Search Results

Roland Tasho – Kronikani artist inteligjent që ndali kohën dhe përjetsoi historinë Liliana Pere, Revista Prestige Në një botë të mbushur me pamje që vijnë e ikin me ritmin e shpejtë të një epoke që harrohet shpejt, ka ende sy që dinë të shohin më thellë, të ndalojnë kohën, të mbajnë frymën e një momenti përjetësisht të gjallë. Syri i Roland Tashos është një sy i tillë — i zgjuar, i ndjeshëm, i përkushtuar ndaj të vërtetës, ndaj njeriut, ndaj historisë. Ai nuk është thjesht një mjeshtër i aparatit. Ai është një rrëfimtar pa fjalë, një kronikan i heshtur i kohës shqiptare, një artist i dritës dhe hijes që prej më shumë se 43 vitesh e ka kthyer fotografinë në një formë të lartë arti dhe kujtese kombëtare. “Një foto që tregon histori është më shumë se një pamje. Është: një rrëfim pa zë, një dokument i kohës, një dëshmi emocionale, një letër e padërguar, një gjurmë që mbetet kur gjithçka tjetër tretet.” Fotografia e Rolandit nuk është vetëm pamje. Ajo është ndjesi. Ajo është kujtim. Ajo është një çast i vogël që mban brenda një epokë të tërë. Çdo portret që ka kapur është një rrëfim më vete: për jetën, për dashurinë, për dhembjen, për krenarinë, për Shqipërinë. “Shpesh thuhet se një foto vlen sa një mijë fjalë.” Është bërë klishe, po në rastin e tij, kjo shprehje bëhet e gjallë. Sepse fotot e Roland Tashos nuk kanë nevojë për përshkrim – ato flasin vetë, me gjuhën e heshtjes që depërton në shpirt. Një jetë përmes objektivit Roland Tasho ka lindur në Tiranë, me origjinë nga Kolonja, dhe prej vitit 1982 ka jetuar mes kimisë së laboratorëve të fotografisë dhe dritës së realitetit. Ai e nisi rrugën e tij në një kohë kur fotografia ishte mjeshtëri, kërkonte durim, precizion dhe sy të mprehtë. Por që në fillesë, Roland Tasho nuk ishte thjesht teknik – ai ishte njeri me ndjeshmëri të hollë dhe sy artisti. Nga laboratorët modestë, ai kaloi në revistën Ylli, ku dokumentoi protestat e dhjetorit ’90 – një nga kapitujt më të rëndësishëm të historisë shqiptare. Më pas, ai punoi për gazetat Aleanca dhe Shekulli, por që prej vitit 1999 është fotograf i pavarur, i lirë për të ndjekur atë që syri dhe zemra i diktojnë. Artisti që i dha zë diasporës Puna e tij është kthyer në pasaportë vizuale të shqiptarëve kudo në botë.  Me rreth 100 ekspozita brenda dhe jashtë vendit dhe 16 libra fotografikë të botuar, mes tyre: L’Altra Albania, Bridge Builders, I speak Albanian, Les Albanais de France, Shqiptarë në Greqi, Shqiptarë në Çeki, Shqiptarë në Hungari. Në këto faqe nuk ka thjesht foto – ka identitet, mall, dinjitet, bukuritë dhe plagët e shpërndarjes sonë nëpër botë. Fotot e tij janë ekspozuar në mbi 100 ekspozita brenda dhe jashtë Shqipërisë,  Dhe janë nderuar me 7 çmime e medalje, përfshirë:   Me medaljen “Naim Frashëri” (1988), çmimin “Fotografi i vitit” (1996), çmimin e parë “Soros” (2000), dhe një medalje mirënjohjeje nga presidenti hungarez Ader Janos (2016). Kadareja dhe Gjirokastra – një përulje ndaj gjeniut Një nga veprat më të dashura të Roland Tashos është pa dyshim libri Kadareja dhe Gjirokastra (2021).  Ai ka njohur Ismail Kadarenë në Paris dhe e ka fotografuar në shumë vende, duke krijuar një libër që është një homazh ndaj shkrimtarit dhe qytetit që e lindi. Në atë vëllim gërshetohet madhështia e mendimit me elegancën e portretit. Jo çdo fotograf mund të fotografonte Kadarenë. Duhej një sy që depërtonte përmes madhështisë së gjeniut, dhe një dorë që dinte të ndalonte thellësinë. “Një foto e Roland Tashos është si një letër që nuk shkruhet me fjalë, por me ndjenjë. Ajo të bën të ndalesh, të reflektosh, të ndjesh.” Çfarëdo të jetë: një portret i thjeshtë, një fëmijë emigrant, një nënë e rrudhur në një fshat të harruar – çdo imazh është poezi vizuale, dokument i shpirtit shqiptar. Ai ka kapur historinë aty ku nuk shihet – në një buzëqeshje të lodhur, në një shikim që flet më shumë se çdo ligjëratë, në një rrudhë që flet për jetë të tëra. Dhe kjo është vlera më e madhe që mund të ketë një artist. Sot, kur teknologjia e ka bërë fotografinë të lehtë dhe të përditshme, puna e Roland Tashos qëndron si një monument i qëndrueshëm i vërtetësisë.  Ai nuk ka ndjekur modën, por ndjeshmërinë. Nuk ka ndjekur lajmin e shpejtë, por historinë që vlen. Syri i tij inteligjent, zemra e tij e sinqertë dhe përkushtimi i tij i palëkundur kanë bërë që ai të jetë jo thjesht një mjeshtër i objektivit, por një artist i përmasave të mëdha, që e ktheu jetën shqiptare në art të pavdekshëm. Fotografia e Roland Tashos është një rrëfim i gjallë i historisë sonë, i jetës sonë, i emocioneve që shfaqen në çdo buzëqeshje, në çdo rrudhë fytyre, në çdo hije e dritë që përshkon një pamje. Ai ka ndjekur me kujdes dhe me përkushtim 43 vite rrugëtimin e shqiptarëve, duke dokumentuar me mjeshtëri dhe ndjeshmëri nga momentet më të thjeshta e të përditshme, te ato vendimtare dhe historike që kanë formësuar fatin tonë. Por ajo që e dallon Rolandin, është mjeshtëria e një procesi të gjatë dhe të vështirë, kur fotografia ishte art dhe teknikë që kërkonte shkollë të vërtetë. Në kohën kur aparati dhe filmi punonin ngadalë dhe me shumë kujdes, çdo klikim ishte një provë e aftësisë së fotografit për të kapur dritën, për të ndalur kohën dhe për të sjellë mesazhin e momentit në një imazh të përjetshëm. Në atë epokë, fotografia nuk ishte thjesht një zanat — ishte një shkollë e vështirë, një art që kërkonte durim, dijeni dhe ndjeshmëri. Roland Tasho kaloi këtë shkollë me përkushtim të jashtëzakonshëm, duke fituar jo vetëm njohuri teknike, por edhe një sy inteligjent, që shikon më thellë se pamja e jashtme, që kupton përmbajtjen, shprehjen dhe historinë që fshihet prapa çdo fytyre. Nëpërmjet aparatit të tij, ai ka transmetuar historinë — atë të dhimbshme, por edhe atë të gëzuar, të punës me lavdi, të jetës së familjes dhe të ndjenjave të pathëna dhe triumfeve të mëdha. Çdo foto është një copë historie, një copë jete që mbetet e gjallë në kujtesë. Roland Tasho është artisti që nuk ka ndjekur vetëm dritën, por ka kërkuar shpirtin, mesazhin e kohës. Ai është kronikani i heshtur i një kombi, mjeshtri i fotos që i jep zë njerëzve dhe kohës së tyre. Përmes tij, ne mësojmë të shohim më thellë, të ndiejmë më fort dhe të kujtojmë më gjatë. Ai është një rrëfimtar i ndjeshëm, një artist i vërtetë që me çdo imazh i dhuron jetë kujtimeve dhe histori të shqiptarëve. Fotografia – nga filmi te inteligjenca, por gjithmonë sy inteligjent, mjeshtëri dhe shpirt Koha kur Roland Tasho nisi udhëtimin e tij si fotograf ishte ndryshe. Ishte ajo kohë kur fotografia kërkonte durim, mjeshtëri dhe një ndjeshmëri të thellë. Filmi nuk falte. Çdo shkrepje ishte e menduar, sepse nuk kishte as mundësi korrigjimi dhe as luksin për të eksperimentuar pafund. Puna ishte fizike, e ngadaltë, por e vërtetë. Mbi të gjitha, ishte art. Në atë shkollë të vështirë, ku aparati punonte me film dhe drita matej me sy e përvojë, u formuan mjeshtrat. Aty lindi dhe u kalit edhe syri i Roland Tashos — një sy i zgjuar, i ndjeshëm, që nuk kërkonte vetëm bukurinë e pamjes, por thellësinë e shpirtit, shprehjen e një fytyre, ndjesinë e një momenti të papërsëritshëm. Sot, fotografia është bërë më e lehtë teknikisht. Me një telefon në dorë, kushdo mund të bëjë një imazh të pastër, me dritë të rregulluar automatikisht, dhe mund ta përpunojë me një klik. Inteligjenca artificiale korrigjon gjithçka: lëkurën, sfondin, ndoshta edhe historinë. Por në këtë bollëk pamjesh, ajo që mungon shpesh është ndjeshmëria. Autenticiteti. Momentet që flasin vërtet. Kjo është arsyeja pse fotografët si Roland Tasho janë të pazëvendësueshëm. Ai nuk është thjesht një profesionist që di të përdorë aparatin; ai është një kronikan i jetës shqiptare, një artist që për 43 vjet ka ndalur kohën në foto që nuk tregojnë vetëm fytyra, por rrëfejnë emocione, kohë, kujtesë dhe histori. Për të, fotografia nuk është kurrë thjesht një imazh — është gjurmë jete. Nga një çast i thjeshtë familjar, deri te një moment historik vendimtar, ai ka ditur t’i japë dritë dhe peshë çdo subjekti, duke e bërë të pavdekshëm. Teknologjia ka ndryshuar, por thelbi jo: ajo që mbetet, është syri që sheh dhe zemra që ndien.  Dhe sa kohë që kemi artistë si Roland Tasho, arti i fotografisë do të vazhdojë të flasë — me heshtje të thella, me kujtime të pastra, dhe me një gjuhë që i flet të gjithëve. Përgatiti:Liliana Pere. Albumi fotografik.

Greg Du Bois Greg Du Bois  Piktori mjeshtri i imazhit  "Kur nuk njeh autorin, por piktura të flet – ndjen se është vepër mjeshtërie –  exploron të mësosh. Njihuni me autorin  “Fotua me varka me vela... një imazh delikat, i kombinuar me finesë dhe dritë të butë me ngjyra qe flasin në heshtje, si në një poezi vizuale.  Nuk e dija kush ishte autori, por ndjeva se pas atij çasti fshihej një shpirt i ndjeshëm.   Hulumtova dhe e zbulova: Është  Greg DuBois.  E më pas... mësova shumë për për këtë artist — Liliana Pere Greg DuBois – Mjeshtri i dritës  i piktures dhe fotos. Finesa dhe bukuria e një imazhi, si ky i varkave që përkëdhelen nga drita mbi ujë, nuk është thjesht një çast i kapur me lente. Është një udhëtim emocional. Është një ftesë për të zbuluar shpirtin e artistit.  Kështu nisa të eksploroj: kush është Greg DuBois? Greg DuBois ka lindur në fillim të viteve ’70 në një periferi të qetë të St. Louis, Missouri, në një familje të thjeshtë e të përkushtuar ndaj natyrës dhe vlerave familjare. Fëmijëria e tij ishte e mbushur me aventura në pyll, lojëra buzë liqeneve, mbledhje gurësh, vëzhgime zogjsh dhe orë të tëra duke vizatuar. Kjo lidhje intime me natyrën dhe me botën përreth e formoi ndjeshmërinë e tij artistike që në moshë të vogël. Prindërit e tij e mbështetën pasionin për artin. E ëma, një grua e butë dhe dashamirëse, ishte artedashëse, ndërsa i ati, inxhinier elektrik, e inkurajonte të shihte botën me sy praktikë, por edhe të hapur ndaj krijimtarisë. Kjo balancë mes estetikës dhe logjikës do të bëhej thelbësore në stilin e mëvonshëm të Greg. Pas përfundimit të shkollës së mesme, Greg ndoqi Otis Art Institute / Parsons School of Design në Los Angeles, ku studioi ilustrim dhe dizajn. Ishte një periudhë thelbësore për formimin e tij profesional, ku u njoh me teknika të avancuara të artit klasik, kompozimit, punës me ngjyra, pikturës mbi telajo dhe më vonë, edhe me teknologjitë dixhitale. Gjatë viteve të studimeve, Greg fitoi disa çmime studentore dhe mori pjesë në ekspozita të përbashkëta. Ai u dallua për përdorimin e dritës dhe reflektimit në pikturë, një veçori që do të bëhej identitet i stilit të tij Pas diplomimit, Greg nisi të punonte si ilustrator për kompani të mëdha si Mattel Toys, ku krijoi dizajne për lodra të famshme për fëmijë, përfshirë disa linja të veçanta të “Barbie”. Karriera e tij u zgjerua më tej kur ai nisi punën si piktor sfondi (scenic artist) për filma dhe produksione televizive. Kulmi i kësaj periudhe ishte pjesëmarrja në realizimin e skenave për filmin Jurassic Park, një punë që i dha atij jo vetëm famë, por edhe eksperiencë të thellë në krijimin e atmosferës vizuale. Ai bashkëpunoi me emra si: Warner Bros (projekte animacioni dhe dizajni sfondi) Hanna-Barbera (seriale të animuara) DiC Entertainment Për kontributin e tij në botën e animacionit, Greg u vlerësua me çmimin Emmy, një arritje e rrallë për artistët vizualë që qëndrojnë zakonisht pas skene.  Kthimi në Missouri dhe lindja e një stili unik Pas viteve të stuhishme në industrinë kreative në Kaliforni, Greg vendosi të kthehej në qytetin e tij të lindjes, në Missouri. Aty, ai krijoi një studio personale pranë një liqeni dhe iu kthye asaj që e frymëzonte më shumë: artit të qetë, të thellë dhe intim me natyrën. Stili i tij u përqendrua në përdorimin e fotografisë si bazë për krijime që duken si piktura. Ai punon me: Fotografi të modifikuara artistikisht Piktura me shtresim të butë ngjyrash Efekte drite dhe reflektimi në uje Veprat e tij janë të mbushura me harmoni kromatike, ku drita luan rolin kryesor. Ato sjellin në mendje peizazhet angleze, portet franceze, atmosferën e qetë skandinave – të gjitha të përkthyera përmes syrin dhe ndjeshmërisë së tij. 🌟🌟🌟Greg DuBois është aktiv në botën e artit bashkëkohor: Ekspozon në galeri në SHBA dhe Evropë Punon për porosi të personalizuara (sidomos portrete dhe peizazhe) Ka fituar disa çmime të artit për teknikat e tij të përpunimit të fotografisë Vepra të tij janë blerë nga koleksionistë privatë dhe institucione kulturore Ai ndan punën e tij përmes faqes zyrtare gregdubois.com , ku prezanton portofolin dhe jep intervista për mediat vizuale.  Vlerësime nga kritikët Dr. Howard L. Simmons, kritik arti në “American Visual Culture Review” shkruan: “Greg DuBois arrin të krijojë një botë ku reflektimi nuk është thjesht dritë mbi ujë, por një meditacion për shpirtin.” Julie Carmen, gazetare e kulturës në “The Atlantic Eye”, shkruan: “Shumë pak fotografë arrijnë të pikturojnë përmes lentës. Greg është një ndër ta. Në veprat e tij ndihesh si në një rrëfim poetik që ndodh pa fjalë.” 🌟 Lidhjet emocionale me publikun Shumë artdashës shprehen se veprat e Greg DuBois nuk janë thjesht për t’u parë, por për t’u ndjerë.   Pse duhet të njihet në Shqipëri? ✨️✨️✨️✨️✨️ Greg DuBois është një artist që nuk mbush zhurmë. Ai mbush dritë. Nuk krijon vetëm për sytë, por për shpirtin. Me një ndjeshmëri të rrallë për ngjyrën, reflektimin, qetësinë dhe balancën, ai ka ndërtuar një univers të vetin, të butë dhe të qartë si një mëngjes pas shiut. "Këto nuk janë thjesht pamje. Janë kujtime të një jete që vazhdon të pulsojë, në dritë dhe në heshtje." Nga:Liliana Pere.

MIra Murati OpenAI vendosi të nisë mjete të reja të AI nën Mira Murati OpenAI gati të lançojë mjete të reja të inteligjencës artificiale nën udhëheqjen e Mira Muratit Faizan Hanif përditësuar më 25 qershor 2025 OpenAI gati të lançojë mjete të reja të inteligjencës artificiale nën udhëheqjen e Mira Muratit. OpenAI, fuqia globale e inteligjencës artificiale që qëndron pas ChatGPT dhe Sora, po përgatitet të zbulojë një brez të ri mjetesh të inteligjencës artificiale këtë verë nën udhëheqjen strategjike të Drejtoreshës së saj të Teknologjisë, Mira Murati. 25 qershor 2025 - San Francisko, CA Njoftimi shënon një tjetër moment historik në ndikimin në rritje të Muratit në botën e teknologjisë, duke nxjerrë në pah angazhimin e OpenAI për të zgjeruar rolin e inteligjencës artificiale në jetën e përditshme, në mënyrë të sigurt dhe të përgjegjshme. OpenAI gati të lançojë mjete të reja të inteligjencës artificiale nën udhëheqjen e Mira Muratit ✨️✨️✨️ Sipas burimeve të brendshme dhe njoftimeve të hershme teknologjike, mjetet e ardhshme synojnë të përmirësojnë ndërveprimin e përdoruesit me IA-në në mjedise krijuese, profesionale dhe arsimore. 1. Këto përfshijnë asistentë multimodalë,  2.Ndërfaqe bashkëpunuese të IA-së në kohë reale dhe veçori më të fuqishme personalizimi për ChatGPT. “Ne jemi të përqendruar në ndërtimin e mjeteve që nuk janë vetëm të fuqishme, por edhe intuitive, transparente dhe në përputhje me vlerat njerëzore”, tha Murati në një intervistë të kohëve të fundit.  “Gjenerata e ardhshme e inteligjencës artificiale duhet t'i shërbejë njerëzimit në mënyra kuptimplote, nga ndihma ndaj krijuesve deri te mbështetja e edukatorëve dhe më gjerë.” Ky lançim i pritur vjen mes një vale inovacioni dhe debati në industrinë e IA-së. Murati, i cili prej kohësh ka mbështetur zhvillimin etik dhe të arritshëm të IA-së, po drejton përpjekjet për të siguruar që mjetet e reja të jenë të dizajnuara duke pasur parasysh protokollet e forta të sigurisë dhe besimin e publikut. Ekspertët e industrisë besojnë se këto mjete do të forcojnë pozicionin e OpenAI kundër konkurrencës në rritje nga Google DeepMind, Anthropic dhe Meta. Analisti i teknologjisë, Rahul Desai, vëren: “Lidershipi i Muratit sjell një përzierje vizioni dhe përgjegjësie që është e rrallë në industri. OpenAI nuk po sjell vetëm veçori - ata po formësojnë vetë drejtimin e IA-së.” Pritet që shpërndarja të bëhet në faza, duke filluar me aksesin e hershëm për përdoruesit dhe zhvilluesit e ndërmarrjeve, e më pas me disponueshmërinë më të gjerë publike përmes ChatGPT dhe platformës API të OpenAI. Për shumë njerëz, lançimi nënvizon statusin në rritje të Muratit jo vetëm si lidere në IA, por edhe si një ndikuese globale në teknologji.  Përvoja e saj si inxhiniere dhe qasja e saj e guximshme dhe e përqendruar te njeriu vazhdojnë të frymëzojnë një brez të ri teknologësh, veçanërisht gratë e reja në fushat STEM. Ndërsa pritja rritet, të gjithë sytë janë te OpenAI dhe Murati për të parë se sa transformuese do të jenë këto mjete të gjeneratës së ardhshme. Faizan Hanif Pergatitu: Liliana Pere

Thesaret e trashegimise kulturore ne botë. 1. Musée de l’Armée – Paris, Francë Objekti kryesor: Armët e Marko Boçarit Përshkrimi: Ky koleksion përfshin armë të lashta, përfshirë një yataghan (sabër tradicionale) dhe kobura të zbukuruara me detaje të filigranit të argjendit. Secili objekt përfaqëson mjeshtërinë dhe mjeshtërinë e zanatave shqiptare të shekujve XVIII-XIX, duke u shndërruar në simbole të heroizmit dhe identitetit kombëtar. Rëndësia historike: Armët nuk janë vetëm mjete luftimi, por një ftesë për të kujtuar sakrificat dhe këmbënguljen e shqiptarëve në kohë të ndryshme, duke nxjerrë në pah trashëgiminë kulturore dhe  2. Bankfield Museum – Halifax, Britani e Madhe Objekti kryesor: Jeleku dhe tekstilet etnografike nga koleksioni i Edith Durhamit Përshkrimi: Përfshin veshje tradicionale të punuara me dorë, ku theksohen dritat e ornamentimit artistik dhe punimit të hollësishëm. Një jelekë shpesh i kryesuar me motive popullore dhe përdorimi i ngjyrave të pasura (si ari dhe kuq) shprehin historinë dhe kulturën e rajonit shqiptar, sidomos nga veri dhe mali. Rëndësia historike: Edith Durham, njohëse dhe mbrojtëse e të drejtave të shqiptarëve, ka mbledhur këto objekte për të ruajtur dhe promovuar kulturën shqiptare. Objektet krijojnë një urë mes traditave autentike dhe një epoke të re të ndërgjegjësimit kulturor ndërkombëtar. 3. Pitt Rivers Museum – Oxford, Britani e Madhe Objekti kryesor: Koleksione etnografike nga Shqipëria Përshkrimi: Këtu gjenden veshje tradicionale, vegla të punës, armë të vogla, dhe objekte kulturore si rripërat dhe aksesorët dekorativë. Secila pjesë është një shembull i mjeshtërive lokale, duke pasqyruar lidhjen e ngushtë mes artit popullor dhe jetës së përditshme në komunitetet shqiptare. Rëndësia historike: Këto objekte mbledhen nga studiues dhe ekspedita në fund të shekujve XIX dhe fillimet e shekut XX, duke nxjerrë në pah influencat dhe ndryshimet kulturore që kanë formuar identitetin e popullit shqiptar. 4. British Museum – Londër, Britani e Madhe Objekti kryesor: Artefakte ilire dhe antike nga territoret shqiptare Përshkrimi: Në koleksion gjenden monedha antike, objekte të artit romak dhe bizantin, si edhe objekte të vogla kulturore që datohen me epokën ilire. Këto objekte ofrojnë një pamje të detajuar të jetës së lashtë në rajonin që sot njohim si Shqipëri, përmes artit dhe artifakteve që dëshmojnë aktivitetin ekonomik dhe religjioz të kohës. Rëndësia historike: Gjurmët arkeologjike të kësaj periudhe kanë ndihmuar në ndërtimin e një narrativi të pasur për themelimin e identitetit shqiptar dhe lidhjet e saj me kulturat e mëdha të antikitetit. 5. Kunsthistorisches Museum – Vjenë, Austri Objekti kryesor: Veshje tradicionale dhe armë ceremonial Përshkrimi: Muzeu ka në koleksion kostume popullore shqiptare, të cilat përfaqësojnë pjesë të trashëgimisë kulturore të Ballkanit, të ndjekura nga armë ceremonial dhe objekte dekorative që shfaqin ndikimet artistike të trashëguara nga kontaktet diplomatike dhe tregtare. Rëndësia historike: Veshjet dhe armët janë pjesë e një koleksioni që tregon evolucionin e stilit dhe estetikës kombëtare shqiptare, duke u integruar në kontestin më të gjerë evropian dhe ballkanik. 6. Weltmuseum Wien – Vjenë, Austri Objekti kryesor: Objekte tradicionale shqiptare Përshkrimi: Ky muze paraqet një gamë të gjerë të objekteve, përfshirë qylafa, plisë, përparëse dhe armë të shkurtra. Secili objekt është i mbështjellë me histori: nga përdorimi ritual dhe simbolik deri te funksionet praktike të kohës, duke reflektuar një pjesë të rëndësishme të trashëgimisë etnike dhe kulturore. Rëndësia historike: Objekti tregon sesi trashëgimia shqiptare ka evoluar me kohën dhe përcjell vlera si guximi, mikpritja dhe pjesëmarrja në marrëdhënie ndërkombëtare. 7. Ethnologisches Museum – Berlin, Gjermani Objekti kryesor: Kostume dhe zbukurime artizanale nga Shqipëria e Veriut dhe Epiri Përshkrimi: Në këtë muze gjenden veshje tradicionale me përpunime të dorës, shpesh të zbukuruara me motive gjeometrike dhe simbole natyrore. Gjithashtu, koleksioni përfshin vegla artizanale, aksesorë dhe objekte që kanë një dimension të thellë ritualistik dhe shoqëror. Rëndësia historike: Objektet përfaqësojnë një trashëgimi të pasur, që tregon rëndësinë e kulturës popullore në ndërtimin e identitetit dhe ruajtjen e traditave në rajonin e Ballkanit. 8. Museo Nazionale Preistorico Etnografico “Luigi Pigorini” – Romë, Itali Objekti kryesor: Artefakte ilire dhe objekte rituale Përshkrimi: Ky muze ka në koleksion objekte të ndryshme prej periudhës parahistorike e antike, përfshirë vegla gjellezore, zbukurime prej qeramike, amfora të dekoruara dhe objekte rituale që pasqyrojnë besimet dhe traditat e lashta të tokave shqiptare. Rëndësia historike: Artefaktet ofrojnë një dritare në jetën, besimet dhe ritet e heronjve të kohës së lashtë, duke na lejuar të kuptojmë më mirë rrënjët historike të popullit shqiptar. 9. The Metropolitan Museum of Art – New York, SHBA Objekti kryesor: Objekte nga periudha osmane dhe më parë Përshkrimi: Këtu paraqiten armë, monedha, pllakëra dhe tekstile me origjinë nga territoret shqiptare të periudhës osmane. Objekti kryesor përfshin një plakë me shqiponjë dykrerëshe të gdhendur me mjeshtëri, si dhe një sërë objektesh të tjera që kombinojnë elemente të artit ushtarak dhe dekorativ me ngjyra të pasura. Rëndësia historike: Këto objekte janë dëshmi e kontakteve kulturore dhe ndikimeve ndërmjet Ballkanit dhe perandorive të mëdha, dhe reflektojnë një epokë historike ku trashëgimia shqiptare pati një rol kyç në formësimin e identiteteve rajonale. 10. Museum of Civilizations – Romë, Itali Objekti kryesor: Artefakte kulturore me ndikime Ballkanike Përshkrimi: Ky muze paraqet një koleksion të veçantë të objekteve nga rajonet historike shqiptare, përfshirë reliefa gurash me shqiponjë dykrerëshe, bizhuterinë prej ari dhe ari të mbushur me simbole mitologjike, terrakotë të punuara me kujdes dhe plakë bronzi me inskripte që rrëfejnë histori të lashta. Rëndësia historike: Objekti nxit reflektimin mbi rrjedhën e trashëgimisë kulturore, duke u fokusuar tek ndikimet e përbashkëta kulturore mes qytetërimeve antike dhe duke bashkuar elemente që vazhdojnë të frymëzojnë artistë dhe historiqarë bashkëkohorë. Këto përshkrime përfaqësojnë një vështrim të gjerë të objekteve të trashëgimisë shqiptare që ruhen në muzetë më të rëndësishme botërore. Secili objekt  është jo vetëm një fragment nga e kaluara, por një dëshmi e jetës, artit dhe vlerave të përjetshme që formojnë identitetin shqiptar. Përgatiti .Liliana Pere.

Një yll që ndriçon mbi flatrat e një fluture tragjike: Ermonela Jaho në “Madama Butterfly” të Puccinit Në verën e vitit 2024, skena prestigjioze e Théâtre de l'Archevêché në Aix-en-Provence u mbështoll me dritë të ndjesisë dhe fuqisë shpirtërore, falë interpretimit tronditës të sopranos shqiptare Ermonela Jaho, në operën e pavdekshme të Giacomo Puccinit – Madama Butterfly. Në një prodhim të ri të kuruar me përkushtim nga regjisorja gjermane Andrea Breth, dhe nën dirigjimin e mjeshtrit italian Daniele Rustioni, kjo histori dashurie, pritjeje dhe shkatërrimi emocional gjeti zërin e saj më të vërtetë në një grua që i jep jetë artit me shpirtin e saj – Ermonela Jaho. Nga Shqipëria në skenat më të mëdha të botës Ermonela Jaho, me një zë që nuk këndon vetëm nota, por rrëfen fate njerëzore, u ngjit në këtë rol ikonik në nderim të 100-vjetorit të ndarjes nga jeta të Puccinit. E lindur në Shqipëri, rritur me ëndrrën për të prekur zemrat përmes muzikës, Jaho ka dëshmuar se ndjeshmëria është forca më e madhe që një artist mund të ketë. Në rolin e Cio-Cio-San, geishës së re japoneze që beson verbërisht në dashurinë e një oficeri amerikan dhe që në fund përballet me realitetin e hidhur të braktisjes dhe humbjes, Ermonela nuk luan – ajo jeton. Çdo frymëmarrje e saj është lutje, çdo lëvizje është plagë që pulson, çdo notë është një shpirt që rrënohet dhe rilind. Kur zëri bëhet zemër, e zemra bëhet teatër Ermonela Jaho nuk është thjesht një soprano. Ajo është një rrëfim, një zë që e bën publikun të ndalë frymën. Në këtë prodhim të Madama Butterfly, ajo arrin të shndërrojë dhimbjen në poezi, heshtjen në muzikë dhe tragjedinë në art të gjallë. Publiku i Festivalit të Aix-en-Provence u përball me një heroinë tragjike që përçonte dashuri dhe nënshtrim me forcën e një hyjnie të plagosur, një flutur e brishtë që në vend të flatrave kishte shpresën dhe pritjen. Dhe kjo forcë nuk vinte nga Puccini – vinte nga shpirti i Ermonela Jahos. Një interpretim që mbetet në kujtesë, si një lutje e përjetshme Ky rikthim i Ermonelës në rolin e Cio-Cio-San pas suksesit të saj në Operan e Parisit në 2015, është më shumë se një triumf artistik – është një dëshmi e fuqisë së një zëri shqiptar që ngjitet në majat më të larta të operës botërore, duke mbartur me vete emocione që s’kanë nevojë për përkthim. Në çdo vend ku transmetohet kjo shfaqje, ajo nuk është thjesht një operë. Është një përvojë shpirtërore. Një flutur që digjet në zjarrin e një dashurie të pamundur, por që falë Ermonelës – mbetet e pavdekshme. --- "Zëri i saj është i tillë që nuk të lë të harrosh – sepse ajo nuk këndon, ajo ndien për ty." Ky është trashëgimia e Ermonela Jahos. Një zë që i përket gjithë botës, por që rrënjët i ka në një Shqipëri të vogël, që lindi një yll kaq të madh. ✨ Dhe ylli i saj ndriçon ende... mbi flatrat e një fluture. Giacomo Puccini: Madama Butterfly Festival d’Aix-en-Provence – Me sopranon shqiptare Ermonela Jaho Ky program nuk është i disponueshëm në vendin tone për shkak të të drejtave të transmetimit. Një nga operat më prekëse të Giacomo Puccinit rikthehet në skenë në një prodhim të ri mbresëlënës, të realizuar nga Andrea Breth dhe nën drejtimin muzikor të maestros italian Daniele Rustioni. Rolin e geishës tragjike Cio-Cio-San e sjell në mënyrë të jashtëzakonshme sopranoja shqiptare Ermonela Jaho, duke e interpretuar me një ndjeshmëri që rrallë shihet në skenën operistike botërore. Shfaqja u regjistrua në Théâtre de l'Archevêché në Aix-en-Provence në kuadër të 100-vjetorit të vdekjes së Puccinit (2024). Përmbajtja: Në Japoni, në fillim të shekullit të 20-të, një toger i Marinës Amerikane, Pinkerton, martohet me një geishë të re 15-vjeçare, Cio-Cio-San – e njohur si “Madama Butterfly”. Ai largohet dhe ajo, me besnikëri të verbër, e pret për tre vjet, ndërkohë që ka lindur edhe djalin e tyre. Kur ai më në fund kthehet, e vërteta që zbulohet është rrëqethëse dhe tronditëse... Një histori dashurie, tradhtie dhe sakrifice Një heroinë që përmes dhembshurisë dhe forcës arrin të prekë zemrat e publikut Muzika emocionale e Puccinit ngjitet në lartësi nën interpretimin e Ermonela Jahos Të dhëna teknike: Kompozitor: Giacomo Puccini Regjisor: Andrea Breth Drejtues muzikor: Daniele Rustioni Orkestrë & Kor: Opéra de Lyon Vendi: Francë Viti: 2024 ⏱ Kohëzgjatja: 140 minuta Në dispozicion deri më: 11/01/2027 Platforma: ARTE Concert 🎶 Pas suksesit të saj në Operan e Parisit në vitin 2015, Ermonela Jaho e rikthen me shkëlqim rolin e Cio-Cio-San, duke lënë gjurmë të thella në zemrat e artdashësve. Përgatiti: Liliana Pere

