Search Results

Rrevista Prestige #InspirationDaily #sinemart Rubrika: Personazhe profesionist i artit e kinematografisë që na frymezon. Violeta Manushi, Arti që u bë njeri, dhe njeriu që u bë e dashur për gjithë Kombin. Violeta ishre artistja që luante role dhe gjallëronte jetë. Violeta Manushi i përket kësaj kategorie të rrallë, ku arti nuk është maskë, por gjendje natyrore e qenies. Ajo hyri në skenë jo vetem për të interpretuar personazhe; por edhe për t’u shndërruar në to dhe për t’i bërë të besueshme, të dhimbshme, të dashura e të pavdekshme. Prandaj emri i saj nuk i përket vetëm një qyteti apo një teatri por të gjithë Kombit shqiptar. Violeta Manushi lindi më 6 mars 1926 në Voskopojë të Korçës. Fëmijëria e saj ishte e thjeshtë dhe e vështirë, por pikërisht këtu u formua ndjenja e fortë e realitetit njerëzor që do t’i shërbente më vonë artit të skenës. Në vitin 1946, në moshën 20 vjeç, u regjistrua në shkollën e parë dramatike, të hapur pranë Teatrit të Shtetit (sot Teatri Kombëtar) në Tiranë. Që në fillim dallohej për natyrshmëri, disiplinë të hekurt dhe përkushtim të thellë ndaj artit. Violeta Manushi shënoi një karrierë të jashtëzakonshme që zgjati më shumë se gjysmë shekulli. Gjatë jetës së saj artistike ajo krijoi mbi 100 role teatrore dhe luajti në 16 filma shqiptarë, një arritje unike për artisten e asaj kohe. Role të shquara në teatër Ndër rolet në skenë që sollën thellësi, kompleksitet dhe jetë janë (me disa vite realizimi): Orët e Kremlinit – 1957 Morali i zonjës Dulska – 1958 Gratë gazmore të Uindsorit – 1959 Karnavalet e Korçës – 1964 (si Olimbia) Fytyra e dytë – 1968 (si Zyhra) Gjenerali i ushtrisë së vdekur – 1971 (si Nica) Zonja nga qyteti – 1975 (si Ollga) Pallati 176 – 1985 (roli “Teto”) Streha e të harruarve – 2004 . Në dramaturgjinë kombëtare ajo lulëzoi, duke sjellë në skenë persona që publiku i ndjeu si njerëz të gjallë , jo thjesht role. Filmografia , rolet kyçe Në kinematografi, Violeta Manushi u paraqit me nuanca të gjalla në filma që shënuan historinë e filmit shqiptar. Disa nga filmat kryesorë Shqipet Tana (1958) Debatik (1961) Vitet e para (1965) Përse bie kjo daulle (1969) Plagë të vjetra (1969) Gjurma (1970) Mimoza llastica (1973) Gjenerali i ushtrisë së vdekur (1975) Zonja nga qyteti (1976) Zemrat që nuk plaken (1977) Përtej mureve të gurta (1979) Një shoqe nga fshati (1980) Një vonesë e vogël (1982) Taulanti kërkon një motër (1984) Rrethimi i vogël (1986) Eja (1987) Telefoni i një mëngjesi (1987) Trishtimi i zonjës Shnajder (2005, pasaportë posthume) Ajo interpretoi me mjeshteri ; ajo e jetoi rolin deri në thelb. Çdo fjalë ishte e nevojshme, cdo plastike e fytyres se saj dge çdo heshtje kishte peshë. Publiku qeshte, por qeshja mbante brenda një dhimbje njerëzore, një ironi të hollë, një të vërtetë shoqërore. Në komedi ajo ishte dritë; në dramë, peshë, dhe shpesh i bashkonte të dyja. Për shumë artistë që erdhën pas saj ajo mbeti standard i lartë profesional, një “shkollë” pa e shpallur kurrë veten mësuese. Çmimet dhe vlerësimet Për interpretimin e saj të paharrueshëm si Teto Ollga në filmin “Zonja nga qyteti” (1976), Violeta Manushi u nderua me Medaljonin e Festivalit të Filmit në vitin 1977. Ajo u vlerësua gjithashtu me titullin “Artist i Popullit” të Shqipërisë — një nga nderimet më të larta shtetërore për arritje të jashtëzakonshme në art. Violeta Manushi u nda nga jeta më 26 korrik 2007 në Tiranë, duke lënë pas një trashëgimi të thellë artistike dhe një vend të pacënuar në kujtesën kolektive të publikut shqiptar. Në historinë e artit shqiptar, emri i saj nuk është thjesht një emër; është një gur themeli — dëshmi se arti, kur bëhet me ndershmëri dhe dashuri, nuk njeh kufij kohe. Për këtë arsye ajo nuk i përket së shkuarës — por përjetësisë. Burimet Wikipedia – Violeta Manushi (biografi, vjet, role, filmografi) Wikipedia Shqipet.al – Lista me vjet dhe role ndër vite Shqipet Gazetavatra.com – Rolet kyçe dhe cmimi i Festivalit gazetavatra.com KultPlus.com – Përmbledhje e karrierës dhe ndikimit kultplus.com © 2023–2026 Liliana Pere – Founder. Publisher. Researcher. Author Prestige Magazine

