërsa ata në të ardhmen mund t’i vajtojnë veprimet e tua. E vërteta është se nëse djemtë e García Márquez-it do të kishin vepruar sipas kërkesave të babait, me siguri do të ishin kritikuar gjithsesi. Në të vërtetë, çfarëdo që të bëjnë trashëgimtarët, disa njerëz nuk do jenë të kënaqur. Të gjithë përfitojmë kur vepra nga artistë të mëdhenj caktohen për t’u shkatërruar dhe në vend të kësaj ruhen. Prandaj mënyra se si djemtë e García Márquez-it kanë menaxhuar trashëgiminë e të atit, së bashku me botimin e “Shihemi në gusht”, duhet të lëvdohet dhe ndoshta të studiohet. Ka gjasë se, që nga koha kur García Márquez filloi të punonte më intensivisht me “Shihemi në gusht” në vitin 2003, kujtesa kishte filluar ta linte. Pashë versionet e ndryshme të dorëshkrimit në arkiva. Ato ishin të çorganizuara, dhe shkrimi më hezitues në krahasim me veprat e kaluara. Sidoqoftë, vitin e ardhshëm ai përfundoi një bocë të plotë të papërsosur. Të bijtë, miqtë, dhe agjenti letrar u përpoqën ta ndihmon me redaktimin, derisa i avancoi demenca. Në atë pikë, duke menduar se s’bënte, García Márquez u kërkoi të bijve ta shkatërronin. Është e lehtë të dalësh në përfundime pasi dëgjon lajmin se të bijtë e botuan romanin pavarësisht urdhrave të babait. Padyshim është lajm tërheqës. Shumë kanë nxituar të akuzojnë të bijtë se e kanë botuar romanin vetëm për para – akuza të ngjashme u bënë edhe pasi familja ia shiti arkivin e shkrimtarit Qendrës Harry Ransom në Universitetin e Texas-it, në Austin, pasi i shitën gjithashtu Netflix-it të drejtat për të ekranizuar “Njëqind vjet vetmi”. Por këto vendime e kanë bërë veprën e García Márquez-it më të disponueshme publikisht dhe globalisht. Arkiva e Gabriel García Márquez në Qendrën Ransom, e cila mban gjithashtu materiale nga William Faulkner dhe Ernest Hemingway, është një prej koleksioneve më të vizituara online dhe fizikisht. Kur vizitova arkivat, lexova korrespondencën e tij personale, e cila ma bëri të mundur të shoh qartë se si e shkroi “Njëqind vjet vetmi”, gjë që më vonë formoi bazën e kërkimit për librin tim mbi të shkruarin e këtij romani. Sigurisht, jo të gjithë trashëgimtarët veprojnë në mënyrë të admirueshme. Për dekada, Maria Kodama, e veja e Jorge Luis Borges, hodhi në gjyq këdo që e pa të arsyeshme për keqpërdorimin e veprës së të shoqit. Shpesh u akuzua se ishte shumë protektive. Vdiq në vitin 2023 pa – në mënyrë të pakuptueshme – lënë një testament apo një trashëgimtar të caktuar. Tani të afërmit e saj – pesë nipër e mbesa me të cilët kishte pak kontakt – janë trashëgimtarët e veprës së Borges-it. Askush nuk e mohon se “Shihemi në gusht” është vepra e papërsosur e një mjeshtri që po plakej. Si e tillë duhet të lexohet. Trashëgimtarët e artistëve duhet t’ua plotësojnë dëshirat, por edhe të mbrojnë trashëgiminë e tyre, që ndonjëherë i mbrohet më mirë duke ua vënë në dispozicion veprat, sado të papërsosura, brezave të ardhshëm. Veprat e papërsosura të artit janë më të dobishme se të shkatërruarat. Ditë para se të vdiste në vitin 1852, shkrimtari rus Nikolai Gogol, dogji disa dorëshkrime, mes tyre, pjesën e dytë të asaj që do të ishte trilogji, “Shpirtra të vdekur”. Studiues dhe fansa e kanë vajtuar shkatërrimin e tyre. Kur veprat e artit vihen në dispozicion, artistët mund të vazhdojnë të jetojnë e madje dhe të përjetësohen në mënyrat më të bukura: në veprat e artistëve të ardhshëm. Franz Kafka, në ditët pranë vdekjes, urdhëroi mikun e tij Max Brod t’ia digjte veprat e papërfunduara. Të gjithë e dinë se Brod nuk e bëri këtë. Kjo tradhti ndryshoi historinë e letërsisë dhe të një rioshi i cili, pasi lexoi “Metamorfozën”, vendosi të bëhej shkrimtar. Ky i ri ishte García Márquez. Edhe pse “Metamorfoza” nuk ishte një prej librave që Kafka donte të digjte, nuk fitoi famë dhe ndikim të madh derisa Kafka mori vëmendje të mëtejshme përmes veprave që ruajti Brod-i. Nëse botimi i “Shihemi në gusht”, frymëzon dikë të bëhet shkrimtar, djemtë e García Márquez-it do t’i kenë bërë nder të madh letërsisë, ashtu si Brod-i. Përktheu: Enxhi Hudhri

Agelina Jolie ka vendosur të heqë dorë nga beteja ligjore me Brad Pitt për situatën e dhunës së pretenduar gjatë një udhëtimi me avion. Angelina Jolie ka nënshkruar këtë vendim kundrejt Departamentit të Drejtësisë dhe FBI-së për dokumentet e lidhura me incidentin e dyshuar në vitin 2016. Aktorja, përmes një kërkese për informacion të quajtur “Akt i Lirisë së Informacionit” (FOIA) në vitin 2021 kërkonte që dokumentet e FBI-së në lidhje me incidentin t’i jepeshin asaj. Në to kishte detaje nga ngjarja ku Jolie pretendonte se Pitt ka qenë në gjendje të dehur dhe ka ushtruar dhunë ndaj saj edhe një prej fëmijëve të tyre, gjë që u hodh poshtë më pas në gjykatë. Që pas divorcit, ata i janë nënshtruar një beteje ligjore të gjatë lidhur me financat dhe kujdestarinë e fëmijëve të tyre Maddox, Pax, Zahara, Shiloh dhe binjakët Vivienne dhe Knox. Fëmijët e tyre thuhet se ishin të pranishëm në konfliktin e supozuar, gjë që u bërë shtysë për një hetim ndaj Pitt nga ana e Departamentit të Shërbimeve të Fëmijëve dhe Familjes në Los Angeles dhe FBI-së. Beteja e radhës për Jolie dhe Pitt është për kantinën e tyre të verës në Château Miraval.