"Ajdin Asllan Leskoviku, promovuesi i parë në nivel ndërkombëtar i mjeshtrit Petro Luka Halkias (1934-2025) Ndarja nga jeta e mjeshtrit të gërnetës epirote Petro Luka Lalkias, na shtyri që të paraqesim një detaj shumë domethënës të marrëdhënieve shqiptaro-greke nisur nga jeta e mjeshtrit Petro. Në autobiografinë e tij, ndër të tjera ai thotë: … pas dasmës, në fillim të viteve ’50, u ktheva përsëri në Athinë. Nxora këngë të tjera dhe pati shume bujë. Pastaj mora një letër nga Amerika me ftesë të shkoja atje për të incizuar një long play. Dymbëdhjetë këngë, gjashtë nga njëra anë e gjashtë nga tjetra. Më ofronin biletat dhe 1000 dollarë – shumë para. Kështu shkova në Amerikë pak para vitit 1960 – pata kohë të takoj edhe Kennedyn! Lind pyetja, se kush e ftoi në Amerikë mjeshtrin e ri Petro, djalin e klarinetistit të madh Pericles “Klis” Halkias, nip i këngëtarit, lautarit dhe daullxhiut me dajre Lazaros Harisiades dhe vëllain e violinistit Achilleas Halkias, pra cila qe shtëpia diskografike që do të promovonte mjeshtrin dhe regjistrimet e tij? Familja e muziktarëve Halkias erdhi në Nju Jork rreth vitit 1960 ku babai dhe xhaxhai i tij u vendosën përgjithmonë aty, ndërsa Petroloukas dhe i vëllai Achilleas qëndruan për afro 20 vjet. Pikërisht në Amerikë ai dhe familja regjistruan muzikë pranë shtëpisë diskografike BALKAN MUSIC RECORDS e themeluar dhe e drejtuar nga muziktari dhe patrioti i madh shqiptar, Ajdin Asllan Leskoviku. Disku LP I prodhuar në vitet 1960, nga Balkan Record Company shënon edhe promovimin e parë ndërkombëtar të Petro Lukës si mjeshtër dhe të muzikës popullore epirote të interpretuar prej tij dhe familjes. Po cili qe Ajdin Asllan Leskoviku? Ai kishte lindur në Leskovik me 12 mars 1895 në familjen e madhe muzikore të Asllan Leskovikut, themeluesit të sazeve të Shqipërisë së Jugut dhe vëlla i Selim Leskovikut, mjeshtrit unik të sazeve të Leskovikut për të cilët kam botuar librin “Sazet e Selim, Hafize dhe Ajdin Leskovikut”-2017. Studimet i pati kryer në shkollën turke dhe greke të vendlindjes, pasi nuk kishte shkollë shqipe. Mësimet shqip dhe ndjenjat atdhetare, siç shprehet në shënimet e veta biografike, Ajdini i mori prej prindërve, të cilët i përcollën ndjenjat kombëtare dhe dashurinë për gjuhën shqipe. Ndërkohë që mësimet e gjuhës shqipe ai i mori prej patriotit Stefan K. Postenani. Pas Luftës Ballkanike, Ajdin Asllani dhe familja e tij u vendos në Stamboll të Turqisë. Prindërit, pasi u sistemuan në Stamboll, vendosën që ta shkollonin të birin. Dëshira e tij ishte muzika, prandaj prindërit e regjistruan në shkollën e muzikës, e cila i jepte përveç njohurive teorike edhe mundësi praktikimi. Djali kishte talent dhe prindërit e mbështetën. Më 1915 Ajdini, që tashmë ishte 20-vjeçar e la Turqinë dhe shkoi në Bukuresht të Rumanisë, ku emigracioni shqiptar ishte më i madh në numër, tepër i organizuar dhe vendimtar për formësimin e çështjes kombëtare së bashku me komunitetin shqiptar në Turqi dhe Egjipt. Ajdini edhe në Bukuresht vijoi studimet për muzikë. Në shënimet e veta ai shkruan se: ... në Bukuresht punoja në variete për të nxjerrë harxhet dhe për të plotësuar praktikën për të cilën kisha aq shumë nevojë. Në Bukuresht Ajdinit i dhanë kurajë dhe e ndihmuan shumë shqiptarët, por ai veçon ndihmën që i dhanë “Vëllazëria korçare”, Peço Korça dhe Themistokli Bozhani. Ajdini dëgjon se Banda Kombëtare që kishte krijuar "Vatra" në SHBA, së bashku me vullnetarët e stërvitur në Amerikë, po shkonin në Shqipëri. Mori rrugën dhe shkoi në Shqipëri dhe iu bashkëngjit bandës. Këtë moment, vetë Ajdini e përshkruan kështu: "... më 1920, kur banda 'Vatra' shkoi në Shqipëri bashkë me vullnetarët, me zjarrësinë që kisha për kombësinë t’onë dhe për vendlindjen time vajta në Shqipëri, ku pa humbur kohë mora pjesë në bandën 'Vatra', që në atë kohë u emrua Banda Presidenciale." Ajdin Asllani qëndroi në radhët e bandës "Vatra" deri në vitin 1926, moment kur merr rrugën e gjatë për t’u kthyer në Amerikë ku qëndroi për gjithë jetën. Aty kompozoi edhe himnin e federatës "Vatra" me poezi të Refo Caparit (1844–1944). Për më shumë se 25 vjet në Nju-Jork, pas hapjes së një kafe-restoranti, ai arriti që të krijonte dhe të aktivizonte sazet dhe kompaninë e vet tregtare me të cilën prodhonte dhe tregtonte pllaka muzikore në gjuhën shqipe dhe në gjuhët e tjera të Ballkanit. Kompaninë e tij e kishte pagëzuar me emrin “Balkan Phonograph Record Co”. Është e vërtetuar se ai ishte mjeshtër në shumë instrumente, si: Klarinetë, Oud, llautë, lauto, ishte njëkohësisht instruktor dhe pronar i pavarur. Me mjaft vlerë janë edhe transkriptimet që ai u ka bërë këngëve dhe valleve popullore, një pjesë të të cilave e popullarizoi përmes botimeve që bënte për publikun. Dikur, ai ka pasur edhe një dyqan të njohur, që tregtonte pllaka me muzikë ballkanike. Dyqani ishte në 42 Rivington në anën e ulët dhe me pas, përfundimisht u vendos në "27 street", mes avenusë së 7-të dhe të 8-të. Prodhimet e tij shënoheshin me iniciale dhe etiketat: “Mi-Re-Rekord Shqiptare” dhe “Balkan Phonograph Record Co”. Fatkeqësisht Ajdini nuk la pasardhës. Ai ishte një shuminterpretues që kishte lënë gjurmë në jetën muzikore të emigrantëve nga shumë vende të Ballkanit, ndër ta edhe të familjes muzikore Halkias, nga Janina, Greqi për të cilët publikoi një disk me 12 numura muzikore popullore në vitin 1960. Në fotot shoqëruese gjejmë Ajdin Asllan Leskovikun me Llautë së bashku me mjeshtrin Petro Lluka dhe familjarët e tij si dhe Asllan Leskovikun në materialet promovuese të Balkan Phonograph Records. ------------------- Ajdin Asllan Leskoviku, the First International Promoter of the Master Petro Luka Halkias (1934–2025) The passing of the Epirote clarinet master Petro Luka Halkias has prompted us to highlight a very meaningful detail of Albanian-Greek relations, as seen through the life of master Petro. In his autobiography, he writes, among other things: “…After my wedding, in the early 1950s, I returned once again to Athens. I released other songs, and there was a lot of buzz. Then I received a letter from America, inviting me to go there and record a long-play record. Twelve songs, six on each side. They offered me tickets and $1,000 – a lot of money. So I went to America just before 1960 – I even had time to meet Kennedy!” This raises the question: Who invited the young master Petro to America – the son of the great clarinetist Pericles “Klis” Halkias, grandson of the singer, lautar, and tambourine drummer Lazaros Harisiades, and brother of violinist Achilleas Halkias? In other words, which record label was ready to promote the master and his recordings? The Halkias musical family arrived in New York around 1960, where Petro’s father and uncle settled permanently, while Petroloukas and his brother Achilleas remained for nearly 20 years. It was in America that they and their family recorded music with BALKAN MUSIC RECORDS, a label founded and directed by the great Albanian musician and patriot Ajdin Asllan Leskoviku. The LP record produced in the 1960s by the Balkan Record Company marks Petro Luka’s first international promotion as a master musician and showcases the Epirote folk music interpreted by him and his family. But who was Ajdin Asllan Leskoviku? He was born in Leskovik on March 12, 1895, into the prominent musical family of Asllan Leskoviku, founder of southern Albania’s saze ensembles and brother of Selim Leskoviku, the unique master of Leskovik’s saze, about whom I published the book "The Saze of Selim, Hafize and Ajdin Leskoviku" (2017). He studied at the Turkish and Greek schools in his hometown, as there was no Albanian school. Albanian language and patriotic sentiments, he noted in his own biographical notes, were passed on to him by his parents, who instilled in him a love for the Albanian language. He also learned Albanian from the patriot Stefan K. Postenani. After the Balkan Wars, Ajdin and his family moved to Istanbul. Once settled there, his parents enrolled him in a music school, where he could gain both theoretical knowledge and practical experience – something he deeply desired due to his musical talent. In 1915, at the age of 20, Ajdin left Turkey and went to Bucharest, Romania, which had a large and highly organized Albanian emigrant community that played a crucial role in shaping the national cause alongside the Albanian communities in Turkey and Egypt. In Bucharest, he continued his music studies. In his notes, he wrote: “…In Bucharest I worked in a variety theater to cover my expenses and to complete the practical training I needed so badly.” Albanians in Bucharest gave him much support, especially the Vëllazëria Korçare (Brotherhood of Korça), Peço Korça, and Themistokli Bozhani. Ajdin heard that the National Band created by "Vatra" in the U.S., along with volunteers trained in America, was heading to Albania. He left for Albania and joined the band. He described that moment as follows: “…In 1920, when the ‘Vatra’ band went to Albania with the volunteers, with the burning desire I had for our nationality and my homeland, I went to Albania where I immediately joined the ‘Vatra’ band, which at that time was named the Presidential Band.” Ajdin Asllani remained in the "Vatra" band until 1926, after which he returned to America, where he remained for the rest of his life. There, he also composed the anthem of the "Vatra" Federation, using lyrics by Refo Çapari (1844–1944). For over 25 years in New York, after opening a café-restaurant, he succeeded in forming and activating saze ensembles and established his own music production company, through which he produced and sold records in Albanian and other Balkan languages. He named his company "Balkan Phonograph Record Co." He was a master of many instruments – clarinet, oud, llautë, lauto – and simultaneously worked as an instructor and independent producer. His transcriptions of folk songs and dances were also of great value, some of which he popularized through his published editions. At one point, he owned a well-known shop selling Balkan music records. The store was initially located at 42 Rivington Street in the Lower East Side and later moved permanently to 27th Street, between 7th and 8th Avenues. His products were marked with initials and labels such as: "Mi-Re-Rekord Shqiptare" and "Balkan Phonograph Record Co." Unfortunately, Ajdin left no descendants. He was a multi-instrumentalist who left a lasting mark on the musical life of emigrants from many Balkan countries – including the Halkias musical family from Ioannina, Greece – for whom he published a 12-track LP of folk music in 1960. The accompanying photos show Ajdin Asllan Leskoviku with a llautë, alongside master Petro Luka and his family, as well as Asllan Leskoviku featured in promotional materials for Balkan Phonograph Records. 🔗 Link to source and book on the Leskoviku saze https://www.vasiltole.com/?product=sazet-e-selimit-dhe-hafizese-dhe-ajdin-leskovikut-cd

Kur familja bëhet institucion muzike dhe arti Ka familje që trashëgojnë emra, por ka edhe të tilla që trashëgojnë frymë. Kur brezat lidhen përmes muzikës, kur arti bëhet mënyrë jetese dhe thirrje shpirtërore, atëherë familja shndërrohet në institucion. E tillë është familja Jorganxhi–Leka: jo vetëm një histori e pasur artistësh, por një themel i gjallë i kulturës shqiptare. Zhuliana Jorganxhi – një jetë në ritmin e shpirtit shqiptar Nëse muzika do të kishte një portret, ai do të ngjante me buzëqeshjen e qetë dhe shpirtin e kthjellët të Zhuliana Jorganxhit. Nëse historia do të mund të këndohej, ajo do të kishte zërin e saj, që për dekada ka përshkruar jetën kulturore shqiptare me thellësinë e një rrëfimi të sinqertë dhe melodinë e përjetshme të shpirtit. Zhuliana Jorganxhi nuk është vetëm bijë e një familjeje të famshme artistësh, por është vetë një gur i çmuar në kurorën e kulturës sonë kombëtare. Origjina e saj lidhet ngushtë me rrënjët e qytetarisë shqiptare, me Korçën e artit dhe të dijes, qyteti ku u lindën jo vetëm shumë nga zërat më të bukur të muzikës shqiptare, por edhe vetë ndjenja e një shpirti artistik që do të mbetej përherë gjallë. Arsimuar në muzikë, e ushqyer me art Zhuliana mori edukimin e saj të parë në gjimnazin e vajzave në Tiranë, në një kohë kur arti ende luftonte për të gjetur hapësirën e vet në shoqëri. Por ajo nuk ndaloi; përkundrazi, u ngjit në shkallët e edukimit muzikor me përkushtim dhe dashuri. Më pas vazhdoi studimet në Institutin e Lartë të Arteve në degën e muzikës, ku përthithi jo vetëm teknikat, por edhe filozofinë e krijimit muzikor. Bashkëpunëtorë në tingull dhe jetë Karriera e Zhuliana Jorganxhit u ndërtua përkrah emrave të mëdhenj të artit shqiptar. Ajo ishte shkrimtare e teksteve të këngëve që u bënë hite, për zëra të mëdhenj si Vaçe Zela, Tonin Tërshana, Liliana Kondakçi, Frederik Ndoci e shumë të tjerë. Zhuliana nuk shkroi thjesht vargje — ajo shkroi ndjenja, shprehu epoka, krijoi identitete. Në fjalët e saj jeton dashuria për vendin, për njerëzit, për jetën në të gjitha ngjyrat dhe plagët e saj. Ajo ishte pjesë e Festivalit të Këngës në RTSH për shumë vite, ku jo rrallë ka lënë gjurmë si autore teksti dhe frymëzuese e kompozitorëve të mëdhenj si Aleksandër Lalo, Agim Krajka, Kujtim Laro e shumë të tjerë. Familja Jorganxhi – një orkestër brezash E lindur në një familje ku muzika nuk ishte thjesht prani, por oksigjen, Zhuliana trashëgoi jo vetëm talentin, por edhe ndjeshmërinë dhe përkushtimin për artin. Babai i saj, Gaqo Jorganxhi, ishte një nga zërat më të vjetër të muzikës shqiptare, me një kontribut të jashtëzakonshëm në formimin e korit "LIRA" dhe zhvillimin e muzikës qytetare. Vëllai i saj, Rikardo Jorganxhi, la pas vepra simfonike të rafinuara dhe koncerte që tregojnë për thellësinë e shpirtit të tij artistik. Rozmari Jorganxhi, motra, ishte e para grua që drejtoi një kor të madh si ai i TOB-it, dhe përfaqësoi Shqipërinë edhe jashtë kufijve, në një kohë kur gratë në muzikë kishin ende shumë barriera për të thyer. Kjo vijë e artit u pasua me të njëjtën forcë dhe ndriçim nga Gjergj Leka, djali i saj, një kantautor i dashur për publikun, i cili solli risi në muzikën shqiptare, duke i dhënë shpirt brezit të ri dhe zë ndjenjave të thella. Dorina Leka, mbesa dhe një nga përfaqësueset e reja të kësaj familjeje, është dëshmi se kjo rrugë nuk është ndalur dhe nuk do të ndalet. Zhuliana – më shumë se tekstshkruese, më shumë se artiste Tekstet e saj për fëmijë, për dashurinë, për jetën dhe për vendin janë tashmë pjesë e pandashme e kujtesës kolektive. Ato janë mësuar përmendësh, janë kënduar në festa, në shtëpi, në shkolla, dhe sot janë ende të freskëta, sepse Zhuliana dinte të fliste me zemrën e njerëzve. Veç këngës, ajo ka shkruar edhe poezi dhe prozë, duke dëshmuar për një shpirt krijues që nuk ndalet kurrë. Ka qenë edhe një zë i dashur në mediat shqiptare dhe një mbështetëse e pasionuar e talenteve të reja. Një jetë, një dëshmi, një amanet Në çdo fjalë që thotë dhe në çdo këngë që shkruan, Zhuliana përcjell një thirrje për dashuri, për ruajtje të vlerave dhe për moskompromis ndaj artit të vërtetë. Në Ditën Botërore të Muzikës, portreti i saj nuk është thjesht pjesë e një fotografie familjare, por një faqe e ndritur e historisë së kulturës shqiptare. Sepse ajo nuk jetoi vetëm për të dëgjuar muzikë – ajo jetoi për të qenë vetë muzikë.

Nga Dr. Liliana Pere. Hulumtim  Shqiperia vitii 1308 dhe përshkrimin real nga dorëshkrimi mesjetar Descriptio Europae Orientalis, si dhe burime shkencore. 🇦🇱 Shqipëria e vitit 1308 Një rrëfim historik me fakte, analiza dhe shpjegime të thelluara  Fakti 1 – Një burim i rrallë: Dorëshkrimi i vitit 1308 Në pranverë të vitit 1308, një klerik dominikan francez shkroi një përshkrim të Ballkanit Lindor për Charles, Kont i Valois’it, me qëllim përgatitjen e një kryqëzate kundër Bizantit. Teksti, i titulluar Anonymi Descriptio Europae Orientalis, përmban përshkrimin më të hershëm të hollësishëm për Shqipërinë në shek. XIV.  Shpjegim: Autori përmend Shqipërinë jo thjesht si një rajon gjeografik, por si një “krahine të madhe e njerëz të armatosur mirë”, që e dallon nga Greqia dhe Serbia. Ky është dokumenti i parë ku Shqipëria paraqitet me emrin e saj dhe me identitet të veçantë territorial dhe kulturor. Fakti 2 – Struktura politike: pa mbret, por me princër lokalë Në vitin 1308, Shqipëria nuk kishte një mbretëri të vetën të unifikuar. Ajo ishte pjesë e asaj që njihet si Mbretëria e Arbërisë (Kingdom of Albania), e themeluar nga Karl Anzhu i I-rë më 1272, por qeverisja reale ishte e shpërndarë mes princërve vendas, si: Muzakajt në Berat Thopiajt në Krujë dhe Mat Gropajt në Dibër Blinishtët në Zadrimë  Shpjegim: Sundimi ishte feudal dhe fragmentar. Çdo fis ose “sambet” kishte një lloj autonomie ushtarake dhe ekonomike. Vetëm Durrësi ishte nën kontroll të drejtpërdrejtë nga Anzhuinët, për shkak të rëndësisë së tij portuale dhe rrugës Via Egnatia.  Fakti 3 – Territori dhe natyra: lumenj, male, tokë pjellore Autori përmend katër lumenj kryesorë që ujitnin Shqipërinë: Ersenta = Erzeni Mathia = Mati Scumpino = Shkumbini Epasa = Osumi Toka ishte e pasur për mish, djathë dhe qumësht, por jo shumë për grurë dhe verë.  Shpjegim: Kjo tregon një strukturë blegtorale të ekonomisë – dominonte rritja e bagëtive, jo bujqësia e specializuar. Rajonet malore si Tomorrica, Dibra, Pulti, ishin më shumë fshatra sesa qytete të zhvilluara.  Fakti 4 – Qytetet dhe fshatrat Vetëm Durrësi përmendet si qytet me rëndësi të vërtetë urbane. Të tjerat – si Berati, Kruja, Pulti, Këlcyra, Dibra, Tomorrica – përmenden si krahinë rurale me banorë të qëndrueshëm, që jetonin në shtëpi dhe paguanin haraç.  Shpjegim: Popullsia ishte e ndarë midis jetës nomade të luftëtarëve që lëviznin me kampe (tenda) dhe jetës fshatare të qëndrueshme. Ky kontrast i brendshëm do të ushqente më vonë ndarjet midis fiseve dhe popullsive qytetare.  Fakti 5 – Pamja fizike dhe përshkrimet etnografike Sipas autorit: Shqiptarët kishin sy të përhimtë që ndriçonin natën Kishin qen të egër, sa vrisnin si luanë  Shpjegim: Këto përshkrime janë të ngarkuara me mitologji dhe perceptim europian mesjetar mbi “të tjerët”. Syri që sheh natën mund të nënkuptojë aftësi për orientim në errësirë, ndërsa qentë luftarakë flasin për funksionin ushtarak të kafshëve në jetën shqiptare.  Fakti 6 – Gjuha: identitet gjuhësor i veçantë Autori shkruan qartë: “Shqiptarët flasin një gjuhë të ndryshme nga latinishtja, greqishtja dhe  sllavishtja.”  Shpjegim: Kjo është një ndër dëshmitë më të hershme për ekzistencën e gjuhës shqipe si idiomë unike në Ballkan. Sipas Robert Elsie, ky është një tregues i pavarësisë kulturore që shqiptarët ruajtën pavarësisht ndikimeve të huaja.  Fakti 7 – Feja: midis katolicizmit dhe ortodoksisë Në shumë krahina, feja ishte e dyfisht, disa ishin katolikë, disa skizmatikë (ortodoksë). Por autori thekson: “Nëse predikon katoliku, ata tregohen si të vërtetë latinë.”  Shpjegim: Kjo tregon se në vitin 1308, katolicizmi kishte depërtuar shumë, veçanërisht në zonat afër Durrësit dhe bregdetit, për shkak të misionarëve dominikanë dhe françeskanë.  Fakti 8 – Studiues të huaj që kanë analizuar dorëshkrimin Robert Elsie – studiues kanadez për historinë dhe gjuhën shqipe Oliver Jens Schmitt – historiografi më i thelluar për mesjetën shqiptare Radu Florin Madgearu – mbi strukturën ushtarake të rajonit Krzysztof Grzesik – botues i analizës së dorëshkrimit origjinal të 1308  Fakti 9 – Rruga kryesore: Via Egnatia Durrësi ishte porta e Via Egnatia, një rrugë antike romake që lidhte Adriatikun me Selanikun dhe më pas me Kostandinopojën. Ajo përdorej për tregti, ushtri dhe misionarë. Shpjegim: Kjo rrugë bëri që Durrësi të jetë qendra strategjike e Perëndimit, andaj u përzgjodh si baza e Princit të Tarantos dhe porti i planifikuar për ushtrinë e kryqëzatës.  Fakti 10 – A kishte flamur? A kishte alfabet? Flamur kombëtar shqiptar nuk ka dëshmi në 1308 – vetëm më vonë me Skënderbeun (shek. XV). Nuk kishte alfabet shqip të përdorur zyrtarisht. Por ekzistonin forma gojore dhe zakone ligjore që kalonin brez pas brezi.  Shqipëria e vitit 1308 paraqitet si një tokë me identitet të veçantë, gjuhë të panjohur, popullsi luftëtare dhe kulturë të qëndrueshme, ndonëse e fragmentuar politikisht. Ja një prezantim vizual dhe i detajuar i hartës së Shqipërisë sipas Descriptio Europae Orientalis (1308), krahinave, qyteteve, rrugëve dhe elementeve kryesore – me shpjegime për çdo pjesë:  1. Hartë e përgjithshme e mbretërisë Anzhuine dhe krahinave shqiptare (1308) Zona e përfshirë me ngjyrë rozë tregon kufijtë e përafërt të “Mbretërisë së Arbërit” – që varionin nga Durrësi në bregdet deri te Dibra dhe Pulti në lindje; përfshin Beratin, Krujën, Tomorrin dhe Këlcy­r­ën.    2. Qytetet dhe vendet kryesore Vendbanim/gjë Emri mesjetar Pozicioni dhe rëndësia në 1308 Durrësi Duracium Qendra kryesore urbane dhe port tradit Berat Berat Qendër e familjes Muzaka, qytet me influencë lokale Krujë Kruya Shtyllë politike pranë fisit Thopia Pult Pultum Zona e fortifikuar, kontrollue nga Gropajt Dibër Dibra Fshat i rëndësishëm i kohezionit kombëtar Këlcyra Clisara Pikë fitimie dhe ekonomike midis malinës dhe bregut Tomorrica Tomorista Zona malore – kultivon bletë, bagëti dhe pemë Shpjegim: Këto vende pasqyrojnë një model të përzier të jetës urbane dhe rurale, me Durrësin si port strategjik dhe qytetet e tjera si qendra feudo-familjare.  3. Rruga kryesore: Via Egnatia Nis nga Durrësi, ndjek lumin Shkumbin (Scumpino), kalon male si Candavia (Jabllanicë), kalon pranë liqenit të Ohrit, dhe vazhdon në Selanik e më tutje. Kjo rrugë ishte arteria kryesore e transportit, ushtrisë dhe misionarëve ‑ rreth 1 120 km e gjatë  . Pikat e veçanta: Ad Quintum, afër Librazhdit (prag lëshimi te dy degët që vinin nga Durrësi dhe Apollonia)  . Është rruga që lidh botën perëndimore me lindjen – Romë–Byzant, një pikë strategjike për kapjet ushtarake dhe tregtinë.  4. Relievi dhe lumenjtë Katër lumenjtë kryesorë: Erzeni (Ersenta) – lum i madh për finanacia dhe bagëti, afër Durrësit. Mati (Mathia) – në zonën e Thopiajve, burim jetese bujqësore dhe blegtorale. Shkumbini (Scumpino/Genusus) – arteria e rrugës antike, lidh Gjirin me lindjen. Osumi (Epasa) – në jug, në zonën malore të Tomorrist; ujë jete për Tantën dhe brezat fshatarë. Shpjegim: Këto lumenj ishin kolona ushqimi, transporti dhe jetese për komunitetet e asaj kohe, dhe bashkuar me relievin malor, përcaktonin kufij kulturash dhe politikash.  5. Kufijtë e krahinave sipas raportit të vitit 1308 Muzakajt në Berat, rreth pazareve dhe rrugëve tregtare. Thopiajt mbulonin Matin, Krujën, zonat në veri-lindje. Gropajt ishin predominant në Dibër dhe Pult, për zotërim të zonave malore. Blinishtët në zonën e Zadrimës si fis ujqrësh blegtorale. Këlcyrë, si port i rëndësishëm në rrugë tregtare malore dhe bregdetare.  6. Ndërtimet e pasura historike Ura e Kamarës (Elbasan) e lidhur me Shkumbinin – pikë strategjike historike në rrugën e karvanëve  . Kalaja e Elbasanit – e ndërtuar në antikitet, transformuar ndër shekuj; në 1308 shërbente si pikë kontrolli për egnatinë  . Ad Quintum – stacion i rëndësishëm midis Durrësit dhe Apollonisë  .  7. Interpretim i pasqyrës historike Kjo hartë dhe zgjatja e krahinave tregojnë: Durrësi si qendër politike, ekonomike dhe militare. Muzakajt-Amplituda, Thopiajt-Fisi i Matit, Gropajt – struktura që formësuan identitet fisnor shqiptar. Rruga e fuqishme ushtarako-tregtare – Via Egnatia – si ndërmjetës në identitetin nacional në formim. Lumenjtë e maleve shënojnë kufijtë natyrore dhe identitetin e përbashkët kulturor.  8. Përmbledhje Hartat prezantojnë Shqipërinë e 1308 si territor i fragmentuar, me fiset që kishin autoritet të brendshëm. Durrësi dominon me të gjitha tiparet e një qyteti mesjetar – port, rrugë, administrim latin. Krahinat e brendshme ishin të organizuara rreth zemrave fisnore, të lidhura me lumenjtë dhe rrugët. Rrugët dhe lumenjtë krijonin rrjetin ekzistencial midis jetës rurale, fisnore dhe të egnatizmit administrativ latin. Shqipëria e vitit 1308, sipas Descriptio Europae Orientalis, e ndërtuar mbi toponime origjinale dhe interpretime shkencore: 1. Raioni i “Mbretërisë Anzhuine” në Durrës 🌐 Zona rozë në hartë përfshin bregdetin deri në brendësi – nga Durrësi (Duracium) te Dibra dhe Pulti, emra tregues të zotërimeve lokale në vitin 1308  . 2. Qytetet dhe zonat kryesore Durrësi (Duracium) – port strategjik, qendër urbane e Anzhuinëve Berati – selia e Muzakajve, krahinë feudo-familjare Kruja – në kontrollin e Thopiajve Pult (Pultum) – territor i fortifikuar, nën Gropajt Dibra (Dibra) – krahinë kryesore fshatarësh dhe bagëtie Këlcyra (Clisara) – pasur për tregti dhe fruta Tomorrica (Tomurista) – zonë malore dhe blegtoria   3. Rruga kryesore: Via Egnatia Kalon nga Durrësi përmes Shkumbinit, Librazhdit, Elbasanit dhe Pogradecit, deri në Ohër dhe më tej në Selanik–Konstandinopojë. Ishte rruga kre! për misione ushtarake, zyrtare dhe tregtare  . 4. Rrjedhat kryesore ujore 1. Erzeni (Ersenta) afër Durrësit 2. Mati (Mathia) – në veri-lindje 3. Shkumbini (Scumpino) – aks qendror 4. Osumi (Epasa) – jug Këto lumenj ishin themeli për jetën rurale dhe ndërtimi i fshatrave  . 5. Kufijtë e fiseve dhe krahinave Fis Krahinë/territor Muzakajt rreth Beratit Thopiajt Mat–Krujë, veri-lindje Gropajt Pult–Dibër Blinishtët zona e Zadrimës Matarangat jug-perëndim Këlcyrë–Clisara ndërthur port–mali  Këto struktura pasqyronin një model feudo-familjar, me pushtet lokal, por të një bashkësie për rrugë, tregti e fe. 6. Ndërtimet strategjike Kalaja e Durrësit kontrollonte rrugën kryesore dhe hyrjen nga deti. Kalaja e Pultit dhe Dibra siguronin mjet mbrojtjeje në lindje. Kalaja e Elbasanit përforconte Via Egnatia-n në pjesën qendrore  . 7. Interpretim historik i hartës Durrësi mbante mbizotërim administrative dhe tregtare. Krahinat e brendshme dëshmonin strukturën fisnore, të lidhur me lumenjtë dhe malin. Via Egnatia ishte rruga që “ujiti” Shqipërinë me kulturën perëndimore. Kufijtë natyrorë si lumenjtë dhe malet ndistronin identitetin kulturor dhe politik. Kjo hartë përmbledh një Shqipëri të vitit 1308 – territor i fragmentuar, me Anžhuinët që kontrollonin portin, fise që sundonin brenda kopësëve natyrore, dhe një rrjet rrugësh e lumenjsh që krijonin lidhjet e para kombetare  Autorët e huaj që kanë shkruar për Shqipërinë e vitit 1308 dhe dorëshkrimin Descriptio Europae Orientalis 1. Autori anonim dominikan – një klerik francez, me gjasë nga Urdhri i Predikuesve, shkroi në pranverën e vitit 1308 për Kontin Charles të Valois, një përshkrim të hollësishëm të Europës Lindore, me theks të veçantë mbi Shqipërinë. Dorëshkrimi mbetet një nga dokumentet më të hershme dhe më të rëndësishme ku Shqipëria paraqitet me emër, identitet, gjuhë dhe strukturë politike të veçantë. 2. Olgierd A. Górka – historian dhe studiues polak, botoi për herë të parë dorëshkrimin origjinal latin në vitin 1916 në Krakov, duke e bërë të mundur që bota akademike ta njohë tekstin e vitit 1308 si “Descriptio Europae Orientalis”. 3. Robert Elsie – albanolog kanadez, përkthyes dhe studiues i njohur, analizoi pjesë kyçe të dorëshkrimit në veprën “Early Albania: A Reader of Historical Texts” (2003), duke nxjerrë në pah dëshminë e hershme për gjuhën shqipe, organizimin shoqëror dhe besimin fetar të shqiptarëve të Mesjetës. 4. Ryszard Grzesik – historian polak i specializuar në mesjetën e Europës Lindore, ka përgatitur një version të komentuar kritik të dorëshkrimit, me analiza gjuhësore dhe kontekst historik. 5. Dragana Kunčer – studiues dhe filologe e Europës Juglindore, ka kontribuar në përkthimet dhe interpretimet e mëvonshme të tekstit në gjuhë moderne si serbishtja, kroatishtja dhe rumanishtja. 6. Oliver Jens Schmitt – historian zviceran dhe një nga studiuesit më të rëndësishëm të historisë mesjetare shqiptare, ka analizuar strukturat politike dhe raportin midis krahinave shqiptare dhe pushteteve të huaja në veprat e tij si “Skënderbeu” dhe “Shqiptarët: Një histori e shkurtër”. 7. Radu Florin Madgearu – studiues rumun dhe ekspert në fushën e historisë ushtarake të Ballkanit, ka shkruar mbi strukturën mbrojtëse dhe strategjinë e krahinave shqiptare, duke vendosur Shqipërinë e vitit 1308 në kontekstin më të gjerë të përplasjes latine-bizantine në librin “The Wars of the Balkan Peninsula”. 8. Antony R. Leopold – historian britanik që ka hulumtuar mbi përshkrimet perëndimore të Europës Lindore gjatë Mesjetës dhe raportin e tyre me planifikimet ushtarake e fetare të kohës. 9. Judit Csákó – studiuese hungareze, e cila ka kontribuar në përkthimin, analizën filologjike dhe krahasimin e Descriptio Europae Orientalis me burime të tjera mesjetare europiane.  Përmbledhje Këta autorë dhe studiues përfaqësojnë një mozaik ndërkombëtar që ka kontribuar në ndriçimin e njërës prej dëshmive më të hershme dhe më të çmuara për Shqipërinë si identitet i veçantë në Europën e shekullit XIV. Falë tyre, sot kemi një kuptim më të qartë për strukturën politike, gjuhësore, fetare dhe kulturore të Shqipërisë së vitit 1308. Nga: Dr.Liliana Pere.

REVISTA PRESTIGE Artikull special – Qershor 2025 ✨ Arti si Zëri i Ndërgjegjes: Dua Lipa dhe mbi 300 figura kulturore britanike i kërkojnë qeverisë ndalimin e eksporteve të armëve Revista Prestige, si një zë i palëkundur i vlerave, drejtësisë dhe humanizmit, mbështet pa kushte të drejtën për jetën, dinjitetin dhe lirinë. Kjo është A-ja e gjithçkaje për ne. Dhe kur arti flet në emër të këtyre të drejtave, kur muzika dhe kinemaja bëhen flamurtarë të ndërgjegjes, ne jemi aty – për të ndriçuar, për të forcuar mesazhin, për të ecur përkrah shpirtit të kohës. Më 29 maj 2025, në një moment që tashmë konsiderohet historik për artin angazhues, Dua Lipa, një nga ikonat globale të muzikës, bashkë me qindra artistë e personalitete publike britanike, firmosën një letër të hapur drejtuar Kryeministrit Keir Starmer, duke i kërkuar ndalimin e menjëhershëm të eksportit të armëve britanike drejt Izraelit dhe garantimin e një armëpushimi të përhershëm në Gaza 📜 Letra që tronditi qeverinë britanike Në letrën e publikuar nga organizata Choose Love, më shumë se 300 firmëtarë, mes tyre aktorë, muzikantë, regjisorë, prezantues dhe aktivistë, shprehën shqetësimin e thellë për viktimat civile në Gaza, sidomos për fëmijët që po vriten çdo ditë nga lufta. > “Nuk mund ta quani situatën ‘të patolerueshme’ dhe njëkohësisht të vazhdoni eksportin e armëve,” – thuhet në letër. “Fëmijët e Gazës nuk mund të presin më. Kryeministër, çfarë do të zgjidhni? Bashkëfajësi në krime lufte apo guximin për të vepruar?” ✨ Një yll me zë të fuqishëm: Dua Lipa Dua Lipa, e cila nuk është thjesht një artiste me zë melodioz, por edhe një zë i ndershëm për të drejtën njerëzore, përforcoi mesazhin se arti nuk mund të rrijë indiferent ndaj dhunës dhe padrejtësisë. Me rrënjët e saj shqiptare dhe me ndikimin global, ajo u bë një nga figurat më të përfolura të kësaj nisme. Prej kohësh e angazhuar për të drejtat e palestinezëve, Lipa ka denoncuar publikisht krimet në Gaza, duke e cilësuar ofensivën si “gjenocid.” 👥 Të bashkuar për drejtësi: Emrat që firmosën Letra e hapur përfshinte mbi 300 artistë, ndër ta: Benedict Cumberbatch – aktori britanik i njohur për rolet brilante dhe ndjeshmërinë politike. Tilda Swinton – një tjetër zë i fuqishëm i pavarësisë dhe drejtësisë në art. Riz Ahmed – aktor, muzikant dhe avokat i të drejtave të refugjatëve. Annie Lennox, Massive Attack, Paloma Faith – yje të skenës muzikore që prej dekadash mbrojnë çështje humane. Gary Lineker – figura e dashur e sportit dhe medias, i njohur për qëndrimet e guximshme sociale. Shumë prej tyre janë të përfshirë në fusha të ndryshme: teatër, televizion, aktivizëm, art pamor, modë dhe gazetari. 🤝 Arti si akt civil Revista Prestige vëren se kjo letër nuk është vetëm një kërkesë politike – është një dëshmi se arti ka shpirt, ka ndërgjegje, ka fuqi për të ndryshuar botën. Në kohëra kur diplomacia shpesh dështon, kur fjalët burokratike mbesin bosh, arti është ai që flet me sinqeritet, me dhimbje, me shpresë. Dhe ne, si platformë që e përqafon këtë ideal, e përkrahim pa mëdyshje këtë thirrje për ndalimin e përgjakjes, për ndalimin e bashkëfajësisë. 🕊 “Choose Peace. Choose Humanity.” Thirrja që vjen nga mbi 300 zëra është e qartë: ndaloni eksportet e armëve, lejoni ndihmën humanitare, dëgjoni zërin e fëmijëve të Gazës. Britania ka zgjedhjen për të qenë palë e zgjidhjes – jo e luftës. Revista Prestige Në mbështetje të paqes, të artit që ngjall shpresë, dhe të çdo zëri që ngrihet për të drejtat e njeriut – A-ja e gjithçkaje. 🕊️ Ndërgjegjja nuk hesht. Pergatiti Liliana Pere.