Rrevista Prestige #InspirationDaily #neveragain WE WILL REMEMBER – NEVER AGAIN. Përmes kujtesës, viktimat e Holokaustit fitojnë përjetësinë Hyrje Holokausti përfaqëson krimin më të madh të organizuar sistematikisht kundër njerëzimit në historinë moderne. Ai nuk ishte një shpërthim i çastit i dhunës, por një proces i gjatë politik, ideologjik dhe administrativ, i ndërtuar me ligje, institucione, ushtri dhe teknologji. Kujtimi i Holokaustit është detyrim moral, historik dhe njerëzor, sepse harresa krijon terrenin për përsëritjen e së keqes. Çfarë është Holokausti Holokausti, i njohur edhe me termin hebraik Shoah, ishte gjenocidi i hebrenjve evropianë i kryer nga Gjermania naziste dhe bashkëpunëtorët e saj gjatë Luftës së Dytë Botërore. Midis viteve 1941–1945, rreth gjashtë milion hebrenj u vranë në mënyrë sistematike në të gjithë Evropën e pushtuar, që përbënte rreth dy të tretat e popullsisë hebraike evropiane. Kjo shfarosje nuk ishte spontane, por rezultat i një politike shtetërore të organizuar, që përfshinte ligje diskriminuese, propagandë intensive, deportime masive dhe vrasje industriale në kampe shfarosjeje. Holokausti shënon një pikë kthese në historinë njerëzore për shkak të shkallës, metodës dhe ideologjisë së tij. Rrënjët ideologjike dhe shkaqet Holokausti u ndërtuan mbi antisemitizmin shekullor evropian, të përforcuar nga ideologjia raciste naziste. Nazistët besonin në epërsinë e të ashtuquajturës “racë ariane” dhe e paraqisnin popullin hebre si kërcënim biologjik, ekonomik dhe kulturor. Pas humbjes së Gjermanisë në Luftën e Parë Botërore (1918), krizat ekonomike, Traktati i Versajës dhe propaganda politike krijuan terren për radikalizëm. Adolf Hitleri, përmes librit Mein Kampf (1925), shpalli hapur urrejtjen ndaj hebrenjve dhe synimin për eliminimin e tyre nga shoqëria gjermane. Fillimi i persekutimit (1933–1939) Më 30 janar 1933, Adolf Hitler u emërua Kancelar i Gjermanisë. Menjëherë pas kësaj filloi përjashtimi i hebrenjve nga jeta publike. Në vitin 1935, u miratuan Ligjet e Nurembergut, të cilat u hoqën hebrenjve shtetësinë dhe të drejtat civile. Më 9–10 nëntor 1938, ndodhi Kristallnacht (Nata e Xhamave të Thyer), një pogrom i organizuar shtetëror ku u shkatërruan sinagoga, shtëpi dhe biznese hebraike, ndërsa mijëra hebrenj u arrestuan. Lufta e Dytë Botërore dhe “Zgjidhja Përfundimtare” Më 1 shtator 1939, Gjermania pushtoi Poloninë, duke nisur Luftën e Dytë Botërore. Me zgjerimin e pushtimeve, miliona hebrenj ranë nën kontrollin nazist. Më 20 janar 1942, në Konferencën e Wannsee në Berlin, u koordinua zyrtarisht plani i quajtur “Zgjidhja Përfundimtare e Çështjes Hebraike”, që synonte shfarosjen fizike të hebrenjve evropianë. Holokausti u zhvillua në të gjithë Evropën e pushtuar nga nazistët. Në Gjermani, u krijua sistemi ligjor dhe administrativ i përndjekjes. Në Poloni, u ndërtuan kampet kryesore të shfarosjes si Auschwitz-Birkenau, Treblinka, Sobibor, Belzec dhe Majdanek, ku u vranë miliona njerëz. Në Austri dhe Çekosllovaki, pas aneksimit, hebrenjtë u deportuan masivisht. Në Francë, Holandë