Një libër enciklopedik nga Fatmir Toçi: Arbëreshët, shqiptarët e Italisë (Vendbanimet, historia, kultura, ritet, objektet e kultit) PRONONCIMI I AKADEMIKUT REXHEP QOSJA PAS BOTIMIT TË LIBRIT Arbëreshët. Sot kemi në Tiranë një Qendër të Studimeve dhe Publikimeve për Arbëreshët. Sot kemi pjesëmarrje të Arbëreshëve gati në të gjitha veprimtaritë dhe manifestimet mbarëkombëtare në Shqipëri, kryesisht në Tiranë. Sot i kemi të botuara apo të ribotuara pjesën më të madhe të veprave letrare, shkencore e publicistike të autorëve më të shquarë arbëreshë. Sot i kemi të botuara një varg shkrimesh më të vëllimshme apo më modeste për të djeshmen e të përtashmen e Arbëreshëve. Sot i kemi të botuara për Arbëreshët dy vepra të mëdha, shumë të rëndësishme, të studiuesit shkencor, shkrimtarit, përkthyesit, botuesit Fatmir Toçit. Sot letërsia e arbëreshëve prej se krijohet nuk trajtohet më e veçuar si dikur, siç trajtohej edhe letërsia e Kosovës, por si përbërëse e asaj letërsie mbarëkombëtare që e quajmë Letërsia Shqipe. Sot Arbëreshët nuk janë vetëm Ata, por janë edhe Ne, Ne, Ne, Një popull, Një Komb Arbëror, Shqiptar. Për mendimet e këtilla më ka nxitur vepra e dytë e Fatmir Toçit me titullin Arbëreshët – shqiptarët e Italisë – vendbanimet, historia, kultura, ritet, objektet e kultit. Është kjo vepër e madhe, me vëllimin, 934 faqe të formatit të madh 16.5 x 24 cm dhe e madhërishme me përmbajtjen e saj. E me vlerën e saj. Nuk është kjo monografi e zakonshme e një çështje, por një monografi enciklopedike, që u kushtohet Arbëreshëve, domethënë Ne, Neve. Baza e gjithëjetshme e njerëzve, e popujve janë Gjeografia dhe Historia. Mbi këtë bazë të qenies, ekzistencës së Arbëreshëve, të Neve, shkurt këndej e në vazhdimësi andej detit e deri sot janë, ndodhin, trajtohen, shihen, të gjitha ato të veçanta e të përgjithshme që e përbëjnë Jetën e Arbëreshëve: shpërngulja e tyre prej Atdheut, vendosja e tyre në Vendin tjetër në 17 krahinat italiane, në 58 komuna, në 558 qendra banimi, në 65 provinca, kultura e tyre, qytetërimi i tyre, ritet e tyre, objektet e tyre të kultit, mitet dhe mendësitë e tyre, politikat dhe ideologjitë e tyre, mërgimet e mëvonshme të tyre, asimilimet e disave të tyre, gëzimet e dhembjet e tyre, Gjithësia e tyre me rinitë, pleqëritë e rilindjet. Lexues të dashur! Lexojeni enciklopedinë e titulluar Arbëreshët – shqiptarët e Italisë. Do të mësoni shumëçka s’keni ditur e s’dini për Arbëreshët, për Ne, për të Djeshmen, për të Sotmen e për të Ardhmen. Dhe do të pastroheni shpirtërisht, do të pasuroheni etikisht e do të lartësoheni gjithëkombëtarisht. Vëllazërisht. Prishtinë, 20.03.2024 BOTA ARBËRESHE NË NJË LIBËR A i njohim ne mirë arbëreshët? A e dimë kalvarin e vuajtjeve dhe odisenë e shpërnguljes së tyre përtej brigjeve të Adriatikut e të Jonit, në një vend me gjuhë e zakone të ndryshme? A e dimë ç’ngulime krijuan dhe cilat syresh u mbijetuan furtunave të kohës? A e njohim gjendjen e tyre aktuale ekonomike, kulturore, arsimore etj.? Këto pyetje qëndrojnë në themel të këtij libri, i cili është një punim i zgjeruar monografik me karakter informues për historinë dhe vendndodhjen e ngulimeve arbëreshe, për kulturën e tyre shpirtërore dhe materiale, besimin, ritet, objektet e kultit, të trashëgimisë kulturore etj. Autori i kësaj vepre duhet të jetë nga të paktët që ka mundur të vizitojë e të shohë nga afër pothuaj të gjitha vendbanimet arbëreshe në Itali, jo vetëm ato që njihen sot edhe zyrtarisht si të tilla – rreth 50 komuna e fraksione të tyre – por 558 qendra banimi, që kanë qenë arbëreshe, një pjesë e tyre deri edhe një shekull më parë, të cilat janë përzier, asimiluar, ose larguar drejt qendrave të tjera për arsye nga më të ndryshmet, duke mbetur, gjithsesi, pjesë e historisë dhe e kulturës së vendit ku jetuan. Janë pikërisht këto 558 ngulime arbëreshe në Itali, të shtrira në 65 provinca të 17 krahinave (it. regioni), nga 20 të tilla që ka Italia, nga veriu në jug, për të cilat informohet në këtë libër, rreth 100 prej të cilave, me gjurmë më të dukshme shqiptare në ditët tona, trajtohen më gjerësisht e me hollësi. Në librin vëllimor prej gati 1000 faqesh trajtohen, në një vështrim përmbledhës, historia mbi 500-vjeçare e arbëreshëve në aspektet e saj më kryesore, duke nisur nga aventura tragjike e kalimit të tyre nga Arbëria drejt Italisë, kalvari i dhimbshëm i vuajtjeve të tyre për t’u integruar në atdheun e ri dhe gjendja politike, shoqërore, ekonomike e kulturore që nga koha kur u vendosën në Itali e deri në ditët e sotme. Për secilin nga vendbanimet që trajtohen në libër jepen shpjegimet më të nevojshme, duke ndjekur të njëjtën tematikë e strukturë: të dhëna për vendndodhjen dhe popullsinë, për historinë e vendbanimit, për besimin fetar dhe ritet, për objekte dhe vende për t’u vizituar, për festa, kremtime dhe takime tradicionale etj. Informacioni pasurohet me shumë kureshtì e ndërhyrje të shkurtra (okelio), tekste e ilustrime – që në dukje nuk janë pjesë integrale e rrëfimit, por në të vërtetë janë pjesë e rëndësishme informuese për të krijuar një njohje më të plotë të jetës së arbëreshëve – dokumente të kohës, pasuri shpirtërore e trashëgimi kulturore, personalitete të shquara sipas komuniteteve, folklor gojor e i shkruar, veshje tradicionale, gastronomia tipike dhe receta gatimesh arbëreshe etj. Një kapitull i veçantë i është kushtuar rolit të kishës së ritit bizantin për ruajtjen e identitetit shqiptar dhe organizimit të kishave të ritit bizantin në dy dioqeza: të Ungrës (Lungro), në Kalabri, për kishat e ritit bizantin të Italisë kontinentale, dhe të Horës së Arbëreshëvet (Piana degli Albanesi), për Italinë ishullore. Për ta plotësuar informacionin, në fund të librit janë dhënë 4 tabela përmbledhëse: 1. Lista e plotë e vendbanimeve arbëreshe në Itali, ku jepen emrat në formën zyrtare italiane, arbërisht (aty ku ekzistojnë dhe sot), si dhe në formën e tyre në gjuhën shqipe; 2. Emigracioni shqiptar në Itali në shek. XII-XVIII sipas rendit kronologjik; 3. Famullitë dhe kishat e ritit bizantin në Eparkinë e Ungras (Lungro); 4. Famullitë dhe kishat e ritit bizantin në Eparkinë e Horës së Arbëreshëvet (Piana degli Albanesi). VLERËSIME PËR LIBRIN: Vepra e Fatmir Toçit “Arbëreshët – Shqiptarët e Italisë (Vendbanimet, historia, kultura, ritet, objektet e kultit)” është vepër e veçantë historiografike. Me librin e tij jashtëzakonisht të rëndësishëm, më të madhin me përmbajtje, me të dhëna, me të reja, me mendime, me të vërteta, me vlerë për Arbëreshët deri sot, i ka pasuruar dijet tona për të shkuarën, të përtashmen, për fatin e tyre, kur të lavdishëm e kur tronditës gjatë shekujve të pasmërgimit, por edhe i ka shtuar, i ka pasuruar, i ka thelluar edhe ndjenjat tona ndaj vëllezërve tanë të lashtë – Arbëreshëve, italo-shqiptarëve të Italisë. Akademik Rexhep Qosja, Prishtinë Asnjëherë më parë nuk jam hasur me një vëllim që ka mundur të përmbledhë kaq mjeshtërisht tematikat dhe tiparet kryesore që karakterizojnë universin e identitetit të këtij minoriteti gjuhësor në Itali. Me një këndvështrim enciklopedik, libri i Fatmir Toçit vlerësohet si një vadamekum i shkëlqyer që gërsheton me mençuri shkencën dhe rrëfimin popullor, aftësinë e të treguarit dhe rigorozitetin metodologjik, duke arritur në këtë mënyrë plotësisht objektivin për të tërhequr vëmendjen e lexuesit, kureshtja e të cilit jo vetëm nxitet prej tij, por gjithashtu ushqehet plotësisht. Prof. dr. Matteo Mandalà, Universiteti i Palermos Është historia e ribërjes së vështirë të jetës në vend të huaj nga ana e një populli të detyruar të braktisë vatrat e veta. Autori identifikon faktorët që sollën rrudhjen e faktorit arbëresh. Por ai nënvizon fort edhe faktorët e ruajtjes, ku rendit gjuhën, kulturën, institucionet tradicionale, kujtesën historike, besimin e krishterë të ritit bizantin. Studimi prosopografik mbi personalitete të shquara të botës arbëreshe e çimenton bindshëm idenë e autorit, se bota arbëreshe është një pjesë e pandashme e botës shqiptare, gjithashtu një faktor me rol të madh në proceset e zhvillimet historike e aktuale të Italisë fqinje, dhe si e tillë ajo duhet ruajtur e duhet zhvilluar. Prof. dr. Pëllumb Xhufi, Akademia e Shkencave, Tiranë Është padyshim libri më i plotë, më gjithëpërfshirës dhe më poliedrik mbi botën arbëreshe. I shkruar me erudicion, ky libër trajton me të njëjtin dimension historinë, gjuhën, kulturën, gjeografinë, duke përcjellë njëkohësisht ndjesitë dhe shqetësimet e një udhëtari të palodhur të katundeve arbëreshe. Është një enciklopedi e “gjakut të shprishur” të Arbërit, që nuk duhet të mungojë në asnjë bibliotekë. Prof. Neritan Ceka, ish-ambasador i Shqipërisë në Romë