Revista Prestige ju sjell: Analizë e artikullit të Prof. Dr. Aurela Anastasit Dhe më poshtë është shkrimi i saj i plotë shumë i rëndesishëm. Tema: Trashëgimia e Prof. Luan Omarit dhe rëndësia e mendimit kushtetues në Shqipëri Për çfarë flet artikulli? Artikulli i Prof. Aurela Anastasit është një reflektim i thellë dhe personal për figurën e Prof. Luan Omarit – një nga mendimtarët më të mëdhenj të së drejtës kushtetuese shqiptare. Ai nuk është thjesht një përkujtim, por një thirrje për të kuptuar rëndësinë e dijes juridike në ndërtimin dhe funksionimin e shtetit demokratik. Prof. Anastasi ndalet në mënyrë të veçantë tek: Roli i Prof. Omarit në formësimin e debatit mbi format e qeverisjes; Rëndësia e ndarjes së pushteteve dhe parlamentarizmit; Nevoja për një drejtësi të pavarur dhe opozitë funksionale; Kontributi i tij në hartimin e Kushtetutës së vitit 1998 dhe reformën në drejtësi në vitin 2016. Cili është mesazhi i artikullit? Mesazhi qendror është i qartë: Demokracia nuk mund të mbijetojë pa balancën e pushteteve, pa një parlament të fuqishëm, pa opozitë aktive dhe pa gjyqësor të pavarur. Por mbi të gjitha, nuk mund të qëndrojë pa mendim të pavarur dhe kritik juridik. Prof. Anastasi na kujton se: Mendimi kushtetues nuk është luks, por është një garanci për lirinë dhe mbrojtjen nga abuzimi i pushtetit. Profesorët dhe dijetarët si Luan Omari janë shtyllat e padukshme të shtetit të së drejtës – jo me pushtet, por me dije. Sot, rrezikojmë të kemi institucione me emra, por pa përmbajtje, nëse nuk e ushqejmë sistemin me ide, reflektim dhe dije të vërtetë. Çfarë vlen të nënvizohet? 1. Përvoja personale e autores, si studente në vitet ’80, e tregon qartë ndikimin e mendimit të guximshëm edhe në kohë represive. 2. Ndarja e pushteteve nuk është vetëm një koncept teorik. Ajo është një mburojë kundër abuzimit, dhe Prof. Omari e ka shpjeguar gjithmonë me përpikëri dhe aktualitet. 3. Parlamentarizmi në Shqipëri është i dobët, dhe është detyra e juristëve ta rimendojnë, ta mbrojnë dhe ta zhvillojnë. 4. Opozita nuk është armik i qeverisë, por një pjesë thelbësore e një demokracie të shëndetshme. Kjo ide, e mbrojtur nga Omari, sot shpesh injorohet. 5. Reforma në drejtësi nuk duhet parë si një ndërhyrje teknike, por si një proces kushtetues, ku drejtësia duhet të jetë e pavarur, jo e nënshtruar. Pse është i rëndësishëm ky artikull sot? Në një kohë kur debati publik dominohet nga interesat politike dhe retorika, artikulli i Prof. Anastasit është një zë i qetë dhe i thellë që kërkon kthimin tek vlerat: Te respekti për institucionet; Te dija e mirëfilltë; Te roli i juristit si mbrojtës i barazisë, drejtësisë dhe lirisë. Përfundim Artikulli i Prof. Dr. Aurela Anastasit është më shumë se një përshkrim i figurës së një profesori. Ai është një manifest për mbrojtjen e demokracisë përmes dijes dhe integritetit kushtetues. Ajo na kujton se: “Kushtetuta është e gjallë vetëm kur e mbrojmë me mendim të lirë, me kritikë të ndershme dhe me dije Prof. Dr. Aurela Anastasi  PROFESOR LUAN OMARI PËR FORMAT E QEVERISJES DHE PARLAMENTARIZMIN. (REFLEKSIONE ME RASTIN E 100 VJETORIT TË LINDJES) Format e qeverisjes i kam mësuar për herë të parë nga leksionet e Prof. Luan Omarit në fillim të viteve ’80, kur zhvillonim lëndën: “Teoria e Shtetit dhe e së Drejtës”. Profesori i shpjegonte ato në një trajtim të krahasuar të modeleve demokratike që ofronin Franca, Anglia, Gjermania, Italia, e madje, edhe forma presidenciale e qeverisjes në SHBA. Ato nuk ishin trajtuar në asnjë prej teksteve universitare të kohës dhe falë shënimeve që mbanim nga leksionet plot me njohuri të profesorit, i kisha shkruar në fletoren time me shumë shkurtime e iniciale, të cilat i rilexoja herë pas here. Format e qeverisjes e grishnin shumë kuriozitetin tonë, sepse në ato vite të izolimit komunist, lidheshim me botën perëndimore, për të cilën analizat mund të bëheshin vetëm përmes kritikës mohuese. Përkundrazi, në leksionet e Profesorit, format parlamentare ose presidenciale renditeshin të krahasuara, pa interpretime. Kishte edhe diçka tjetër që na bënte përshtypje: format e qeverisjes bazoheshin në parimin e ndarjes dhe balancimit të pushteteve, parim i cili në atë kohë kritikohej rëndë dhe ishte i papranueshëm për një shtet socialist. Ky i fundit bazohej në parimin leninist të unitetit të pushtetit, si pushtet që buronte nga populli dhe ishte i pandashëm. I diskutonim me njëri-tjetrin dhe padyshim, kërkonim të dinim më tepër, por ishte e vështirë të gjeje literaturë në kontekstin perëndimor. Trajtimi i profesorit ishte ndër leksionet e rralla që bazoheshin në interpretimin krahasimor, për më tepër me demokracitë perëndimore. Sot, kjo metodologji është mbizotëruese në studimet e të drejtës Kushtetuese. Pas rënies së regjimit monist, me botimin e veprës “Ndarja e pushteteve dhe pavarësia e institucioneve kushtetuese” (2011), Prof. Omari i analizoi ato thellësisht. Përpos të tjerave, ai është një studiues i dedikuar i raportit midis pushteteve dhe i kërkimit për të vendosur balancat e duhura midis tyre. Idetë dhe qëndrimet e tij, profesor Omari i ka shprehur në këtë punim përmes një dialogu me teori dhe përsiatje të reja që qarkullojnë në botën e doktrinës kushtetuese lidhur me shtetin e së drejtës, me ndarjen dhe balancën midis pushteteve, si dhe me sovranitetin shtetëror. Ai solli në punim, jo vetëm teoritë më të rëndësishme klasike të Xhon Lokut e Monteskjesë, por edhe teori të reja për një rishikim të ndarjes së pushteteve. Falë kulturës së tij të gjerë dhe njohjes së disa gjuhëve të huaja, në këtë punim kanë zënë vend teoricienët me më tepër ndikim sot në botë, si Maurice Duverger, Bruce Ackerman, Michel Troper, Carre de Marlberg, Ives Meny, etj.  Edhe studimi i tij “Sistemi Parlamentar” (2000) ka dhënë një kontribut mjaft të rëndësishëm për parlamentarizmin si parim, si dhe sistemin parlamentar të qeverisjes. Në të dyja veprat, spikat kultura e gjerë të autorit, i cili shquhet për gjuhën akademike e juridike të qartë. Ai është njohës i shkëlqyer i historisë së zhvillimit të qeverisjes dhe modeleve britanike, franceze, gjermane, të SHBA-së, të Italisë, etj. Kjo njohje i ka dhënë ndihmesë për të bërë krahasimet e përvojave të shumta në botë, me kushtet e zhvillimit tranzicional të Shqipërisë, duke arritur në konkluzione të rëndësishme për Shqipërinë. Në këtë kuadër, ka dhënë një kontribut krejt origjinal dhe mjaft të pasur me argumente, konkluzione e sugjerime të vlefshme.  Duke analizuar raportet midis pushteteve dhe formën e qeverisjes sipas Kushtetutës së Shqipërisë (1998), ai ka mëshuar në karakterin parlamentar të sistemit të vendosur nga kjo Kushtetutë. Profesori analizon raportin midis Parlamentit dhe Qeverisë si në vështrim të përgjithshëm, ashtu edhe të posaçëm, sidomos në kuadrin e ushtrimit të pushtetit normativ, duke nxjerrë mësime për raportet midis tyre. Ai evidenton edhe tiparin monoqefal të ekzekutivit në Shqipëri, të cilin e krahason me Gjermaninë dhe Italinë, duke e dalluar atë nga karakteri monoqefal i sistemit presidencial apo gjysmëpresidencial të SHBA-së e Francës. Të gjitha pikëpamjet bazohen në një studim të thelluar të praktikave botërore mbi rolin e ekzekutivit dhe ndërhyrjen e tij në funksionin normativ, përmes propozimit të projektligjeve. Problemi që shtron këtu profesori, lidhet me profilin që duhet të ruajë më mirë Kuvendi në një sistem parlamentar, duke pasur parasysh se funksioni ligjvënës është funksioni i tij themelor. Kur analizon rolin e Kryeministrit, shpreh shqetësimin për mundësinë e fuqizimit të tij, në kushtet kur Kushtetuta e ka veshur me pushtetin e kreut të ekzekutivit. Profesor Omari thekson se për këtë fuqizim ndikojnë edhe tendencat që vijnë nga vendet e tjera, të cilat i merr në analizë. Ndërkohë, ai dallon rastin e ekzekutivit me presidentin në republikat presidenciale, ku presidenti zgjidhet nga populli për një mandat të përcaktuar e të kufizuar, ndryshe nga sistemi parlamentar, ku kryeministri nuk është një funksion i kufizuar me mandate. Në këto kushte, fuqizimi i rolit të Parlamentit është i rëndësishëm për demokracinë. Në këtë aspekt, duhet interpretuar edhe shqetësimi i tij për forcimin e opozitës parlamentare. Analiza kritike që ai ka zhvilluar për kundërpushtetet ose kundërpeshat në teorinë e re për ndarjen e rishikuar të pushteteve, e dimensionon opozitën edhe si kundërpeshë, për të forcimin e së cilës jep mjaft ide të vlefshme.  Një vend të rëndësishëm zë edhe trajtimi i raporteve me pushtetin gjyqësor, të cilin e shikon të lidhur ngushtë me pavarësinë e tij, shmangien e ndërhyrjeve të pushtetit politik ndaj tij, si dhe eliminimin e korruptimit të gjyqtarëve e prokurorëve. “ Dhe kusht vendimtar që gjyqësori të japë drejtësi, -   thekson profesori,  është që ai të funksionojë në mënyrë të pavarur nga pushtetet e tjera, të cilat kurrsesi nuk duhet të përfshihen në zgjidhjen e  konflikteve ”. Ai e shikon pushtetin gjyqësor si një pushtet për zgjidhjen e konflikteve, duke theksuar më shumë karakterin e tij si pushtet kontrolli dhe korrigjimi, pa e parë atë si një pushtet për krijimin e normave. Këto të fundit i takojnë parlamentit dhe ekzekutivit.  Një gjyqësor të fortë, Prof. Omari  e sheh si kusht për demokracinë liberale. Qartazi kritikon qasjen e hershme të Francës ndaj gjyqësorit, që e shihte si pushtet të dobët në raport me dy pushtetet e tjera. “ Pushtetit gjyqësor, i harruar nga Loku dhe i përfshirë në teorinë e Monteskjesë ndër tri pushtetet e shtetit, i është njohur gjithmonë një pozitë e veçantë, edhe kur si p.sh ., në Francën goliste, -   thekson ai , është cilësuar jo më si pushtet, por si “autoritet gjyqësor” . Prof. Omari nuk pajtohet aspak me këtë emërtim kur thekson më tej se: “ Ndarja e pushteteve nuk është vetëm një kriter ndarjeje kompetencash, siç thoshte teoria sovjetike e shtetit dhe e së drejtës, por lidhet edhe me garantimin e të drejtave…. ”. Është një karakteristikë e punimeve të tij gjerësia e informacionit nga përvojat botërore, metoda krahasimore dhe vështrimi kritik për ndodhitë kushtetuese në vend. Për mbrojtjen e Kushtetutës, kjo bëhet edhe më e dukshme. Profesori ka analizuar sidomos ndryshimet kushtetuese të vitit 2008, të cilat ishin ndryshime esenciale për raportet midis pushteteve. Në mënyrë të veçantë ai thekson se: “ Ndryshimet kushtetuese të vitit 2008 kanë ngjallur reagimin ...e opinionit të gjerë publik, për mënyrën jotransparente dhe të nxituar me të cilën u bënë ”. Më tej, ai këshillon se ndryshime të tilla duhet të paraprihen nga një diskutim i gjerë, edhe jashtë parlamentit, për të cilin sugjeron edhe krijimin e një komisioni të posaçëm. Ky vizion zuri vend tërësisht në procedurën e ndryshimeve kushtetuese të reformës në drejtësi, të vitit 2016. Kjo është Reforma në të cilën profesor Luan Omari kontribuoi në emër të Komisionit të Venecies, me sugjerime e oponenca për materialet e përgatitura nga ekspertët. Më parë kishte kontribuuar përulësisht për hartimin e kushtetutës së vitit 1998. P.sh ., argumentet e tij në favor të sistemit njëdhomësh, ishin mjaft ndikuese.  Për ta përmbyllur, dëshiroj të theksoj se, në fushën e hartimit të kushtetutave Prof. Luan Omari është një shkollë mendimi në Shqipëri, e cila na shërben sot dhe do t’u shërbejë brezave në vijim. Mbi këtë bazë, kam një thirrje për studimet juridike shqiptare që, të zgjerojnë e thellojnë studimin në këto fusha. Vërej me shqetësim, se sistemet e qeverisjes dhe parlamentarizmi po lihen mënjanë nga studimet juridike, duke u zotëruar vetëm nga studiuesit e shkencave politike. Kjo do ta cungonte fjalën e juristëve që është e domosdoshme për të ardhmen e kësaj fushe studimore, si dhe për vetë demokracinë.

LIBRI “DITËIKJA E KADARESË” – KUJTESË E GJALLË, AKT KULTURE DHE NDJESHMËRIE KOMBËTARE Më 1 korrik 2024, kumti i rëndë i ndarjes nga jeta të Ismail Kadaresë përshkoi të gjithë universin shqiptar, me dhimbje, por edhe me një lloj krenarie të heshtur. U shua një gjeni që nuk i përkiste vetëm Shqipërisë, por njerëzimit. Një zë i madh letrar që e nxori letërsinë shqipe nga izolimi dhe ia dha asaj përmasat e një letërsie universale. Ishte një ndarje që nuk përmbyllej dot me një njoftim zyrtar, as me një minutë heshtjeje. Sepse jeta dhe vepra e Kadaresë nuk qenë të zakonshme. Ai ishte, për shumëkënd, shkrimtari që na mësoi të lexojmë ndryshe, të kuptojmë më thellë, të ndjejmë më fort. Pikërisht për këtë, botohet libri “Ditëikja e Kadaresë”, një përmbledhje e jehonës së madhe kombëtare e ndërkombëtare që la pas kjo ikje e dhimbshme. Libri, që vjen në bashkëpunim të dy autorëve – Njazi Ejupi, gazetar me përvojë disa dekadëshe, dhe Zyrafete Shala, studiuese letrare dhe botuese me vizion të qartë – nuk është thjesht një arkivim i reagimeve dhe homazheve, por një akt vetëdijeje kolektive, një vepër që ndalon kohën për të ruajtur kujtimin dhe vlerën. Ky botim është fryt i një reflektimi të thellë: si ta mbajmë gjallë ndjenjën dhe respektin për Kadarenë përtej ritmit të lajmeve të shpejta, përtej emocioneve të çastit. Në një kohë kur kujtesa zbehet shpejt, libri qëndron si një monument i heshtur, por i qëndrueshëm, i asaj që duhet të ruajmë me ngulm: kultura, identiteti, vlera. “Ditëikja e Kadaresë” ndahet në gjashtë kapituj që përmbledhin: jehonën publike pas lajmit të ndarjes nga jeta, shkrimet dhe mendimet e personaliteteve shqiptare, vlerësimet ndërkombëtare, zërin e vetë Kadaresë përmes intervistave e fjalimeve, kujtimet njerëzore për figurën e tij dhe në fund, lamtumirën madhështore që iu bë. Kjo iniciativë botohet pikërisht në njëvjetorin e ndarjes së Kadaresë nga jeta – 1 korrik 2025 – si një dëshmi se ky përvjetor nuk është vetëm kujtim, por rifillim i një komunikimi të ri me veprën e tij. Nga raftet e librarive, Kadareja do të vazhdojë të flasë. Do të udhëheqë brezat që vijnë me të njëjtën forcë që na frymëzoi për dekada me radhë. Shtëpia botuese “Drini”, me botuese Zyrafete Shalën, ka ndjekur një parim të thjeshtë por të rrallë në mjedisin letrar të sotëm: të botojë kur libri ka diçka të rëndësishme për të thënë, jo thjesht kur ka potencial tregtar. Kjo e bën botimin edhe më të çmuar – sepse vjen si një akt dashurie për librin dhe respekti për lexuesin. “Lavdia e Kadaresë nuk ka nevojë për kurrgjë. Por e jona ka nevojë për të” – mund të thuhet, ashtu siç është thënë për Molierin. Kadare na bëri më të dukshëm në hartën e kulturës botërore. Me këtë libër, ne përpiqemi të jemi të denjë për kujtimin dhe trashëgiminë që na la. “Libri është një akt kujtese” të Revistës Prestige, për të plotësuar reflektimin për jetën dhe veprën e Ismail Kadaresë si themel i kulturës kombëtare shqiptare: Jeta dhe Vepra: Thelbi i një Kombi Jeta e Ismail Kadaresë ishte një përbashkim i rrallë i talentit të lindur me misionin historik. Ai lindi në një vend të vogël, në një kohë të vështirë, por me një dhunti që e bënte të pamundur të mbetej i panjohur. Ai ishte një shkrimtar që jetoi në një regjim të hekurt, por nuk u thye kurrë në thelbin krijues. Në vend të heshtjes, ai zgjodhi të shkruajë me gjuhën e metaforës, të simbolit, të aludimit. Dhe në këtë mënyrë e mbrojti shpirtin e kombit kur shumëkush nuk guxonte të fliste. Kadareja e deshi atdheun me një dashuri të thellë, të dhimbshme, të vërtetë.  Ai nuk shkroi për Shqipërinë si koncept politik, por si trung i një qytetërimi të lashtë, që mbartte në ADN historinë e mbijetesës, të rezistencës, të krenarisë. Me veprën e tij, ai ngriti urat që na lidhën me Europën, jo nëpërmjet politikës, por nëpërmjet kulturës – nëpërmjet letërsisë që sfidoi kufijtë gjeografikë, ideologjikë dhe shpirtërorë. Në një nga thëniet e tij më të njohura, Kadare shkruante:  "Atdheu nuk është një koncept gjeografik. Atdheu është gjuha. Dhe kur flet e shkruan në gjuhën tënde, ti i ke dhënë përjetësi atdheut tënd." Për dekada të tëra, ai nuk qe vetëm ambasador i kulturës shqiptare në botë – ai ishte vetë kultura shqiptare, në formën e saj më të përpunuar dhe më përfaqësuese. Nga Berlini në Paris, nga Moska në Buenos Aires, veprat e tij përktheheshin, studionin, admiroheshin – jo si kuriozitete nga një vend i panjohur, por si letërsi e madhe që fliste për qenien njerëzore në përballje me fuqinë, frikën, dashurinë, historinë. Shqiptarët nuk do ta harrojnë kurrë se në kohën më të zymtë, kur vendi jetonte në një izolim hermetik, zëri i Kadaresë ishte një dritare nga e cila bota na shihte dhe ne e shihnim botën. Ai nuk i tha askujt se ishte hero, por shumëkush e pa si të tillë – sepse ishte i paepur në bindjen se letërsia është një formë e lirisë. Ikja e tij nga kjo botë më 1 korrik 2024 ishte një plagë në vetëdijen tonë kombëtare. Por edhe një thirrje e brendshme që ta lexojmë sërish, ta kuptojmë më thellë, ta trashëgojmë më me dashuri. Sepse Kadareja nuk kërkoi kurrë përmendore, por la një bibliotekë të tërë për të jetuar në mendjen dhe zemrën e brezave që do të vijnë. Në emër të lexuesve, kritikëve, studiuesve dhe të gjithë atyre që janë prekur nga vepra e Kadaresë  kjo përmbledhje nuk është fund, por fillimi i një kujtese që duhet të zgjasë sa vetë kultura jonë. Thenje e Kadaresë:  “Unë jam i bindur se letërsia është mënyra më e thellë e të qenit i gjallë.” Kadare Përgatiti:Liliana Pere.

"lifestyle", një reflektim për ata që kërkojnë një nisje të re përmes vetëdijes: Ky është çasti i duhur – një thirrje e qetë për kthesën e mendjes Njeriu, që nga koha e Sokratit e deri te neuroshkenca moderne, ka qenë në kërkim të së vërtetës së vetvetes. Jo gjithmonë kjo e vërtetë është një majë mali që kërkon forcë fizike për t’u kapërcyer; ndonjëherë, është vetëm një hap i qetë drejt vetëdijes. Ky hap mund të fillojë sot – jo nesër, as pas pushimeve, as pas një rrufeje ndriçimi që s’vjen kurrë. Sot është dita ku truri yt pret një komandë të re. Premtimet e pambajtura ndaj vetes janë plagë të mendjes. Ato nuk janë thjesht shifra në peshore apo orë të humbura në palestër – janë dëshmi se mendimi nuk po udhëheq jetën. Dhe e kundërta: kur veprimi ndjek një ide të kthjellët, atëherë ndodh ndryshimi i vërtetë Mos ndjek dietën, por mendimin Nuk ka dietë më të fuqishme se ajo që truri e pranon si të vërtetë. Mos i nënshtro vetes kufizimeve të imponuara nga jashtë – në vend të kësaj, ushqeje ndërgjegjen me kuptimin e ushqimit: çfarë më jep kjo kafshatë? A më nderon, apo më dëmton? Kjo mënyrë të menduari është më ushqyese se çdo superfood. --- Trupi lëviz me mendjen Në vend që të luftosh me orare dhe pesha, pyete veten: a e respektoj trupin tim sa për ta lëvizur? Ecja nuk është aktivitet fizik – është meditim në lëvizje. Me çdo hap, mendja përpunon paqen, çliron energjinë dhe krijon hapësirë për mendime të reja. --- Bëhu tempull i qetësisë Ndalesa për veten nuk është luks, është ritual. Jo për të fshehur rrudhat, por për të falenderuar fytyrën që ka mbartur mijëra emocione. Në vend të argjilës, vendos mbi lëkurë qetësinë. Në vend të kremit, lyeje me praninë tënde. Në këtë mënyrë, çdonjëri prej nesh bëhet spa për shpirtin. --- Miqësia si pasqyrë Nuk ka pasqyrë më të vërtetë se një mik që të njeh edhe kur je i humbur. Ndaj, dalja me miqtë nuk është arratisje – është kujtesë se ekzistenca jonë është lidhje. Një festival në natyrë? Po, por më shumë si një rit i vjetër që risjell gëzimin e bashkësisë. --- Fundja, ndryshimi nuk është projekt... por kthjellim Truri yt nuk pret as datë, as stinë. Ai pret një vendim të heshtur, një ide që kthehet në përkushtim. Dhe ndonjëherë, gjithçka që duhet është një mendim i kthjellët që thotë: "Unë dua ta filloj jetën time nga fillimi,

“Kombi që nuk i nderon mendimtarët, rrezikon të humbasë mendimin.” – në këtë frymë nderimi dhe mirënjohjeje, sot përulemi me respekt përballë një prej figurave më të ndritura të mendimit shqiptar: Akademikut Rexhep Qosja.  Akademiku Rexhep Qosja feston 89-vjetorin e lindjes Një jetë e tërë në shërbim të gjuhës, kombit dhe kulturës shqiptare. Urime datëlindjen, profesor! Urojmë jetë të gjatë, shëndet dhe frymëzim të pashtershëm për mendjen që vijon të ndriçojë rrugën tonë kombëtare.  Kush është Rexhep Qosja? Një ndër figurat më të spikatura të kulturës shqiptare bashkëkohore, Rexhep Qosja është shkrimtar, kritik, akademik dhe ideolog i mendimit kombëtar. Me një veprimtari të jashtëzakonshme në fushën e letërsisë, filozofisë dhe politikës, ai është ndër personalitetet që e ka ndërtuar me themel mendimin modern shqiptar.  Origjina dhe familja Rexhep Qosja ka lindur më 25 qershor 1936 në Vuthaj, afër Plavës, në Mal të Zi. Familja e tij ishte me rrënjë të thella shqiptare, e lidhur fort me traditën, gjuhën dhe dinjitetin kombëtar. Ai e ka përmendur shpesh ndikimin e prindërve dhe mjedisit të vendlindjes në formimin e tij moral dhe intelektual.  Arsimimi dhe formimi akademik Pas shkollës së mesme në Pejë, ai studioi në Fakultetin Filozofik në Universitetin e Beogradit, ku edhe u doktorua në fushën e letërsisë shqipe. U bë një prej profesorëve më të njohur të Universitetit të Prishtinës, ku formoi breza të tërë studiuesish e intelektualësh.  Vepra dhe kontributi *Studiues dhe kritik letrar Me veprën madhore “Historia e Letërsisë Shqipe – Romantizmi”, Qosja ngriti në nivele akademike studimin e letërsisë shqipe. Ai është autor i shumë studimeve shkencore që kanë sjellë teori të reja dhe kritika të guximshme për letërsinë shqipe dhe letërsinë krahasuese.  *Shkrimtar dhe romancier Romani “Vdekja më vjen prej syve të tillë” (1974), u bë një pikë referimi në prozën shqiptare moderne, duke trajtuar konfliktin psikologjik, etik dhe shoqëror me thellësi të rrallë. Vepra të tjera si “Bijtë e askujt”, “Në kërkim të vetvetes” dhe “Populli i ndaluar” e pasqyrojnë mendimin e tij të thellë kombëtar. * Veprimtar dhe zë publik Gjatë viteve ‘90, Qosja ishte ndër figurat kyçe të intelektualizmit rezistent në Kosovë. Ai përfaqësoi një mendim të pavarur, shpesh kritik ndaj realpolitikës, gjithmonë i përkushtuar ndaj çështjes shqiptare. Mori pjesë në proceset paqësore për zgjidhjen e çështjes së Kosovës dhe ishte ndër themeluesit e mendimit kombëtar në hapësirën shqiptare pas rënies së komunizmit. * Akademik me autoritet Anëtar i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës. Ka marrë shumë çmime e vlerësime kombëtare dhe ndërkombëtare. Vepra e tij është përkthyer në disa gjuhë dhe studiuar në universitete evropiane.  Urimi ynë për ditëlindjen Profesor Qosja nuk është vetëm një emër, por një epokë. Një epokë e mendimit të lirë, e kritikës ndërtuese, e dashurisë për kombin dhe gjuhën shqipe. Ai ka qenë dritë në errësirë, zë në heshtje, dhe busull në kohë pasigurie. Në 89-vjetorin e lindjes së tij, ne nderojmë një arkitekt të fjalës, një rojtar të mendimit kombëtar, dhe një shërbëtor të paepur të shqiptarisë.  Fjalët e tij që mbeten udhërrëfyes: "Nuk është e rëndësishme të duash kombin kur është i lirë. E rëndësishme është ta duash kur është i përbuzur." – Rexhep Qosja 🙏 Gëzuar ditëlindjen, Profesor! Jetë të gjatë, shëndet dhe dritë pa mbarim për mendjen që ndriçon kombin shqiptar.

Revista Prestige uron: 🌿 Gëzuar Festën e Zojës së Paqes – Medugorje 🌿 Me besim të thellë e zemër të ndritur, sot i bashkohemi miliona zemrave që përkulen në lutje përballë Zojës së Bekuar – Mbretëreshës së Paqes, në përkujtim të shfaqjes së saj të parë në Medugorje më 24 qershor 1981, në Ditën e Shën Gjon Pagëzorit. 🌟 Kush është Zoja e Paqes? Zoja e Paqes – ose Regina della Pace – është një ndër titujt më të dashur të Virgjërës Mari, në të cilin ajo na fton t’i rikthehemi Zotit me lutje, pendesë dhe dashuri për paqen e botës dhe shpëtimin e shpirtit. Sipas dëshmive të gjashtë fëmijëve vizionarë në Medugorje, ajo u shfaq për herë të parë mbi kodrën Podbrdo më 24 qershor 1981 dhe që prej asaj dite, është paraqitur vazhdimisht duke dhënë mesazhe që prekin zemrën: paqja, kthimi shpirtëror, forca e lutjes dhe dashuria ndaj Krishtit. 🌟 Çfarë ndodhi në Medugorje? Në atë mëngjes të nxehtë vere në një fshat të vogël të Bosnjës dhe Hercegovinës, gjashtë të rinj – Vicka, Ivan, Mirjana, Marija, Ivanka dhe Jakov – panë një grua rrezëlluese, e veshur me dritë, e cila u prezantua si Nëna e Jezusit. Ajo nuk erdhi për të frikësuar, por për të qetësuar dhe ftuar njerëzimin në rrugën e besimit, faljes dhe paqes. Ky ishte fillimi i një prej ngjarjeve më të gjalla të përjetimeve shpirtërore në historinë e fundit të Kishës. 📷 Më poshtë, një fotografi nga Prilli i vitit 2018, gjatë një pelegrinazhi të paharruar me Dioqezën Shkodër-Pult, ku shumë besimtarë nga Shqipëria u bashkuan në lutje në vendin e shenjtë ku Zoja ndriçon çdo zemër që e kërkon me sinqeritet. 🕯️ Përse festohet kjo ditë? Data 24 qershor është simbol i një thirrjeje hyjnore për kthim shpirtëror. Në kohë trazirash, shfaqja e Zojës në Medugorje është interpretuar si një përgjigje qiellore ndaj krizave të botës moderne – dhunës, mungesës së besimit, e humbjes së shpresës. Ajo nuk erdhi të dënojë, por të na mbulojë me mëshirë, të na japë guximin për t’u rilindur nga brenda. 🙏 “Paqe, paqe, paqe – pajtohuni me Zotin dhe me njëri-tjetrin”, është një ndër mesazhet e saj më të famshme. 🌸 Revista Prestige e nderon këtë ditë me përulësi, duke kujtuar se paqja e vërtetë nuk është heshtje, por prania e Zotit në zemër. E ftojmë çdo lexues të ndalet një çast sot, të lutet, të falë, të besojë. Sepse Zoja e Paqes është këtu për secilin prej nesh. 🕊️ “Nëse ju dini të luteni, ju do të keni paqe” – (Mesazh nga Zoja, Medugorje)

Bylis – Krenaria ilire mbi Vjosë Për Revista Prestige Në jug të Shqipërisë, atje ku kodrat rrokullisen butë drejt luginës së Vjosës, ngrihet madhështor Bylisi, qyteti antik që ruan në gurë zërin e Ilirisë. Vetëm pak kilometra larg qytetit të Ballshit, rreth 35 kilometra nga Fieri, në territorin e Mallakastrës, ky park arkeologjik është një prej pasurive më të çmuara të trashëgimisë sonë kulturore, një muze i hapur nën dritën mesdhetare. I vendosur mbi një kodër që përshëndet luginën e Vjosës, Bylisi përfaqëson një nga qytetet më të ruajtura të Ilirisë. U themelua në shekullin IV para erës sonë nga fisi ilir i Bylinëve dhe shumë shpejt mori formën e një qyteti të zhvilluar sipas modelit urban grek. Muri i tij rrethues, i gjatë mbi dy kilometra, me një lartësi që arrinte deri në nëntë metra, mbrojti për shekuj këtë qytet të begatë. Brenda tij, lulëzoi një jetë kulturore dhe qytetare e pasur: teatri i madh me kapacitet mbi shtatë mijë vende, stadiumi, gimnazi, tempulli, rrugët e shtruara me gurë dhe pesë bazilikat paleokristiane, të zbukuruara me mozaikë të rrallë. Gërmimet arkeologjike të kryera që prej viteve ‘70 e kanë nxjerrë në dritë hijeshinë e këtij qyteti, ndërsa puna për restaurim ka vijuar me kujdes nga specialistët shqiptarë. Sot, Bylisi është një dëshmi e prekshme e një qytetërimi të lashtë që ndërtoi me vizion dhe jetoi me krenari. Gërmadhat flasin qartë për një qytet që njohu zhvillimin e periudhës ilire, përqafoi ndikimet greko-romake dhe u kthye në një qendër të rëndësishme të krishterimit të hershëm. Episkopata e Bylisit ishte ndër më të njohurat e kohës, dhe mozaikët e bazilikave janë ndër më të bukurit që mund të shihen në krejt territorin shqiptar. Sot, Bylisi është i hapur për vizitorët. Rrugët janë sistemuar, informacioni historik është i shtrirë përmes tabelave interpretative, ndërsa guidat turistike janë gjithnjë e më të pranishme. Në kuadër të Planit të Menaxhimit 2024–2029, falë mbështetjes së programit IPA “BE për zhvillimin ekonomik – drejtuar nga turizmi”, po realizohen investime konkrete: restaurime profesionale të strukturave antike, mbrojtje afatgjatë dhe të qëndrueshme të mozaikëve dhe monumenteve, përmirësim i infrastrukturës për vizitorët, si dhe zhvillimi i projekteve për edukimin e brezave të rinj dhe fuqizimin e komunitetit lokal në fushën e artizanatit dhe turizmit. Ky bashkëpunim mes Ministrisë së Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit, AICS-it italian, Delegacionit të BE-së, Institutit Kombëtar të Trashëgimisë Kulturore dhe Institutit të Arkeologjisë, po e shndërron Bylisin nga një vend i largët në një qendër dialogu kulturor dhe zhvillimi. A është Shqipëria pjesë e qytetërimit të lashtë? Mjafton të qëndrosh një çast mbi teatrin e Bylisit, të ndjesh nën këmbë hijen e shekujve dhe përreth freskinë e Vjosës, për të kuptuar se po – Shqipëria nuk është vetëm pjesë e tij, por është një nga rrënjët e thella të qytetërimit të Mesdheut. Bylisi është dëshmia e gjallë e kësaj trashëgimie. Dhe kjo dëshmi na fton sot, jo vetëm për ta parë, por për ta njohur, mbrojtur dhe jetuar me të.

Takimi historik i nivelit më të lartë në Hagë – NATO përballet me të ardhmen Në mbrëmjen e 24 qershorit 2025, në një atmosferë solemne dhe me simbolikë të thellë politike, udhëheqësit e 32 vendeve anëtare të NATO-s u mblodhën në Pallatin Mbretëror Huis ten Bosch, në Hagë të Holandës. I ftuar nderi i këtij samiti ishte Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald Trump, në daljen e tij të parë ndërkombëtare pas rikthimit në Shtëpinë e Bardhë. Samiti dy-ditor, i organizuar nga familja mbretërore holandeze, u hap me një darkë shtetërore madhështore, ku mikpritës ishin Mbreti Willem-Alexander dhe Mbretëresha Maxima e Holandës. Ky takim shënonte një pikë kthese në historinë e Aleancës Atlantike. Në fokus ishte rivendosja e prioriteteve strategjike të NATO-s në një botë të tensionuar, ku kërcënimi nga Rusia dhe paqartësitë globale kërkojnë reagime të forta dhe të përbashkëta. Pjesëmarrësit dhe atmosfera Në këtë samit morën pjesë krerët e shteteve dhe qeverive të 32 vendeve anëtare të NATO-s, përfshirë kancelarin gjerman Friedrich Merz, Presidentin francez, Kryeministrin britanik, si dhe liderët e vendeve të Ballkanit Perëndimor. Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenski ishte i pranishëm si i ftuar, megjithatë në një rol më simbolik dhe jo vendimmarrës. Atmosfera ishte solemne, por me tension të nënkuptuar. Fotot zyrtare treguan Trump-in në qendër të vëmendjes, ndërsa u pa duke shkëmbyer batuta me liderët kryesorë të Evropës dhe duke ngritur gotën në emër të unitetit të aleancës. Çështjet kryesore në tryezë Temat kyçe që dominuan diskutimet ishin: Rritja drastike e shpenzimeve ushtarake në nivel aleance. Sipas planit të miratuar, vendet anëtare duhet të arrijnë një nivel shpenzimesh ushtarake deri në 5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) deri në vitin 2035. 3.5% do të shkojë për shpenzime të zakonshme ushtarake, ndërsa pjesa tjetër do të përfshijë investime në infrastrukturë, luftën kundër terrorizmit, dhe sigurinë kibernetike. Përforcimi i mbrojtjes kolektive në kufijtë lindorë të NATO-s përballë kërcënimeve të vazhdueshme nga Rusia. Roli i Gjermanisë: Kancelari Merz deklaroi se Gjermania është e gatshme të marrë më shumë përgjegjësi në skenën ndërkombëtare dhe brenda NATO-s, duke theksuar rikthimin e vendit si një fuqi udhëheqëse në Evropë. Ukraina në periferi: Nën presionin e presidentit Trump, NATO nuk i dha Ukrainës premtime të reja për anëtarësim, as nuk u zotua për ndihma të reja financiare. Ukraina nuk u përfshi në seancat kryesore të samitit. Vendimet kyçe dhe mesazhet Samiti miratoi një marrëveshje të re strategjike për rritjen e kapaciteteve ushtarake të NATO-s dhe harmonizimin e investimeve mbrojtëse. Mark Rutte, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, i dërgoi një mesazh personal Trump-it ku e falënderonte për “forcën e vizionit të tij” dhe ndikimin që kishte në arritjen e kësaj marrëveshjeje. Trump, nga ana e tij, e shpërndau mesazhin në platformën e tij “Truth Social”, duke e quajtur këtë një “fitore të madhe për Amerikën dhe aleatët”. Në këtë mesazh Rutte shkruante: > “Nuk ishte e lehtë, por i bëmë të gjithë të nënshkruajnë premtimin për 5 përqindëshin. Donald, ti na ke çuar në një moment vërtet të rëndësishëm për Amerikën, Evropën dhe botën.” Presidenti amerikan e përforcoi këtë mesazh me fjalinë e tij karakteristike: “Europe is going to pay in a BIG way, as they should – and it will be your win.” Simbolikë dhe pasoja Ky samit i NATO-s në Hagë ishte më shumë sesa një mbledhje teknike ushtarake. Ai shënoi një ndryshim epokal në balancat politike dhe në mënyrën sesi Perëndimi përballet me rreziqet globale. Me Trump-in sërish në krye të SHBA-së, NATO po shkon drejt një epoke të re – më të ashpër, më të centralizuar dhe më pak idealiste. Për Ukrainën, ky takim shënon një hap prapa në procesin e integrimit euroatlantik, ndërsa për Rusinë një mesazh i qartë: Aleanca është më e vendosur se kurrë për të mbrojtur territorin, sovranitetin dhe vlerat perëndimore Në përfundim, takimi në Hagë është pa dyshim një nga ngjarjet më të rëndësishme të vitit në arenën ndërkombëtare. Vendimet e marra nuk do të ndikojnë vetëm dekadën e ardhshme të NATO-s, por edhe balancat globale të fuqisë në një kohë sfiduese për sigurinë botërore.