dhe Belgjikë, arrestimet dhe deportimet u kryen shpesh me bashkëpunim lokal. Në Greqi, veçanërisht në Selanik, komuniteti hebraik u shkatërrua pothuajse plotësisht. Në Evropën Lindore, në Ukrainë, Bjellorusi dhe vendet Baltike, njësitë naziste Einsatzgruppen kryen ekzekutime masive me pushkatim. Holokausti preku edhe Afrikën e Veriut, në Tunizi dhe Libi, nën pushtimin fashist. Kampet e përqendrimit dhe shfarosjes Kampet naziste ishin struktura industriale vdekjeje. Auschwitz-Birkenau, kampi më i madh, vrau mbi 1.1 milion njerëz. Viktimat vriteshin në dhoma gazi me Zyklon B, nga uria, puna e detyruar dhe sëmundjet. Figura si Heinrich Himmler, Reinhard Heydrich dhe mjeku famëkeq Josef Mengele janë të lidhura drejtpërdrejt me krimet kundër njerëzimit. Hebrenjtë në Shqipëri gjatë Holokaustit Shqipëria përfaqëson një rast unik në historinë e Holokaustit. Para luftës, në Shqipëri jetonin rreth 200 hebrenj, kryesisht në Tiranë, Vlorë, Durrës, Shkodër dhe Korçë. Gjatë viteve 1938–1944, qindra hebrenj nga Gjermania, Austria, Jugosllavia, Greqia dhe Polonia gjetën strehë në Shqipëri. Numri i tyre arriti në 600–800 persona. Hebrenjtë u strehuan nga familje shqiptare, u pajisën me dokumente false dhe u mbrojtën edhe gjatë pushtimit fashist italian dhe atij nazist gjerman. Asnjë hebre nuk u dorëzua nga Shqipëria. Ky qëndrim lidhet me kodin moral shqiptar të Besës, që e konsideron mbrojtjen e jetës si nder kombëtar. Pas luftës, Shqipëria ishte i vetmi vend në Evropë me më shumë hebrenj se para Holokaustit. Mbi 75 shqiptarë janë nderuar nga Yad Vashem si “Të Drejtë midis Kombeve”. Çlirimi, gjyqet dhe trashëgimia historike Në vitin 1945, forcat aleate çliruan kampet naziste, duke zbuluar përmasat reale të krimit. Më 1945–1946, në Gjyqet e Nurembergut, udhëheqësit nazistë u gjykuan për krime kundër njerëzimit. Holokausti dëshmon se e keqja nuk lind vetëm nga urrejtja, por edhe nga heshtja dhe bindja e verbër. Kujtesa historike është mburojë morale kundër dehumanizimit. Të kujtosh Holokaustin do të thotë të mbrosh dinjitetin njerëzor dhe të refuzosh çdo ideologji që ndan njerëzit sipas racës, fesë apo origjinës. Holokausti nuk preku vetëm hebrenjtë, megjithëse ata ishin objektivi kryesor i shfarosjes. Regjimi nazist përndoqi dhe vrau edhe rreth 500.000 romë dhe sinti, të cilët u konsideruan racialisht "të padëshirueshëm". Persona me aftësi të kufizuara mendore dhe fizike u vranë në kuadër të programit Aktion T4, i cili filloi në vitin 1939 dhe synonte "pastrimin" biologjik të shoqërisë. Mijëra fëmijë dhe të rritur u vranë përmes helmimit dhe urisë. Gjithashtu, u përndoqën kundërshtarë politikë, komunistë, socialistë, intelektualë, klerikë, dëshmitarë të Jehovait dhe homoseksualë, të cilët u burgosën, u torturuan dhe u vranë në kampe. Rezistenca dhe aktet e shpëtimit në Evropë Edhe në errësirën e Holokaustit, pati individë dhe grupe që zgjodhën njerëzinë. Në Poloni, Francë, Danimarkë dhe Holandë, qytetarë të zakonshëm strehuan hebrenj duke rrezikuar jetën e tyre. Në Danimarkë, në vitin 1943, mbi 7.000 hebrenj u shpëtuan dhe u transportuan në Suedi. Këto akte dëshmojnë se zgjedhja morale ishte gjithmonë e mundur. Pasojat demografike dhe kulturore Holokausti shkatërroi komunitete hebraike shekullore, veçanërisht në Evropën Qendrore dhe Lindore. Qytete që kishin qenë qendra kulturore hebraike mbetën pa banorët e tyre. Humbja nuk ishte vetëm numerike, por edhe kulturore, gjuhësore dhe shpirtërore. Biblioteka, sinagoga dhe tradita të tëra u zhdukën. Holokausti në kujtesën botërore Pas luftës, Holokausti u bë pjesë e ndërgjegjes