Një NATË SHQIPTARE në New England Conservatory's Jordan Hall , në Boston .Motoja e Albanians Fighting Cancer USA : "Nga të gjithë ,për të gjithë", bashkoi komunitetin e Boston nën zërin e tenorit të madh, RAME LAHAJ shoqëruar në piano nga artisti GENC TUKICI. Genc Tukiçi ne 28 Shtator per te performuar me Rame Lahaj. Duke lënë mënjanë egon, Genc luan me një ndjeshmëri dhe ngrohtësi te rrallë si në notat e lehta pianissimo ashtu edhe në tonet shpërthyese, dhe me lojën e tij bën të ndjehesh sikur luan një orkestër e madhe jo një piano e vetme. Genc depërton kaq mrekullisht tek dëgjuesi si me notat pianissimo dhe me tonin e ngrohtë ashtu edhe me shpërthimet dramatike.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, pritet të zgjidhet të enjten edhe për një mandat në krye të këtij institucioni, për një mandat pesëvjeçar. Asaj do t’i duhen së paku 361 vota të deputetëve nga 720 sa janë gjithsej në Parlamentin Evropian. Në prag të këtij votimi, von der Leyen i ka bërë publike prioritetet e saj për mandatin e ardhshëm, duke përfshirë edhe procesin e zgjerimit të bllokut evropian. “Kremtimi i 20-vjetorit të zgjerimit më të madh ndonjëherë të BE-së na mundësoi të reflektojmë mbi këtë proces, që u dëshmua si sukses për këto vende, dhe për BE-në në tërësi. Historia na thërret përsëri dhe BE-ja ka një zgjedhje për ta bërë për të ardhmen e saj. Unë besoj se është një imperativ moral, politik dhe gjeo-strategjik që ta kompletojmë bllokun tonë, në përputhje me premtimet që kemi dhënë në bazë të traktateve”, është thënë në deklaratën e shefes së BE-së. Ajo ka thënë se në një botë ku ekzistojnë fuqitë e mëdha, një BE më e fortë dhe më e zgjeruar, i jep Evropës një peshë më të madhe në skenën globale. Ajo ka përsëritur se procesi i zgjerimit do të mbetet i bazuar në meritat individuale të atyre që duan të bëhen pjesë e BE-së. “Ky nuk do të jetë një rrugëtim i lehtë. Anëtarësimi në BE do të jetë gjithmonë i bazuar në merita dhe secili kandidat do të vlerësohet në bazë të progresit në përmbushjen e kritereve. Do t’i rrisim përpjekjet për t’i përgatitur vendet kandidate, në veçanti përmes investimeve dhe reformave me planin e rritjes për Ballkanin Perëndimor, dhe mjetet për Ukrainën”, ka thënë ajo. Von der Leyen ka premtuar se, nëse rizgjidhet në pozitën që mban, do ta emërojë një komisionar të përkushtuar për të çuar përpara procesin e zgjerimit. “Shumë kishin dyshime në aftësinë e BE-së për të integruar një numër të madh të vendeve të reja anëtare në vitin 2004, që kishin gjendje të ndryshme ekonomike, strukturore dhe numër të banorëve. Por, BE-ja dëshmoi se mund të përballej me këtë, duke u përgatitur nga brenda, dhe duke i integruar shumë herët ato. Evropa do të dëshmojë këtë edhe një herë”, ka thënë ajo duke folur për zgjerimin. Von der Leyen ka paralajmëruar edhe që do ta emërojë një komisionar të posaçëm për Mbrojtje dhe një tjetër për Mesdheun, pasi këto fusha, sipas saj, janë sfidë dhe prioritet për Bashkimin Evropian. /REL

Rama: Shqipëria me rritje të numrit të vizitorëve, përkundër dezinformimit e keqinformimit E diel, 18 Gusht 2024 Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ka deklaruar se Shqipëria turistike po vazhdon të rritet me shpejtësi, bashkë me nevojat e padiskutueshme, pritshmëritë e natyrshme, pretendimet e mirëkuptueshme, kritikat e pashmangshme apo edhe sulmet që i bëhen nga burime të llojllojshme keqinformimi apo dizinformimi. “Ndër të gjitha pritshmëritë, më e padiskutueshmja është rishikimi i mëtejshëm i formulës së administrimit të plazheve, ku më mbizotëruesja është nevoja jo vetëm për më shumë hapësira publike, po edhe për një shfrytëzim shumë më të përgjegjshëm të hapësirave të administruara nga subjektet private. Rritja e mëtejshme e numrit të vizitorëve ka rritur paralelisht edhe peshën e sfidës së pastërtisë, ku janë bërë përmirësime të mëtejshme, po ku duhet bërë dhe do të bëjmë më shumë akoma pa diskutim, duke nxjerrë mësime të reja e marrë masa të reja”, shkruam mes tjerash Rama. Ai sqaron se ka pasur eksese kundërproduktive me çmimet në zona të caktuara, përkatësisht Vlorë e Sarandë, ku është regjistruar krahasuar me vjet edhe rritja më e lartë e numrit të bizneseve restorant/bareve, me rreth 40% njësi të reja, ndërsa rritja e tyre në shkallë vendi është 37%. “Por, ndërkohë që xhiroja në të gjithë pjesën tjetër të vendit është rritur me afro 40%, në këto zona ajo është rritur me më pak se 20%, pikërisht edhe si pasojë e rritjes eksesive të çmimeve në fillim të pikut të sezonit, të cilat u korrektuan pjesërisht duke nisur nga gjysma e dytë e korrikut – një mësim për të mos u harruar nga operatorët në tregun e lirë, të cilëve nga sezoni i ardhshëm do t’u imponohet afishimi i çmimeve në hyrje të çdo lokali”, shkruan ai. Infrastruktura e zhvilluar më tutje nga viti i kaluar, qoftë ajo rrugore apo ajo e furnizimit me energji e me ujë, si edhe masat e marra për mbrojtjen e ujërave sipas Ramës kanë dhënë kontribut të padiskutueshëm në rritjen e cilësisë së sezonit, por është po kaq i padiskutueshëm volumi i madh i punës që mbetet për t’u bërë në këto drejtime për Shqipërinë Turistike2030. “Rritja e lartë e numrit të vizitorëve në zonat malore dhe liqenet e lumenjtë e vendit, nga veriu në jug, falë jo vetëm imazhit të ri joshës të Shqipërisë po dhe përmirësimeve të konsiderueshme të infrastrukturës e rritjes së numrit të njësive të shërbimit, ashtu sikundër edhe në qytetet jobregdetare me në krye Tiranën, është lajmi më i bukur i këtij sezoni”, thekson kryeministri Rama. Duke iu referuar keqinformimit e dizinformimit, Rama tha se kanë pasur rritjen e tyre në çdo drejtim, falë shpejtësisë marramendëse të gënjeshtrës në kohën që jeton bota e sotme e kanaleve, portaleve e socialeve, por ashtu siç dielli nuk mbulohet dot me shoshë, as e vërteta e këtij vendi që bëhet më i mirë, më tërheqës, më i sigurt.