Nderojmë sot, në përvjetorin e ndarjes së saj nga jeta, një grua që mbeti zë, mbeti kujtim, mbeti dritë. Bashkë të gjithë, me mirënjohje të thellë dhe respekt të pashuar, përulemi sot para figurës së Jorgjie Trujës – artistes së jashtëzakonshme që i fali skenës shqiptare jo vetëm një zë të kristaltë, por edhe një jetë të tërë në shërbim të bukurisë, kulturës dhe shpirtit të kombit.  Jorgjie Truja ishte soprano lirike, pedagoge e muzikës dhe regjisore e operës. Ajo ishte një nga figurat themelore të artit skenik shqiptar dhe ka pasur një rol kyç në formimin e jetës operistike në Shqipëri. Gjithashtu, ajo ka qenë drejtoreshë e Teatrit Kombëtar të Operës dhe Baletit (TKOB), si dhe mësuese në Institutin Femëror “Nëna Mbretëreshë” dhe më pas pedagoge e përhershme në Liceun Artistik “Jordan Misja”, ku formoi breza të tërë artistësh Këngëtare lirike (soprano) Pedagoge/mësuese e muzikës vokale Regjisore operistike Drejtuese e institucioneve kulturore (Drejtoreshë e TKOB-it) Ajo ishte një figurë e gjithanshme  Ajo ishte më shumë se një soprano brilante – ishte një mësuese frymëzuese, një udhërrëfyese e brezave të rinj dhe një udhëheqëse vizionare. Si Drejtoreshë e Teatrit Kombëtar të Operës dhe Baletit, Jorgjie Truja nuk e drejtoi vetëm një institucion – ajo ndërtoi një epokë. Me urtësinë e saj, me autoritetin e natyrshëm dhe me dashurinë për artin, ajo u bë themel dhe dritare për zhvillimin e operës shqiptare. Jorgjie Truja lindi më 20 shkurt 1909 në qytetin e Korçës, në një familje modeste artizanësh, ku i ati ushtronte zanatin e teneqepunuesit. Në një mjedis të përulur, por të pasur shpirtërisht, ku kënga qytetare korçare dhe tradita e gjallë kulturore ushqenin ndjeshmërinë kolektive, Jorgjie e vogël do të zbulonte herët dhuntinë e saj të rrallë vokale. Pa burime të mëdha financiare, pa përkrahje institucionale të menjëhershme, ajo do të ndërtonte një rrugë që nuk do të ishte thjesht individuale – do të bëhej themel për ngritjen e një brezi të tërë artistësh shqiptarë dhe e vetë identitetit muzikor të vendit. Në vitet ’20, me ndihmën dhe këmbënguljen e njerëzve që besuan tek aftësitë e saj, Jorgjie Truja fitoi një bursë për të ndjekur studimet në konservatorin “Santa Cecilia” në Romë, një ndër institucionet më të njohura të muzikës në Evropë. Aty, e rrethuar nga mjeshtra të mëdhenj të muzikës klasike dhe mes një atmosfere të disiplinuar dhe kërkuese, ajo formoi vokalin dhe personalitetin e saj artistik. Nuk ishte vetëm një shkollim teknik – ishte një proces i thellë emancipimi shpirtëror, që do të shndërronte vajzën nga Korça në një artiste me vetëdije të lartë kulturore dhe etike. Pas përfundimit të studimeve, në vitin 1932 u kthye në Shqipëri. Një kthim që nuk ishte një rikthim në kushte të njëjta. Ajo vinte si një zë i formuar, por mbi të gjitha si një shpirt me një ndjeshmëri të kultivuar artistikisht, që tashmë kishte kuptuar misionin e vet: të ndihmonte në ngritjen e muzikës së kultivuar shqiptare dhe të kontribuonte në arsimimin e brezave të rinj, sidomos të vajzave. Fillimisht nisi punë si mësuese muzike në Institutin Femëror "Nëna Mbretëreshë", ku jo vetëm u bë figurë frymëzuese për nxënëset, por solli për herë të parë idenë se muzika klasike mund të mishërohej dhe përcillej me një përkushtim të natyrshëm në gjuhën dhe shpirtin shqiptar. Puna e saj në institucionet arsimore nuk u ndal as pas luftës. U bë pedagoge në Liceun Artistik “Jordan Misja” në Tiranë, ku për më shumë se tri dekada dha mësim në lëndën e këndimit. Me qetësi, durim dhe përkushtim, formoi shumë nga zërat më të njohur të skenës operistike shqiptare. Ajo nuk ishte thjesht mësuese: ishte udhërrëfyese. Ishte një zë që nuk ndërpriste kurrë ushtrimin e pasionit, një dorë që mbante lart çdo talent të ri, një shpirt që e ndante me të tjerët gjithçka që kishte mësuar dhe përjetuar vetë. Në Teatrin e Operës dhe Baletit, që u themelua më 1953, Jorgjie Truja u bë jo vetëm një ndër interpretet e para, por edhe figura që vuri bazat shpirtërore të institucionit. Ajo interpretoi role të rëndësishme që nga “Rusalka” ku luajti rolin e Natashës, te Violeta në “Traviata”, Antonida në “Ivan Suzanjin” dhe shumë të tjera që sollën për publikun shqiptar për herë të parë emocionet dhe pasionin e operës klasike botërore. Çdo rol i saj ishte i punuar me përpikëri, çdo interpretim ishte i mbarsur me ndjeshmëri të thellë, me frymëmarrje të pastër muzikore, me një përkushtim që nuk njihte kompromis. Por kontributi i saj nuk u ndal vetëm në interpretim. Ajo u bë e para regjisore grua në historinë e Teatrit të Operës dhe Baletit, duke vendosur në skenë vepra si “Madama Butterfly”, “Dasma e Figaros”, “Rigoletto” dhe shumë të tjera. Regjia e saj nuk ishte thjesht udhëzim teknik – ajo krijonte frymë, atmosferë, unitet shpirtëror midis këngëtarëve, orkestrës, skenës dhe publikut. Ajo dinte të kërkonte, por edhe të dëgjonte. Të korrigjonte, por edhe të ngazëllonte. Ishte një arkitekte e ndjeshmërisë kolektive në një shfaqje operistike. Ajo nuk i largoi kurrë sytë nga kënga popullore, që e konsideronte si themelin e shpirtit shqiptar. Në mënyrë të veçantë, ajo përpunoi dhe interpretoi këngë të krahinave të ndryshme, veçanërisht të Jugut dhe të qytetit të lindjes, duke i ruajtur pastërtinë melodike dhe emocionalitetin natyral. Këngët si “Kënga e bilbilit”, “Kur më del në derë”, “Fshati im”, u kthyen në përfaqësime të vërteta të artit popullor të përpunuar me nivel të lartë artistik, pa humbur kurrë autenticitetin. Zëri i saj, i kristaltë dhe i pastër, e bëri që këngët të mos ishin vetëm të dëgjuara, por të përjetuara. Në jetën e saj artistike, Jorgjie Truja bashkëpunoi me figura të mëdha të artit shqiptar si Kristaq Antoniu, Mihal Ciko, Tonin Tërshana, Avni Mula, Gaqo Çako, Marie Kraja, Nikolla Zoraqi, Çesk Zadeja, Tish Daija, Pjetër Gaci, Luan Qerimi dhe shumë të tjerë. Ajo kishte një aftësi të rrallë për të ndërtuar marrëdhënie artistike me kolegët, ku respektohej individualiteti i secilit, por për të cilën bashkimi shpirtëror në një vepër kishte gjithmonë rëndësinë më të madhe. Në këtë kuptim, ajo ndërtoi jo vetëm karrierën e saj, por ndikoi në ndërtimin e vetë identitetit operistik shqiptar. U nda nga jeta më 22 qershor 1994, në një heshtje që nuk i ngjante. Por emri i saj nuk është harruar. Ajo mbeti në kujtesën e kolegëve, në zërat e nxënësve të saj, në librat e historisë së muzikës shqiptare, në çdo kujtim skenik ku përmendet një themel. Mbeti si një ikonë, një figurë e papërsëritshme që nuk kërkoi asgjë për vete, por dha gjithçka për të tjerët. Një jetë e kthyer në dritë. Një zë që nuk u shua. Në të vërtetë, Jorgjie Truja nuk ishte vetëm një artiste. Ishte një epokë më vete. Një grua që guxoi të ngjitej lart kur femrat rrallë dilnin nga hija. Një profesioniste që ndërtoi me durim një sistem të tërë formimi. Një zë që nuk e harroi kurrë origjinën e vet. Një shpirt që na mësoi se arti nuk është zbukurim – është domosdoshmëri. Dhe për këtë, do të mbetet përjetësisht në kujtesën shqiptare.

Revista Prestige ju njeh me një histori shkencore frymëzuese, që provon se kur guximi takohet me shkencën, lind e vërteta që shpëton jetë. Kjo është historia e mjekut australian Barry Marshall, njeriut që sfidoi dogmat mjekësore dhe fitoi Çmimin Nobel për Mjekësi, duke revolucionarizuar trajtimin e ulçerës në stomak. Barry James Marshall lindi më 30 shtator 1951 në Kalgoorlie, një qytet i vogël minatorësh në Australinë Perëndimore, në një familje të zakonshme punëtore. Ishte fëmija i madh në një familje me pesë fëmijë. Nëna e tij ishte infermiere dhe babai punonte në miniera. Ata nuk ishin të pasur, por në shtëpinë e tyre kishte një respekt të thellë për dijen dhe ndershmërinë. Kjo frymë e edukoi Barryn me ndjenjën se e vërteta ka rëndësi, edhe kur është e vështirë për t’u pranuar. Që i vogël, ai tregoi interes për shkencën dhe logjikën. Studioi mjekësi në University of Western Australia, ku më vonë punoi si mjek në Royal Perth Hospital. Aty, në vitet ‘70, takoi patologun Robin Warren – një njeri i përqendruar dhe i përpiktë – i cili kishte vërejtur në biopsitë e stomakut të pacientëve me gastrit një bakter të panjohur. Ata bashkuan forcat dhe nisën një studim që do të vinte përmbys një të vërtetë që për dekada ishte konsideruar si dogmë. Në atë kohë, mjekësia besonte fort se ulçerat e stomakut dhe gastriti shkaktoheshin nga stresi, ushqimi, pirja e duhanit apo aciditeti. Antibiotikët as që përmendeshin si trajtim. Por Marshall dhe Warren menduan ndryshe. Ata identifikuan një bakter të ri, me formë spirale, të quajtur Helicobacter pylori, që jetonte në mukozën e stomakut. Në mënyrë të pabesueshme, ky bakter mbijetonte në një mjedis shumë acid, aty ku të tjerët do të vdisnin. Ata e publikonin studimin, por nuk merrnin besim. Bota shkencore i injoronte. Laboratorët refuzonin ta replikonin. Mjekët i përqeshnin. Nuk ishin profesorë të famshëm, as me tituj të mëdhenj. Ishin vetëm dy njerëz kurajozë me një mikroskop dhe një ide të qartë. Dhe kjo nuk mjaftonte. Duke parë se provat laboratorike nuk bindnin askënd, Barry Marshall bëri një akt të jashtëzakonshëm: piu një kulturë të pastër të bakterit Helicobacter pylori. Vetë. Ai e futi në trupin e tij për të vërtetuar se ky bakter e shkaktonte sëmundjen. Brenda pak ditësh, ai zhvilloi simptoma të rënda të gastritit – vërtetoi teorinë e tij në mënyrën më të dhimbshme, më të drejtpërdrejtë dhe më të guximshme të mundshme. Pastaj, me një trajtim të thjeshtë me antibiotikë, u shërua. Kjo provë tronditi botën shkencore. Në vitin 1994, Instituti Kombëtar i Shëndetësisë në SHBA njohu publikisht Helicobacter pylori si shkaktarin kryesor të ulçerave. Tashmë, mjekët në gjithë botën nisën të përdorin trajtime me antibiotikë për ulçerat, duke shpëtuar miliona njerëz nga dhimbja, ndërhyrjet kirurgjikale, dhe komplikacione të rënda. Në vitin 2005, Barry Marshall dhe Robin Warren morën Çmimin Nobel për Mjekësi, për “zbulimin e bakterit Helicobacter pylori dhe rolin e tij në gastrit dhe ulçerë peptike”. Ky ishte një nga zbulimet më të rëndësishme të mjekësisë moderne. Jo vetëm sepse ndryshoi mënyrën se si trajtohej një sëmundje e zakonshme, por edhe sepse tregoi se e vërteta shkencore nuk ka nevojë për pushtet, por për guxim dhe përkushtim. Marshall ishte jo vetëm një mjek i përkushtuar, por edhe një mendje e lirë që nuk iu përkul autoritetit të verbër. Ai besoi tek ajo që pa, e provoi në vetvete, dhe ndryshoi historinë. Ai nuk vinte nga ndonjë elitë e pasur apo laborator i madh. Ishte një djalë i thjeshtë nga një qytet i thjeshtë – por me një shpirt të madh kërkues. Mesazhi i kësaj historie është i fuqishëm: mos u trembni të mendoni ndryshe. Mos e nëpërkëmbni të vërtetën sepse ajo nuk është popullore. Ndonjëherë, ndryshimi vjen nga një mendje e vetme që ka kurajën të thotë “Jo, kjo nuk është e drejtë. Ka një mënyrë tjetër.” Në një botë që shpesh ngatërron titujt me të vërtetën, Barry Marshall na mëson se e vërteta e vërtetë është ajo që mbijeton, edhe kur të gjithë e përqeshin. Revista Prestige sjell këtë histori për të kujtuar se dija është më shumë se teoria – ajo kërkon vizion, sakrificë dhe shpirt. Dhe mjekësia, ashtu si jeta, bëhet më e mirë kur dikush guxon të mos heshtë përballë padrejtësisë së dijes. Përgatiti: Liliana Pere.

“Universiteti i së nesërmes fillon sot: Shqipëria përballë sfidës së arsimit 4.0  – Teknologjia dhe IA në zemër të reformës, sipas akad. Adrian Civici  – Prestige sjell thelbin e këtij transformimi” Modeli Universiteti 4.0, i prezantuar nga akad. Adrian Civici në ligjëratën e tij në Komisionin e përhershëm të Ekonomisë, më 17 qershor 2025, ne Akademine e Shkencave. Disa sqarime për lehtësim kuptimi  për të gjithe lexuesit.  Është një koncept që mishëron transformimin e thellë të universiteteve nën ndikimin e teknologjisë dhe inteligjencës artificiale (IA). Më poshtë po të paraqes një shpjegim të zgjeruar e të qartë të temës dhe të gjithë pikave që Civici trajtoi në mënyrë sistematike: ❖ Çfarë është modeli i Universitetit 4.0? Universiteti 4.0 është një paradigmë e re arsimore që lidhet me revolucionin e katërt industrial (i njohur si Industria 4.0), ku teknologjia, inteligjenca artificiale, robotika, big data dhe automatizimi transformojnë jo vetëm industrinë, por edhe mënyrën sesi funksionojnë institucionet e arsimit të lartë. Ky model sfidon format tradicionale të universiteteve dhe synon të krijojë një institucion që është: i përshtatshëm dhe personalizues në ofrimin e njohurive, i automatizuar në shumë prej proceseve të mësimdhënies dhe menaxhimit, i lidhur ngushtë me kërkimin shkencor dhe inovacionin, i hapur ndaj bashkëpunimeve ndërdisiplinore dhe ndërkombëtare, dhe që përmbush nevojat e ekonomisë së dijes dhe shoqërisë digjitale. ❖ Katër revolucione të universiteteve sipas Civicit: 1. Universiteti 1.0 – Universiteti klasik: i fokusuar në mësimdhënie dhe transmetim të dijes. Model elitar, me rol më shumë teorik. 2. Universiteti 2.0 – Fillimi i rolit të universiteteve në kërkim shkencor dhe në funksion të zhvillimit ekonomik dhe social. 3. Universiteti 3.0 – Universiteti modern: i lidhur me tregun e punës, i përqendruar në inovacion, në formimin profesional, në partneritete me sektorin privat. 4. Universiteti 4.0 – Universiteti i së ardhmes: i dixhitalizuar, i globalizuar, inteligjent, me IA, big data, simulime, realitet të shtuar dhe laboratorë  ❖ Katër forcat e mëdha që po ndryshojnë botën sipas Civicit: 1. Stimulimi i teknologjive të reja teknologji që transformojnë mësimdhënien (platforma digjitale, mësim në distancë, softuer inteligjent, IA etj.). 2. Përballimi dhe përfitimi nga efektet e globalizimit – arsimi nuk është më i kufizuar në hapësirë gjeografike. Studentët dhe universitetet janë pjesë e një tregu global të dijes. 3. Formimi i kapitalit social cilësor,  përgatitja e qytetarëve të informuar, të ndërgjegjshëm dhe të aftë për të përballuar sfidat moderne. 4. Përmirësimi i mirëqeverisjes – transparencë, menaxhim me inteligjencë artificiale, vendimmarrje me bazë të dhënash, efikasitet në menaxhimin universitar. ❖ Roli i Teknologjisë dhe Inteligjencës Artificiale (IA) në arsimin universitar: Adrian Civici theksoi se teknologjia dhe IA po ndryshojnë rrënjësisht mënyrën sesi universitetet funksionojnë. Ja disa nga pikat kryesore: 1. Mësim i personalizuar IA mund të analizojë nevojat, stilin dhe ritmin e të nxënit të çdo studenti dhe të përshtasë përmbajtjen sipas individit. Kjo do të thotë që nuk ka më një mësim standard për të gjithë, por një përvojë të personalizuar që rrit efektivitetin e të nxënit. 2. Asistentë digjitalë dhe tutorë virtualë Softuerë të bazuar në IA ndihmojnë studentët në mënyrë të vazhdueshme – për të mësuar, për të kërkuar literaturë, për të strukturuar projekte apo për të përgatitur provime. 3. Simulime dhe realitet i shtuar (AR/VR) Universiteti 4.0 përdor simulime, laboratorë virtualë dhe realitet të shtuar për trajnime praktike. Mjekësia, inxhinieria, arkitektura – të gjitha përfitojnë nga kjo teknologji. 4. Big Data në administratë dhe kërkime Universitetet përdorin analiza të mëdha të të dhënave për të përmirësuar menaxhimin, për të parashikuar tendencat e tregut të punës dhe për të udhëhequr orientimin profesional të studentëve. 5. Mësim në distancë dhe fleksibilitet Mësimi online është tashmë i integruar. Universitetet 4.0 janë të hapura në kohë reale dhe globale, me programe hibride dhe diploma ndërkombëtare. 6. Etika dhe sfidat e IA në edukim Civici ngriti edhe çështjen e etikës, të privatësisë së të dhënave, dhe të ndikimit të IA mbi marrëdhënien student-mësues. Këto janë sfida që kërkojnë rregullim institucional dhe ligjor. ❖ Konkluzionet dhe kritikat për realitetin shqiptar Adrian Civici bëri një analizë të situatës aktuale në Shqipëri: Universitetet shqiptare janë ende kryesisht në modelin 2.0 ose 3.0, me pak elemente të teknologjisë së re. Mungojnë politikat shtetërore të orientuara drejt transformimit teknologjik. Nuk ka infrastruktura të mjaftueshme digjitale. Nuk ka përgatitje të stafit akademik për të përvetësuar teknologjinë moderne dhe IA. Kërkimi shkencor është i dobët dhe bashkëpunimi ndërkombëtar i kufizuar. Ai theksoi se reformimi i universiteteve shqiptare është i domosdoshëm, me përqasje të reja për: investime në teknologji, trajnime për mësuesit e profesorët, përfshirjen e sektorit privat në arsim, lidhjen më të ngushtë të universiteteve me ekonominë dhe shoqërinë. ❖ Spirala e katërfishtë Ky është një model që Civici përmendi si strukturë bashkëpunimi mes katër aktorëve kyç: 1. Universitetet 2. Industria/ekonomia 3. Qeveria/shteti 4. Shoqëria civile/publiku Vetëm përmes këtij bashkëpunimi mund të ndërtohen universitete funksionale 4.0, që nuk janë thjesht ambiente për diploma, por qendra zhvillimi, dijeje dhe transformimi social.  Akad. Adrian Civici bëri thirrje për veprim të shpejtë dhe konkret, duke theksuar se e ardhmja e vendit kalon përmes një sistemi universitar të përparuar teknologjikisht, i cili nuk ndjek vetëm modelet e huaja, por i përshtat ato sipas nevojave të shoqërisë shqiptare. “Universiteti 4.0 dhe e ardhmja e dijes në Shqipëri – nga fjalimi vizionar i akad. Adrian Civici” 🇦🇱 REKOMANDIME PËR SHQIPËRINË: DREJT UNIVERSITETEVE 4.0 1.  Politika kombëtare dhe vizion strategjik Hartimi dhe miratimi i një Strategjie Kombëtare për Arsimin e Lartë 4.0, me afate konkrete për digjitalizimin dhe personalizimin e të nxënit. Themelimi i një Agjencie për Transformimin Dixhital të Arsimit të Lartë, e ngjashme me modelet në Estoni ose Finlandë. Përfshirja e "Universitetit 4.0" si objektiv i reformave të integrimit europian, në kapitujt e arsimit dhe inovacionit. 2. Formimi i stafit akademik dhe pedagogjik Trajnim gjithëpërfshirës i pedagogëve për përdorimin e: Inteligjencës artificiale në mësimdhënie ( p.sh . tutorë virtualë, vlerësim adaptiv), Platformave VR/AR për simulime praktike dhe ambientet e mësimit të integruar. Krijimi i certifikimeve profesionale për "Pedagogji Digjitale" dhe "Mësim i Personalizuar". Bashkëpunim me qendra evropiane ( p.sh . Politecnico di Milano, KU Leuven) për master-trajnime pedagogjike të avancuara. 3. Infrastrukturë teknologjike dhe laboratorike Investim në: Laboratorë VR/AR për fakultetet e Mjekësisë, Inxhinierisë, Arkitekturës dhe Arteve. Platforma LMS me AI të integruar (si Moodle + plugin IA, Blackboard Ultra, etj.). Hapsira hibride të mësimit (klasa fleksibël, biblioteka interaktive). Furnizim me pajisje AR/VR si HoloLens, Oculus Quest 3 dhe tabletë për përdorim të integruar. 4.  Curriculum i personalizuar dhe fleksibël Kalimi në një strukturë modularizimi të diplomave: Mikroçertifikata, Diplomat e ndërthurura (double degree), Mësim i ndërdisiplinuar i ndihmuar nga AI. Integrimi i kompetencave digjitale dhe ndërmjetësuese (soft skills) që nga viti i parë. Nxitja e projekteve të nxëna përmes problemit (Problem Based Learning) me ndihmën e teknologjive 3D dhe simulimeve. 5. Partneritete me sektorin privat dhe ndërkombëtar Bashkëpunime strategjike me: Kompani teknologjike (Microsoft, Google, Meta, Amazon) për licenca, trajnim dhe laboratorë. Universitete dhe rrjete të inovacionit evropian, për integrim në projekte Horizon Europe dhe Erasmus+. Inkurajimi i krijimit të spin-off-eve akademike dhe qendrave të inovacionit brenda universiteteve. 6.  Rregullore, akreditim dhe vlerësim Rishikimi i kritereve të akreditimit për të përfshirë indikatorë të digjitalizimit, fleksibilitetit dhe inovacionit. Hartimi i rregulloreve të përdorimit të IA-së në provime, plagjiaturë dhe asistentë virtualë. Mbështetje ligjore për diploma hibride dhe mësim ndërkombëtar online. 7.  Financim dhe përfshirje sociale Skema të reja financimi për: Universitetet që realizojnë kalimin drejt modelit 4.0, Bursat për studentë që ndjekin kurse VR/AR/AI ose mikrokredite. Krijimi i fondeve konkurruese për mësimdigjital dhe kërkime të avancuara. Mbështetje për studentët me aftësi të kufizuara që përfitojnë më shumë nga mjediset AR/VR.  Përfundim Shqipëria nuk ka luksin të presë. Modelet 4.0 janë tashmë në zbatim në rajon dhe BE. Kalimi drejt këtij modeli do të përmirësojë cilësinë e arsimit, do të ndërkombëtarizojë universitetet tona dhe do të përgatisë të rinjtë për tregun global. Një artikull editorial për publikim i zberthyer në media së Prestige,  Përgatiti: Liliana Pere.

Asdreni " Himni që tund malet" “Prej lufte veç ai largohet, që është lindur tradhëtor, se i tillë nuk nderohet, po përbuzet gjithnjë ndër shokë.” Fjalët e Asdrenit nuk janë vetëm vargje poezie. Janë kushtrime. Janë zëra që nuk njohin kohë. Nuk janë vetëm për burrat,  janë për gratë, për nënat, për rininë, për gjithë një komb që kërkon të ngjallet. Nëpër to fryn një erë solemniteti, një mall për Atdheun, dhe një forcë që të tund shpirtin ashtu si stuhitë tundin malet. Aleksandër Stavre Drenova, i njohur me emrin letrar Asdreni, ishte rilindës, poet, mendimtar, filozof i lirisë dhe frymëzues i të pathyeshmëve.  Ai nuk i këndoi vetëm flamurit, por edhe karakterit, nderit, vetëdijes, dhe vetë shqiptarisë. Vargjet e tij janë kolona të përjetshme të ndërgjegjes kombëtare. Ai është i pari që guxoi të shpallë me zë të lartë kush është burrë,  jo ai që jeton gjatë, por ai që vdes me nder dhe jeton me dritë. “Kush është burrë nuk frikohet, po vdes, po vdes si një dëshmor; kurrë armikut nuk i dorëzohet, por lufton der’ sa të marrë nder.” Asdreni lindi në fshatin Drenovë të Korçës, më 11 prill 1872, në një familje me rrënjë të thella shqiptare. Ishte i biri i Stavrit,  një burrë me ndjenja të ndritura kombëtare ; dhe që në fëmijëri njohu hijet e pushtimit dhe mungesën e dritës shqipe. Humbja e hershme e të atit e ndau nga një jetë e qetë, por e bashkoi me një tjetër rrugë: rrugën e shpirtit të atdheut. Kur Shqipëria s’mund të ofronte shkollë në gjuhën shqipe, ai mori rrugën e mërgimit drejt Bukureshtit në Rumani. Jo për të ikur , por për t’u përgatitur e për të kthyer diçka më të madhe. Aty kreu shkollën e mesme dhe më vonë studimet universitare për shkenca shoqërore, filozofi dhe letërsi. Në Rumaninë e kohës gjendeshin qendra aktive të Rilindjes Kombëtare Shqiptare, shoqata, biblioteka, shtypshkronja, gazeta. Në Bukuresht, ai u bë pjesë e shoqërisë “Drita” dhe më pas “Shqipëria”, duke u rrethuar nga figura si Jani Vreto, Naim Frashëri, Kristo Dako, Faik Konica, Aleksandër Xhuvani, Mit’hat Frashëri, Ismail Qemali. Ishin vëllezër mendimi dhe shpirtërorë, që i dhanë Asdrenit frymë për t’u bërë ai që njohim sot. Në mërgim, ai nuk u ndje kurrë i huaj. Rumani ishte tokë mikpritëse, por në zemrën e tij, Shqipëria ishte gjithmonë vendi i përjetshëm. Poezia e tij nuk ishte strehë personale, por dritare ku frynte ajri i lirisë për një popull të tërë. Asdreni i dha zë jo vetëm flamurit ,  në vargjet e tij morën frymë qyteti dhe fshati, gratë dhe burrat, nxënësit dhe mësuesit, të rënët dhe ata që s’kishin lindur ende. Veprat më të njohura të tij janë: “Rrezë Dielli” (1904), “Ëndrra e lotë” (1912), “Psallme Murgu” (1930), dhe shumë poezi e shkrime publicistike që shtrihen në kohë e ndikim. Kush është burrë na thotë ai , " nuk matet me vite" por me qëndresë. Me dritë. Me besnikëri ndaj nderit. Është ai që nuk largohet nga lufta për të drejtën. Asdreni vetë ishte një burrë i tillë ,  jo me armë në dorë, por me fjalën si dritë që ndizte zemra. Në fund, ai nuk jetoi i pasur. Nuk kishte pasuri. Por la pas një trashëgimi që sot ndriçon ndër libra, ndër këngë, ndër zemra. Himni që tund malet, jo thjesht burrat, por gjithë shpirtin e kombit shqiptar.  Shqipëria është  mëmëdhe i krenarisë, në të ka një qoshe të shenjtë, nje zë që u bë hymn, që mban emrin Asdreni.

Revista Prestige,   nga Liliana Pere. Vaçe Zela — Ikona e perjetshme e  Këngës Shqiptare Ese nga Liliana Pere, Revista Prestige Në historinë e muzikës shqiptare, pak emra shkëlqejnë me një dritë kaq të pastër dhe të përjetshme sa ai i Vaçe Zelës. Ajo nuk ishte thjesht një këngëtare — ajo ishte një fenomen, një zë që u bë pjesë e shpirtit të një populli, një burim dritë dhe krenarie që as koha nuk mund ta zbehë. Repertori i Vaçes është një thesari i çmuar i muzikës popullore dhe atyre kompozimeve që prekën thellë zemrën e çdo shqiptari. Nga “Baresha” me thellësinë e saj poetike dhe dhimbjen e fshehur, te “Trëndafil i bardhë”, një hymn për dashurinë e pafajshme dhe të përjetshme, këngët e Vaçes janë si rrëfime që ngrihen mbi shkëmbinj dhe përhapen nëpër fusha, duke rrënjosur kujtime dhe emocione të pashlyeshme. Zëri i Vaçes është unik dhe i pakrahasueshëm — një thesar që kombinon fuqinë me ndjeshmërinë, pasionin me përkushtimin, dhe teknikën me shpirtin. Ai është një instrument që shpreh gjithë hijeshinë dhe kompleksitetin e shpirtit shqiptar, nga të qarat më të thella e deri tek gëzimet më të pastra. Kur këndon Vaçe Zela, çdo notë merr jetë, çdo fjalë bëhet lutje dhe çdo këngë kthehet në një përjetësi të prekshme. Ajo i solli muzikës shqiptare një dimension të ri, duke e bërë atë jo vetëm një formë argëtimi, por edhe një mjet të fuqishëm të identitetit kombëtar dhe të përjetësimit të historisë dhe ndjenjave tona më të thella. Me vokalin e saj të fuqishëm, Vaçe arriti të na lidhë me rrënjët tona, të na kujtojë se kush jemi dhe nga vijmë. Në çdo interpretim, ajo shfaqte jo vetëm mjeshtërinë teknike, por edhe një përkushtim të rrallë ndaj tekstit dhe mesazhit që kënga mbartte. Qoftë në tingujt e këngëve patriotike, qoftë në ato të dashurisë, zëri i saj ishte gjithmonë i përkushtuar dhe i ndjeshëm, duke prekur zemrat dhe duke ndezur shpirtin. Në një kohë kur muzika shpesh humbet thellësinë dhe kuptimin, Vaçe Zela mbetet një dritë udhëzuese që na kujton fuqinë e artit të vërtetë — artit që flet drejtpërdrejt në shpirt dhe që bashkon breza. Repertori i saj i pasur, me këngë si “Baresha”, “Trëndafil i bardhë”, “Moj e bukura More”, “Xhamadani vija-vija” dhe shumë të tjera, janë thesare të pashlyeshme që e bëjnë Vaçen jo vetëm një artiste, por një ikonë të përjetshme. Në këtë udhëtim muzikor, zëri i Vaçes vazhdon të jetë si një qiri që ndriçon errësirën, si një përqafim ngushëllues për zemrat dhe si një frymëzim për të gjithë ata që duan të mbajnë gjallë vlerat dhe bukurinë e muzikës shqiptare. Vaçe Zela artiste populkit, është, dhe do të mbetet përgjithmonë, simboli i zërit shqiptar, i pasionit të pakufishëm dhe i shpirtit që këndon përjetësisht.  Më poshtë janë dy këngët e pavdekshme të Vaçe Zelës —  “Baresha” është një këngë që nuk njeh kohë. Ajo është shkruar në gurë e rritur me baltën e rrugëve të fshatit shqiptar. Vaçe Zela, me zërin e saj që nuk i përket asnjë epoke dhe të gjitha epokave njëherësh, nuk e këndon këtë këngë – ajo e jeton. Në çdo varg të saj, ndiejmë frymën e një vajze që nuk është vetëm një personazh, por është vetë Shqipëria, në pritje, në lëvizje, në ëndërr. Është një këngë për ata që dinë të duan pa folur, që shohin përtej horizontit dhe e mbajnë shpresën si një shall të bardhë në erë. “Trëndafil i bardhë” është si një letër që nuk u dërgua kurrë, por u ruajt në zemër. Vaçja e këndon me një përulje që vetëm dashuritë e mëdha mund ta kuptojnë. Është një këngë për një ndjenjë të thjeshtë, por të madhe, që nuk vdes asnjëherë — si vetë trëndafili i bardhë. I bardhë, sepse është i pafajshëm; trëndafil, sepse shpërthen me gjithë bukurinë dhe dhembjen që përfaqëson dashuria e parë, ajo që lë gjurmë. Në zërin e saj, çdo fjalë është një pikë loti e kthyer në perlë. Të dyja këngët janë përjetësuar jo vetëm falë tekstit e muzikës, por mbi të gjitha, falë zërit të Vaçes — një zë që nuk kërkoi asgjë për vete, vetëm që ne të mos harronim. Dhe nuk kemi harruar. Ajo na fali jo këngë, por pjesë të shpirtit tonë. Dhe për këtë, çdo herë që dëgjojmë “Baresha” apo “Trëndafil i bardhë” Dy këngët e pavdekshme të Vaçe Zelës — “Baresha” dhe “Trëndafil i bardhë” — bashkë me një koment modest që përpiqet të ndjekë hijen e dritës që ato kanë lënë në shpirtin shqiptar. “Baresha” është një këngë që nuk njeh kohë. Ajo është shkruar në gurë e rritur me baltën e rrugëve të fshatit shqiptar. Vaçe Zela, me zërin e saj që nuk i përket asnjë epoke dhe të gjitha epokave njëherësh, nuk e këndon këtë këngë – ajo e jeton. Në çdo varg të saj, ndiejmë frymën e një vajze që nuk është vetëm një personazh, por është vetë Shqipëria, në pritje, në lëvizje, në ëndërr. Është një këngë për ata që dinë të duan pa folur, që shohin përtej horizontit dhe e mbajnë shpresën si një shall të bardhë në erë. “Trëndafil i bardhë” është si një letër që nuk u dërgua kurrë, por u ruajt në zemër. Vaçja e këndon me një përulje që vetëm dashuritë e mëdha mund ta kuptojnë. Është një këngë për një ndjenjë të thjeshtë, por të madhe, që nuk vdes asnjëherë — si vetë trëndafili i bardhë. I bardhë, sepse është i pafajshëm; trëndafil, sepse shpërthen me gjithë bukurinë dhe dhembjen që përfaqëson dashuria e parë, ajo që lë gjurmë. Në zërin e saj, çdo fjalë është një pikë loti e kthyer në perlë. Të dyja këngët janë përjetësuar jo vetëm falë tekstit e muzikës, por mbi të gjitha, falë zërit të Vaçes — një zë që nuk kërkoi asgjë për vete, vetëm që ne të mos harronim. Dhe nuk kemi harruar. Ajo na fali jo këngë, por pjesë të shpirtit tonë. Dhe për këtë, çdo herë që dëgjojmë “Baresha” apo “Trëndafil i bardhë”, nuk dëgjojmë thjesht muzikë — dëgjojmë vetveten në një pasqyrë që këndon. Nëse dëshironi, mund të shkruaj edhe një ese më të gjatë për këto dy këngë apo t’i përfshijmë në një cikël për Revista Me shumë kënaqësi. Më poshtë janë dy këngët e pavdekshme të Vaçe Zelës — “Baresha” dhe “Trëndafil i bardhë” — bashkë me një koment modest që përpiqet të ndjekë hijen e dritës që ato kanë lënë në shpirtin shqiptar. 1. Baresha Teksti i këngës: > Baresha del në mal, tufën e saj e çon, këmbët në gurë e baltë, zemra në ëndërron. Dielli i mëngjesit flokët ia ndriçon, erërat e verës fjalët ia përkundin në gjumë. Një zë i fshehur larg, ndoshta nga një stan, a ndoshta nga zemra që s’ka gjetur strehë.p Baresha s’flet me gojë, por këndon me sy, dhe malet bëhen fjalë, bari bëhet dashuri. Koment: “Baresha” është një këngë që nuk njeh kohë. Ajo është shkruar në gurë e rritur me baltën e rrugëve të fshatit shqiptar. Vaçe Zela, me zërin e saj që nuk i përket asnjë epoke dhe të gjitha epokave njëherësh, nuk e këndon këtë këngë – ajo e jeton. Në çdo varg të saj, ndiejmë frymën e një vajze që nuk është vetëm një personazh, por është vetë Shqipëria, në pritje, në lëvizje, në ëndërr. Është një këngë për ata që dinë të duan pa folur, që shohin përtej horizontit dhe e mbajnë shpresën si një shall të bardhë në erë. 2. Trëndafil i bardhë Teksti i këngës: > Trëndafil i bardhë, çel në kopështin tim, si një kujtim i pastër, nga një dashuri që s’harrohet. Erdhi pa zhurmë, iku pa fjalë, por në zemrën time lulëzon çdo pranverë. Trëndafil i bardhë, mos u thaj kurrë, në çdo petal tëndin ruaj një puthje të humbur. Dhe nëse një ditë, s’do jem më këtu, tregoji erës se të kam dashur shumë. Koment: “Trëndafil i bardhë” është si një letër që nuk u dërgua kurrë, por u ruajt në zemër. Vaçja e këndon me një përulje që vetëm dashuritë e mëdha mund ta kuptojnë. Është një këngë për një ndjenjë të thjeshtë, por të madhe, që nuk vdes asnjëherë — si vetë trëndafili i bardhë. I bardhë, sepse është i pafajshëm; trëndafil, sepse shpërthen me gjithë bukurinë dhe dhembjen që përfaqëson dashuria e parë, ajo që lë gjurmë. Në zërin e saj, çdo fjalë është një pikë loti e kthyer në perlë. ✨️Të dyja këngët janë përjetësuar jo vetëm falë tekstit e muzikës, por mbi të gjitha, falë zërit të Vaçes — një zë që nuk kërkoi asgjë për vete, vetëm që ne të mos harronim. Dhe nuk kemi harruar. Ajo na fali jo këngë, por pjesë të shpirtit tonë. Dhe për këtë, çdo herë që dëgjojmë “Baresha” apo “Trëndafil i bardhë”, nuk dëgjojmë thjesht muzikë — dëgjojmë vetveten në një pasqyrë që këndon.