Victoria Beckham largohet nga Parisi me veshjen e saj më të koduar "vajza franceze" ndonjëherë Dizajneri i aksesuar me një shall mëndafshi të zi dhe një prekje të sofistikimit të përjetshëm Natalie Salmon 29 shtator 2024, ora 16:04 GMT+1 Victoria Beckham sapo bëri "daljen" e saj më ikonike ndonjëherë, duke e lënë Parisin në një pamje që mund të kishte ecur drejt rrugëve të Saint-Germain-des-Prés. Dizajnerja 50-vjeçare, e freskët nga spektakli i saj vrasës i Javës së Modës në Paris , doli në një ansambël pa mundim elegant, tërësisht të zi, që nxirrte sofistikimin francez të përjetshëm me një avantazh modern. Ju gjithashtu mund të pëlqeni Personat e famshëm të veshur më mirë në sfilatën SS25 të Javës së Modës në Paris të Victoria Beckham Veshja e pistës së Victoria Beckham është mishërimi i sofistikimit parizian Duke tundur një mini fustan elegant me mëngë të lëmuara dhe një bel të shtrënguar, nga marka e saj sigurisht, Victoria ktheu kokën duke dhënë atmosferë serioze 'je ne sais quoi'. E shoqëruar me pantabobotë me taka që shtuan lartësinë dhe magjepsjen, ajo mbante një çantë të zezë të strukturuar që pëshpëriste praktikisht 'luks të qetë'. Për të mos përmendur, shallin e zi të mëndafshtë që ajo i shtoi pamjes, një nuancë delikate, por oh-aq-chic në stilin klasik parizian. Ky imazh tregon Victoria Beckham në Paris, e veshur me një veshje të zezë elegant. Ajo është me një fustan elegant dhe të shkurtër të shoqëruar me geta të zeza dhe çizme të zeza. Flokët e saj janë të lëshuara dhe ajo mban një çantë të zezë, të pajisur me syze dielli të mëdha dhe shall mëndafshi të zi të lidhur rreth qafës.© Neil Mockford Victoria Beckham u largua nga hoteli i saj pasi prezantoi SS25 gjatë Javës së Modës në Paris Nëse ka një gjë për të cilën është i njohur stili i vajzave franceze , është ekuilibri i bukurisë së lehtë dhe thjeshtësisë së lëmuar. Edhe pse teknikisht një eksport britanik, Jane Birkin ishte e njohur për pamjen e saj të zhveshur dhe natyrale – mendoni për flokët e çrregullt dhe grimin pa grim – ndërkohë që ende arrinte të kullonte një atmosferë sofistikimi me një shportë thurjeje në dorë. Brigitte Bardot, gjithashtu ishte mishërimi i stilit të zjarrtë francez me flokët e saj bjonde të kokës, eyelinerin me krahë të guximshëm dhe fustanet mini të përshtatura në mënyrë perfekte. Veshja e Victoria-s i shkriu në mënyrë të përkryer këto pamje ikonike: minimale, paksa e zhbërë, por me strukturë të mjaftueshme dhe detaje moderne për ta mbajtur atë luks. Victoria Beckham është lavdëruar shpesh për qasjen e saj të nënvlerësuar por me ndikim ndaj modës. Ashtu si Birkin, Bardot dhe ikona të tjera të stilit francez, ajo e di fuqinë e të përmbajturit në një gamë ngjyrash neutrale - e zeza, veçanërisht - dhe duke lënë rrobaqepësinë dhe detajet të flasin. Ky imazh tregon Victoria Beckham në Paris, e veshur me një veshje të zezë elegant. Ajo është me një fustan elegant dhe të shkurtër të shoqëruar me geta të zeza dhe çizme të zeza. Flokët e saj janë të lëshuara dhe ajo mban një çantë të zezë, të pajisur me syze dielli të mëdha dhe shall mëndafshi të zi të lidhur rreth qafës.© Rachpoot/Bauer-Griffin Dizajnerja e aksesuar me një shall mëndafshi klasik, duke i shtuar manikyrin francez look-ut të saj tonal tërësisht të zi "Unë vesh shumë elemente të zeza, sepse, në fund të fundit 'Gratë që veshin të zeza jetojnë jetë shumëngjyrëshe'", shpjegon libri Si të jesh pariziane kudo që të jesh: dashuri, stil dhe zakone të këqija nga autorët parizianë dhe shoqet e përjetshme Anne. Syzet e diellit me përmasa të mëdha të Berest, Audrey Diwan, Caroline de Maigret dhe Sophie Mas dhe silueta e hijshme i përshtaten filozofisë franceze të modës: Më pak është gjithmonë më shumë. Victoria Beckham largohet nga hoteli i saj përpara shfaqjes së saj të modës sonte gjatë veshjeve të grave Pranverë/Verë 2025 si pjesë e Javës së Modës në Paris më 27 shtator 2024 në Paris, Francë. (Foto nga Neil Mockford/GC Images)© Neil Mockford Victoria Beckham u pa përpara shfaqjes së saj të modës me një kostum të zhytur nga labeli i saj me emrin Më herët gjatë javës, Victoria solli më shumë këtë dhunti të frymëzuar nga pariziani kur tundi një kostum të zi me forcë nga koleksioni i saj, duke kaluar pa sytjena nën një xhaketë të qepur , duke kombinuar pa mundim të hijshmen me seksi. Nga xhaketat e saj të strukturuara e deri te kjo veshje e zezë pa këmbë, VB vazhdimisht ngulmon estetikën pariziene.

“Birmingham Live”: Vizitoni peizazhet mahnitëse të Shqipërisë Plazhet e pacënuara, ujërat e kristalta dhe klima mesdhetare në Shqipëri krijojnë një mjedis idilik për pushime dhe relaks. TIRANË, 29 shtator /ATSH/- Greqia ka qenë prej kohësh një nga destinacionet e preferuara të pushimeve për turistët britanikë. Çdo vit, ata dynden në Greqi – por pushimet në disa nga zonat më të kërkuara si Mikonos, Kretë dhe Santorini mund të jenë të shtrenjta dhe vitet e fundit, disa vendpushime janë të mbipopulluara me turistë, shkruan Emily Chaplin në një artikull të botuar në të përditshmen britanike “Birmingham Live”. Pushuesit që planifikojnë arratisjen e tyre të ardhshme jashtë Britanisë së Madhe nuk kanë nevojë të shkojnë në Greqi. Ata mund zgjedhin një alternativë më të lirë me peizazhe po aq mahnitëse, plazhe të qeta, mot me diell dhe fluturime direkte nga aeroporti i Birminghamit për vetëm 22 euro. Shqipëria është një nga vendet më të lira për t’u vizituar në Evropë – ku një krikëll birrë vendase shkon rreth 2,5 euro dhe akomodimi në hotele kushton 48 euro për një natë. Një vakt me tre pjata për dy persona në një restorant të nivelit të mesëm kushton rreth 42 euro. Vendi më pak i njohur ofron shumë nga të njëjtat cilësi joshëse si fqinji i tij më i famshëm – por ai është shumë më pak i mbushur me vizitorë se Greqia. Shumë nga peizazhet piktoreske të Shqipërisë, të cilat variojnë nga malet, livadhet dhe deri te bregdeti i thyer, mbeten kryesisht të pazbuluara nga turistët. E lagur nga detet Adriatik dhe Jon, Shqipëria ndan një kufi prej 175 miljesh të gjatë me Greqinë dhe gjithashtu ndan verën e saj të nxehtë, me temperatura që arrijnë mesataren maksimale prej 34 gradë Celsius. Edhe në muajin tetor, kryeqyteti i Tiranës shënon rregullisht temperaturën 25 gradë Celsius. Një nga vendet më të bukura për t’u vizituar në Shqipëri është Plazhi i Gjipesë, një zonë e largët me rërë të bardhë që ndodhet midis Himarës dhe Dhërmiut – dhe e renditur mes 50 plazheve më të mira në botë. Ujërat e bruztë, limanet shkëmborë dhe limanet e veçuara – të veshura me një sfond malor – nuk janë të vështira për t’u gjetur përgjatë Rivierës Shqiptare. Plazhet e bardha të fshatit Ksamil shpesh janë konsideruar nga ekspertët e udhëtimeve si “Maldivet e Evropës”. Vendi i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s, Berati është një nga qytetet e stilit osman më të ruajtura në Evropë – dhe rrugët e tij me kalldrëm fshehin kishat dhe minaret bizantine midis mureve të qytetit të tij të lashtë. Tirana është një qytet tjetër që ia vlen të vizitohet. Rrugët e saj të shëtitshme, shtëpitë, kafenetë , restorantet – shumë prej të cilave ofrojnë shërbim në ambient të hapur në muajt e verës – dhe jeta e gjallë e natës. Dajti Ekspres, vetëm 15 minuta nga kryeqyteti, ofron një eksperiencë të paharrueshme nga teleferiku me pamje mahnitëse nga maja e malit. Tirana është gjithashtu një orë larg me makinë nga plazhet e Durrësit dhe Golemit. //a.i/ https://www.birminghammail.co.uk/travel/birmingham-airport-destination-thats-cheaper-30019188

Meghan Markle mund të ketë bërë tashmë hapin e parë drejt rregullimit të marrëdhënies së saj me Kate Middleton. Dukesha e Sussex dhe Princesha e Uellsit kanë pasur një marrëdhënie të vështirë vitet e fundit. Sussex-ët vunë në shënjestër disa anëtarë të familjes mbretërore në dokumentarin e tyre shpërthyes të Netflix, me Harry-n që sulmoi më tej familjen e tij në librin debutues të kujtimeve Spare. Besohet gjithashtu se Meghan po përgatitet për të “vendosur rekordin” për kohën e saj në The Firm duke shkruar kujtimet e saj. Raportet sugjerojnë se Dukesha e Sussex-it e bëri Princeshën e Uellsit të qajë vetëm katër ditë para martesës së saj me Harry-n. Megjithatë, gjatë një interviste dramatike me Oprah Winfrey, Meghan tha se në fakt ishte anasjelltas. Harry e shpjegoi situatën në kujtimet e tij, Spare. Duka i Sussex tha se e kishte gjetur Meghan duke qarë “në dysheme” pas një debati me Kate për fustanet e nuseve. Kate thuhet se i ka thënë Meghan-it se kishte një “problem” me veshjen e vajzës së saj Princeshës Charlotte. Më pas ajo pretendohet se ka thënë se të gjitha fustanet e shoqërueses së nuses duhet të “ripunohen plotësisht”. Por duket se Meghan tani mund të jetë e gatshme të ecë përpara pasi ka pasur disa lëvizje pas frikës së fundit shëndetësore të Kate. “Meghan ka kontaktuar Kate dhe Charles”, tha një burim për US Weekly. “Pra, po bëhen lëvizje për pajtim.” Një burim i dytë shtoi: “Meghan e mbështet Harry-n në gjithë këtë dhe ajo u uron familjes mbretërore – përfshirë Kate – më të mirën”. Burimi pretendon se Princesha Kate është “e hapur” për pajtim dhe ajo “është e gatshme të ecë përpara”, por “nuk do të ndërhyjë” në marrëdhëniet e Princit William me vëllain e tij më të vogël.

‘Kafshët nuk më kanë tradhtuar kurrë”,Brigitte Bardot feston 90 vjetorin, dashuritë e gruas më të bukur në botë, që tani jeton e izoluar në Saint-Tropez 29 Shtator, 2024 11:06 Brigitte Bardot, e cila sot mbush 90 vjeç dhe prej vitesh jeton e izoluar me kafshët e saj dhe themelin e saj të njohur për mbrojtjen e të drejtave të tyre, njohu lavdinë, u bë një legjendë e gjallë që në vitet ’50, ndërsa në të njëjtën kohë revolucionarizoi emancipimin e grave, kontribuoi në betejën për zakonet konservatore dhe hipokrite të kohës. “Bebe” dhe emblema e Francës “Bebe”, siç e quanim në kulmin e saj, do të mbetet përgjithmonë në kujtesën tonë për erotizmin që rrezatonte, sytë e saj të bukur, me pamjen e saj përçmuese naziste, me buzët e saj mishtore, me statujën e trupit dhe vullnetin e saj, për të qenë përgjithmonë emblema e Francës – në vitin 1970 ajo i dha formën e saj statujës së famshme të Republikës Franceze, Marianne. Ylli që kamera donte Brigitte Bardot nuk ishte një bishë aktrimi – thjesht një aktore e mirë. Megjithatë, ajo kishte këtë yll, të cilin natyra vështirë se ua jep njerëzve, për t’i magjepsur menjëherë. Kinematografia e donte dhe artistët më të mëdhenj e bënë muzën e tyre. Megjithatë jeta e saj nuk pati vetëm momente të lumtura dhe kënaqësi, por edhe drama, vështirësi, dëshpërim dhe katër martesa, shumë lidhje dashurie dhe vendimin e saj për t’u tërhequr nga spektakli, pas 20 vitesh në qiellin artistik, kur ishte vetëm 39 vjeç. Nga pasuria dhe baleti te Vadim Brigitte Bardot lindi në Paris, më 28 shtator 1934, nga një baba industrialist dhe një nënë laike, e cila kujdesej për rritjen e fëmijëve të saj. Brigitte mori një arsim rigoroz së bashku me motrën e saj, Marie Jean, duke treguar entuziazëm të madh për baletin që në moshë të re. Në vitin 1949 ajo do të hyjë në Konservatorin e Parisit, ndërsa babait të saj, i cili e kishte pasion kinemanë, i pëlqente ta filmonte. Familja e saj i përkiste shoqërisë së lartë dhe njohjet e shumta në fushën e teatrit, kinemasë dhe modës, do ta sjellin Brigitte-n e vogël në revistat ELLE dhe Le Jardin des Modes, të Hélène Lazareff, mike e ngushtë e nënës së saj. Brenda një viti, Bardot do të bëjë kopertinën e saj të parë në ELLE, ndërsa regjisori Marc Alegre do ta veçojë atë dhe do t’i ofrojë një rol në një nga filmat e tij. Filmi në fund të fundit nuk u realizua, por falë këtij rasti Brigitte takoi një ndihmës regjisor të ri, Roger Vadim, me të cilin u dashuruan thellë. Ajo ishte 15 vjeç dhe ai 22. Prindërit e saj nuk e miratuan lidhjen e tyre, por më kot u përpoqën t’i ndanin. Flashes on the Croisette Në vitin 1952, regjisori Jean Boyer do t’i ofrojë asaj një rol të vogël, të parin e saj, në filmin e tij “Le trou normand” me Bourville, ndërsa menjëherë pas kësaj do të luajë në filmin e Willy Rosier “Manina la fille sans voiles”. Teksa mbushte 18 vjeç, babai i saj do të japë pëlqimin për t’u martuar me Vadimin, Brigitte do të bëjë martesën e saj të parë. Në vitin 1953 do të dalë për herë të parë dhe të fundit në skenë duke interpretuar Anuig, ndërsa do të shfaqet edhe në filmin “Pasaporta e Verdhë”. Por ajo që do të ndryshonte në mënyrë drastike të ardhmen e saj është shfaqja e yllit të ri në festivalin e Kanës, duke lënë në hije yjet e kohës dhe duke vjedhur të gjithë blicet e fotografëve në Croisette. Kirk Douglas do të mundohet ta marrë me vete në Hollywood, por pa sukses, pasi ajo ishte e lidhur me Vadimin. Seksualiteti i çliruar Pas disa filmave, të cilët ishin hapa të qëndrueshëm drejt njohjes, do të vijë viti 1956, një vit historik, teksa Vadim xhiron komedinë sentimentale tashmë klasike “Dhe Zoti e bëri gruan”, në të cilën ajo luante një vajzë të çliruar në një fshat peshkimi të Bregut d’Azur dhe dashuria që kishte ndezur mes të moshuarit Kurt Jürgens dhe të riut Jean-Louis Trentinian. Një film i guximshëm i kohës – skena ku Bebe shfaqet lakuriq pas një çarçafi do të mbetet përgjithmonë në kujtesën tonë – për të cilin Vadim do të thotë se “Jilliette-Brigitte është një vajzë që shkund çdo ndjenjë faji, çdo tabu që i imponohet nga shoqëria”. Filmi do të kalojë pothuajse pa u vënë re në Francë, por do të ketë një sukses të madh në SHBA. Revista Life do të shkruante në atë kohë: “Pas Statujës së Lirisë, asnjë franceze nuk është bërë kaq e famshme në Amerikë”. Kështu, filmi do të rikthehet si një sukses i madh në Evropë dhe do të lindë simbolin e ri të dashurisë për kinemanë. Mësoni për dashurinë nga Trentinian Pas ndarjes nga Vadimi, ajo do të hyjë në një lidhje me Trentinian, një nga dashuritë e saj më të stuhishme. Siç kishte thënë ajo, “Jean Louis më donte të zhveshur, të natyrshme, të thjeshtë, primitive. Ai më mësoi muzikën klasike, e cila kishte zëvendësuar cha-cha në diskografinë time të dhomës së zhveshjes! Ai më mësonte dashuri intensive, totale! Varësia e një gruaje nga mashkulli që do…” Në vitin 1959 Bardo do të xhirojë filmin “Babbet Goes to War”, me Francis Blanche dhe një aktor që ajo kërkoi, Jacques Charrier, me të cilin u martuan në të njëjtin vit. Në vitin 1960, lindi e djalit të saj, Nikolas, dhe kjo do të bëhet një ngjarje botërore. Clouseau dhe tentativa Në vitin 1960 do të shfaqet filmi “E vërteta” i të madhit Henri Georges Clouseau, i cili e mundoi shumë mendërisht gjatë xhirimeve, kombinuar me rritjen e fëmijës. Në të njëjtën kohë, ajo do të marrë një goditje të rëndë nga tradhtia e sekretares së saj, e cila do të zbulojë disa sekrete të saj për shtypin, që do ta ‘mbysin’, duke e çuar Bardot në kufijtë e saj. Ajo do të tentojë vetëvrasjen në ditëlindjen e saj, duke rënë në koma, por do të mbijetojë për mrekulli. Përbuzja Takimi i saj kinematografik me “fëmijën e tmerrshëm të Nouvelle Vague”, Jean-Luc Godard, si dhe aktorin e mrekullueshëm Michel Piccoli, do ta çojë atë të luajë në filmin legjendar “Përçmimi”, filmi më i mirë i karrierës së saj. Bardot më vonë pranoi se ajo kurrë nuk e kuptoi vërtet frymën e skenarit mjeshtëror të filmit, por se u argëtua me të në xhirime. Melodioz GainsbourgAjo do të vazhdojë të bëjë filma, duke përfshirë dy me Louis Malle, ndërsa në vitin 1966 do të pranojë propozimin e një multimilioneri gjerman për t’u martuar. Vitin e ardhshëm ajo do të ketë një romancë të zjarrtë me Serge Gainsbourg jokonvencional, ajo do të bëhet muza e tij dhe ai do të shkruajë një duzinë këngë për të, të cilat do të bëhen hite të mëdha. Dalja në pension dhe martesa e katërt Në vitin 1973, pasi mbaroi xhirimet e filmit të saj të fundit, pas 21 vitesh dhe në pamundësi për të përballuar ekspozimin e tepërt, ajo do të vendosë të tërhiqet përgjithmonë nga shfaqja dhe t’i përkushtohet pasionit të saj për mbrojtjen e kafshëve, duke krijuar gjithashtu një shoqatë. Më 16 gusht 1992, Bardot u martua për herë të katërt, në Norvegji, me Bernard d’Ormal, një industrialist, me të cilin tani jeton e izoluar në Saint-Tropez, megjithëse disa nga deklaratat e saj, si mbështetja për partinë e Le Pen, do shkaktojnë debate. Kafshët nuk më kanë tradhëtuar kurrë Bebe, pasi ka përjetuar gjithçka, do t’u kthehet kafshëve, duke treguar zhgënjimin e saj me njerëzit dhe përbuzjen e saj për imazhin, gjithçka që e bëri atë një legjendë dhe e lëndoi atë më shumë. Siç ka thënë edhe ajo vetë: “Kam qenë shumë e lumtur, shumë e pasur, shumë e bukur, shumë e famshme dhe shumë e pakënaqur. Kafshët nuk më kanë tradhtuar kurrë. Janë pre e lehtë, siç kam qenë unë gjatë gjithë karrierës sime. Kështu që ne ndjejmë të njëjtat gjëra. Unë i dua ato.” (BalkanWeb)