📰 Gratë në Media: Analizë mbi Profesionalizmin dhe Përfaqësimin 1. Hyrje Media ka një ndikim thelbësor në formësimin e mendimit publik, kulturës dhe modelimit të roleve gjinore. Në këtë kontekst, gratë në media nuk janë thjesht prezantuese të lajmit apo figurante në studio: ato janë prodhueset, ndërtueset e narrativës, dhe shpesh, edhe objekti i përfaqësimit të mangët. 2. Profesionalizmi: Mungesa e një standardi të qëndrueshëm Në shumë raste, profesionalizmi i grave në media në Shqipëri është nën nivelin e duhur për shkak të faktorëve si: Rekrutimi jo meritokratik Mungesa e trajnimve të vazhdueshme Presioni estetik ndaj grave në ekran, më shumë se ai intelektual Përfshirja sipërfaqësore në tema të rëndësishme shoqërore 🔸 Gazetarët femra, ndonëse të shumta në numër, shpesh kufizohen në role sekondare: lexuese lajmesh, moderatore formatesh argëtues, apo të angazhuara në temat e “butëta”. 3. Artiklimi publik dhe përfaqësimi gjuhësor Një nga dobësitë më të dukshme është artiklimi i dobët gjuhësor dhe konceptual. Shumë gazetare, sidomos të reja, nuk kanë: Një zhargon profesional të saktë Një strukturë të mendimit logjik dhe të artikuluar Një qëndrim të qartë etik në raport me temën dhe publikun Kjo rrjedh jo vetëm nga mungesa e formimit profesional, por edhe nga një sistem që nuk inkurajon kritikën, mendimin e thelluar dhe debatin e ndershëm. 4. Si duhet të paraqiten gratë në media? Gratë në media nuk duhet të jenë "prezenca e bukur", por: ✅ Zëra me përmbajtje të thellë ✅ Autoritet në temën që trajtojnë ✅ Përfaqësuese të denja të realitetit, jo stereotipe të shoqërisë ✅ Subjekt aktiv, jo objekt pasiv i pamjes në ekran Duhet të promovohen modele ku gazetarja analizon, pyet, kërkon llogari, thyen tabu, krijon vlera. 5. Çfarë duhet të ndryshojë? Në nivel individual: Gratë në media duhet të investojnë në veten e tyre: lexojnë, trajnohen, specializohen. Të kërkojnë role më të avancuara dhe të mos pranojnë rolin e “figurës televizive” si sukses. Në nivel institucional: Mediat duhet të kenë kode etike të qarta mbi përfaqësimin gjinor. Duhet të ketë redaksi me barazi gjinore në pozitat drejtuese. Të krijohen shkolla mediatike të vazhdueshme për të rritur standardin. 6. Dy modele: Me nivel dhe pa nivel 📌 Modeli i parë – Me nivel: Gazetarja që ka kompetencë profesionale, shtruar mendimin, argument, ton të qetë dhe të qartë. Nuk ka nevojë për pamje të jashtme për të tërhequr audiencën – e bën përmbajtja. E orientuar drejt vlerës, analizës dhe ndikimit pozitiv. 📌 Modeli i dytë – Pa nivel: Figurat që shfaqen me pamje, por pa përmbajtje. Flasin me klishe, pa thellësi, shpesh imituese të modeleve të huaja. Të ndikuara nga rrjetet sociale, jo nga standardet e gazetarisë. 7. Roli i institucioneve monitoruese Institucione si AMA (Autoriteti i Mediave Audiovizive), Këshilli i Etikës Mediatike, dhe organizata të tjera të shoqërisë civile kanë rol kyç, por shpesh janë: Formalë dhe pasivë Nuk kryejnë monitorim sistematik mbi përfaqësimin e grave Nuk sanksionojnë shkeljet gjinore apo diskriminimin në përmbajtje Këto institucione duhet të marrin një rol aktiv edukues dhe rregullator, duke publikuar raporte vjetore dhe duke nxitur barazinë gjinore në media. ✅ Përfundim: Gratë në media janë shumë, por jo gjithmonë me ndikim të vërtetë. Kualiteti duhet të zëvendësojë sasinë. Ato duhet të jenë jo vetëm të pranishme, por vendimtare në formësimin e medias shqiptare me dinjitet, profesionalizëm dhe guxim intelektual Pergatiti Liliana Pere.

🌟 Balta që hidhet behet poezi fjalë që mbin e bleron : Në Dritën Tënde, Fjala Ndriçon si Yll në Qiellin e Shpirtit Revista Prestige Nga: Liliana Pere ✨️✨️ Dritëro Agolli – Kundërshtarëve të mi > Kundërshtarëve të mi nga Dritëro Agolli Ju aq baltë po hidhni mbi mua, Sa në baltën që kam përmbi trup, Mund të mbijë një dardhë a një ftua, Një korije e madhe me dushk. Në korije dhe dru mund të mbani, Mund të shkoni për gjah me langonj, Mund të ngjiti në pemë të hani, Po të doni dhe dardha dhe ftonj. Balta ngrihet mbi mua e pasur, Sa mbi baltën korija bleron… Trupin tim ma bleruat padashur Dhe ma bëtë vërtet plantacion. ✨️ Kjo poezi e Dritëroit është më shumë se një kundërpërgjigje për shpifësit; është një manifest i njerëzores, i urtësisë, i qëndresës pa urrejtje. Ai nuk përballet me baltën duke u zhytur në të, por duke e kthyer në pjellë të jetës. Metafora e korijes që mbin mbi baltë është ndër më të fuqishmet në poezinë moderne shqiptare. Fjalët janë të thjeshta, por mesazhi është monumental: 🔹 kur të përbuzin, mos u lig, por mbill. 🔹 kur të shpifin, mos hakmerresh, por mbi. 🔹 në vend të urrejtjes, mbill vlera që zgjatin.  Dritëroi në krahasim me poetë të mëdhenj botërorë *Aleksandër Pushkin – Letër shpifësve të Rusisë > “Ju mund të përçmoni, por nuk mund të ndalni.” ✨️Pushkini, ashtu si Dritëroi, përqesh përçmuesit me gjuhën e artit. Te të dy, vepra është përgjigjja më fisnike. Pushkini i drejtohet shpifësve me krenari kombëtare; Dritëroi me ironi dhe butësi që të ngroh.  ata që e baltosin, pa dashur e rrisin.Forca s’vjen nga hakmarrja, por nga rrënjët e dashurisë për jetën dhe vetëdija për vlerën e vet. ✨️Victor Hugo – Les Misérables > “To love or to hate is to see only a part of the truth.” Një mendim që lidhet thellë me reflektimin e mëparshëm: “Në do që dikë ta duash, amplifiko të mirën që ka. Nëse kapesh pas të keqes, s’mund të shohësh asgjë tjetër veç errësirës.” Kjo është filozofia që Dritëroi mbart në çdo varg të kësaj poezie. ✨ Mesazhi që mbetet përjetë: Mos u ligështo për baltën. Ajo s’të shkatërron, të bleron. Mos u përqendro te e keqja që t’u bë. Udhëhiq nga vlerat që ke. Kur të hedh baltë dikush, fal… sepse ai, pa e kuptuar, të ujit. Amplifiko të mirën që sheh, sepse e mira që kultivon tek tjetri, lulëzon edhe brenda teje. Citim frymëzues për në fund: > Me shumë kënaqësi, Liliana! Ja një citim i përbërë dhe i harmonizuar, duke bashkuar tre thëniet e fundit që përmende — me tonin e Dritëroit, stilin e tij të mençur dhe me bukurinë poetike që i shkon Revistës Prestige: Citim D. A. > “Unë nuk urrej. Urrejtja është një gjendje që të shkatërron nga brenda. Mos ia kthe me baltë atij që të hedh baltë — bëje të çuditet kur të mbijnë dardha mbi plagët e tua. Nëse më hodhët baltë, nuk më dogjët — më dhatë dheun tim për të mbjellë.” — Dritëro Agolli Në këtë botë që vuan nga  harresa, të falë e të vlerësojë, le të kthehemi gjithnjë te mësimet e poetëve si Dritëroi. Ata nuk na mësojnë thjesht si të shkruajmë, por si të jemi njerëz. Revista Prestige Përgatiti: Liliana Pere  Në shërbim të dritës, vlerës dhe fjalës së bukur shqiptare.

**Ada Yonath – Gruaja që zbuloi sekretet e ribozomeve: Jeta, Kërkimet dhe Kontributet Shkencore** Ada E. Yonath është një nga shkencëtaret më të shquara të kohës sonë në fushën e biologjisë strukturore, e njohur sidomos për punën e saj revolucionare mbi strukturën e ribozomeve – makineritë e vogla që prodhojnë proteinat në qeliza. 📘 Jeta dhe Formimi Akademik Lindja: 22 qershor 1939, në Jerusalemin e atëhershëm të Palestinës së Mandatit Britanik. Origjina familjare: Nga një familje hebreje sefarde, shumë modeste në të ardhura. Babai i saj vdiq kur ajo ishte vetëm 11 vjeç. Fëmijëria: E përshkruan si të varfër, por me kureshtje të pangopur për botën. Ajo krijonte laboratorë shtëpiakë në ballkon dhe eksperimentonte që në moshë të vogël me mjete rrethanore. 🎓 Arsimi B.Sc . në Kimi – Hebrew University of Jerusalem M.Sc . dhe Ph.D. në Kimi – Weizmann Institute of Science, Rehovot, Izrael 🔬 Fushat e Kërkimit 1. Biologji strukturore 2. Biokimi molekulare 3. Kristalografi me rreze X 4. Struktura dhe funksioni i ribozomeve 5. Ndërveprimi i antibiotikëve me ribozomet 🧪 Kontributet Kryesore Shkencore 1. Kristalizimi i ribozomeve Për dekada u mendua se ishte e pamundur të kristalizoheshin ribozomet për shkak të madhësisë dhe paqëndrueshmërisë së tyre. Ada Yonath ishte e para që e bëri këtë të mundur, duke përdorur teknikën e kristalografisë me rreze X në mënyrë inovative. 💡 Si i arriti? Në një laborator në Alpet Bavareze të Gjermanisë, ajo punoi në kushte të ftohta për të stabilizuar kristalet. Përdori qasje të guximshme dhe të pazakonta, duke u përqendruar në ribozomet bakteriale për të kuptuar ndërveprimin me antibiotikët. 💊 Zbulimet dhe Ndikimi Kuptimi i detajuar i mënyrës si funksionojnë ribozomet. Ndihmesë vendimtare në krijimin e antibiotikëve të rinj. Kontribut i drejtpërdrejtë në luftën kundër rezistencës ndaj antibiotikëve. 🏆 Çmimet dhe Nderimet Çmimi Nobel në Kimi (2009) – për strukturën dhe funksionin e ribozomeve Wolf Prize in Chemistry (2006) L’Oréal-UNESCO Award for Women in Science (2008) ✨ Veçoritë dhe Karakteri E guximshme, këmbëngulëse dhe me pavarësi mendimi. Mendje kërkuese dhe e papërtuar – thotë: "Kureshtja është forca që shtyn shkencëtarët të arrijnë përtej të mundshmes." E apasionuar pas natyrës – ka kaluar periudha pune dhe reflektimi në male. 📚 Trashëgimia Shkencore Ndikim i madh në rritjen e përfaqësimit të grave në shkencë. Frymëzim për breza të tërë studiuesish që ndjekin ëndrrat e tyre shkencore. 🧬 ADA YONATH – Detaje të thelluara për shpikjet dhe arritjet e saj shkencore 🔬 Çfarë studioi Ada Yonath? Fusha kryesore e Yonath ishte biologjia strukturore, që do të thotë: të studiojë strukturën molekulare të përbërësve të gjallë, si proteinat dhe ribozomet, për të kuptuar funksionin e tyre.  Zbulimi më i madh i saj: Strukturat e ribozomeve ✅ Çfarë janë ribozomet? Janë makineri biologjike brenda çdo qelize, që lexojnë informacionin gjenetik nga ARN-ja dhe ndërtojnë proteina. Në thelb, ribozomi është vendi ku “ndërtohet jeta” – çdo proteinë që ndodh në trupin tënd, fillon këtu.  Shpikja e saj kryesore: Kristalizimi i ribozomeve Problemi para saj: Ribozomet janë shumë të mëdha, të ndërlikuara dhe të lëvizshme. Nuk kishte asnjë metodë që lejonte vëzhgimin e tyre në mënyrë të qartë në nivel atomik. Për të parë brendinë e tyre duhej një teknikë që kërkonte kristale shumë të qëndrueshme, që askush nuk i kishte prodhuar më parë. 💡 Zgjidhja e saj: Ada përdori një strategji tërësisht të re: zgjodhi ribozome nga mikroorganizma ekstremofilë, si bakteret që jetojnë në burime termale ose në kushte jashtëzakonisht të vështira. 👉 Këto ribozome ishin më të qëndrueshme dhe më të lehta për t’u kristalizuar. Ajo krijoi metoda unike për: stabilizimin e ribozomeve në formë të kristaltë përmirësimin e teknikës së kristalografisë me rreze X mbrojtjen e strukturës gjatë ftohjes ekstreme për matje precize 🏗️ Rezultati: Në vitin 2000, ajo ishte e para që zbuloi strukturën tredimensionale të një ribozomi të plotë, me saktësi atomike. 💊 Ndikimi në mjekësi: Lufta kundër bakterieve rezistente ndaj antibiotikëve # Si lidhen antibiotikët me ribozomet? Shumë antibiotikë funksionojnë duke bllokuar funksionin e ribozomeve bakteriale. Me hartën atomike të ribozomit, Ada tregoi saktësisht ku dhe si lidhen antibiotikët me to. * Rezultati konkret: Projektimi i antibiotikëve të rinj që janë më të zgjuar, më të saktë dhe më pak të dëmshëm për qelizat e njeriut. Zbulimi i mënyrave të reja për të anashkaluar rezistencën bakteriale, që është një nga krizat më të mëdha globale në shëndet publik. 🧬 Shpikje të tjera dhe metoda origjinale të zhvilluara prej saj 1. “Cryo bio-crystallography” – Një teknikë që ajo e zhvilloi për të mbrojtur kristalet e ribozomeve gjatë analizës në temperatura shumë të ulëta. E përdorur sot gjerësisht në shumë laboratorë në botë. 2. Laboratori në lëvizje në Alpe – Eksperimentoi me sukses edhe jashtë kushteve të zakonshme laboratorike, duke ndërtuar laboratorë të përkohshëm në vende të pazakonta për të gjetur kushte ideale për kristalizim. 3. Modelimi molekular i përparuar – Rruga që ajo hapi ndihmoi shumë biofizikanë dhe bioinformaticienë në ndërtimin e softuerëve për simulime të ndërveprimeve molekulare. 🏅 Vlerësimet dhe ndikimi ndërkombëtar Nobel në Kimi (2009): Për zbulimin e strukturës së ribozomit. Vepra e saj është pjesë e çdo libri biologjie molekulare në universitetet kryesore të botës. Frymëzon qindra vajza e gra të reja që të ndjekin rrugën e shkencës. Ka themeluar një qendër kërkimore për gratë në shkencë dhe për fëmijët me kureshtje shkencore.  Filosofia e saj për shkencën: > “Mua nuk më intereson fitimi apo karriera. Unë dua të kuptoj se si funksionon jeta, molekulë  Shoqja më e ngushtë dhe bashkëpunëtorja më besnike e Ada Yonath, veçanërisht gjatë viteve më të vështira të kërkimeve të saj mbi ribozomet, është Hanan Harari, një shkencëtare izraelite, e cila ka luajtur një rol thelbësor në laboratorin e saj në Weizmann Institute of Science. Megjithëse jo gjithmonë në qendër të vëmendjes publike, Hanan Harari ka qenë bashkautore në një pjesë të madhe të punës kërkimore të Yonath dhe pjesë integrale e ekipit të saj për më shumë se 20 vjet. Hanan Harari – Shoqja, kolegia dhe bashkëluftëtarja në shkencë Profili i shkurtër: Emri i plotë: Dr. Hanan Harari Institucioni: Weizmann Institute of Science, Rehovot, Izrael Fusha: Biologji strukturore, Kristalografi e proteinave Pozicioni: Bashkëpunëtore shkencore e lartë në laboratorin e Ada Yonath Marrëdhënia me Ada Yonath: Bashkëpunëtore shumëvjeçare dhe një nga gratë më besnike në karrierën e saj kërkimore 🌟 Roli i saj në suksesin e Ada Yonath 1. Mbështetje në kristalizimin e ribozomeve: Hanan Harari ishte një nga të paktat shkencëtare që qëndroi pranë Ada Yonath që në fillimet e saj, kur shumica e kolegëve e konsideronin të pamundur kristalizimin e ribozomeve. Ajo kontribuoi me orë të gjata pune në përgatitjen, ngrirjen, ruajtjen dhe analizën e kristaleve jashtëzakonisht të ndjeshme të ribozomeve. 2. Durim në eksperimente të përsëritura: Të dyja punuan për vite me radhë në një laborator që ishte vendosur në kushte shumë specifike, në një frigorifer të ndërtuar me dorë, për të ruajtur stabilitetin e ribozomeve. Harari ishte ajo që kujdesej për kristalet, edhe kur kërkonte përsëritje të njëpasnjëshme të eksperimenteve. 3. Bashkëautore në publikime shkencore: Emri i Hanan Harari shfaqet në shumë artikuj të rëndësishëm të publikuar në revista prestigjioze si Nature, Science, Cell, ku jepet kontributi për zbulimin e strukturës atomike të ribozomeve. 4. Mbështetje emocionale dhe shoqërore: Vetë Ada Yonath ka pranuar në intervista që Harari nuk ishte vetëm një shkencëtare, por edhe një mike e ngushtë që ndau me të vetmin e laboratorit, zhgënjimet, sukseset dhe netët pa gjumë. Citime për marrëdhënien e tyre > Ada Yonath: “Pa Hananin, ndoshta nuk do të kisha guxuar të vazhdoja kur të gjithë tjerët na braktisën. Ajo ishte mbështetja ime në heshtje, e qetë, por e palëkundur.” > Hanan Harari: “Ishte një rrugëtim i gjatë. Ne nuk ishim vetëm shkencëtare – ishim dy gra që besonim te njëra-tjetra dhe te forca e dijes.” --- 🧬 Një shembull frymëzues i bashkëpunimit mes grave në shkencë Marrëdhënia mes Ada Yonath dhe Hanan Harari përfaqëson një shembull të rrallë të miqësisë, besimit dhe bashkëpunimit shkencor në nivele të larta. Në një fushë të dominuar nga burrat, ato ndërtuan një ekip të pathyeshëm që i dha botës një nga zbulimet më të mëdha në biologjinë molekulare. --- 🏆 Vlerësimi i punës së tyre Megjithëse vetëm Ada Yonath mori Çmimin Nobel në Kimi (2009), shumë në komunitetin shkencor e pranojnë që pa ekipin e saj besnik – dhe veçanërisht pa Hanan Harari – ky sukses nuk do të ishte arritur. Hulumtoi:Liliana Pere

Revista Prestige ju njeh me një lajm të bukur nga bota e yjeve: Dua Lipa ndan ëndrrat dhe emocionet për të ardhmen Në një intervistë të fundit për edicionin e korrikut të British Vogue, ylli ndërkombëtar i muzikës pop, Dua Lipa, ka ndarë me publikun mendimet e saj për një prej kapitujve më të ndjeshëm të jetës – amësinë. Ajo ka treguar se ndjen dëshirë të fortë për të pasur fëmijë një ditë, por shpesh ndalet për të reflektuar mbi kohën e duhur dhe ndikimin që ky hap do të kishte në jetën dhe karrierën e saj. > “Do të doja shumë të kisha fëmijë në të ardhmen, por gjithmonë mendoj: kur është koha më e mirë? Si do ta ndikonte kjo punën time? Çfarë do të ndodhte nëse do të isha në turne dhe sa kohë do të më duhej të shkëputesha,” – rrëfen këngëtarja me sinqeritet. Dua Lipa shton më tej se dashuria për fëmijët nuk mjafton për të marrë një vendim të tillë: > “Të rritësh një fëmijë është shumë më shumë se thjesht dëshira për të pasur një. Është një përkushtim i thellë që kërkon përgjegjësi të madhe.” Në të njëjtën intervistë, artistja shqiptare me famë botërore ka konfirmuar fejesën e saj me aktorin britanik Callum Turner, 35 vjeç, duke ndarë detaje emocionuese për këtë moment të rëndësishëm: > “Po, jemi të fejuar. Është një emocion i veçantë,” – tha ajo, duke zbuluar se zgjedhja e unazës u bë me ndihmën e motrës dhe shoqeve të saj më të afërta. “Jam thellësisht e dashuruar me të. Është ndjenjë e rrallë kur e ndjen që personi me të cilin do të ndash jetën, të njeh vërtet,” – përfundoi ajo. Konfirmimi publik erdhi edhe nëpërmjet disa fotove në Instagram, ku Dua Lipa shfaqet me një unazë diamanti në gishtin e unazës, duke e ndarë me ndjekësit e saj këtë moment të veçantë.

Rrevista Prestige #personality #inspiration #artcinema Revista Prestige nderon sot Marie Logorecin – zërin, shpirtin dhe ikonën e skenës shqiptare Në kujtim të një figure të përjetshme – nëna, zonja, aktorja që skaliti gruan shqiptare në art. Marie Logoreci (23 shtator 1920 – 19 qershor 1988) mbetet një nga figurat më të ndritura të artit shqiptar. Ajo ishte më shumë sesa një aktore. Ishte një shpirt fisnik që e ndërtoi jetën mbi dashurinë për artin, atdheun, njerëzit dhe familjen. Një zonjë që shkëlqente me dinjitet, kulturë dhe ndjenjë të thellë estetike. Marie Logoreci, lindur si Marie Çurçia në Shkodër, erdhi në jetë në një mjedis të ndikuar nga kultura qytetare dhe zakonet e Veriut. Ajo u rrit mes tingujve të mandolinës, zërave të malësorëve dhe shpirtit fisnik të familjes së saj. Shkolla e "Motrave Stigmatine" dhe më pas gjimnazi, ishin vendet ku nisën të duken prirjet e saj për artin: vizatimi, kënga dhe interpretime të vogla. Ndryshe nga vajzat e kohës, ajo lexonte, pikturonte, mësonte gjuhë të huaja dhe ushqehej shpirtërisht me folklor, legjenda dhe epikën e maleve shqiptare. Në moshën 17-vjeçare, Maria u transferua në Tiranë, ku u martua me Kolë Logorecin, birin e atdhetarit dhe dijetarit të madh Mati Logoreci. Kola ishte një njeri i kulturës dhe i përparuar, që jo vetëm e mbështeti, por i hapi rrugë drejt një karriere të jashtëzakonshme. Ajo jetoi në një ambient ku zëri i Fishtës, Koliqit, Çabejt dhe Mjedës dëgjohej shpesh – një mjedis që do ta formonte intelektualisht dhe shpirtërisht. Nga këngëtarja e Radio Tiranës në ikonën e skenës Fillimet artistike i pati në Radio Tirana në vitin 1945 si këngëtare popullore. Zëri i saj i veçantë, tingulli i brishtë dhe shpërthyes njëkohësisht, prekte zemrat e dëgjuesve. Por në vitin 1947, ajo kalon në Teatrin Popullor, duke e lënë këngën për të ndjekur thirrjen më të thellë të shpirtit – aktrimin. Rolet që u bënë të pavdekshme Marie Logoreci e krijoi figurën e gruas shqiptare në shumë forma: nënë, bijë, grua e thjeshtë, intelektuale, mbretëreshë, intrigante apo e dëshpëruar. Ajo nuk interpretonte – ajo jetonte rolin. Disa nga rolet më të paharrueshme në memorien kolektive përfshijnë: Lokja në dramën “Toka jonë” – një simbol i dhembjes, revoltës, qëndresës. Bernarda Alba te “Shtëpia e Bernarda Albës” – një autoritet i errët femëror, i ftohtë, tronditës. Gertruda te “Hamleti” – mbretëresha që lufton me fajin dhe ndjenjën. Fatimja te “Halili dhe Hajria” – grua e regjur në intriga, por e thellë emocionalisht. Nëna Xhun te “Muri i Madh” – dramacitet i kthyer në përmasë universale. Kontesha Xampa në “Gjenerali i ushtrisë së vdekur” – elegancë dhe tragjizëm. Ledi Milford te “Intrigë dhe Dashuri” – grua e përballë ndjenjave dhe autoritetit. Në film dhe në teatër – dy pasqyra, një shpirt Marie ishte pioniere e kinemasë shqiptare. Mori pjesë në filmin e parë shqiptar "Fëmijët e saj", më pas në “Tana”, “Skënderbeu”, “Detyrë e posaçme”, “Njësiti guerril”, “Operacioni Zjarri”, “Gjenerali i ushtrisë së vdekur” etj. Por shtëpia e saj e vërtetë mbeti teatri. Në më shumë se 40 vite karrierë, ajo interpretoi mbi 60 role, që nga Molieri, Shekspiri, Lorca, Schiller e deri te autorët shqiptarë si Kolë Jakova, Ndrekë Luca apo Fatmir Gjata. Çfarë e dallonte Marien nga të tjerët? Zëri i saj – jo thjesht zë, por një instrument i gjallë emocional. Ekspresiviteti i fytyrës – tipare të skalitura për dramën. Eleganca në lëvizje dhe gjuhë – që përçonte thellësi, pa pasur nevojë për shumë fjalë. Kultura e gjerë – një grua që njihte Iliadën, epin e kreshnikëve, muzikën klasike dhe kishte një estetikë të vetën. Përkushtimi ndaj profesionit – një regjisore, një studiues e folklorit, një grua që ruante kujtime, vizatime, kujdesej për lulet dhe pëllumbat, dhe s’kishte kurrë kohë për t’u lodhur. Trashëgimia që la pas Marie Logoreci nuk është vetëm një emër. Ajo është një shkollë më vete. Një model. Një monument shpirtëror për çdo aktore shqiptare. Ajo u nderua me titujt "Artiste e Merituar", "Artiste e Popullit" dhe pas vdekjes me “Nderi i Kombit”. Por mbi të gjitha, ajo është Zëri i Nënës Shqiptare, në të gjitha etapat e saj – që nga mitologjia e Veriut e deri te skena bashkëkohore Revista Prestige, në përvjetorin e ikjes së saj, përkujton me ndjenjë dhe nderim një figurë të shenjtë të artit. Marie Logoreci nuk vdiq – ajo jeton në çdo skenë ku tingëllon fjala shqipe me shpirt. Ajo është gruaja që mbetet gjithmonë “Loke e kombit”, në art dhe në zemrat tona. Pergatiti: Liliana Pere.

"Mira Murati, Nuse në Toskanë – Teknologji dhe Traditë në një Zemër" Revista Prestige i uron jetë të lumtur bijës sonë mendje ndritur, Mira Murati, e cila me mençurinë e saj i fali botës inteligjencën artificiale, dhe tani i fali vetes dashurinë.  Në një ceremoni intime në Toskanën magjike, Mira u bë nuse shqiptare me zemër krenare, duke veshur kostumin e Vlorës dhe duke çuar rrënjët tona në zemër të Italisë.  Një martesë ku bashkëjetuan shpirti i inovacionit dhe bukuria e traditës. Në një botë ku teknologjia dhe tradita rrallëherë ecin bashkë, Mira Murati na kujton se njeriu modern nuk është vetëm produkt i inovacionit, por edhe trashëgimtar krenar i rrënjëve të tij. Ajo që njihet si “arkitektja e inteligjencës artificiale” dhe figura e shquar pas zhvillimit të ChatGPT, këtë herë ka qenë në qendër të vëmendjes jo për një shpikje të re, por për një ngjarje intime dhe të ndjerë: martesën e saj, të zhvilluar në një ceremoni tërësisht private në Toskanën e ëndërrt të Italisë. Ngjarja, edhe pse e mbajtur larg syve të publikut, është bërë një simbol i bukur i bashkimit mes dy botëve: asaj universale, të teknologjisë dhe shkencës, me atë personale dhe të thellë shqiptare. Nga raportimet diskrete mësojmë se ceremonia u zhvillua nën një protokoll të fortë sigurie, me kontrata privatësie që ndalojnë çdo publikim të pamjeve nga dasma. Megjithatë, një detaj ka emocionuar jo pak: Mira ka zgjedhur të vishet si nuse shqiptare, me kostumin tradicional të Jugut, përkatësisht të zonës së Vlorës. Ky akt nuk është vetëm zgjedhje estetike, por një mesazh i qartë për të gjithë ne që shpesh kemi frikë ta pohojmë me krenari identitetin tonë në një botë globaliste. Një vit më parë, në një moment që sot tingëllon si paralajmërim poetik i fatit, nëna e saj kishte pyetur vetë ChatGPT-në se kur do të martohej e bija. Sot, duket se përgjigjja është realizuar jo vetëm me humor, por edhe me përmbushje të një dëshire njerëzore. Në këtë ceremoni që, edhe pse sekrete, ka zënë vend në zemrat e shumë shqiptarëve, nuk kanë munguar këngët, vallet dhe shijet e vendlindjes, duke i dhënë Toskanës një aromë të re, atë të Shqipërisë së vërtetë. Mira Murati është një grua që ka thyer kufijtë: ajo ka qenë drejtuese në një nga kompanitë më të fuqishme në botë të inteligjencës artificiale, OpenAI, dhe emri i saj është lidhur me përparimet më të mëdha teknologjike të dekadës. Por sot, ajo është edhe një simbol i gruas shqiptare që, pavarësisht arritjeve, nuk harron kurrë prej nga vjen. Në fund, kjo martesë është më shumë se një ngjarje intime. Është një kujtesë për të gjithë ne që, në çdo hap përpara që bëjmë në botë, duhet të mbajmë me vete edhe hapat e para që kemi hedhur në shtëpitë tona të fëmijërisë, me jelekun e trashëguar nga gjyshet tona dhe këngën popullore që na ka rritur. Mira Murati, në heshtje dhe elegancë, na mëson se edhe nuset e së ardhmes mund të jenë të rrënjosura në të shkuarën, dhe se bukuria e njeriut modern qëndron pikërisht në këtë ndërthurje delikate: teknologji dhe traditë, arritje dhe kujtim, zemër dhe mendje. Pergatiti: Revista Prestige  Liliana Pere.

Revista Prestige ju njeh me pjesmarjjen në Takime të rëndesishme per Paqe & Siguri te  në Kosovë dhe në  Maqdoni. Po, ja një tjetër thënie e fuqishme, ✨️"Kur gratë ngrihen për drejtësi, nuk ngrihen vetëm për veten e tyre ,  por për të gjithë njerëzimin." ✨️ Angela Davis Edlira Çepani – Një zë i fortë, i lirë, i paqes dhe i drejtësisë Me integritet profesional e njerëzor. Edlira Çepani është pikërisht kjo: një zë i fortë, i lirë,  i dashurisë për njerëzit dhe i luftës së përditshme për drejtësi sociale. Aktiviste e shquar në Shqipëri dhe jashtë saj, ajo është një grua me zemër të madhe, që flet me guxim dhe vepron me mendje të ndritur. E zgjuar, me nivel, e ndjeshme dhe e paepur, aktiviste e shquar, Edlira ngre zerin për cdo problem të shoqërisë civile,  ka ndihmuar shumë fëmijë të pastrehë, ka qenë pranë grave në nevojë, ka ngritur zërin për të pambrojturit, dhe ka mbrojtur me pasion kauza që kanë të bëjnë me vendimmarrjen për gratë dhe fëmijët. Zëri i saj në Kosovë – dëshmitare e dhimbjes dhe shpresës Para se të merrte pjesë në takimet e rëndësishme në Maqedoni, Edlira ishte në Kosovë, në kuadër të Women, Peace and Security Forum. Me një ndjeshmëri të thellë njerëzore dhe shoqërore, ajo ndau:  "Në këtë forum, mes emocioneve të forta dëgjuam dëshmi të atyre që kanë qenë pjesë e luftës, që janë dhunuar, përdhunuar… të atyre fëmijëve që kanë parë familjet t'u shfarosen para syve… Fëmijë që sot nuk duan luftë, por vetëm paqe." Me përfaqësues nga 46 vende të botës, në këtë forum u diskutuan hapa konkretë për të mos lejuar që historia të përsëritet, dhe për të forcuar rolin e grave dhe fëmijëve në kohë paqeje. Aty, Edlira ishte jo thjesht pjesëmarrëse, por një zë aktiv, me përvojë, që flet në emër të shumë grave dhe komuniteteve që kërkojnë paqe, dinjitet dhe mundësi. Përgëzimet e saj të përzemërta shkuan për Presidenten e Kosovës Vjosa Osmani dhe ekipin e saj, për një organizim të shkëlqyer dhe për krijimin e një tradite të vlefshme që vendos gruan në qendër të dialogut për paqen. Takimi me gratë e Maqedonisë së Veriut – politika si shërbim Pas Kosovës, Edlira udhëtoi drejt Maqedonisë së Veriut, ku pranoi me kënaqësi ftesën nga Koalicioni VLEN për një takim të veçantë me gratë dhe vajzat e forumit të gruas nga komuna të ndryshme. ✨️"Diskutuam për fuqizimin e grave në politikë, rëndësinë e komunikimit publik dhe forcën që kanë gratë dhe vajzat për t'u bërë një zë i fuqishëm për komunitetet e tyre." u shpreh ajo. Këto gra e vajza ishin jo vetëm pjesëmarrëse, por frymëzim – të përkushtuara dhe aktive për një politikë më të ndershme dhe më gjithëpërfshirëse. Takimin e drejtonin përfaqësuese të larta të VLEN dhe përfaqësuese lokale të grave nga rajone të ndryshme, duke e kthyer këtë forum në një platformë të vërtetë bashkëpunimi dhe ideimi për të ardhmen politike të grave në Ballkan. 🌟Edlira në radhën e grave që bëjnë ndryshimin global. Rruga e Edlira Çepanit nuk është e zakonshme. Ajo mund të krahasohet me emra të mëdhenj të botës, që kanë ndryshuar rrjedhën e historisë me zërin dhe kurajon e tyre: Si Malala Yousafzai, Edlira beson në fuqinë e arsimit dhe të fjalës së lirë. "Një fëmijë, një mësues, një libër dhe një stilolaps mund të ndryshojnë botën." Si Leymah Gbowee, ajo punon për paqe përmes fuqizimit të grave. "Pa gratë nuk ka paqe të qëndrueshme." Si Michelle Bachelet, ajo beson se politika përmirësohet kur gratë janë në qendër të vendimmarrjes. "Kur gratë marrin pjesë në politikë, politika përmirësohet." Si Shirin Ebadi, ajo e di se drejtësia është e pandashme nga paqja. "Paqja nuk mund të ekzistojë pa drejtësi. Drejtësia nuk mund të ekzistojë pa të drejta të njeriut." Fjalë që frymëzojnë – për të sotmen dhe të nesërmen Këto thënie reflektojnë shpirtin e Edlirës dhe misionin e saj: "Nuk ka armë më të fuqishme se fjala e ngritur për drejtësi." – Malala Yousafzai "Unë nuk jam e lirë derisa çdo grua tjetër të jetë e lirë." – Audre Lorde "Aktivizmi nuk është një punë, është një mënyrë jetese." – Angela Davis "Fuqia nuk jepet – ajo merret." – Gloria Steinem "Nëse do të ndryshosh botën, fillo nga komuniteti yt."  – Wangari Maathai "Gratë janë gjysma e shoqërisë. Nëse ato nuk përfaqësohen, atëherë as shoqëria nuk është e plotë."  – Michelle Obama Një shembull frymëzimi për brezat që vijnë Edlira Çepani jo vetëm flet thjesht për të drejtat – ajo i jeton ato. Në çdo takim, në çdo fjalim, në çdo ndihmë të dhënë, ajo mbjell fara shprese dhe ndryshimi. Një grua me mendje të kthjellët dhe me një zemër që rreh fort për drejtësinë, për barazinë dhe për dashurinë ndaj njeriut. Ajo është një udhërrëfyese për shumë të reja që duan të jenë pjesë e zgjidhjes, dhe një zë i fuqishëm që na kujton: "Askush prej nesh nuk do konflikte, luftra, probleme. Duam vetëm paqe, një jetë normale ku të rrisim fëmijët me punë dhe dinjitet." Pergatiti: Revista Prestige . Liliana Pere.