Në një botë plot me opinione të ndryshme dhe pikëpamje të kundërta, arti i diplomacisë është një aftësi e vlefshme që mund t'i ndihmojë individët të lundrojnë me hijeshi nëpër biseda. Pavarësisht nëse e gjeni veten në një debat të nxehtë ose në një diskutim miqësor, Këshillë 1: Dëgjoni në mënyrë aktive Një nga shtyllat themelore të diplomacisë efektive është dëgjimi aktiv. Kur përfshiheni në diskutime, përpiquni të dëgjoni me të vërtetë atë që personi tjetër po thotë. Mos prisni vetëm radhën tuaj për të folur, por përkundrazi, përqendrohuni në të kuptuarit e këndvështrimit të tyre. Dëgjimi aktiv nxit respektin e ndërsjellë dhe shtron bazat për një bisedë më produktive. Këshillë 2: Zgjidhni fjalët tuaja me mençuri Fjalët kanë fuqi të jashtëzakonshme, veçanërisht në bisedat diplomatike. Jini të vetëdijshëm për gjuhën që përdorni dhe zgjidhni fjalë që janë të respektueshme, gjithëpërfshirëse dhe jo konfrontuese. Shmangni gjuhën nxitëse ose sulmet personale pasi ato mund të prishin shpejt një bisedë. Duke zgjedhur fjalët tuaja me mençuri, ju mund të mbani një dialog konstruktiv dhe të parandaloni keqkuptimet. Këshilla 3: Qëndroni të qetë dhe të qetë Ruajtja e ndjenjës së qetësisë dhe qetësisë gjatë diskutimeve është çelësi i diplomacisë efektive. Edhe përballë emocioneve të forta ose mendimeve të ndryshme, përpiquni të qëndroni të qetë. Merrni frymë thellë, ndaloni para se të përgjigjeni dhe afrojuni bisedës me një sjellje të niveluar. Duke qëndruar të qetë, mund të parandaloni përshkallëzimin e konflikteve dhe ta mbani dialogun në rrugën e duhur. Këshillë 4: Gjeni bazë të përbashkët Në diskutimet diplomatike, gjetja e bazës së përbashkët mund të shërbejë si urë për mirëkuptimin e ndërsjellë. Kërkoni fusha të marrëveshjes ose interesa të përbashkëta me palën tjetër dhe përdorni ato si pikënisje për bisedën. Duke u fokusuar në bazën e përbashkët, ju mund të ndërtoni raporte, të krijoni besim dhe të krijoni një atmosferë më bashkëpunuese për dialog konstruktiv. Këshilla 5: Jini të hapur për kompromis Fleksibiliteti dhe gatishmëria për kompromis janë tipare thelbësore të një diplomati të aftë. Pranoni se jo çdo bisedë do të përfundojë me marrëveshje të plotë dhe jini të hapur për të gjetur terrenin e mesëm. Qasuni diskutimeve me një mentalitet bashkëpunimi dhe jini të gatshëm të rregulloni qëndrimin tuaj bazuar në informacione ose njohuri të reja. Duke qenë i hapur për kompromis, ju mund të nxisni dialog të shëndetshëm dhe të arrini rezultate të dobishme reciproke. Mos harroni, diplomacia nuk ka të bëjë me fitimin e argumenteve, por me nxitjen e mirëkuptimit dhe ndërtimin e marrëdhënieve. Duke përfshirë këto këshilla praktike në qasjen tuaj ndaj diskutimeve, ju mund të përmirësoni aftësitë tuaja diplomatike dhe të lundroni në biseda me besim dhe takt. Diplomacia në diskutime është një kërcim delikat që kërkon finesë dhe komunikim strategjik. Zotërimi i artit të diplomacisë mund t'ju veçojë si një komunikues i aftë dhe një ndikues i respektuar në kontekste të ndryshme. Praktikoni këto këshilla, përmirësoni aftësitë tuaja diplomatike dhe shikoni sesi aftësia juaj për t'u përfshirë në biseda produktive dhe kuptimplote lulëzon. Gëzuar diskutimin! Dërgo reagimet Pergatiti . Liliana Pere+AI