Marigona Qerkezi – Zëri që e ngjit artin shqiptar në majat e botës Marigona Qerkezi është një ndër artistet më të ndritura që ka dhënë Shqipëria moderne. Sopranoja me zë të fuqishëm dhe shpirt të thellë artistik ka arritur të hyjë në panteonin e interpretueseve më të respektuara të muzikës operistike ndërkombëtare. E lindur në Zagreb në një familje artistësh, ajo i mbolli rrënjët e talentit të saj që herët – duke dhënë shfaqjen e parë si soliste që në moshën gjashtëvjeçare në Lubjanë. Ky ishte fillimi i një rruge të jashtëzakonshme që e çoi drejt skenave më të mëdha të botës. Formimi i saj muzikor nisi në Akademinë e Arteve në Prishtinë, ku studioi flaut dhe këndim. Më tej, ajo përfundoi studimet bachelor në Menaxhim Biznesi në Universitetin Staffordshire në Mbretërinë e Bashkuar, duke treguar një balancë të admirueshme mes artit dhe dijes praktike. Kjo përgatitje e gjithanshme u bë një shtyllë e fortë për karrierën që do të pasonte. Koncertet më të fundit të karrierës së Marigonas 2025 🎼 Një natë gala me zërin e fuqishëm të Marigona Qerkezit  Teatri Kombëtar i Operës dhe Baletit, Tiranë – 12 qershor 2025 Marigona Qerkezi, magjepsi publikun me një performancë të jashtëzakonshme, e mbushur me elegancë, pasion dhe virtuozitet. Zëri i saj i fuqishëm dhe emocional u kthye në urë mes kulturave, duke përçuar thellësisht çdo notë. 🎶 Programi i koncertit solli një udhëtim muzikor të pasur – nga emocionet klasike të Verdit, te dramatizmi modern i Bernsteinit, e deri te tingujt autentikë shqiptarë, duke krijuar një peizazh artistik që mbeti i gdhendur në kujtesën e të pranishmëve. 🎻 Gala u shoqërua mjeshtërisht nga Kori dhe Orkestra Simfonike e TKOBAP, nën drejtimin e dy dirigjentëve të shquar: maestro Fabrizio Maria Carminati dhe Dritan Lumshi, të cilët i dhanë performancës një dimension të lartë artistik, duke e bërë çdo çast të ndritshëm dhe të fuqishëm.  Mbrëmja gala – një përqafim i madh muzikor për publikun e Tiranës dhe një dëshmi e lavdisë së zërit të saj në skenat më të rëndësishme. ✨ Një ngjarje e rrallë që festoi jo vetëm talentin e Marigonës, por edhe fuqinë shëruese dhe ngritëse të muzikës së mirëfilltë. Maj 2025:Debutoi në rolin dramatik të Tosca-s në operën e Puccinit në Operën Mbretërore Daneze në Kopenhagë, nën regjinë e regjisorit të njohur Kasper Holten. Ky rol i dha mundësinë të tregojë jo vetëm fuqinë vokale, por edhe aftësinë për të interpretuar emocionalisht me intensitet skenik. Prill-Maj 2025 : Interpretoi rolin e Normës në operën e Bellinit në Operën e Frankfurtit, në një seri prej nëntë shfaqjesh, ku publiku dhe kritika vlerësuan thellësinë e shprehjes së saj dhe kontrollin e jashtëzakonshëm teknik. Maj, më 22 viti 2025 : Shënoi debutimin e saj si Aida në Deutsche Oper Berlin, një ndër skenat më prestigjioze të Evropës, duke impresionuar me vokalin brilant dhe prezencën mbresëlënëse. Viti 2024 Dhjetor: Performoi në një gala koncert në Prishtinë, së bashku me tenorin e njohur Saimir Pirgu, duke interpretuar pjesë nga repertori operistik shqiptar dhe ndërkombëtar. Ishte një natë magjike që bashkoi tingujt e shpirtit shqiptar me mjeshtërinë ndërkombëtare. Tetor: Debutoi si Lucrezia Contarini në operën “I due Foscari” të Verdit në Teatro La Fenice në Venecia, një tjetër moment kulmor që konfirmoi aftësitë e saj për të trajtuar role të ndërlikuara me ndjeshmëri të lartë. Shtator: Interpretoi rolin e Aida-s në hapjen e sezonit operistik në A Coruña, Spanjë, duke rrëmbyer zemrat e publikut me një interpretim të fuqishëm dhe elegant. ✨️Karriera ndërkombëtare dhe skenat prestigjioze Marigona ka interpretuar në shumë skena të famshme të botës, duke përfshirë: Royal Opera House Muscat, Oman – si Mbretëresha e Natës në “Flauti Magjik” të Mozartit. Teatro Lirico dhe Teatro Petruzzelli, Itali – në rolet e Lucia di Lammermoor dhe Manon Lescaut. Teatro Nacional de São Carlos, Lisbonë. Teatro La Fenice, Venecia – si Lucrezia Contarini. Deutsche Oper Berlin – si Aida. Opera Mbretërore Daneze, Kopenhagë – si Tosca. Kudo ku ka interpretuar, Marigona ka rrëmbyer duartrokitje dhe vlerësime nga publiku dhe kritika, duke përçuar emocion dhe profesionalizëm të rrallë. ✨️✨️✨️Çmime dhe vlerësime që dëshmojnë madhështinë e saj Marigona është fituese e shumë çmimeve prestigjioze: Çmimi i parë në Konkursin e Operës Leyla Gencer dhe çmimi special nga Accademia Teatro alla Scala, që e vendosin atë në mesin e zërave më premtues të operës botërore. Çmimi i parë në Konkursin Ndërkombëtar “Magda Olivero”. Çmimi special “Më i miri nën 25 vjeç” në Konkursin Ndërkombëtar të Operës Portofino. Nominimi si “Yll në rritje” nga The International Opera Awards dhe përfshirja në listën “Top Rising Stars” nga OperaWire në vitin 2023, që konfirmojnë se ajo është një ndër artistet më të ndjekura dhe të vlerësuara të brezit të saj. Marigona Qerkezi  është një ambasadore e artit shqiptar. Ka interpretuar në Slloveni, Itali, Mbretërinë e Bashkuar, Holandë, Kroaci, Gjermani, Shqipëri, Zvicër, Turqi, Mal të Zi, Spanjë, Oman, Japoni dhe SHBA, duke shpërndarë zërin e kulturës sonë në çdo cep të globit. Në çdo skenë, ajo ngre lart flamurin e krenarisë kombëtare me elegancë dhe pasion. Frymëzim për gjeneratat e reja Rruga e Marigonës është dëshmi e gjallë se talenti, kur shoqërohet me përkushtim, punë të palodhur dhe vizion të qartë, mund të depërtojë përtej kufijve. Për shumë të rinj që ëndërrojnë skenën, Marigona është dritëhije shprese dhe dëshmi e fuqisë që ka arti për të ndryshuar jetë. Përfundim Marigona Qerkezi është një zë i shpirtit shqiptar në botë. Me çdo notë që këndon, me çdo rol që interpreton, ajo e ndërton një urë mes kulturave dhe shpirtërave, duke na bërë krenarë dhe duke lënë gjurmë të pashlyeshme në historinë e muzikës klasike. 🎼 Një zë që ngjitet drejt yjeve – Marigona Qerkezi! 🌟 Një nga zërat më të fuqishëm në skenën operistike ndërkombëtare, ajo nuk këndon vetëm me zërin… por me virtuozitetin e shpirtit!

"Pandeli Papalilo – Një jetë mbi valët e transmetimit" Në historinë teknologjike dhe kulturore të Shqipërisë, emrat e mëdhenj nuk janë gjithmonë ata që qëndrojnë para kamerës. Shpesh, janë njerëzit pas skenës ata që me dije, përkushtim dhe vizion e kanë ndryshuar rrjedhën e një epoke. Një prej tyre është Pandeli Papalilo – inxhinieri specialist, Drejtori Teknik i Radio Televizionit Shqiptar (RTSH), njeriu që ngriti antenat që lidhën një komb me pamje te veçanta përmes sinjalit televiziv. Dokumentari me titull "Pandeli Papalilo – Imazhi yt mbi re", realizuar nga bashkëshortja e tij, Angjelina Xhara Papalilo, një nga spikeret e para të lajmeve dhe skenariste me kontribut të veçantë në kinematografinë shqiptare, sjell në vëmendje një histori të bukur dashurie për profesionin dhe për atdheun. Ky dokumentar nuk është thjesht një portret i një inxhinieri të shquar, por edhe një rrëfim i ndjeshëm mbi jetën familjare, kujtimet, sfidat dhe arritjet që lanë gjurmë në zhvillimin e transmetimeve audiovizive shqiptare. Pandeli Papalilo ishte një strateg i heshtur, një mendje e kthjellët në kohë të vështira.Një nga veteranët e Televizionit, Astrit Omeri thekson personalitetin e veçante te tij.”per mua Pandeli Papalilo nuk ishte inxhinier por Shkencetar. Nuk kishte problem qe nuk e zgjidhte ai njeri… Inxhiniere, regjizore, kolege e te aferm na krijojnë portretin e një njeriu, qe ishte shumë i vlefshëm për kohën qe jetoi! Një nga arritjet më të mëdha të tij ishte drejtimi me kopetentencë te plote profesionale në ngritjen e antenës në malin e Dajtit, një projekt i ndërlikuar që kërkonte jo vetëm aftësi të jashtëzakonshme teknike, por edhe diplomaci të hollë, pasi drejtimi i bisedimeve me specialistët kinezë për këtë projekt nuk ishte i lehtë, në një kohë të mbushur me tensione ideologjike dhe sfida infrastrukturore. Ing. Sulejman Basha dhe ing Rexhep Hoxha përshkruajnë me hollësi rrezikun e atij profesioni te veçante .Aty ra Çen Pao Y, duke u bërë hero.Veshtirsite ishin te shumta por pasioni i brigadës se te rinjve qe punonin në Dajt, drejtuar nga ing.Papalilo, i sfidonte ato. Angjelina e përjetonte dyfish difektin në ekran, kur kishte shkarkime rrufesh në Dajt, si spikere e bashkëshorte… Linja e këtij cifti ishte destinacion i një fati, qe mblodhi shumë adhurim pranë tyre. Në televizion ata ishin nga çiftet e para, pastaj shpërtheu pranvera edhe për cifte te tjera te njohura. Linja poetike e përshkon nga fillimi në fund te gjithe dokumentarin, qe kthehet në një poemë kinematografike… Zeri i ëmbël dhe shumë i veçante i Angjelinës, shumë herë te bën te jetosh emocione te plota të një lidhje sa interesante, aq edhe sfidante! Por mbi te gjitha në këtë dokumentar flasin kujtimet e kolegëve dhe bashkëpunëtorëve të ngushtë të tij, të cilët e përshkruajnë Pandeliun si një profesionist të përkushtuar, të qetë dhe të saktë, një njeri që e njihte mirë vlerën e përgjegjësisë dhe ndikimin e punës së tij mbi jetën e përditshme të shqiptarëve. Regjisori i njohur, Ylli Pepo ështe si një kolonë vertebrore e filmit. Tre intervistat e tij mbeten historike nga mënyra e vlerësimit emocional te një specialisti te vertetë…”E kisha si Vlla, si idhull, si shëmbull”…,thote ai. Falë tij dhe brezit të inxhinierëve e teknikeve te atyre kohëve Shqipëria u lidh për herë të parë me botën përmes ekraneve bardh e zi, dhe më vonë, me ngjyra. Sa bukur flet vajza e Drejtorit teknik, Emin Klosi, e paraprirë nga thënia e ing. Xhemil Dautaj, se Pandi dhe ai ishin si dy pende qe, qe tërhiqni teknikën e RTSH. Teuta Klosi Strazimiri, në kuadrot e filmit vendoset mes dy fotove historike nga kolektivi i apasionuar i Televizioni Shqiptar, tek shkallët e nderteses se re. Sa imresionuse edhe fotot e kujtimeve nga puna dhe nga jeta. Në analizën e këtij dokumentari emocional tepër interesante është thurja si e një “gërshete” plot ngjyra episodeve jetesore pranë ujrave te lumenjve, liqeneve, detit…Te befasishme montohen edhe majë malet nga origjina deri në pika te ndryshme ku montoheshin antenat. Në filmin dokumentar ka vibracione te thellë , te dukshme e te padukshme njëkohësisht… Angjelina , jo vetëm që na jep një pasqyrë të rrallë të punës e jetes se bashkëshortit të saj si figurë teknike, por edhe si bashkëshort , prind dhe njeri i ndjeshëm… Poezia ku flasin syte…Vete perqafimi mes çiftit, në mes të filmit, flasin për gjuhë ndjenjash dhe emocionesh fine… Kujtimet nga jeta në Tiranë dhe më pas në Athinë, tregojnë një jetë të pasur në përjetime, në përkushtim dhe në përballje me ndryshimet e kohës. Ky dokumentar nuk është thjesht një homazh për një inxhinier të shquar, por edhe një akt dashurie, një testament i heshtur i një epoke që shpesh harrohet, por që ka qenë themeli mbi të cilin u ndërtua e ardhmja mediatike e Shqipërisë. Në një kohë ku transmetimet televizive janë bërë rutinë, pakkush e mendon se dikur çdo valë që arrinte në shtëpi ishte fryt i një pune të jashtëzakonshme, të lodhshme dhe shpesh të rrezikshme. Dokumentari "Pandeli Papalilo – Imazhi yt mbi re" e risjell këtë ndërgjegjësim. Një film që është njëkohësisht rrëfim teknik, poetik dhe njerëzor. Dhe si gur themeltar në këtë dokumentar është tregimi i Drejtorit Teknik te RTSH, prof. Rifat Kryeziu, që kur u largua nga jeta Pandeli Papalilo, shkroi kujtimet themelore nga jeta e tij,duke theksuar si pike kulminante ngritjen e Stacionit transmetues te Mides, ku sinjali televiziv i shpernda nga Shqiperia në Kosovë e gjithë trojet shqiptare përreth. Bukur shumë dhe intervista e prof. te Universitetit te Prishtinës, Jeton Kelmendi. Teper emocionale edhe tregimet e te afermeve, Cancovi e Xharovi. Ndersa mediton mbasi ke pare filmin…do t'a shikosh përseri…Te mbetet një peng, si ikin disa njerëz para kohe… Cuditerisht në tre intervista theksohet pirja e duhanit… Ashtu e kujton regjisori Xhelil Aliu, në intervistën e plotë per te, ashtu e kujton gazetarja e Rtsh, Luiza Musta, ashtu e citon vete Angjelina në poezinë e saj për bashkëshortin Pandi … Familja është e çeliktë, kur trashëgimtaret ndjekin rrugën e prinderve…Fëmijët ,Donaldi dhe Ilirjana, nipat e mbesat do e kujtojnë gjyshin e tyre, jo vetem nga vëllimi poetik i Angjelines, Vese mëngjesi, jo vetem nga Libri i saj autobiografik, Vrapi e jetes, por edhe nga ky dokumentar i qendisur me mjeshtëri profesionale dhe dashuri të dlirë. Sekreti i krijimit të tij, ështe se filmi i ravijezua nga casti afizik qe i ndodhi kineastes me kariere…kur ju shfaq mbi re portreti i tij… Çuditë e shoqerojnë botën e saj te pasur emocionale. Nga filmi në film ajo ka treguar se nuk ndalet nga mosha… Dokumentari tregon se pas çdo figurë publike, pas çdo zhvillimi të madh kombëtar, qëndron një njeri i thjeshtë me një ideal të madh! Pandeli Papalilo ishte njëri prej tyre. Pergatiti:Liliana Pere.

Sigurisht! Ja një përshkrim i detajuar për jetën e Sigmund Freud dhe filozofinë e tij të ëndrrave Jeta e Sigmund Freud-it (1856–1939) Sigmund Freud lindi më 6 maj 1856 në Freiberg, në Moravi (sot Příbor, Çeki), në një familje hebreje. Familja e tij u zhvendos në Vjenë kur ai ishte vetëm katër vjeç, dhe aty ai kaloi pjesën më të madhe të jetës së tij. Arsimimi dhe karriera: Studioi mjekësi dhe neurologji në Universitetin e Vjenës. Fillimisht punoi si neurolog, duke studiuar sistemin nervor dhe çrregullimet e tij. Më pas, filloi të merrej me raste të pacientëve me çrregullime psikologjike, duke përdorur teknika si hipnoza. Në vitet 1890-1900 zhvilloi psikanalizën, një teori dhe praktikë për trajtimin e çrregullimeve mendore. Momente të rëndësishme: 1900: botoi librin "Interpretimi i Ëndrrave" (Die Traumdeutung), një vepër thelbësore që vendosi themelet e psikanalizës. U përball me shumë kritika dhe refuzime akademike, por ndërkohë fitoi një rreth besnik ndjekësish, përfshirë Carl Jung dhe Alfred Adler, të cilët më vonë u ndanë prej tij Si hebre, u përball me përndjekje nga nazistët. Në vitin 1938, pas aneksimit të Austrisë nga Gjermania, Freud u detyrua të emigrojë në Londër. Vdiq më 23 shtator 1939, nga një kancer në nofull, për shkak të pirjes së rëndë të purove. 🌙 Filozofia e ëndrrave sipas Freud-it Freud e konsideronte ëndrrën si "rruga mbretërore drejt pavetëdijes". Parimet kryesore të teorisë së tij mbi ëndrrat: 1. Ëndrrat si shprehje e dëshirave të fshehura Sipas Freud-it, çdo ëndërr përfaqëson dëshira të pavetëdijshme, zakonisht të shtypura gjatë jetës. 2. Struktura e ëndrrës Freud e ndan ëndrrën në dy nivele: Përmbajtja e dukshme (manifest) – ajo që kujtojmë kur zgjohemi. Përmbajtja e fshehtë (latente) – kuptimi i vërtetë, i pavetëdijshëm, që fshihet pas simboleve të ëndrrës. 3. Puna e ëndrrës (dream-work) Procesi përmes të cilit mendja kthen përmbajtjen e fshehtë në një ëndërr të shpjegueshme: Kondensimi – shumë ide të ndryshme përfaqësohen në një imazh të vetëm. Zhvendosja – ndjenjat e forta zhvendosen në objekte më të sigurt Simbolizimi – dëshirat shprehen në formë simbolike (psh: tuneli mund të simbolizojë lindjen ). Riorganizimi – mendja ndërton një histori të logjikshme që maskon dëshirën e vërtetë 4. Roli i censurës psikike Freud besonte se "censura e brendshme" (superegoja) nuk lejon që dëshirat e rrezikshme të shfaqen drejtpërdrejt, kështu që ëndrrat i maskojnë ato për të mos shqetësuar ndërgjegjen 📚 Vepra më të njohura të Freud-it për ëndrrat: “Interpretimi i ëndrrave” (1900) – libri më i rëndësishëm për ëndrrat dhe themel i psikanalizës. “Tre ese mbi teorinë e seksualitetit” (1905) – ku lidhet dëshira seksuale me zhvillimin psikologjik dhe ëndrra Sigmund Freud e ndryshoi përfundimisht mënyrën si njerëzit e shikonin vetveten, ëndrrat dhe mendjen. Për të, ëndrrat ishin pasqyra e shpirtit, një përpjekje e mendjes për të përpunuar dëshira të thella që nuk mund të pranoheshin lehtë gjatë jetës së përditshme. Në fund të fundit, sipas Freud-it, çdo ëndërr ka diçka për të thënë – nëse dimë si ta dëgjojmë. Ai u shfaq si një zbulues i shpirtit njerëzor, si një Kolombi i mendjes, që vendosi të lundronte jo në oqeanin e Atlantikut, por në detet e errëta të pavetëdijes. Frojdi pati një familje hebreje me vlera të forta kulturore dhe arsimore. Ishte fëmijë i jashtëzakonshëm në një familje modeste – babai i tij ishte tregtar, ndërsa nëna, shumë më e re, ishte burimi i dashurisë dhe përkujdesjes. Ai tregoi shenja gjenialiteti që herët, duke mësuar shumë gjuhë që fëmijë dhe duke u dalluar në shkollë për inteligjencën e mprehtë. Më vonë, studioi mjekësi në Universitetin e Vjenës. Aty u thellua në neurologji, Por ajo që e shtyu drejt rrugës së filozofisë dhe psikologjisë ishte pyetja që përndiqte mendjen njerëzore për shekuj: Çfarë fshihet pas sjelljes sonë? Psikoanaliza " Çelësi për të hyrë në dhomat sekrete të mendjes" Frojdi themeloi psikoanalizën, një nga teoritë më revolucionare për natyrën njerëzore. Por çfarë është psikoanaliza? 1. Pavetëdija: Mendja jonë është si një ajsberg – pjesa më e madhe e saj është nën ujë. Pavetëdija përmban dëshira të shtypura, kujtime, trauma dhe impulset tona më të thella. 2. Id, Ego dhe Superego: Frojdi e ndau mendjen në këto tri pjesë: Id <dëshirat primitive (urinë, agresionin, kënaqësinë). Ego < ndërmjetësi që përpiqet të balancojë realitetin dhe dëshirat. Superego < morali dhe ndërgjegjja që na thotë çfarë është e drejtë. 3. Teoria e ëndrrave: Sipas Frojdit, ëndrrat janë “rruga mbretërore drejt pavetëdijes”. Ato nuk janë thjesht skena të çuditshme, por mesazhe të koduara të dëshirave të shtypura. 4. Transferenca dhe rezistenca: Në terapi, pacienti shpesh "transferon" ndjenjat që ka për dikë tjetër ( p.sh prindërit) tek terapisti. Kjo zbërthen marrëdhëniet dhe plagët e fshehura. 5. Liria për të folur: Ai inkurajoi pacientët të flisnin lirshëm – nga aty lindi “shtrati i analizës”. Truri, ëndrrat dhe shpirti i njeriut Frojdi nuk ishte neurolog tipik – ai shihte trurin si një labirint të mbushur me dhoma të fshehta. Ai ishte ndër të parët që besoi se mendimet dhe ndjenjat mund të kenë origjinë të pavetëdijshme dhe të ndikojnë sjelljen tonë pa qenë të vetëdijshëm për to. Në ëndrra, ai shihte shfaqjen e dëshirave të papërmbushura. Një vajzë që sheh një pemë qershie duke u djegur mund të jetë duke përjetuar një përplasje emocionale që vetë nuk e kupton. Krahasimi me filozofë të tjerë Ndryshe nga Sokrati, i cili thoshte “Njih vetveten” përmes arsyes dhe dialogut, Frojdi sugjeronte “zhytu në errësirën tënde, aty ku logjika s’ka dritë”. Ndryshe nga Descartes, që tha “Unë mendoj, pra jam”, Frojdi do të thoshte “Unë jam, edhe kur nuk e di se çfarë mendoj”. Nietzsche ishte ndoshta më afër me të – i errët, introspektiv, eksplorues i instinkteve njerëzore – por Frojdi përdori mjete klinike dhe empirike për të përshkruar atë që Nietzsche thjesht filozofonte. Ndikimi në kulturë, art dhe jetën e përditshme Frojdi ka lënë gjurmë në letërsi, film, pikturë dhe vetë mënyrën si e kuptojmë vetveten. Filmat e Hitchcock, romanet e Kafka-s, pikturat e Salvador Dalí – të gjitha kanë gjurmë frojdiane. Në jetën e përditshme, kur dikush thotë: “A ndoshta kjo vjen nga fëmijëria ime?” apo “Ndoshta kjo është një dëshirë e pavetëdijshme”, po flet gjuhën e Frojdit. Çfarë e dallon Frojdin nga të tjerët? Frojdi nuk kërkonte kuptimin e jetës ai kërkonte kuptimin e vetvetes. Ai nuk ofroi receta morale ose rrugë drejt virtytit. Ai ofroi një pasqyrë të thellë, shpesh të frikshme, por të vërtetë mbi njeriun. Ai u përpoq të përgjigjej jo në “Çfarë duhet të bëjmë?”, por në “Pse bëjmë atë që bëjmë?”, dhe kjo e bën unik në historinë e filozofisë. Në fund, Frojdi nuk ishte vetëm një filozof apo psikolog <ai ishte një shkrimtar i shpirtit njerëzor. Ai nuk e shpiku shpirtin e njeriut < ai thjesht hapi derën dhe na ftoi të shohim brenda. Pergatiti. Liliana Pere

#RevistaPrestige #WorlWideWeb #InformationTecnology #TimBernerLee Revista Prestige ju njeh me… Tim Berners Lee ,  shpikësi i World Wide Web-ë it, njeriu që ndryshoi botën Në historinë e teknologjisë, vetëm pak individë kanë lënë një ndikim aq të madh sa Tim Berners-Lee, njeriu i cili shpiku dhe zhvilloi World Wide Web  rrjetin global që na lidh të gjithë dhe që sot është pjesë thelbësore e jetës sonë. Por kush është ky burrë i thjeshtë, me ide të mëdha, që i dha botës një platformë të pakufizuar për informacion? Origjina dhe familja Timothy John Berners-Lee lindi më 8 qershor 1955 në Londër, Angli, në një familje ku teknologjia ishte pjesë e përditshmërisë. Të dy prindërit e tij, Conway Berners-Lee dhe Mary Lee Woods, ishin programues kompjuterësh dhe punonin në zhvillimin e kompjuterëve të parë elektronikë në Britaninë e Madhe. Kjo ndikoi shumë në formimin e tij të hershëm, duke e bërë që të ketë një afeksion dhe kureshtje të madhe për programimin dhe botën digjitale që në moshë shumë të re. Arsimi Pas përfundimit të shkollës së mesme, Tim ndoqi studimet në Universitetin e Oksfordit, ku mori një diplomë në Fizikë në vitin 1976. Gjatë studimeve, ai u njoh me konceptet bazë të informatizimit dhe programimit, si dhe me mënyrën sesi makinat mund të ndërveprojnë mes tyre përmes kodit.  Por, edhe pse fizikani me profesion, pasioni i tij i vërtetë mbeti në teknologjinë e informacionit. Eksperiencat e hershme dhe karriera Pas diplomimit, Berners-Lee punoi në disa kompani të teknologjisë, ku zhvilloi softuerë për kompjuterë dhe mësimdhënie në gjuhë programimi.  Në fund të viteve 1980, ai u bashkua me CERN, organizatën evropiane për kërkime në fizikën e grimcave në Gjenevë, Zvicër. CERN ishte një laborator i madh ku punonin mijëra shkencëtarë nga e gjithë bota dhe ku shkëmbimi i informacionit ishte jetik. Në këtë mjedis multidisiplinar, ku informacioni ishte i shpërndarë dhe i vështirë për t’u ndarë me efikasitet, Berners-Lee pa një problem thelbësor: mungesa e një sistemi të përbashkët për shkëmbimin e informacionit në mënyrë të shpejtë dhe të thjeshtë. Shpikja e World Wide Web Në vitin 1989, Berners-Lee propozoi një ide revolucionare për ndërtimin e një rrjeti global që do të lejonte shkëmbimin e informacionit përmes një sistemi hipertexti. Ai krijoi protokollin HTTP (Hypertext Transfer Protocol), gjuhën HTML (Hypertext Markup Language) dhe sistemin e adresave URL (Uniform Resource Locator) – tre elementët kryesorë që sot përbëjnë themelet e çdo faqeje në internet. Në vitin 1991, Berners-Lee publikoi faqen e parë të internetit dhe bëri që  World Wide Web-i të ishte i aksesueshëm për të gjithë. Ky sistem lejoi që çdo përdorues, nga shkencëtari në CERN, tek çdo qytetar në botë, të mund të krijonte, të ndante dhe të gjenin informacion lehtësisht, pa barriera teknike apo financiare. Filozofia dhe ndikimi social Një nga arsyet kryesore pse Tim Berners Lee është i adhuruar jo vetëm si shpikës, por edhe si një vizionar humanist, është mënyra si ai vendosi të bëjë World Wide Web-in një platformë të hapur dhe falas. Ai nuk kërkoi patentë apo fitime financiare, por donte që ky mjet të ishte i lirë dhe i aksesueshëm për të gjithë, pa përjashtime. Berners-Lee shpesh thekson se interneti duhet të jetë një hapësirë e lirë, e sigurt dhe e barabartë, ku çdo person ka të drejtë të shprehë veten dhe të ketë qasje në informacion. Ai lufton për privatësinë, etikën dhe decentralizimin e rrjetit, duke u përpjekur që teknologjia të mos përdoret për shtypje apo manipulim. serveri i parë Një moment i veçantë në historinë e tij është krijimi i serverit të parë të World Wide Web-it në CERN, që u bë në një kompjuter NeXT,  një makinë e thjeshtë në krahasim me standardet e sotme.  Megjithatë, përmes durimit dhe pasionit, Berners-Lee zhvilloi softuerin e parë që mundësoi krijimin dhe shfletimin e faqeve të internetit, duke e bërë realitet idenë e tij të guximshme. Projekte të reja dhe vizioni i së ardhmes i Tim Berners Lee Përtej shpikjes së tij më të famshme, Tim Berners-Lee është i angazhuar në projekte të ndryshme për të përmirësuar internetin, duke përfshirë edhe iniciativën Solid, e cila synon të decentralizojë kontrollin e të dhënave personale dhe t’i japë përdoruesve më shumë kontroll mbi privatësinë e tyre online. Citati i tij i njohur: “Internet duhet të jetë një dhuratë për njerëzimin – një hapësirë ku informacioni është i lirë dhe të gjithë mund të përfitojnë.” Revista Prestige, prezanton  figurën e Tim Berners-Lee, njeriun që me thjeshtësinë e idesë së tij dhe forcën e vizionit ka krijuar një botë të re komunikimi dhe mundësish. ✨️ Ai është një shembull i shkëlqyer i forcës së inovacionit për të ndryshuar botën dhe një frymëzim për të gjithë ne, që të besojmë se edhe një ide e vetme mund të bëhet një shpikje Histori te treguara  për World Wide Web (WWW) 1. Idetë në kafene Tim Berners-Lee shpesh diskutonte idetë e tij për një rrjet global në kafenen e CERN-it me kolegët e tij, ku një pyetje e thjeshtë si “Pse nuk mund të ndashmë informacion më lehtë?” ndezi idenë për të krijuar web-in. 2. Kompjuteri NeXT Faqja e parë e internetit dhe serveri i parë u krijuan në një kompjuter NeXT, që ishte mjaft i thjeshtë dhe jo shumë i fuqishëm, por shërbeu si baza për të gjithë web-in. 3. Emri 'World Wide Web' Termi “World Wide Web” erdhi nga një lojë fjalësh me kolegët, duke u përpjekur të përshkruanin një rrjet të madh lidhjesh që do përshkonte botën. 4. Faqja e parë e internetit Faqja e parë e internetit ishte shumë e thjeshtë, me tekst vetëm dhe lidhje hipertexti. Ajo ishte në fakt një udhëzues për atë se çfarë ishte Web-i dhe si funksiononte. 5. Pa përfitime financiare personale Tim Berners-Lee nuk mori asnjë fitim financiar personal nga shpikja e tij. Ai donte që teknologjia të ishte e lirë dhe e aksesueshme për të gjithë, dhe kjo qëndroi në thelbin e suksesit të saj. 6. Kodimi në kohë rekord Për vetëm disa muaj, Berners-Lee krijoi të gjitha elementet themelore të web-it: HTTP (protokollin për komunikim), HTML (gjuhën e dokumenteve) dhe URL (adresat e faqeve). 7. Fillimi i një epoke Një ditë, në dhomën e tij të vogël në CERN, pa për herë të parë një dokument të lidhur me një tjetër në kompjuterin e tij – dhe ky ishte momenti i parë që lindi koncepti i web-it si e njohim sot. 8. Asgjë nuk ishte perfekte në fillim Faqja e parë kishte shumë limitime dhe nuk kishte grafikë apo multimedia. Por kjo nuk e pengoi atë që të shpërthente në një fenomen global. 9. Një ide e thjeshtë, një revolucion i madh Shumë njerëz menduan se web-i ishte vetëm një tjetër projekt teknik, por ajo u bë baza e internetit modern dhe transformoi mënyrën se si komunikojmë dhe jetojmë. Pergatiti:Liliana Pere.

Maria Luigia e Austrisë – Zemra perandorake që rrahu për Parmën Në historinë e Evropës, ku rrëfimet mbretërore shpesh janë të ftohta, të ngurta dhe të lidhura ngushtë me pushtetin, ndonjëherë shfaqen figura që shkëlqejnë ndryshe. Maria Luigia e Austrisë ishte njëra prej tyre, një grua që e jetoi jetën mes detyrës dhe ndjeshmërisë, mes madhështisë dhe përulësisë, mes Vjenës imperiale dhe Parmës së dashur, ku la zemrën dhe trashëgiminë e saj. Fëmijëria dhe familja: mes perandorisë dhe vetmisë E lindur më 12 dhjetor 1791, në Vjenë, Maria Luigia ishte bija e perandorit të fuqishëm të Perandorisë së Shenjtë Romake, Franz II (më vonë Franz I i Austrisë), dhe e Maria Teresës së Napolit, një mbretëreshë e rreptë, por e përkushtuar. Që në fëmijëri, ajo u rrit në një botë ku gjithçka kishte rend dhe rregull, por pak hapësirë për ëndrra. Ishte një vajzë e ndjeshme dhe e përkorë, por jashtëzakonisht inteligjente. E arsimuar me kujdes në gjuhë, muzikë, histori dhe filozofi, ajo kishte një ndjenjë të fortë për artin dhe të bukurën, një pasion që do ta shoqëronte gjithë jetën. Por as fëmijëria e saj s’ishte e mbrojtur nga tronditjet e mëdha të historisë: në fund të shekullit XVIII, kontinenti po tronditej nga fryma e revolucionit francez dhe më vonë nga ylli në ngjitje i Napoleon Bonapartit – një yll që shumë shpejt do të ndërhynte edhe në fatin e saj. ✨️✨️✨️✨️ Martesa me Napoleon Bonopartin kur politika hesht ndjenjat Në vitin 1810, Maria Luigia, vetëm 18 vjeç, martohet me Napoleonin, burrin që babai i saj e kishte luftuar me vite. Martesa nuk ishte zgjedhje e saj, por një aleancë politike, një sakrificë për paqen. Ajo e pranoi me përulësi, por gjithashtu me ndershmëri, këtë fat. Në Paris, u bë Perandoreshë e Francës, nënë e një djali, Napoleoni II, i quajtur “Mbret i Romës” " dhe një figurë publike e dashur nga populli". Por pas rënies së Napoleonit dhe humbjes së tij në Waterloo, jeta e saj mori një kthesë tjetër. ✨️✨️✨️ Në vitin 1814, ajo u caktua nga babai i saj si Dukeshë sovrane e Parmës, Piacenzas dhe Guastalla-s , një titull që do ta shndërronte jo vetëm në sundimtare, por edhe në "nënë" të qytetit të Parmës, një qytet të cilin do ta donte dhe do ta formësonte me gjithë shpirtin e saj. Parma: qyteti që fitoi zemrën e një perandoreshe Kur mbërriti në Parma, Maria Luigia nuk ishte më një perandoreshë franceze, por një grua e ndjeshme që kërkonte kuptim dhe qetësi. Dhe Parma ia dha këtë. ✨️✨️✨️ Ajo nuk sundoi si një despot, por si një nënë e kujdesshme, e pranishme, e lidhur me njerëzit dhe me shpirtin e qytetit. Nën drejtimin e saj, Parma përjetoi një epokë të artë. Ajo rindërtoi Teatrin Regio, mbështeti muzikën dhe artin, përkrahu arsimin dhe kulturën, dhe u bë një patroneshë e vërtetë e jetës publike. Në çdo cep të qytetit ndiheshin gjurmët e përkujdesjes së saj: spitalet, shkollat për vajzat, biblioteka, jeta artistike. Parma lulëzoi jo vetëm si një qytet i bukur, por edhe si një qytet me shpirt. Dhe... Parmigiano Reggiano: mbreti i tryezës Shumë njerëz, në mënyrë instinktive, e lidhin emrin e Maria Luigia-s me një nga krenaritë më të mëdha të Parmës: Parmigiano Reggiano , djathi me aromë, histori dhe identitet unik. ✨️✨️ Thuhet shpesh, pothuajse si një legjendë urbane, se ishte ajo që i dha djathit shtytjen për t’u bërë “mbreti i djathrave”, se ishte ajo që e vlerësoi, e promovoi dhe i dha një status të veçantë në jetën gastronomike të oborrit. Por e vërteta është edhe më e thellë dhe më e bukur. Parmigiano Reggiano, në fakt, ka lindur shumë më herët, në zemrën e Mesjetës, nën duart e murgjve benediktinë dhe cistercianë. Këta mjeshtër të heshtur të urdhrave fetarë, që kërkonin një mënyrë për të ruajtur qumështin për më gjatë, krijuan një djathë të fortë, të pasur, të qëndrueshëm – një produkt që, me kalimin e kohës, u bë një thesar i vërtetë i tryezës italiane. Dokumentet e para përmendin Parmigianon që në shekullin e 13-të, duke dëshmuar famën e tij ndër tregtarët dhe oborret evropiane. Pra, kur Maria Luigia mbërriti në Parma në vitin 1814, Parmigiano Reggiano ishte tashmë një protagonist i pandryshueshëm i kuzhinës, një pasuri që i përkiste popullit dhe tokës. Në histori, emrat e grave që qëndrojnë pranë burrave të mëdhenj shpesh mbeten në hije. Por Maria Luigia e Austrisë, gruaja e dytë e Napoleon Bonapartit, është një figurë delikate dhe kontradiktore: një princeshë e lindur për kurorë, një bashkëshorte e lidhur me politikën, dhe një grua e re, që luftonte mes detyrës dhe zemrës. E lindur më 12 dhjetor 1791, në zemër të perandorisë habsburgase, Maria Luigia ishte bija e Perandorit Francis I të Austrisë dhe mbesë e Mbretëreshës Marie Antoinette. Rritur në një mjedis të ftohtë oborrtar, ku diplomacia dhe disiplina mbizotëronin mbi ndjenjat, ajo u edukua me gjuhë, muzikë, art dhe protokoll. Por fëmijëria e saj u njollos nga urrejtja ndaj Napoleonit, që në sytë e familjes së saj ishte një “uzurpator korzikas” që kishte shkatërruar rendin tradicional të Evropës. Kjo martesë u vendos jo nga dashuria, por nga diplomacia. Për Napoleonin, ajo ishte një simbol i fuqisë së tij , një aleancë me një nga familjet më të lashta mbretërore të Evropës. Për Austrinë, ishte një mënyrë për të mbajtur armiqtë nën kontroll. Më 1810, ajo u martua me Perandorin e Francës dhe u bë Perandoreshë e Francës. Në pamje të parë, fati i saj dukej mbretëror: një burrë i fuqishëm, një kurorë në kokë, dhe një jetë e artë në Pallatin e Tuileries. Ajo lindi një djalë, Napoléon François, i cili u quajt Mbreti i Romës. Por brenda vetes, Maria Luigia ndjente zbrazëti dhe trishtim. Ajo nuk e donte Napoleonin dhe nuk e ndjente veten të lirë në Parisin e zhurmshëm dhe madhështor. Kur Napoleoni u rrëzua nga froni më 1814 dhe u internua në Elbë, Maria Luigia nuk e ndoqi. Nën ndikimin e babait të saj dhe kancelarit Metternich, ajo u rikthye në Itali, ku iu dha titulli Dukesha e Parmës. Atje, Maria Luigia jetoi në mënyrë më të qetë dhe më të lirë, duke ndërtuar një jetë të re, larg famës dhe frikës së Parisit. Në Parma, ajo u bë një udhëheqëse e kujdesshme, e dashur për popullin dhe e përkushtuar në art, kulturë dhe ndërtim. U martua në heshtje me Neipperg, një gjeneral austriak me të cilin kishte një lidhje intime dhe kishte fëmijë me të. Dashuria, ndoshta për herë të parë në jetën e saj, erdhi në mënyrë të heshtur Maria Luigia jetoi një jetë të gjatë dhe ndërroi jetë në vitin 1847. Historia e saj është ajo e një gruaje që mbajti një kurorë të rëndë mbi një zemër të brishtë. Ajo nuk ishte një heroinë romantike si Joséphine, por një grua që mësoi të përshtatej, të qetësohej dhe të ndërtonte jetën e saj nga hiri i një martese politike. Ajo u kujtua nga historia si një perandoreshë e heshtur, një dukeshë e kulturuar, dhe një grua me shpirt të ndare Por ajo që bëri Maria Luigia ishte të njohë vlerën e tij, ta ruajë traditën, dhe ta vendosë në qendër të identitetit kulturor të Parmës. Në tryezat e saj, në banketet zyrtare, në jetën e përditshme të qytetit, Parmigiano Reggiano nuk ishte më thjesht një djathë – por një simbol. Një trashëgimi që jeton përtej legjendës Sot, kur ecën nëpër rrugët e qeta të Parmës, ndjen ende aromën e një kohe të artë. Teatri, institucionet kulturore, dhe po , edhe raftet e djathrave të vjetër që plaken me durim në magazinat e Parmigiano Reggiano-s "mbajnë ende emrin e saj në heshtje". Maria Luigia nuk ishte thjesht një sundimtare. Ajo ishte zemra që rrahu për një qytet të vogël, por të madh në shpirt. Dhe siç ndodh me të gjitha figurat që duam, legjenda dhe realiteti ndërthuren. Ajo s’e shpiku Parmigianon , por e ndihmoi të bëhej pjesë e përhershme e shpirtit Pergatiti: Dr. Liliana Pere.