Si lindi bektashizmi në Shqipëri Bektashizmi lindi në Anadoll në shek.XIV dhe mori emrin nga themeluesi Haxhi Bektash Veliu. Në Shqipëri bektashizmi deportoi me pushtimin osman në qytete dhe qendra garnizonesh; mundi të zërë rrënjë për shkak se islamizmi në tokat shqiptare kishte qenë i sipërfaqshëm dhe bektashinjtë i bënë të tyre mjaft rite e festa pagane dhe të krishtera. U përhap gjerë midis popullsisë shqiptare të pakënaqur me reformat centralizuese të Portës së Lartë dhe sepse kleri bektashian përkrahu lëvizjet popullore kundër pushtetit qendror dhe përdori gjuhën shqipe për një letërsi të tijën me frymë fetare. Pas Kongresit të Lushnjes, bektashizmi u njoh zyrtarisht si komunitet i pavarur. Më 1924 selia botërore e bektashizmit u shpërngul nga Anadolli në Tiranë. Në peizazhet e qeta të Shqipërisë fshihet një traditë mistike që ka intriguar prej shekujsh kërkuesit e së vërtetës: Misticizmi i bektashizmit shqiptar. Kjo rrugë e lashtë shpirtërore, e mbështjellë me enigmë, ofron një këndvështrim unik mbi hyjnoren dhe universin. Le të fillojmë një udhëtim për të zbuluar sekretet dhe mençurinë e kësaj tradite të thellë mistike. Origjina e bektashizmit Që daton në shekullin e 13-të, bektashizmi u shfaq si një degë e Islamit Shiit. Ajo që e veçon bektashizmin shqiptar është natyra e tij sinkretike, ndërthurja e elementeve të sufizmit, misticizmit të krishterë dhe besimeve pagane. Mësimet e tij theksojnë tolerancën, dashurinë dhe transformimin e brendshëm, duke e bërë atë një fener ndriçimi shpirtëror në rajon. Rruga drejt Iluminizmit Në qendër të bektashizmit është koncepti i unitetit të qenies, ku kërkuesi synon të kapërcejë egon dhe të shkrihet me hyjnoren. Nëpërmjet meditimit, muzikës dhe vallëzimit, ndjekësit e bektashizmit kërkojnë të zgjojnë dritën e brendshme dhe të kuptojnë ndërlidhjen e tyre me gjithë krijimin. Ritualet dhe praktikat mistike shërbejnë si një urë për hyjnoren, duke i udhëhequr praktikuesit drejt evolucionit shpirtëror. Simbolizmi dhe praktikat e shenjta Simbolet luajnë një rol vendimtar në bektashizëm, secila prej tyre mbart shtresa të kuptimeve ezoterike. Trëndafili, që simbolizon dashurinë dhe bukurinë, dhe luani, që përfaqëson guximin dhe forcën, janë ndër simbolet e shenjta që përdoren në rituale dhe ceremoni. Këto simbole shërbejnë si përkujtues të virtyteve që duhet të kultivojmë në rrugën drejt iluminizmit. Komuniteti dhe Mikpritja Bektashizmi i kushton një theks të fortë jetës dhe mikpritjes komunale. Ndjekësit janë të njohur për bujarinë dhe natyrën e tyre mikpritëse, duke siguruar strehim dhe ushqim për udhëtarët dhe kërkuesit. Ndjenja e unitetit dhe e miqësisë brenda komunitetit bektashi nxit një mjedis mbështetës për rritjen shpirtërore dhe eksplorimin. Trashëgimia dhe Ndikimi Pavarësisht periudhave të persekutimit dhe shtypjes, bektashizmi shqiptar ka duruar, duke lënë një ndikim të thellë në peizazhin kulturor dhe shpirtëror të rajonit. Sot, bektashizmi vazhdon të tërheqë individë që kërkojnë një lidhje më të thellë me hyjnoren dhe një kuptim më të thellë të vetvetes. Në përfundim Misticizmi i bektashizmit shqiptar ofron një portë drejt një bote misteri, shpirtëror dhe transformimi të brendshëm. Mësimet e tij të dashurisë, unitetit dhe vetëmohimit rezonojnë me kërkuesit nga të gjitha sferat e jetës, duke i ftuar ata të përqafojnë një rrugë ndriçimi dhe vetë-zbulimi. Ndërsa zbërthejmë shtresat e kësaj tradite të lashtë, ne fitojmë një vështrim të shkurtër në urtësinë e përjetshme që ka udhëhequr breza të kërkuesve të së vërtetës në kërkimin e tyre për përmbushje shpirtërore. Si ndikon misticizmi shqiptar bektashian në idenë e krijimit të një shteti bektashian brenda shtetit? Kur futemi në tapiceri të ndërlikuar të misticizmit bektashizëm shqiptar, nuk mund të mos vihet në dyshim implikimet e tij në sferën e qeverisjes. Koncepti i krijimit të një shteti bektashi brenda shtetit është një nocion intrigues që ndez debate dhe kërkime mbi prakticitetin dhe dëshirueshmërinë e një marrëveshjeje të tillë. Në këtë ligjërim, ne përpiqemi të zbërthejmë mistikën rreth bektashizmit shqiptar dhe ndikimin e tij të mundshëm në peizazhin politik. Zbulimi i misticizmit të bektashizmit shqiptar Bektashizmi shqiptar, i rrënjosur thellë në traditat mistike dhe shpirtërore, zë një vend të veçantë në peizazhin fetar të Shqipërisë. Një degë e sufizmit që ndërthur elemente të islamit shiit me besimet pagane ballkanike, bektashizmi përqafon një qasje sinkretike ndaj spiritualitetit. Në qendër të mësimeve bektashiane është ndjekja e ndriçimit të brendshëm nëpërmjet dashurisë, tolerancës dhe unitetit, duke nxitur një ndjenjë harmonie dhe përfshirjeje të përbashkët. Lundrimi në fushën e misticizmit dhe qeverisjes Propozimi për krijimin e një shteti bektashi brenda shtetit ngre pikëpyetje mendimtare për kryqëzimin e misticizmit dhe autoritetit politik. A mund të shërbejnë parimet e bektashizmit, me theksin e tyre mbi paqen dhe ndriçimin shpirtëror, si një plan qeverisjeje? Avokatët argumentojnë se një shtet bektashi mund të ofrojë një model unik udhëheqjeje të bazuar në dhembshuri dhe unitet, duke nxitur potencialisht një shoqëri më të barabartë dhe harmonike. Dilema: Dobia kundrejt Fizibilitetit Teksa mendojmë për idenë e krijimit të një shteti bektashi brenda shtetit, dilema e dobisë ndaj fizibilitetit del në plan të parë. Ndërsa idealet shpirtërore të bektashizmit mbrojnë tolerancën dhe përfshirjen, praktikat e qeverisjes paraqesin sfida komplekse. A do të ishte në gjendje një shtet bektashi të lundronte ndërlikimet e qeverisjes moderne duke ruajtur parimet e tij mistike? Apo mund të rrezikojë izolimin dhe joefektivitetin në një peizazh politik të drejtuar nga pragmatizmi? Përtej kufijve: Një vizion për unitet Përkrahësit e një shteti bektashi brenda shtetit parashikojnë një transformim shoqëror të udhëhequr nga parimet e dashurisë, unitetit dhe tolerancës. Duke futur qeverisjen me vlerat e bektashizmit, ka një perspektivë shpresëdhënëse për të kapërcyer ndarjet dhe për të nxitur një kulturë ndjeshmërie dhe mirëkuptimi. Ky vizion shtrihet përtej kufijve gjeografikë, duke frymëzuar një ndryshim të paradigmës globale drejt një bote më të dhembshur dhe kohezive. Në përfundim Misticizmi i bektashizmit shqiptar na bën thirrje të sodisim marrëdhënien e ndërlikuar midis spiritualitetit dhe qeverisjes. Propozimi për të krijuar një shtet bektashi brenda shtetit sfidon nocionet konvencionale të lidershipit dhe na fton të eksplorojmë qasje novatore ndaj qeverisjes të rrënjosura në dashuri dhe përfshirje. Ndërsa praktikat e një përpjekjeje të tillë mbeten të pasigurta, mesazhi themelor i unitetit dhe dhembshurisë paralajmëron një vizion të një bote më harmonike dhe të ndërlidhur. Në bashkimin e misticizmit dhe qeverisjes, joshja e bektashizmit shqiptar shkëlqen si një fener shprese për një të ardhme ku spiritualiteti dhe politika bashkohen për të krijuar një shoqëri më të ndritur. Duke mbajtur një ton neutral gjatë gjithë diskursit, ne jemi përpjekur të hedhim dritë mbi kompleksitetin dhe mundësitë që rrethojnë konceptin e një shteti bektashi brenda shtetit, duke ofruar një perspektivë të balancuar për soditje. Dërgo reagimet

Plazhi i Gjipesë, në listën e më të mirëve në botë link Plazhet shqiptare janë renditur sërish në mes më të mirëve në botë. Këtë herë Plazhi i Gjipesë qëndron në vendin e 22 në listën e 50 plazheve më të mira në botë të përpiluar nga Big 7 Travel. Plazhi i Gjipesë ndodhet në jug të Shqipërisë, mes fshatit Dhërmi dhe Vuno. “Shqipëria ka filluar të humbasë statusin e saj të perlës së fshehur, pasi është cilësuar si një nga vendet më të mira për t’u vizituar për vitin 2023. Nëse po planifikoni një vizitë, tani është koha për ta bërë atë. Dhe si padyshim plazhi më i bukur në Shqipëri, Gjipe do të jetë në krye të listës së turistëve. Është i arritshëm vetëm me një ecje në këmbë për gati 40 minuta, një makinë 4×4 ose një varkë. Nuk është e lehtë, por gjiri i largët i rrethuar nga shkëmbinjtë të lartë ia vlen”, shkruan Big 7 Travel. Uji në plazhin e Gjipesë është kristal i pastër dhe ka ngjyra të mahnitshme. Gjithashtu është vend ideal për kampe për turistët apo vizitorët me shpirt aventurierë. Rreth Gjipesë për ata që duan të eksplorojnë gjenden shpella dhe disa plazhe të vogla përgjatë bregdetit. Top 10 lista Në mesin e dhjetë më të mirëve ishin plazhet e vendosura në Filipine, Kolumbi, Shën Lucia, Zanzibar, Australi, Seychelles, Turks and Caicos, Vietnam dhe, Greqi. Navagio Beach, një plazh në Greqi, i cili ka marrë këtë emër pas anijes që u mbyt atje në 1983, siguroi vendin e shtatë. Navagio Beach ndodhet brenda një limani të izoluar në ishullin grek të Zakynthos. Ai është e njohur për ujërat e saj të kristalta dhe peizazhet mahnitëse. Është një nga plazhet më të fotografuara të Greqisë dhe është paraqitur si sfond i disa videoklipeve muzikore. Plazhi i Bardhë, Port Barton, Filipine Plazhi Cabo San Juan – Kolumbi Plazhi Jalousie – St Lucia Plazhi Kendwa, Zanzibar Whitehaven Beach – Ishujt Whitsunday, Australi Source d’Argent – ​​Seychelles Plazhi Navagio – Zakynthos, Greqi Grace Bay – Turks and Caicos Lang Co Beach, Vietnam Hyams Beach – New South Wales, Australi./Big 7 Travel – Monitor

Gjendet në Botsvana diamanti i dytë më i madh në botë Një diamant i madh 2492 karatë, që besohet të jetë i dyti më i madhi i gjetur ndonjëherë, është zbuluar në Botsvana. Guri i madh i çmuar mendohet të jetë më i madhi i gjetur që kur Diamanti Cullinan 3106 karatë u zbulua në Afrikën e Jugut në 1905. Kompania kanadeze e minierave Lucara Diamond Corp. njoftoi të enjten se perla “e jashtëzakonshme” u gjet e paprekur në minierën e saj Karowe. Duke e konsideruar atë një gjetje “të madhe”, kompania e etiketoi si “një nga diamantet më të mëdhenj të zbuluar ndonjëherë”. Ai u zbulua, u zbulua dhe u rikuperua falë teknologjisë me rreze X të Mega Diamond Recovery e cila është projektuar për të “identifikuar dhe ruajtur diamante të mëdhenj me vlera të larta”, tha kompania në një njoftim për shtyp. William Lamb, president dhe CEO i kompanisë Lucara, tha në njoftim: “Ne jemi të entuziazmuar për nxjerrjen e këtij diamanti të jashtëzakonshëm 2,492 karatësh”. Diamantet klasifikohen në varësi të cilësisë ngjyrës, qartësisë, madhësisë dhe formës së tyre. Përpara këtij lajmi, zbulimi i dytë më i madh mendohej të ishte “Lesedi La Rona”, një gur 1109 karatësh i gjetur gjithashtu nga kompania Lucara në minierën Karowe në 2015-ën. Diamanti iu shit argjendarit Graff për 53 milionë dollarë dy vjet më vonë. Zëdhënësja e Lucara tha se kompania kishte gjetur 6 nga 10 diamantet më të mira të zbuluara ndonjëherë. Guri do të analizohet siç duhet gjatë javëve të ardhshme, shtoi zëdhënësja. Diamanti do t’i prezantohet edhe Presidentit të Botsvanës, Mokgweetsi Masisi. Muajin e kaluar, Botsvana, prodhuesi më i madh i diamanteve në botë për nga vlera, propozoi një ligj që pasi të marrin licencat, kompanitë e minierave duhet të shesin 24% të aksioneve tek investitorët vendas. Ndryshe do të jetë qeveria që do të ushtrojë të drejtën për të blerë aksionet. Diamanti Cullinan 3106 karatësh që mban rekordin u gjet në vitin 1905 në minierën Premier në Transvaal, tashmë në Afrikën e Jugut. Më pas ai u nda në gurë më të vegjël, disa prej të cilëve janë pjesë e bizhuterive të kurorës së familjes mbretërore britanike. ©CNN, LAPSI.al

Këto janë 10 qytetet më të sigurta në botë për vitin 2024 ne botë Shumica e njerëzve në botë tani e quajnë një qytet “shtëpi”, duke e bërë sigurinë një konsideratë të rëndësishme kur vendosin ku do jetojnë. Gjetja e një destinacioni të sigurt redukton ankthin dhe frikën, qoftë kur jeton aty, qoftë kur udhëton drejt atij vendi. Por, sigurisht, ka një gamë të ndryshme të mbrojtjes nga një vend në tjetrin dhe nga një qytet në tjetrin. Kur zgjedhim një qytet për të jetuar, kemi parasysh punën që do të bëjmë atje, koston e jetesës e shumë faktorë të tjerë. Por, një faktor i rëndësishëm është edhe shkalla e kriminalitetit në atë qytet. Ky element analizohet nga Numbeo, një portal që krahason statistika të ndryshme nga vende dhe qytete të botës, si kostoja e jetesës, çmimi i ushqimit dhe banesave, ndotja, cilësia e jetës, trafiku dhe shërbimet shëndetësore, ndër të tjera. Por, ky portal gjithashtu përditëson periodikisht një indeks krimi për qytetet botërore dhe bën një renditje. Sipas të dhënave më të fundit, top 10 qytetet më të sigurta janë: Abu Dhabi, Emiratet e Bashkuara Arabe – Me një indeks sigurie prej 88.2, Abu Dhabi renditet si qyteti më i sigurt në botë. Doha, Katar – Ky qytet krenohet me një indeks sigurie prej 83.9. Dubai, Emiratet e Bashkuara Arabe – Dubai gjithashtu shënon 83.7 në indeksin e sigurisë. Taipei, Tajvan – Me një indeks prej 83.7, Taipei renditet i katërti. Muscat, Oman – Indeksi i sigurisë në Muscat është 80.6. Hagë, Holandë – Me një indeks sigurie prej 79.8, Haga është qyteti i gjashtë më i sigurt. Mynih, Gjermani – Mynihu ndodhet në dhjetëshen e parë me një indeks sigurie prej 79.7. Lubljana, Slloveni – Ky qytet, ka një indeks sigurie prej 78.9. Zagreb, Kroaci -Zagrebi ka një indeks sigurie prej78.7. Hong Kong, Kinë – Ky qytet mbyll dhjetëshen e parë me një indeks sigurie prej 78.4. Në anën tjetër të spektrit, qytetet më pak të sigurta përfshijnë Karakasin në Venezuelë, Pretoria e Afrikës së Jugut dhe Port Moresby në Papua Guinea e Re, me indekse sigurie nën 20. /TAR

Kate Winslet flet për skenën famëkeqe të “Titanic” Kate Winslet ka zbuluar së fundmi një fakt interesant rreth “Titanic”. Gjatë një pyetje-përgjigjeje të 92nd Street Y në një shfaqje paraprake të filmit të saj të ardhshëm Lee të hënën, më 23 shtator në New York City, u diskutua momenti famëkeq i derës në filmin e 1997-ës. Ka qenë një debat prej vitesh nëse Jack Dawson i Leonardo DiCaprio-s mund të qëndronte pranë Rose Dewitt Bukater të Winslet pasi anija u mbyt. Ndërsa Kate  foli me Josh Horowitz në ngjarjen e së hënës, ajo gjithashtu zbuloi se uji nuk ishte aq i thellë sa dukej në ekran. Duke pranuar se DiCaprio me siguri ka “pësuar PTSD” nga pyetja për momentin viral të derës,  Winslet tha për xhirimin e skenës,” Uji nuk ishte i thellë, më vinte deri tek beli. Leo ishte në gjunjë. Nuk mund të them më shumë sepse Jimmy Cameron do të më telefonojë për të më kritikuar,” tha Winslet me shaka. Diku tjetër në bisedë, Winslet kujtoi se kishte hyrë fshehurazi në një kinema në N.Y.C. për të parë Titanikun për herë të parë me dy miq. “Kur u shfaq premierë në Londër, nuk isha shumë mirë. Kisha një helmim të tmerrshëm nga ushqimi dhe në fakt isha në spital në Londër, shumë e çuditshme. Dhe më pas kur doli në SHBA, në fakt isha në funeralin e një të dashuri”, shtoi ajo. Kështu që nuk kam mundur të shijoj tamam publikimin e filmit”, shtoi ajo duke e  përshkruar si “mjaft të çuditshme” të jesh në një “teatër të mbushur plot” me njerëz duke parë filmin.

Angelina Jolie flet për divorcin nga Brad Pitt 30/08/2024, 19:03 Angelina Jolie nuk pranoi të komentonte kur u pyet për ish-in e saj Brad Pitt, për divorcin e tyre në vazhdim. Sipas Hollywood Reporter të premten, kur reporterja Rebecca Keegan i tha aktores së “Maleficent”: “A mund të thoni detaje rreth divorcit tuaj?” gjatë një interviste me Jolie, ajo thjesht u përgjigj: “Jo”. Angelina ndau se vite më parë në Hollywood, “mund të ishe duke patur një divorc të vështirë dhe të tjerët do të fokusoheshin vetëm tek puna jote. Tani, marrëdhënia e audiencës është e ndryshme. Po përpiqem të mësohem me atë që të ndaj.” Ish çifti janë në një divorc të diskutueshëm që kur aktorja paraqiti kërkesën në vitin 2016, e cila përfshin grindje për kujdestarinë e fëmijëve të tyre, ndarjen e aseteve dhe betejën e tyre ligjore për shitjen e kantinës së tyre franceze. Dyshja ndajnë tre fëmijë biologjikë, Shiloh, 18, dhe binjakët 16-vjeçarë, Vivienne dhe Knox. Jolie dhe Pitt adoptuan gjithashtu tre fëmijë: djemtë Maddox, 23, dhe Pax, 20 vjeç dhe vajzën Zahara, 19 vjeç. Bisedimet për zgjidhjen e divorcit të Jolie dhe Pitt janë ende në vazhdim tetë vjet pasi u ndanë për herë të parë. “Unë jam rritur në këtë qytet. Unë jam këtu sepse duhet të jem këtu nga një divorc, por sapo të jenë 18 vjeç, unë do të jem në gjendje të largohem”, zbuloi Jolie. Ajo shtoi gjithashtu se ku dëshiron të shkojë pas Los Anxhelosit. “Do të kaloj shumë kohë në Kamboxhia,” vazhdoi aktorja. “Unë do të kaloj kohë duke vizituar anëtarët e familjes sime kudo që të jenë në botë.