Rëndësia e Lidhjes së Prizrenit Lidhja e Prizrenit, e themeluar më 10 qershor 1878, përfaqëson një nga momentet më të rëndësishme dhe vendimtare në historinë e shqiptarëve. Ajo ishte organizata e parë politike dhe ushtarake gjithëkombëtare që synoi mbrojtjen e integritetit territorial dhe afirmimin e identitetit kombëtar shqiptar në një periudhë kur trojet e tyre rrezikonin të copëtoheshin nga fuqitë e mëdha evropiane. Kjo lëvizje shënoi fillimin e organizimit politik të shqiptarëve dhe përgatiti terrenin për lëvizjet kombëtare të shekullit XX. --- Themelimi dhe Organizimi Kuvendi i Prizrenit u mbajt më 10 qershor 1878 në xhaminë Bajrakli në Prizren dhe u drejtua nga Iljaz pashë Dibra. Programi i Lidhjes u hartua nga intelektualë dhe ideologë të njohur si Sami Frashëri, Pashko Vasa, Abdyl Frashëri, Jani Vreto dhe Zija Prishtina. Ajo u organizua me një Komitet Kombëtar që përfshinte tre komisione kryesore: Komisioni për Punët e Jashtme, i drejtuar nga Abdyl Frashëri Komisioni për Punët e Brendshme, me Shaban Prizrenin në krye Komisioni për Financat, drejtuar nga Sulejman Vokshi Gjithashtu, u krijuan nënkomitete krahinore në vilajetet shqiptare që rrezikoheshin nga copëtimi, si vilajeti i Janinës, Shkodrës dhe jugut. Detyrat Kryesore të Lidhjes së Prizrenit 1. Kundërshtimi i copëtimit të trojeve shqiptare sipas Traktatit të Shën Stefanit dhe vendimeve të Kongresit të Berlinit, të cilat kërcënonin ndarjen e territoreve shqiptare mes fqinjëve si Mali i Zi, Serbia, Bullgaria dhe Greqia. 2. Bashkimi i trojeve shqiptare në një vilajet të vetëm brenda Perandorisë Osmane për të ruajtur integritetin territorial dhe administrativ. 3. Dëshmimi i kombësisë shqiptare në opinionin evropian, duke treguar se shqiptarët janë një popull i veçantë, pavarësisht dallimeve fetare (muslimanë, ortodoksë, katolikë). Veprimtaritë dhe Rezistenca Ushtarake Lidhja e Prizrenit nuk u ndal vetëm në fushën politike, por organizoi edhe rezistencë ushtarake në mbrojtje të trojeve shqiptare. Nënkomiteti i vilajetit të Janinës, me Abedin Pashë Dinon, u angazhua në diplomaci për të penguar aneksimin e Çamërisë nga Greqia. Nënkomiteti i Shkodrës organizoi trupa vullnetare me Ali Pashë Gucinë dhe Hodo Begun Sokolin, duke shkaktuar humbje të mëdha forcave malazeze në mbrojtje të Plavës, Gucisë, Hotit dhe Grudës. Megjithatë, pas rezistencës së gjatë, Ulqini ra në duart e Malit të Zi më 26 nëntor 1880. Pas shtypjes së Lidhjes nga Porta e Lartë në vitin 1881, rezistenca shqiptare vazhdoi në forma të ndryshme në dekadat që pasuan. Lidhja dhe Kongresi i Berlinit Në Kongresin e Berlinit (qershor 1878), kërkesat e shqiptarëve për mbrojtjen e territoreve të tyre u injoruan. Fuqitë e mëdha i njohën territore të konsiderueshme fqinjëve të Shqipërisë, duke rrezikuar seriozisht integritetin territorial shqiptar. Lidhja e Prizrenit i dërgoi një memorandum kancelarit prusian Bismarck dhe fuqive të tjera, duke kërkuar ruajtjen e vilajeteve shqiptare brenda Perandorisë Osmane dhe kundërshtimin e krijimit të shteteve të reja që do t’i dëmtonin shqiptarët. Përfundim Lidhja e Prizrenit ishte një përpjekje e organizuar e parë gjithëkombëtare për mbrojtjen e trojeve shqiptare, afirmimin e identitetit dhe vetëdijes kombëtare. Ajo shërbeu si një pikë referimi dhe frymëzim për lëvizjet kombëtare shqiptare në shekullin XX dhe kontribuoi në forcimin e unitetit mes shqiptarëve pavarësisht ndarjeve fetare dhe krahinore.

#RevistaPrestige #personality #Academic #inspiration #education Revista Prestige: Një nder i veçan të paraqesim Luan Omarin, një personalitet i shquar dhe një nga gurët më të çmuar të themelit të Akademisë së Shkencave. Njeriu i madh, i mprehtë dhe i urtë, që me thellësinë e mendimit, ka ndriçuar rrugët e dijes dhe ka ngritur lart flamurin e shkencës dhe intelektit shqiptar. Prania e tij është si një dritë e pamasë që përshkon horizontet më të largëta të dijes, duke frymëzuar breza e duke lënë gjurmë të paharrueshme në çdo fushë ku ka prekur. Ai është simbol i përkushtimit, mençurisë së rrallë dhe elegancës së mendimit, një emblemë e vërtetë e madhështisë njerëzore dhe shkencore. ✨️ Sot është ditëlindja e Akademikut Luan Omari – Mjeshtrit të Mendimit Juridik Shqiptar 🌟 Kush është Luan Omari? Akademik Luan Omari është një ndër figurat më të mëdha të dijes shqiptare. Jurist, filozof i shtetit, profesor i nderuar dhe autor i veprave themelore të së drejtës publike në Shqipëri. Ai përfaqëson zërin e arsyes, urtësisë dhe dijes në kohë ndryshimesh, sfidash dhe zhvillimesh të mëdha historike. 📚 Formimi dhe Arsimi Luan Omari lindi më 10 qershor 1928, në Gjirokastër, një qytet që ka dhënë shumë figura të mëdha të kulturës shqiptare. Pas mbarimit të arsimit të mesëm në Shqipëri, ai vazhdoi studimet universitare në Universitetin “Lomonosov” të Moskës, ku u diplomua në Shkencat Juridike, duke marrë një formim të fortë akademik që do t’i shërbente më vonë për t’u kthyer në themeluesin e mendimit modern juridik shqiptar. 🎓 Karriera Akademike dhe Kontributi Pas kthimit në atdhe, Luan Omari filloi një karrierë brilante: Profesor i së drejtës kushtetuese, historisë së shtetit dhe të së drejtës. Shef katedre në Fakultetin Juridik të Universitetit të Tiranës. Anëtar i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë që prej themelimit të saj. Autor i shumë teksteve universitare dhe veprave shkencore që për dekada kanë shërbyer si gurthemel për formimin e juristëve dhe politologëve shqiptarë. 📖 Veprat e tij më të njohura përfshijnë: "E drejta kushtetuese" "Shteti dhe e drejta" "Demokracia dhe shteti i së drejtës" "Sistemet politike bashkëkohore" ✍️Disa Citime nga vepra dhe fjalimet e tij “Demokracia nuk është thjesht një formë pushteti, por një mënyrë të jetuari në respekt të njeriut dhe lirisë së tij.” ✨️ Luan Omari, “Demokracia dhe shteti i së drejtës” “Shteti i së drejtës nuk ndërtohet vetëm me ligje të shkruara, por me një vetëdije të përbashkët për drejtësinë.” ✨️ Luan Omari, “Parimet e përgjithshme të së drejtës” “Kushtetuta është një kontratë morale përtej tekstit juridik, ajo mishëron vullnetin e qytetarëve për një jetë të ndershme.” Luan Omari ka qenë anëtar i saj që nga vitet e para dhe një nga kontribuesit më të çmuar të saj në fushën e shkencave shoqërore dhe juridike. Ai është nderuar dhe vlerësuar vazhdimisht nga kjo akademi për rolin e tij jetësor në zhvillimin e mendimit juridik dhe shtetformues shqiptar. 🏅 Nderimet dhe Trashëgimia "Mjeshtër i Madh i Punës" – për kontributin e shquar në arsim dhe shkencë. Urdhra të lartë nga Presidenca e Republikës së Shqipërisë. Vepra e tij është pjesë e kanonit të literaturës juridike shqiptare. Akademia e Shkencave: 📢 Me rastin e ditëlindjes së tij më 10 qershor, Akademia e Shkencave ka kujtuar Akademik Luan Omarin si një kolos të jurisprudencës, një autoritet të fjalës dhe mendimit shkencor, duke vlerësuar rolin e tij si themelues i një shkollë të tërë mendimi juridik në Shqipëri. Akademia e ka cilësuar atë si: “Një mendje e kthjellët dhe e përkushtuar ndaj parimeve të së drejtës, një zë i arsyes në kohët e trazuara, dhe një busull etike për brezat e rinj.” Urimi ynë për ditëlindje: Gëzuar ditëlindjen, Akademik Luan Omari! Qoftë drita e mendimit tuaj udhërrëfyes për çdo brez që beson në drejtësi, liri dhe zhvillim! Pergatiti: Liliana Pere

#RevistaPrestige #personality #artmusic #composer Revista Prestige . "Zadeja "Krijuesi i ADN-së Sonore Shqiptare" "Çesk Zadeja " Babai i Muzikës Profesionale Shqiptare" "Maestro i Shkodrës, Gjeni i Kombit" Emri që Ndërtoi Historinë e Muzikës Shqiptare. Kompozitori i Madh që Kompozoi… Perla për Shpirtin Shqiptar Magjistari që Shkroi Perla në Partitura. Perlat e Tingujve Shqiptarë nga Dora e një Gjeniu si Çesk Zadeja Historia e jetës. Në një cep të qetë të Shkodrës, mes tingujve të natyrës dhe zërave të shpirtit popullor, lindi një djalosh që do të sillte dritë në shpirtin e një kombi të tërë përmes muzikës. Ai nuk ishte thjesht një kompozitor – ai ishte një rrëfimtar i emocioneve shqiptare, një arkitekt i tingujve që ringjallnin kujtesën kolektive. Çesk Zadeja – një emër që nuk tingëllon vetëm si notë e muzikës shqiptare, por si një gur themeli në historinë e saj. Për shumëkënd, ai është "Babai i Muzikës Shqiptare", por për ata që kanë ndier veprat e tij në thellësi të zemrës, ai është edhe babai i ndjenjës së përbashkët, frymëzimit të pastër dhe elegancës shpirtërore që muzika mund të dhurojë. Ai përthithi thellë meloditë e vendlindjes dhe i përktheu në gjuhën e universit: në simfoni, rapsodi dhe balada, ku çdo tingull mban aromën e tokës shqiptare. Nga Shkodra në Moskë e deri në Romë, zëri i tij udhëtoi me dinjitet dhe dashuri për atdheun. ✨️✨️✨️ - Emri: Çesk Zadeja lindi në 8 qershor 1927 në Shkodër "Babai i Muzikës Shqiptare" ✨️✨️✨️ Zadeja u formua në një nga akademitë më prestigjioze të botës , në Moskë , ku u zhyt në thellësitë e teorisë muzikore, kompozimit simfonik dhe dirigjencës. Aty ai u përball me fuqinë e madhështisë klasike ndërkombëtare, por nuk e harroi kurrë zërin e fyellit shqiptar. ✨️✨️✨️ - Kontributi në Shqipëri Pas kthimit në Tiranë, ai dha kontribut të jashtëzakonshëm në ndërtimin e strukturës së muzikës profesioniste shqiptare. Ishte ndër themeluesit e Institutit të Lartë të Arteve (sot Universiteti i Arteve), dhe përmes mësimdhënies formoi breza të tërë kompozitorësh, dirigjentësh e muzikantësh. Ishte frymëzues dhe promotor i institucioneve muzikore që ndërtuan bazën e artit kombëtar shqiptar. Ai solli një identitet kombëtar në muzikën shqiptare — një identitet që rrënjët i kishte në folklorin dhe shpirtin popullor, por që u skalit me mjeshtëri në format ndërkombëtare. ✨️✨️✨️ - Veprat më të njohura 🎼 Rapsodia Shqiptare 🎼 Baladë për violinë dhe piano 🎼 Suitë simfonike 🎼 Katër pjesë për piano 🎼 Këngë për kor 🎼 Muzikë për teatro, balet dhe filma Këto vepra nuk janë thjesht tinguj, por peizazhe të gjalla, tablo tingëllore ku shfaqen malet, lumenjtë, nënat shqiptare, dashuritë e përmbajtura dhe qëndresat e një populli. ✨️✨️✨️ - Diskografia ndërkombëtare 🎹 "Këngë, Muzika Shqiptare për Piano, Vëll. 1" – interpretuar nga pianistja Kirsten Johnson (Guild GMCD 7257) "Rapsodi, Muzika Shqiptare e Pianos, Vëll. 2" – Kirsten Johnson, ✨️✨️✨️ - Thënie dhe reflektime për të “Ai nuk kompozonte, ai përkthente shpirtin e një kombi në nota.” “Zadeja është ajo urë që lidh të kaluarën folklorike me të ardhmen simfonike të Shqipërisë.” “Tingujt e tij mbajnë në vete aromën e një vendi që kërkon të këndojë edhe kur hesht.” ✨️✨️✨️ Çesk Zadeja nuk jeton më në një trup njerëzor që ecën rrugëve të Tiranës apo Shkodrës, por ai jeton në çdo hap të valleve tona, në çdo tingull të një koncerti, në çdo zë studenti që mëson një fugë shqiptare. Ai është dhe mbetet gurthemel i një kulture muzikore që frymëzon sot e kësaj dite. Në nderim të tij, çdo notë është një përkulje. Çdo fjalë është një duartrokitje. Një kujtesë e nderim me shkrim është një histori të mëdhenjsh! Pergatiti:Liliana Pere.

Franka Kukeli – “Vajza me flamur” që përfaqëson krenarinë shqiptare Franka Kukeli banon në Tiranë dhe është një dritë e re e brezit të ardhshëm shqiptar. Ajo ka lindur më 5 shtator 2012 në maternitetin “Koço Gliozheni” në kryeqytet dhe sapo përfundoi klasën e shtatë në shkollën “Fan S. Noli”, ku arriti të gjitha notat 10, duke treguar kështu përkushtimin dhe talentin e saj në studime. Një moment i veçantë në jetën e Frankës ishte krijimi i një fotografie që lindi nga dëshira për të ruajtur një kujtim të çmuar me kostum popullor, për nder të 28 Nëntorit, ditës së Pavarësisë. Në kuadër të një aktiviteti në shkollë, shoqëria me fotografinë Soela Zani bëri të mundur realizimin e kësaj ideje të bukur. Nëntë shkrepje u bënë për të kapur atë moment të veçantë, por ishte një prej tyre që do të mbetej në zemrat e shqiptarëve, fotografia që Franka e quajti “Vajza me flamur”. Kjo foto u publikua në Instagram dhe u përhap me shpejtësi, duke u bërë e njohur në të gjithë botën shqiptare. Ajo nuk ishte thjesht një imazh, por një simbol i trashëgimisë dhe krenarisë kulturore. Këtë vit, fotografia fitoi çmimin e parë në konkursin ndërkombëtar "Wanderlust in Albania 2", në kategorinë e trashëgimisë kulturore, duke vënë në pah jo vetëm bukurinë e veshjes tradicionale, por edhe fuqinë e identitetit shqiptar. Siç thotë Franka, “Veshja tradicionale është flamuri që nuk valëvitet në erë, por në shpirt.” Me fjalë të tjera, kjo veshje nuk është vetëm një kostum i bukur, por një dritë që ndriçon të kaluarën dhe të ardhmen e një kombi të tërë. Ajo vetë ndien se “Kur vesh kostumin popullor, ndiej se mbaj me vete historinë e gjyshërve tanë.” Bashkëpunimi me fotografinë ishte shumë i frytshëm dhe krijoi një lidhje të veçantë, edhe pse gjatë realizimit të fotos nuk ishte e pranishme mamaja e Frankës, përndryshe emocionet do të ishin më të forta dhe realizimi do të kishte qenë më i vështirë. Por, ky fakt nuk e uli aspak magjinë e momentit. Ceremonia e ndarjes së çmimeve u zhvillua në një ambient solemne në Pallatin e Brigadave, ku ishin të pranishëm shumë artistë dhe personalitete të njohura të artit dhe kulturës. Momenti i çmimit ishte shumë i bukur dhe la mbresa të pashlyeshme tek Franka dhe të gjithë të pranishmit. Në një intervistë për Euronews Albania, Franka shprehu me krenari: “Në atë foto nuk isha vetëm unë – ishin mijëra vajza shqiptare që rriten me dashuri për flamurin dhe rrënjët e tyre. ” Ajo beson se “Trashëgimia nuk është vetëm për t’u kujtuar, por për t’u veshur, për t’u ndjerë dhe për t’u jetuar.” Në fund të ditës, Franka Kukeli nuk është thjesht një vajzë me një fotografi të bukur – ajo është një simbol i gjallë i dashurisë për vendin dhe kulturën e saj, që na kujton të gjithëve se “Nuk ka modë më të bukur se ajo që buron nga zemra e një kombi.” Pergatiti: Liliana Pere.

Të dashur Arbëror kudo që ndodheni, A e dini se Aulona (Vlora) e lashtë e Ilirisë ka një të shenjtë që i përket shekullit të III pas Krishtit? A e dini se ky vit përkon me 1725-vjetorin e martirizimit të tij? A e dini se ekziston një qytet në Salento të Italisë që mban emrin e tij – San Dana, i cili ka origjinën nga Vlora? A e dini se i shenjti San Dana është nderuar si i tillë nga të dy kishat – katolike dhe ortodokse? A e dini se pikërisht aty ku sot shtrihet Lungomare (shëtitorja buzë detit), ai u masakrua barbarisht nga paganët romakë dhe vendas, teksa mbronte me guxim reliket e kishës dhe besimin e tij? A e dini se në brendësi të Vlorës, përpara dhe pas shekullit të III, ekzistonte një kishë ku i shenjti shërbente bashkë me besimtarët e tjerë? A e dini se prej kohësh, në bashkëpunim me sandanezin e ndritur Antonio Biasco, kemi bërë një kërkesë zyrtare që në Lungomare – aty ku u martirizua – të vendoset një bust dhe një rrugë të marrë emrin e tij? A e dini se nëse ne, vlonjatët, dimë ta presim me krahë hapur birin tonë të shenjtë, jo vetëm që do ta nderojmë me dinjitet, por turizmi fetar e kulturor do të marrë një hov të jashtëzakonshëm? Është momenti që, në këtë përvjetor të rënies së tij, të shpalosim vlerat tona kombëtare dhe shpirtërore, duke e kurorëzuar birin e Vlorës ashtu siç vepron gjithë bota e qytetëruar: duke nderuar të shenjtët e vet. Ne e kemi një të shenjtë, por, për fat të keq, nuk dimë ta nderojmë dhe ta çmojmë. Ndërsa të tjerët, edhe kur nuk kanë, i shpikin dhe i nderojnë sikur të kishin ekzistuar vërtet. Për ta ilustruar më qartë se çfarë kërkojmë ne, mijëra shqiptarë në mërgim, po jap një shembull: Neroni dogji Romën, por busti i tij qëndron madhështor në qendër të qytetit. Ndërsa neve na mungon guximi për të nderuar të shenjtin tonë. Vallë, nga kush kemi frikë? Cari Arbëresh ovunque vi troviate, Lo sapevate che Aulona (Valona) dell'antica Illiria ha un santo che risale al III secolo dopo Cristo? Lo sapevate che quest’anno segna il 1725º anniversario del suo martirio? Lo sapevate che esiste una cittadina nel Salento, in Italia, che porta il suo nome – San Dana, e che lui ha origini proprio da Valona? Lo sapevate che il santo San Dana è venerato da entrambe le Chiese – cattolica e ortodossa? Lo sapevate che proprio dove oggi si estende il Lungomare di Valona, egli fu barbaramente massacrato dai pagani romani e dai locali, mentre difendeva coraggiosamente le reliquie della Chiesa e la sua fede? Lo sapevate che nell’interno di Valona, prima e dopo il III secolo, esisteva una chiesa dove il santo serviva insieme agli altri fedeli? Lo sapevate che, da tempo, in collaborazione con l’illuminato sandanese Antonio Biasco, abbiamo fatto una richiesta ufficiale affinché sul Lungomare, nel luogo del martirio, venga eretto un busto e che una via porti il suo nome? Lo sapevate che se noi, i valonesi, sapremo accogliere a braccia aperte questo figlio santo della nostra città, non solo lo onoreremo come si deve, ma il turismo religioso e culturale riceverà un impulso straordinario? È giunto il momento, in questo anniversario della sua caduta, di valorizzare i nostri tesori spirituali e culturali, e di incoronare il figlio di Valona come fanno tutte le nazioni civilizzate: onorando i propri santi. Noi abbiamo un santo, ma purtroppo non sappiamo né onorarlo né apprezzarlo. Mentre altri, anche quando non ne hanno, li inventano e li celebrano come se fossero realmente esistiti. Per illustrare meglio ciò che noi, migliaia di albanesi della diaspora, chiediamo, porto un esempio: Nerone ha incendiato Roma, ma la sua statua campeggia ancora maestosa nel cuore della capitale. Noi, invece, non troviamo il coraggio di onorare il nostro santo. Di chi abbiamo paura? Con rispetto Hasani Il Sab 24 Mag 2025, 08:13 ha scritto: Autor:Hasan Aliaj.

Revista Prestige ju sjell reportazhin ekskluziv nga koncerti gala i sopranos Ermonela Jaho në Prishtinë Në mbrëmjen e 6 qershorit 2025, Teatri Kombëtar i Kosovës u kthye në një arenë madhështore të artit dhe emocioneve, duke mirëpritur koncertin gala të sopranos shqiptare me famë botërore, Ermonela Jaho.  Ky event i veçantë shënoi jo vetëm një triumf artistik, por edhe një moment historik në zhvillimin e skenës operistike të Kosovës. Atmosfera dhe pritja solemne Qysh në hyrje të teatrit, një ndjenjë e veçantë magjie përhapej në ajër. Në pritje të koncertit, Kryeministri Albin Kurti priti me nder dhe solemnitet Ermonela Jahon, duke përshëndetur me ngrohtësi këtë yll të muzikës klasike. Takimi mes tyre ishte i ngrohtë, me një shkëmbim fjalësh që reflektonte respektin e thellë për artin dhe për kulturën kombëtare. “Ky event është dëshmi e përkushtimit të Kosovës për kulturën dhe artin. Me figura si Ermonela Jaho, ne ndërtojmë një trashëgimi të fortë që do të frymëzojë brezat e ardhshëm,” tha Kryeministri Kurti në fjalimin e tij. Performanca që magjepsi Ermonela Jaho hyri në skenë me një praninë mbresëlënëse, duke filluar me arien “Una furtiva lagrima” nga Donizetti, që mori menjëherë duartrokitje të ngrohta nga publiku. Repertori vazhdoi me arie nga Puccini, përfshirë “O mio babbino caro” dhe kulminoi me emocionet e fuqishme të “Vissi d’arte” nga Tosca. “Çdo notë që ajo interpreton është një rrëfim shpirtëror. Ermonela na bën të ndiejmë çdo emocion me fuqinë e zërit të saj,” tha një anëtar i publikut. Orkestra Filarmonike e Kosovës, e dirigjuar nga maestro Rauf Dhomi, i dha një sfond madhështor performancës së Jahos, duke theksuar bashkëpunimin e ngushtë mes artistëve vendorë dhe atyre ndërkombëtarë. Ndikimi dhe simbolika Ky koncert gala ishte më shumë se një shfaqje muzikore – ishte një simbol i ringritjes kulturore të Kosovës. Ermonela Jaho, me karrierën e saj ndërkombëtare dhe përkushtimin për kulturën shqiptare, shërben si model për brezat e rinj të artistëve. “Jam shumë e lumtur të jem këtu, në shtëpinë time shpirtërore. Ky koncert është për të gjithë ata që duan të besojnë te fuqia e artit dhe e kulturës,” u shpreh Jaho pas përfundimit të performancës së saj. Në një vend ku kultura dhe arti po gjejnë terrenin e tyre të fortë pas viteve sfiduese, koncerti gala i Ermonela Jahos është një hap i madh përpara, një dëshmi e qartë se Kosova është duke u bërë një qendër e rëndësishme për artin operistik në rajon. --- Në fund të mbrëmjes, pas duartrokitjeve të pafundme, publiku u largua i mbushur me emocione dhe frymëzim, duke pritur me padurim ngjarjet e ardhshme që do të pasurojnë jetën kulturore të Kosovës dhe të shqiptarëve në përgjithësi. Revista Prestige do të vazhdojë të sjellë në fokus artistët dhe ngjarjet më të rëndësishme të botës së artit dhe kulturës.

Revista Prestige ju njeh me ikonën botërore të muzikës: Consuelo Velázquez Në një botë ku emocionet shpesh përshkruhen me nota, e ku një këngë mund të tejkalojë kohën, kufijtë dhe gjuhët, ekziston një emër që rrezaton ndjenjë, finesë dhe përjetësi: Consuelo Velázquez. Revista Prestige ju fton të hyni në botën e kësaj kompozitoreje dhe pianiste të jashtëzakonshme meksikane, një grua që me krijimtarinë e saj u bë zë i dashurisë në mbarë globin. Consuelo Velázquez lindi më 21 gusht 1916, në Zapotlán El Grande, Jalisco, një qytet me shpirt artistik, ku filloi edhe rrugëtimi i saj i jashtëzakonshëm. Familja e saj u vendos në Guadalajara, ku që në moshën katërvjeçare nisi të luante piano. Vetëm dy vjet më vonë, në moshën gjashtëvjeçare, dha koncertin e saj të parë – një shenjë e qartë se një talent i rrallë po lindte. Pas studimeve të suksesshme në Konservatorin Kombëtar të Muzikës, nga ku u diplomua në vitin 1938, ajo u bë soliste në Orkestrën Simfonike Kombëtare të Meksikës, duke dhënë koncerte në radio dhe më vonë në televizion. E pashkëputur nga rrënjët e muzikës klasike, ajo interpretonte Bach, Mussorgsky, Saint-Saëns, Gershwin dhe madje edhe “Koncertin për Dorën e Majtë” të Ravelit. Por një vepër, e krijuar nga një zemër e re dhe një shpirt i pastër, do ta vendoste përgjithmonë në historinë e muzikës botërore. Në moshën 19-vjeçare, pa përjetuar ende një puthje të vërtetë, ajo kompozoi atë që do të bëhej kënga më e njohur meksikane në botë: “Bésame Mucho”. E regjistruar për herë të parë në vitin 1941 nga Emilio Tuero, kënga u kthye menjëherë në një hit. Pak më vonë, versioni i kënduar nga Andy Russell do të qëndronte tre muaj në listat e këngëve më të njohura në SHBA. Magjia e “Bésame Mucho” nuk i shpëtoi askujt. Edhe The Beatles, në fillimet e tyre në vitin 1962, regjistruan versionin e tyre të saj, që u përdor si provë për audicionin me Decca Records. Ky moment tregon më së miri përmasat globale që mori kompozimi i saj. Me kalimin e viteve, “Bésame Mucho” është interpretuar nga qindra artistë të njohur si Pedro Infante, Nat King Cole, Frank Sinatra, Elvis Presley, Diana Ross, Plácido Domingo, Andrea Bocelli, Luis Miguel, dhe shumë të tjerë. Ajo është përkthyer në mbi 20 gjuhë dhe ka mbi tre mijë versione të ndryshme, duke e bërë një trashëgimi muzikore universale. Por krijimtaria e Velázquez nuk përfundon këtu. Ajo shkroi dhe hite të tjera të dashura si: “Amar y Vivir”, “Que seas Feliz”, “Yo no fui”, “Cachito”, “Déjame Quererte”, “No Volveré”, “Los Pequeños Detalles”, dhe “Enamorado Perdido”, ndër shumë të tjera, duke dëshmuar për një karrierë të pasur dhe të qëndrueshme. E ndonëse ishte një pianiste brilante, me një formim të thellë klasik, kjo anë e saj mbeti në hije. Gjithsesi, ndikimi i muzikës klasike dallohet qartë në kompozimet e saj. Vetë ajo e ka pranuar se për “Bésame Mucho” u frymëzua nga disa akorde të Koncertit për Piano të Robert Schumann, çka tregon lidhjen organike mes klasikes dhe popullorës në veprën e saj. Consuelo Velázquez ndërroi jetë më 22 janar 2005, në Qytetin e Meksikës, në moshën 88-vjeçare, por la pas një thesar të pavdekshëm. Në shtator 2016, Kuvendi i Jalisco-s e shpalli “E Nderuar me Gradën e Lartë të Merituar të Shtetit”, dhe edhe pse statuja e saj nuk është vendosur ende në Rotondën e të Nderuarve, në vendlindjen e saj ndodhet një bust, të cilin ajo vetë e zbuloi vetëm dy vjet para ndarjes nga jeta. Ndikimi në botë Vepra e Consuelo Velázquez është një shembull i rrallë i asaj se si muzika, kur vjen nga thellësia e shpirtit, mund të bëhet gjuhë universale. “Bésame Mucho” nuk është thjesht një këngë, është një ndjenjë që bashkon njerëzit kudo në botë. Ajo është një emblemë e dashurisë, një simbol i artit meksikan, një zë i grave krijuese, dhe një trashëgimi që do të jetojë përjetësisht. Revista Prestige e nderon me përulësi këtë figurë të madhe të artit botëror dhe ia rikujton brezave të rinj se një këngë e vetme, kur lind nga ndershmëria emocionale, mund të pushtojë gjithë globin. Hulmtoi Pergatiti:Liliana Pere.

Maria Callas – Zëri që sfidoi kohën dhe la gjurmë në përjetësi Hyrje Në skenën e operës, ka pasur shumë zëra të mëdhenj. Por vetëm një zë e ka përshkuar shekullin si rrufe dhe është shndërruar në legjendë: Maria Callas. Ajo ishte më shumë se një soprano – ishte një shpërthim ndjenje, një shpirt rebel që solli revolucion në botën e artit. Rruga e saj nga varfëria në famë botërore është një histori frymëzimi që vijon të flasë për çdo vajzë që ëndërron të jetë më shumë se çfarë i ofron fati. Nga rrënjët greke drejt majave të artit botëror Maria Anna Sofia Cecilia Kalogeropoulos lindi në New York në vitin 1923, në një familje emigrantësh grekë. Jetesa e vështirë dhe ndarja e prindërve lanë gjurmë në shpirtin e saj, por i forcuan edhe më shumë vullnetin për të shkëlqyer. Në moshë të re, u kthye në Greqi dhe atje filloi formimi i saj artistik – një etapë që do të shënjonte gjithçka. Formimi dhe arsimi – Filli i artit të vërtetë Callas studioi në Konservatorin Kombëtar të Athinës, pastaj në Konservatorin e Athinës, nën kujdesin e Elvira de Hidalgo-s. Pikërisht aty, Maria nuk mësoi vetëm teknikat e belcantos, por edhe se si të bëhej një interpretuese që përjeton skenën, që nuk këndon vetëm me fytin, por me shpirtin. Rrugëtimi drejt famës dhe suksesit Pas Luftës së Dytë Botërore, Callas filloi të performojë në Itali dhe më pas pushtoi skenat më të mëdha të botës: La Scala e Milanos, Metropolitan Opera, Covent Garden, Opera e Parisit... çdo skenë, çdo shfaqje, u kthye në një ngjarje kulturore.

Përkthimi në shqip i intervistës te Lea Yp-ti: Analize e shkurter nga Prestige! Për Lea Ypin, shtetësia është ose për të gjithë, ose për askënd Në intervistën e saj të fundit, filozofja dhe profesoresha e filozofisë politike në Shkollën e Ekonomisë në Londër, Lea Ypi, diskuton mbi broshurën e saj të fundit, Kufijtë e Klasave: Pabarazitë, Migrimi dhe Shtetësia në Shtetin Kapitalist.  Publikuar më 13 maj 2025 në Itali, kjo vepër vjen në një kohë kur vendi përgatitet për pesë referendume, përfshirë një që synon të shfuqizojë ligjin aktual të shtetësisë, duke ulur vitet e qëndrimit të kërkuara për të huajt për të aplikuar për shtetësi nga 10 në 5.  Në pjesën e parë të broshurës, "Njëmbëdhjetë Teza mbi Shtetësinë në Shtetin Kapitalist", Ypi kritikon konceptin e shtetësisë të bazuar në meritë, duke e parë atë si një instrument të kontrolluar nga një oligarki pushteti në një mënyrë përjashtuese.  Ajo thekson se merita shpesh lidhet me çështje klasore, si mundësia për të ndjekur një kurs studimi tërheqës për shtetin mikpritës, ose përmes proceseve të blerjes së shtetësisë, siç ndodh me programin italian "Viza e Artë", ku shtetësia shitet në këmbim të investimeve të mëdha.  Në pjesën e dytë të librit, Ypi pyet: si mund të zhvillojmë solidaritete të reja horizontale në një botë të qeverisur nga kapitalizmi i globalizuar?  Ajo argumenton se është e nevojshme të kapërcehet "dilema progresive", një kontrast i supozuar midis hapjes ndaj migracionit dhe mirëqenies së brendshme, duke e parë këtë si një ndarje të rreme që duhet tejkaluar përmes një solidariteti të ri ndërkombëtar.  Lea Ypi, një nga zërat më të spikatur të filozofisë politike bashkëkohore, në veprën e saj më të fundit, Kufijtë e Klasave, sfidon konceptet tradicionale të shtetësisë dhe meritokracisë në kontekstin e kapitalizmit global.  Ajo argumenton se shtetësia, e bazuar në kritere meritokratike, shpesh shërben si një mjet për të përjashtuar dhe për të ruajtur privilegjet e klasave të pasura, duke e kthyer atë nga një e drejtë universale në një mall të tregtueshëm.  Ypi kritikon praktikat si programi italian "Viza e Artë", ku shtetësia ofrohet në këmbim të investimeve të mëdha, duke e parë këtë si një shembull të qartë të mënyrës se si shtetet kapitaliste favorizojnë të pasurit, ndërsa vendosin barriera të larta për të varfrit dhe migrantët.  Ajo thekson se këto politika nuk janë rastësore, por pjesë e një sistemi që synon të ruajë një rend shoqëror oligarkik, duke e maskuar atë si një demokraci.  Në pjesën e dytë të librit, Ypi nxit për një solidaritet të ri ndërkombëtar, që tejkalon ndarjet etnike dhe kombëtare, dhe që fokusohet në ndërtimin e një shoqërie më të drejtë dhe më të barabartë.  Ajo argumenton se për të arritur këtë, është e nevojshme të rishqyrtojmë konceptet tona të shtetësisë dhe të drejtës, duke i parë ato jo si privilegje të fituara, por si të drejta universale që duhet të jenë të disponueshme për të gjithë.  * Kufijtë e Klasave është një thirrje për të rishikuar dhe për të sfiduar strukturat ekzistuese të pushtetit dhe për të ndërtuar një shoqëri më të drejtë, ku shtetësia dhe të drejtat nuk janë të rezervuara për pakicën e privilegjuar, por janë të garantuara për të gjithë.  Sigurisht, më poshtë ke përkthimin në shqip të intervistës me filozofen Lea Ypi, bazuar në broshurën e saj Kufijtë e Klasave: Për Lea Ypin, shtetësia është ose për të gjithë, ose për askënd Intervistë me filozofen Lea Ypi, me rastin e publikimit të broshurës së saj të fundit, Kufijtë e Klasave 5 qershor 2025 Libri më i fundit, ose më saktë pamfleti, nga Lea Ypi – filozofe dhe profesoreshë e filozofisë politike në Shkollën e Ekonomisë në Londër, e lindur në Tiranë më 1979 – u publikua në Itali më 13 maj 2025. Ai titullohet Kufijtë e Klasave. Pabarazitë, Migrimi dhe Shtetësia në Shtetin Kapitalist (përkthyer nga Eleonora Marchiafava). Koha është e përkryer: brenda më pak se një muaji do të mbahen pesë referendume, përfshirë një që synon shfuqizimin e ligjit aktual të shtetësisë. Ky ligj kërkon që të huajt të kenë 10 vjet qëndrim për të kërkuar shtetësinë; propozimi është ta ulin këtë afat në 5 vjet. Pjesa e parë e broshurës titullohet “Njëmbëdhjetë Teza mbi Shtetësinë në Shtetin Kapitalist”, ku Ypi kritikon çdo formë shtetësie të bazuar mbi meritën – e cila, sipas saj, është gjithmonë nën kontrollin e një oligarkie pushteti dhe ka funksion përjashtues. Merita lidhet ngushtë me çështje klasore: mundësia për të ndjekur një kurs studimi “interesant” për shtetin pritës, ose në rastin më të keq, thjesht procesi i blerjes së shtetësisë. Në fakt, thuajse të gjitha shtetet evropiane kanë procedura për t’ua shitur shtetësinë të huajve përmes investimeve të mëdha. Në Itali, “Viza e Artë” është një program i nisur më 2017: shtetësia mund të blihet në këmbim të një investimi prej 250 mijë euro në startup-e, 500 mijë euro në kompani italiane, ose 2 milionë euro në obligacione shtetërore. Në pjesën e dytë të librit, Ypi ngre pyetjen: si mund të ndërtojmë forma të reja solidariteti horizontal në një botë të dominuar nga kapitalizmi global? Libri është një thirrje për të majtën që të kapërcejë atë që ajo e quan "dilema progresive" – kontrasti i rremë mes hapjes ndaj migracionit dhe ruajtjes së mirëqenies së brendshme. * ⓢ E nisim me një batutë, apo më mirë me një meme: analiza jote për konfliktet mes punëtorëve me prejardhje të ndryshme, të krijuar nga klasat sunduese, më kujtoi një nga memet e mia të preferuara. Aty shfaqet figura e Jezusit, që në stilin klasik të memeve është quajtur “miliarderi”, duke bekuar një besimtar në gjunjë përmes një rreze drite. “Besimtari” është i përshkruar si: “njerëzit që mbrojnë miliarderët”. Dhe dhurata nga Jezusi është: “asgjë”. A është një përmbledhje e mirë, sipas teje? Nuk e di... më duket pak e padrejtë ndaj figurës së Jezusit dhe asaj që ai përfaqëson në mënyrë filozofike. Dyshoj se ai do të pozicionohej në anën e oligarkëve sot. --- ⓢ Siç ndoshta e di, fundjava e 8-9 qershorit në Itali do të ketë një referendum për të shfuqizuar ligjin aktual të shtetësisë, që kërkon 10 vjet banim për të huajt që duan të aplikojnë për shtetësi. Duke u nisur nga tezat e tua, të duket një votë e dobishme apo e kotë, pasi përsëri bazohet në idenë e meritës që do duhej kapërcyer tërësisht? Është padyshim një votë e dobishme, por mbetet krejtësisht e pamjaftueshme nëse duam të ndryshojmë vërtet mënyrën se si e konceptojmë shtetësinë. Mund të shërbejë si pikënisje për një mobilizim më të gjerë që vë në diskutim vetë idenë e shtetësisë si privilegj që duhet “merituar”. Në një demokraci, kush i nënshtrohet ligjeve duhet të ketë të drejtë të marrë pjesë në krijimin e tyre. Shtetësia, në këtë kuptim, duhet të jetë obligative për të gjithë banorët, jo e kushtëzuar nga prona, pasuria, arsimimi apo faktorë të tjerë meritokratikë si në të kaluarën. * ⓢ Në Itali, por edhe në vende të tjera evropiane, është folur pak për rastin e Maltës, që shet pasaporta të BE-së për shuma të mëdha. Ndërkohë pak njerëz e dinë që ekzistojnë edhe programe italiane si Golden Visa. A janë mbajtur qëllimisht të fshehta këto skema nga shtetet? Po, këto programe e zbulojnë hapur karakterin klasor të shtetit: jo si një institucion demokratik që përfaqëson grupe të ndryshme, por si një instrument në shërbim të të pasurve. Shtetësia pushon së qeni një e drejtë universale dhe kthehet në një mall të shitshëm, të rezervuar për ata që kanë kapital. Kjo përgënjeshtron çdo lexim “kulturor” të konfliktit mbi migracionin dhe zbulon rrënjët e tij ekonomike. Opaçiteti i këtyre ligjeve nuk është rastësor, por shërben për të ruajtur një rend shoqëror thellësisht oligarkik – në kuptimin klasik grek të fjalës: “pushteti i pakicës së pasur” – i maskuar si demokraci. * ⓢ E djathta në gjithë Perëndimin përdor shumë diskursin për natalitetin. Edhe pse plakja e popullsisë është një problem real, ti shkruan se kemi nevojë për qytetarë të rinj për të mbështetur mirëqenien sociale. A e ka harruar e majta këtë çështje? Nuk është çështje harrese. Problemi i së majtës është mungesa e kritikës ndaj vetë kriterit me të cilin trajtohet tema e natalitetit. Nuk mendoj se përgjigjja është të shfrytëzosh imigrantët si “resurse” për të zgjidhur problemet e Perëndimit. Problemi është se vazhdon të merret si e mirëqenë një qasje etno-centrike për shtetësinë, sikur komuniteti politik duhet të mbështetet te lidhjet e gjakut. Kjo i jep një pamje të rreme homogjenitetit shoqëror, të bazuar në përkatësi, traditë, ose superioritet natyror të vendasve ndaj të ardhurve. Harrohet se demokracia nuk lind nga një kulturë e përbashkët, por nga konflikti, nga interpretimi i konfliktit sipas parimeve të ndryshme, dhe nga solidariteti politikisht i ndërtuar, i hapur dhe i ndryshueshëm. --- ⓢ Siç shkruan, një parti që sot do të propozonte një program të solidaritetit ndërkombëtar të klasave, nuk do të merrte shumë vota. A duhet të përkeqësohet më tej hendeku i pabarazisë për të pasur më shumë gjasa që këto ide të pranohen? Para së gjithash, mendoj se demokracia humbet përmbajtje kur politika reduktohet në një garë thjesht elektorale. Nuk duhet të presim që pabarazia të përkeqësohet për të reaguar. Problemi nuk është vetëm material, por lidhet edhe me kategoritë përmes të cilave e kuptojmë realitetin, me rrëfimet që normalizojnë padrejtësinë. Duhet një analizë e re e konflikteve globale, që të mos reduktohen në përplasje kulturore, por të vendosin sërish në qendër klasën, kapitalizmin, dhe ndërtimin e subjekteve politike kolektive të rrënjosura në kontradiktat e kohës sonë. Kriza është tashmë këtu, dhe të mendosh se vetëm përkeqësimi do të sjellë vetëdije është naive: e djathta ekstreme ofron tashmë “zgjidhjet” e saj dhe nuk kemi asnjë garanci që nuk do të vazhdojë të përfitojë prej tyre. --- ⓢ Megjithatë, duket se që nga viti 2020 e këtej, në shoqërinë civile ka një rritje të mosbesimit ndaj globalizimit kapitalist. Si një ringjallje e ideve që ishin shuar pas G8-ës së vitit 2001. E sheh edhe ti këtë ndryshim? Po, ka padyshim një rikthim të kritikës ndaj globalizmit, por shpesh merr formë nacionaliste e populiste, e drejtuar nga e djathta. Edhe në Evropë kjo kritikë manifestohet si sulm ndaj institucioneve evropiane, me Brexit-in si shembull tipik. Ajo që mungon është një vizion alternativ ndërkombëtarist, që të lidhë drejtësinë sociale me solidaritetin global, pa rënë në mite identitare apo proteksioniste, dhe pa shkatërruar projektet për tejkalimin e nacionalizmit – por duke i kritikuar në mënyrë konstruktive. Sot nuk flitet më për “Evropën sociale”, për bashkëpunimin mes popujve. Sot flitet vetëm për riarmatim dhe luftë, dhe e majta është tërësisht e hutuar.

🎹 Pianistja shqiptare Lule Elezi me tri koncerte recitale në Poloni  " Një rrugëtim muzikor mes historisë dhe pasionit " Varshavë, 5 Qershor 2025 – Pianistja e njohur shqiptare me renome ndërkombëtare, Lule Elezi, do të ngjitet në skenat e Polonisë me tri koncerte recitale në kuadër të Festivalit prestigjioz “Floralia Muzyczne – Muzyka w Kwiatach” (Muzika mes Luleve), që organizohet për të 29-ën herë në Varshavë.  🎼 Kush është Lule Elezi? Lule Elezi është një pianiste shqiptare e lindur në Gjilan dhe e rritur në Prizren.  Ajo mori mësimet e para të pianos nga nëna e saj, Nexhibe, e cila ishte mësuese e pianos.  Studimet e saj të avancuara përfshijnë një specializim dyvjeçar në piano në Akademinë e Arteve të Bukura në Tiranë, në klasën e profesoreshës Anita Tartari  . Elezi është e njohur për interpretimet e saj të fuqishme dhe delikate, veçanërisht të veprave të kompozitorëve si Beethoven dhe Chopin.  Ajo ka një karrierë të pasur koncertale si soliste dhe anëtare e ansambleve kamertale, duke performuar në shumë vende të botës dhe duke bashkëpunuar me dirigjentë të njohur si Toshio Yanagisawa dhe Boian Videnoff  . ✨️ Detajet e koncerteve në Poloni Në kuadër të Festivalit “Floralia Muzyczne – Muzyka w Kwiatach”, Lule Elezi do të mbajë tri koncerte recitale:  1. Recital në Chopin Salon, Varshavë : Ky sallon historik është i njohur për lidhjen e tij me Fryderyk Chopin, ku ai vetë interpretonte në rininë e tij.  Koncertet në këtë sallon janë pjesë e përditshme e jetës muzikore të Varshavës  . 2. Koncert në Ogród Botaniczny PAN w Powsinie, Varshavë : Ky kopsht botanik është një vend i bukur për koncerte në natyrë, duke ofruar një atmosferë unike për interpretimet muzikore  . 3. Recital në Pallatin Mbretëror Sakson, Kutno : Ky pallat historik në qytetin e Kutnos është një vend i rëndësishëm për ngjarje kulturore dhe koncerte klasike.  Koncertet mbahen me ftesë të Shoqatës Ndërkombëtare Fryderyk Chopin dhe mbështetjen e institucioneve prestigjioze polake si Akademia e Shkencave PAN, Bashkia e Varshavës dhe Radio RDC.  🎶 Repertori dhe mesazhi i artistikes Në këto koncerte, Lule Elezi do të interpretojë vepra të kompozitorëve të mëdhenj të periudhës klasike dhe romantike, me një fokus të veçantë në veprat e Fryderyk Chopin.  Përmes interpretimit të saj, ajo synon të sjellë një përvojë të thellë emocionale dhe artistike për publikun.

Përmeti ecën drejt Europës! Marrëveshje miqësie me Francën, qyteti i trëndafilave me Fontenay-aux-Roses 🌹 Revista Prestige ju njeh me një lajm të gëzueshëm që forcon marrëdhëniet ndërkombëtare të Shqipërisë dhe hap horizonte të reja për qytetin e Përmetit " perlën e jugut shqiptar." Javën që lamë pas, qyteti i njohur për bukurinë, traditën dhe mikpritjen përmetare, mori pjesë në festivalin ndërkombëtar “Danses & Musiques ouvertes” në Fontenay-aux-Roses, Francë. Trupa e valltarëve përmetarë përfaqësoi me krenari vlerat kulturore shqiptare dhe emocionoi publikun vendas 🇦🇱🇫🇷. Pikërisht gjatë kësaj vizite kulturore, u nënshkrua akti i miqësisë mes znj. Alma Hoxha, Kryetare e Bashkisë së Përmetit, dhe z. Laurent Vastel, Kryetar i Bashkisë së Fontenay-aux-Roses. Ky dokument historik hedh themelet për marreveshjen mes dy qyteteve, me synimin për të ndërtuar një marrëdhënie afatgjatë bashkëpunimi. ✅ Çfarë përfiton Përmeti nga kjo marrëveshje miqësie? ✨️Shkëmbime kulturore e artistike: promovim i traditave të Përmetit në ngjarje ndërkombëtare. ✨️Turizëm i zgjuar dhe i qëndrueshëm: potencial i rritur për promovimin e Përmetit si destinacion me pasuri natyrore dhe kulturore unike. ✨️Mbështetje për projekte zhvillimi lokal: mundësi për financime ndërkombëtare në infrastrukturë, turizëm, mjedis dhe arsim. ✨️Shkëmbime rinore dhe edukative: krijim i urave mes shkollave, të rinjve dhe universiteteve. ✨️Fuqizimi i administratës vendore: rritje e kapaciteteve përmes përvojës dhe praktikave europiane. Ky neneshkrim marreveshje u bë i mundur falë angazhimit të jashtëzakonshëm të dy vajzave te shkelqyera, me zemër të mirë, përmetare: Entela-Claire Karajani, Franko Shqiptare, anëtare e këshillit bashkiak të Fontenay-aux-Roses, e lindur në Pernet, dhe me rrënjë të forta aty, e cila me dashuri për vendlindjen e prindërve të saj nisi këtë projekt miqësie. Dhe Alma Hoxha kryetare e bashkise Permet. Mernin pjese dhe nga komuniteti shqiptar ne Francë, ku e ftuar ishte Anila Hyka-Smorgrav, anëtare e Këshillit Kombëtar të Diasporës për Francën, një figurë e njohur në diasporë për angazhimin dhe vizionin e saj për vendin. Në këtë takim morën pjesë gjithashtu Ambasadori i Shqipërisë në Francë, z. Dritan Tola, përfaqësues të bashkive, autoritete kulturore dhe komuniteti shqiptar në Francë. Përmeti është qyteti historisë dhe kulturës. Ai është kënd i qytetarise e urtësisë, shpirtit shqiptar, vend ku lumi Vjosë , gjerdani i artë i natyrës rrjedh i lirë , tashmë i mbrojtur si Pasuri Natyrore Botërore nga UNESCO. Është vendi ku trëndafilat çelin jo vetëm në kopshte, por edhe në zemrat e të mirve njerëź Përmetarë. Është ai qytet që Naim Frashëri, poeti i madh i kombit, e përshkroi me mall dhe ëmbëlsi si vend ku “Sytë gëzojnë, zemra qetësohet dhe shpirti gjen paqe”. 🌐🇦🇱Të gjithë ne që kemi lidhje shpirtërore me Përmetin " Me aromën e trëndafilit, gurgullimin e zërit të Vjosës, mallin për gurin e qytetit dhe këngën e vjetër e ndjejmë nje arritje, këtë marrëveshje si një hap drejt ëndrrës sonë të përbashkët: "Ta shohim Përmetin të lulëzojë si një Paris i vogël në zemër të Shqipërisë". Rrevista Prestige Liliana Pere

Mira Murati, shqiptarja që trondit botën e teknologjisë: Mes 50 grave më të pushtetshme në botë në fushën e Inteligjencës Artificiale. Në një botë ku inovacioni teknologjik përcakton ritmin e zhvillimit global, një emër shqiptar shkëlqen me forcë dhe vizion: Mira Murati. Inxhinierja brilante nga Vlora, tashmë ikonë globale e inteligjencës artificiale, është renditur nga revista prestigjioze Fortune mes 50 grave më të pushtetshme në botë, duke u ngjitur nga vendi i 57-të në të 47-in – një përparim që pasqyron ndikimin e saj të jashtëzakonshëm. Fortune e përshkruan Muratin si “forcën lëvizëse pas ChatGPT”, duke theksuar rolin e saj thelbësor si ish-drejtoreshë teknologjie në OpenAI. Por historia nuk ndalet këtu: në shtator 2024, ajo tronditi Silicon Valley-n me dorëheqjen e saj të papritur dhe, vetëm gjashtë muaj më vonë, krijoi startup-in e saj revolucionar Thinking Machines Lab. Edhe pse startup-i mbetet ende i fshehtë në shumë aspekte, ndikimi i tij tashmë ka shkaktuar bujë të madhe: sipas Fortune, Murati pritet të tërheqë një investim historik prej 2 miliardë dollarësh, ndërsa vlera e startup-it po arrin 10 miliardë dollarë. Shqipëria nuk qëndron mënjanë në këtë sukses: Qeveria Shqiptare ka investuar së fundmi 10 milionë dollarë, duke mbështetur këtë projekt Le të mesojmë me tepër per Mira Muratin. Mira Murati është drita që shndrit në horizontin e teknologjisë globale, një shembull i  ambicies dhe përkushtimit shqiptar në botën e inteligjencës artificiale. Nga rrënjët e saj në Vlorë, ajo ka sfiduar kufijtë e mundësive dhe ka shënuar një histori suksesi që frymëzon breza të tërë.  Me një mendje të mprehtë dhe shpirt inovator, ajo ka ndërtuar ura mes shkencës dhe teknologjisë që ndryshojnë të ardhmen tonë. Përkushtimi i saj ndaj avancimit të inteligjencës artificiale është vetëm një arritje personale, por një dhuratë për njerëzimin. Ajo tregon se me pasion dhe punë të palodhur, ëndrrat bëhen realitet dhe kufijtë zhduken. Mira Murati simbol i një ëndrre shqiptare që po lulëzon në arenën botërore. Frymëzimi i saj na mëson se çdo rrugë, sa e vështirë qoftë, mund të ndriçohet nga drita e guximit dhe vizionit të qartë. Në këtë epokë teknologjike, ajo është një udhëheqëse që na tregon se sfidat janë mundësi për të ndryshuar botën, ku inteligjenca njerëzore dhe artificiale bashkohen për të ndërtuar një të ardhme më të mirë historia e Mirës, krenaria jonë kombëtare. Mira Murati është një inxhiniere dhe lider teknologjike shqiptare, e njohur për rolin e saj si ish-CTO dhe CEO i përkohshëm i OpenAI, kompania pas zhvillimit të ChatGPT dhe DALL·E.  Ajo ka lindur më 16 dhjetor 1988 në Vlorë, Shqipëri, dhe është një nga figurat më të spikatura të diasporës shqiptare në fushën e inteligjencës artificiale.  Arsimi: Në moshën 16 vjeçare, fitoi një bursë për të studiuar në Pearson College UWC në Kanada. Më pas, ndoqi një program të dyfishtë studimi, duke marrë një Bachelor of Arts në Matematikë nga Colby College dhe një Bachelor of Engineering në Inxhinieri Mekanike nga Dartmouth College në vitin 2012.   Karriera: Ka punuar në kompani të njohura si Goldman Sachs, Zodiac Aerospace, Tesla (ku kontribuoi në zhvillimin e Model X dhe Autopilot), dhe Leap Motion. Në vitin 2018, iu bashkua OpenAI si VP i AI të Aplikuar dhe Partneriteteve, dhe më pas u promovua në CTO në maj 2022.   ✨️ Çfarë ka ndërtuar dhe arritur? OpenAI: Ka udhëhequr zhvillimin e projekteve të rëndësishme si ChatGPT, DALL·E, Codex dhe Sora.   Thinking Machines Lab: Në shkurt 2025, themeloi startup-in e saj, Thinking Machines Lab, me qëllim zhvillimin e sistemeve AI që janë më të kuptueshme dhe të personalizueshme. Startup-i ka tërhequr investime të mëdha dhe është vlerësuar deri në 10 miliardë dollarë.   🏆 Çmime dhe nderime Doctor i Nderuar i Shkencave: Në qershor 2024, Dartmouth College e nderoi me një doktoratë të nderuar për kontributet e saj në fushën e teknologjisë dhe inxhinierisë.   ✨️✨️Lista e 100 Grave më të Fuqishme në Biznes: Në tetor 2023, u rendit në vendin e 57-të në listën e Fortune për gratë më të fuqishme në biznes.   ✨️✨️Lista e 100 Njerëzve më të Fuqishëm në AI: Në shtator 2024, u përfshi në listën e Time për individët më të ndikueshëm në fushën e inteligjencës artificiale.   ✨️✨️🇦🇱 Mbështetje nga Qeveria Shqiptare Në maj 2025, qeveria shqiptare investoi 10 milionë dollarë në Thinking Machines Lab, duke mbështetur kështu zhvillimin e teknologjive të avancuara dhe promovimin e Shqipërisë në fushën e AI-së.   ✨️✨️Mira Murati, shqiptarja që trondit botën e teknologjisë: Mes 50 grave më të pushtetshme në botë në fushën e Inteligjencës Artificiale Në një botë ku inovacioni teknologjik përcakton ritmin e zhvillimit global, një emër shqiptar shkëlqen me forcë dhe vizion: Mira Murati. Inxhinierja brilante nga Vlora, tashmë ikonë globale e inteligjencës artificiale, është renditur nga revista prestigjioze Fortune mes 50 grave më të pushtetshme në botë, duke u ngjitur nga vendi i 57-të në të 47-in – një përparim që pasqyron ndikimin e saj të jashtëzakonshëm. Fortune e përshkruan Muratin si “forcën lëvizëse pas ChatGPT”, duke theksuar rolin e saj thelbësor si ish-drejtoreshë teknologjie në OpenAI. Por historia nuk ndalet këtu: në shtator 2024, ajo tronditi Silicon Valley-n me dorëheqjen e saj të papritur dhe, vetëm gjashtë muaj më vonë, krijoi startup-in e saj revolucionar Thinking Machines Lab. Edhe pse startup-i mbetet ende i fshehtë në shumë aspekte, ndikimi i tij tashmë ka shkaktuar bujë të madhe: sipas Fortune, Murati pritet të tërheqë një investim historik prej 2 miliardë dollarësh, ndërsa vlera e startup-it po arrin 10 miliardë dollarë. Shqipëria nuk qëndron mënjanë në këtë sukses: Qeveria Shqiptare ka investuar së fundmi 10 milionë dollarë, duke mbështetur këtë projekt të guximshëm. ✨ Mesazh Inspirues Mira Murati është një shembull i jashtëzakonshëm i suksesit dhe përkushtimit. Ajo tregon se, pavarësisht prejardhjes, mund të arrish majat e teknologjisë globale përmes punës së palodhur, kuriozitetit dhe vizionit të qartë.  Angazhimi i saj për zhvillimin e inteligjencës artificiale të sigurt dhe të përgjegjshme është një model frymëzimi për të rinjtë shqiptarë dhe të rinjtë në mbarë botën.  Pergatiti:Liliana Pere.

Anila Hoxha Gjermeni Një artiste që ngre lart vlerat e muzikës  shqiptare dhe të huaj në skenat europiane.  – Një shqiptare që ngre lart muzikën në skenën botërore Në një botë ku talenti shpesh sfidohet nga kufijtë dhe mundësitë, Anila Hoxha Gjermeni është dëshmia e qartë se pasioni dhe përkushtimi mund ta tejkalojnë çdo barrierë. Ajo nuk është thjesht një muzikante; ajo është një frymëzim, një shqiptare që me talentin e saj ka lënë gjurmë në skenën ndërkombëtare. Nga hapat e parë në Shqipëri, deri te skenat prestigjioze jashtë vendit, rrugëtimi i saj është një histori suksesi e ndërtuar mbi punë të palodhur, përkushtim dhe një dashuri të pakushtëzuar për muzikën. Me një interpretim të ndjerë dhe teknikë të përsosur, ajo ka arritur të fitojë vlerësimin e kritikëve dhe duartrokitjet e publikut në skena që dikur mund të dukeshin si një ëndërr e largët. Muzika e saj nuk është thjesht tinguj; është një urë që lidh kulturën shqiptare me atë botërore. Çdo performancë e saj mbart një copëz Shqipërie, një ndjesi autentike që e bën të dallueshme mes artistëve të mëdhenj të kohës sonë. Ajo ka dëshmuar se arti nuk njeh kufij dhe se talenti shqiptar mund të shkëlqejë kudo në botë. Në çdo notë që luan, në çdo skenë ku ngjitet, Anila  është një shembull i shkëlqyer i fuqisë së artit dhe shpirtit shqiptar që pushton botën. Ajo është frymëzim për brezat e rinj, një model për çdo artist që ëndërron të depërtojë përtej kufijve dhe të lërë një gjurmë të pavdekshme në historinë e muzikës. Anila Hoxha Gjermeni është një soprano e shquar shqiptare, e cila ka ndërtuar një karrierë të suksesshme ndërkombëtare në fushën e muzikës operistike. E lindur në Tropojë, ajo filloi udhëtimin e saj artistik në moshë të re, duke ndjekur studimet në shkollën artistike "Prenk Jakova" në Shkodër, nën drejtimin e profesorit Ferid Bala. Pas përfundimit të studimeve në Shkodër, Anila vazhdoi arsimin e lartë në Akademinë e Arteve në Tiranë, ku u diplomua në vitin 1989. Pas diplomimit, Anila u emërua si mësuese e kantos në Liceun Artistik "Jakov Xoxa" në Fier, ku punoi për pesë vjet. Gjatë kësaj periudhe, ajo zhvilloi dhe forcoi aftësitë e saj vokale dhe pedagogjike, duke ndikuar pozitivisht në brezat e rinj të artistëve shqiptarë. Në vitin 1994, Anila vendosi të zhvendoset në Itali, duke u vendosur në Milano. Fillimet në një vend të huaj ishin sfiduese, por pasioni dhe përkushtimi i saj për muzikën e ndihmuan të integrohej shpejt në skenën muzikore italiane. Në vitin 2001, ajo debutoi me rolin e Violettës në operën "La Traviata" në një qytet pranë Milanos, duke shënuar fillimin e një karriere të suksesshme ndërkombëtare. Një nga arritjet më të rëndësishme në karrierën e saj ishte pranimi në Akademinë e Teatrit "La Scala" në Milano, ku ndoqi një kurs njëvjeçar. Pas përfundimit të kursit, në vitin 2009, Anila u përzgjodh për të performuar në një koncert me orkestrën e madhe të auditorit "Giuseppe Verdi", duke interpretuar simfoninë e Beethoven-it. Për tre vjet, ajo ishte pjesë e këtij institucioni prestigjioz, duke përjetuar një eksperiencë të jashtëzakonshme artistike. Pavarësisht suksesit ndërkombëtar, Anila nuk e ka harruar kurrë vendlindjen e saj. Ajo ka realizuar disa koncerte recitale në Shqipëri, duke performuar me orkestrën simfonike të RTSH-së dhe Akademisë së Arteve. Në këto koncerte, ajo ka përfshirë jo vetëm repertorin operistik, por edhe këngë të bukura folklorike shqiptare, të përpunuara dhe origjinale, me qëllim ruajtjen dhe promovimin e trashëgimisë kulturore shqiptare. Përveç angazhimeve të saj artistike, Anila ka shprehur dëshirën për të kontribuar në zhvillimin e artit në vendlindjen e saj, Anila  ka nje projekt per promovimin e artit shqiptar e boteror kudo neper bote,,dhe do te realizoj koncerte class-folk ku te nxjer ne pah muziken tone origjinale,operat e kompozitoret shqiptar e gjithashtu këngët e perpunuara,jaret e kengen qytetare e ta kendoj sic e kane  shkruar vete kompozitoret.Koncert- clas-folk Pergatiti:Liliana Pere.

🇦🇱🇫🇷 Krenarë për artisten franko-shqiptare Manjola Camuset-Trebicka 🇫🇷🇦🇱 Pianiste e talentuar, profesore e përkushtuar, ambasadore e kulturës shqiptare në zemër të Francës. 🌟 Rrënjët shqiptare dhe dashuria për pianon E lindur në Tiranë, në një familje me një emër të madh artistik – vajza e aktorit të paharruar Roland Trebicka – Manjola e gjeti rrugën e saj në botën e artit përmes tingujve të pianos. Muzika nuk ishte vetëm një pasion për të, por një thirrje e brendshme që nisi që në moshën gjashtëvjeçare, duke shënuar fillimet e një rruge të gjatë dhe të ndritur në artin muzikor. U diplomua në Akademinë e Arteve në Tiranë në vitin 1992, duke fituar menjëherë vëmendjen si një ndër talentet më të spikatura të brezit të saj. 🌟 Hapi drejt botës – studimet në Francë Po atë vit, pas përfundimit të studimeve në Shqipëri, ajo mori pjesë në konkursin prestigjioz të pianos “Marguerite Long” në Paris – një moment kyç që do t’i hapte dyert e një jete të re dhe të një karriere ndërkombëtare. Pas këtij suksesi, ajo vazhdoi studimet në Konservatorin Evropian të Parisit, ku u diplomua me çmimin e parë dhe me përgëzimet e jurisë. Pianistja shqiptare, e ngjitur tashmë në majat e ekselencës, po e vendoste emrin e saj përkrah mjeshtrave të vërtetë të muzikës klasike. 🌟 Një jetë në shërbim të edukimit dhe muzikës Që prej vitit 1997, Manjola Camuset-Trebicka është pedagoge e pianos në Shkollën e Legjionit të Nderit – një institucion i themeluar nga vetë Napoleon Bonaparti. Ajo jo vetëm që u mëson teknikën e pianos nxënësve të saj, por mbi të gjitha u përcjell dashurinë për artin, disiplinën dhe emocionin e interpretimit. Në këtë shkollë të njohur, ajo krijoi klasën e muzikës së dhomës dhe udhëhoqi me pasion formimin artistik të shumë gjeneratave të reja muzikantësh. 🌟 Dekorime dhe vlerësime nga Franca Puna e saj e palodhur dhe përkushtimi i vazhdueshëm nuk kanë kaluar pa u vlerësuar.  ✨️✨️✨️Manjola është dekoruar disa herë nga shteti francez: në vitin 2015 u nderua me medaljen prestigjioze “Kalorëse e Palmave Akademike”, ✨️✨️✨️ Medaljen e Kulturës nga qyteti i Neuilly-Plaisance, dhe  ✨️✨️  me medaljen e lartë të Kalorëses së Urdhrit të Meritës të Republikës Franceze.  Tre dekorata të mëdha që tregojnë qartë peshën e saj si artiste dhe pedagoge në jetën kulturore të Francës. 🌟 Aktivizmi dhe ambasadorja e kulturës shqiptare Përtej skenave koncertore dhe mjediseve akademike, Manjola ka qenë gjithmonë e lidhur me rrënjët e saj. Ajo është një zë i fuqishëm i diasporës shqiptare në Francë, duke promovuar kulturën dhe vlerat shqiptare përmes koncerteve, eventeve dhe angazhimit të saj si aktiviste.  Ka qenë pjesë e jurive të konkurseve ndërkombëtare si “Golden Key Piano Competition” dhe ka bashkëpunuar me artistë të mëdhenj shqiptarë e ndërkombëtarë, përfshirë Inva Mulën dhe violinistin Philippe Graffin. 🌟 Një frymëzim për brezat e ardhshëm Rruga e saj është dëshmi se talenti, puna dhe përkushtimi mund të thyejnë çdo kufi. Nga Tirana në Paris, nga një vajzë që ushtronte orë të tëra mbi tastierë në Shqipëri, në një profesore e nderuar nga shteti francez, Manjola Camuset-Trebicka është një histori suksesi që frymëzon, një model për të rinjtë shqiptarë që duan të ecin përpara me art, me dinjitet dhe me dashuri për vendin e tyre. 🎖 Krenarë për ty, Manjola! Një shqiptare që nderon emrin e saj në Francë, një franceze që kurrë nuk harron Shqipërinë. Një pianiste që me çdo goditje të tastierës flet me zemër për të dyja atdhetë e saj. Pergatiti: Liliana Pere

#Revista.#Prestige #inspiration Revista Prestige ecën përkrah vlerave të çmuara. Në kohë kur fjalët shpesh humbasin peshën e tyre dhe vëmendja përhumbet, janë disa figura që qëndrojnë të palëkundura në misionin e tyre. “Si dritat që nuk shuhen as në stuhi” me përkushtim, dashuri dhe besim të palodhur tek jeta dhe njeriu. *** Me një njoftim zyrtar, shënohet një kapitull i ri, një udhëtim i ri plot përgjegjësi dhe mision: Prof. Dr. Alma Cani Ansari, pas një mandati si Drejtoreshë e QSUT “Nënë Tereza”, merr tani një tjetër detyrë fisnike, si Zv. Drejtore dhe Shefe e Reanimacionit në Spitalin Universitar “Shefqet Ndroqi” – duke mbetur në zemër të betejës për jetën dhe shërimin. Në drejtimin e QSUT-së, stafetën e merr Dr. Donjeta Bali një emër që vjen me integritet, përvojë dhe pasion për profesionin, dhe të cilës i urojmë rrugë të mbarë në këtë detyrë të shenjtë. Në dy prej institucioneve më të rëndësishme të shëndetësisë shqiptare, Qendra Spitalore Universitare “Nënë Tereza” dhe Spitali Universitar “Shefqet Ndroqi”, çdo ditë shkruhen histori të heshtura, por thellësisht domethënëse, histori jete, shprese dhe ringritjeje. Ato nuk bëhen tituj lajmesh, por janë themeli mbi të cilin qëndron dinjiteti i profesionit dhe shpresa e pacientëve. Nga përkushtimi i mjekëve, infermierëve dhe i gjithë personelit mjekësor, lind besimi që shpërndan errësirën e ankthit dhe sjell ylberin e shpresës mbi sfidat e sëmundjes. Ata janë heronj të heshtur, që nuk kërkojnë duartrokitje, por punojnë me shpirt, me duar me mëndje që japin jetë. Ata profesionistë te shkelqyer, janë frymë, dritë, shpresë, shpëtim. Janë ata që qëndrojnë në ballë të betejës me sëmundjen, në orët më të vështira, me përulësi, qetesi, pa u dorëzuar asnjëherë. Në këtë sfond si , figura e Prof. Dr. Alma Cani Ansari, mbetet si një yll që ndriçon jo vetëm ne një institucion, por në një sistem të tërë. Ajo mishëron atë përzierje të rrallë të dijes, humanizmit, që duhet të karakterizojë mjekun dhe liderin e së nesërmes. E vlerësuar me tituj si “Gruaja e Vitit”, “Ambasadore e Paqes”, fituese e çmimeve “Star Prestige”, ajo është një profesioniste e shkelqyer, por një simbol i një shërbimi mjekësor më të drejtë, më të afërt, më njerëzor. Në mandatin e saj si drejtuese e QSUT-së, ajo solli vizion, transformim dhe butësi. Mbi gjithçka, solli dritë njerëzore, në mënyrën si u kujdes për pacientët, në vlerësimin që i dha stafit dhe në frymën që la pas: një shëndetësi që trajton jo vetëm trupin, por edhe shpirtin dhe Motivon Së bashku me të, në këtë udhëtim fisnik janë armata e madhe e mjekeve te shquar, dhe emra të spikatur Drejtuesish si Albana Koçiu, dhe shumë të tjerë, që me përkushtim , me përvojë dhe koherencë, janë bërë mbështetës të heshtur të jetës në çdo cep të sistemit. Në media flitet pak për ta. Por Revista Prestige është këtu për ta thënë me zë të lartë atë që duhet thënë: “Ju jeni pasuria më e çmuar që kemi.” "Meçuria, Humanizmi dhe Krenari Shqiptare" Në këtë përulësi të thellë ndaj profesionit, në këtë dritë që i jep udhë shëndetit dhe shpresës, ne e themi me zemër: Te gjithe ju të dashur personel mjekesor: “jeni dritë që gjeneron dashuri, kujdes e miresi jete” Prej frymës tuaj njerëzore, marrin dritë dhe ngrohtësi të gjithë ata që kërkojnë shpresë, shërim dhe jetë. Dhe ne të gjithë, me mirënjohje të thellë, i urojmë suksese e bekime çdo dore mjeku, zemre të ndritshme që punon për t’u kujdesur për jetën. Përgatiti: Rrevista Prestige Liliana Pere.