ndërkombëtare. Më 27 janar, dita e çlirimit të Auschwitz-it, është shpallur Dita Ndërkombëtare e Përkujtimit të Holokaustit nga OKB-ja. Muze, memoriale dhe programe edukimi në mbarë botën synojnë të ruajnë kujtesën dhe të luftojnë mohimin e Holokaustit. Holokausti tregon se civilizimi dhe barbaria mund të bashkëjetojnë. Ai ndodhi në një Evropë të kulturuar, me universitete dhe shkencë. Prandaj, përgjegjësia për të kujtuar nuk është vetëm e historianëve, por e çdo brezi. Mbyllje Kujtimi i Holokaustit nuk është vetëm për të kaluarën, por për të ardhmen. Ai është paralajmërim kundër urrejtjes, racizmit dhe dehumanizimit. Duke kujtuar viktimat, ne mbrojmë vlerat themelore të njerëzimit. We will remember. Never again.*

Rrevista Prestige #InspirationDaily #technology.#Science E ardhmja e punës sipas Bill Gates: Kush mbijeton përballë AI Sipas bashkëthemeluesit të Microsoft, automatizimi do të marrë përsipër një pjesë të madhe të detyrave rutinë, duke rrezikuar profesionet që nuk kërkojnë kreativitet dhe vendimmarrje komplekse. Megjithatë, Gates thekson se ekzistojnë disa fusha që do t’i rezistojnë këtij transformimi. Tre profesionet që do t’i mbijetojnë inteligjencës artificiale Programuesit Edhe pse AI po bëhet gjithnjë e më e aftë në shkrimin e kodit, programuesit mbeten thelbësorë për zhvillimin, kontrollin dhe përmirësimin e sistemeve inteligjente. Mbikëqyrja njerëzore dhe mendimi kritik janë ende të pazëvendësueshme. Ekspertët e energjisë. Sektori i energjisë kërkon vendimmarrje strategjike, planifikim afatgjatë dhe balancim mes nevojave ekonomike dhe qëndrueshmërisë mjedisore — elementë që inteligjenca artificiale nuk mund t’i menaxhojë plotësisht. Biologët Kërkimi shkencor, zbulimet dhe inovacioni në biologji kërkojnë kreativitet, intuitë dhe mendim analitik njerëzor. AI mund të ndihmojë në analizën e të dhënave, por jo të zëvendësojë procesin e zbulimit shkencor. Mesazhi i Bill Gates është i qartë: e ardhmja nuk u përket atyre që i frikësohen teknologjisë, por atyre që dinë ta përdorin dhe ta drejtojnë atë. Shoqëritë që investojnë në dije, arsim dhe përshtatje do të jenë fitueset e epokës së re . -------------- Bill Gates është një sipërmarrës dhe filantrop amerikan, i njohur si bashkëthemelues i kompanisë Microsoft. Ai lindi më 28 tetor 1955 në Seattle dhe luajti një rol shumë të rëndësishëm në zhvillimin e kompjuterëve personalë, duke e bërë teknologjinë të aksesueshme për miliona njerëz në mbarë botën. Bill Gates ndoqi shkollën Lakeside School, ku u njoh herët me programimin, dhe më pas studioi matematikë dhe shkenca kompjuterike në Universitetin e Harvardit, por nuk e përfundoi arsimin universitar pasi u largua për të themeluar Microsoft. Më vonë, ai ka marrë disa diploma nderi për kontributin e tij në teknologji dhe filantropi. Përveç suksesit në biznes, Bill Gates njihet edhe për angazhimin e tij në filantropi përmes Fondacionit Bill & Melinda Gates, i cili mbështet projekte në shëndetësi, arsim dhe luftën kundër varfërisë globale. Burimi: The Economic Times – “Bill Gates predicts only three jobs will survive the AI takeover. Here is why” .

Rrevista Prestige #InspirationDaily #personality.#WriterIsmailKadare “Një kafe me Ismail Kadare”. Në ditën përkujtimore të 90-vjetorit të lindjes së Ismail Kadaresë, kujtesa kulturore shqiptare merr një formë të rrallë, të thellë dhe të ndritshme. Është një ditë reflektimi, nderimi ku fjala shqipe përkulet me respekt përballë emrit që i dha asaj përmasë universale. Emri i Ismail Kadaresë përmendet si një veper qe lexohet, si një prani e gjallë që vazhdon të marrë frymë në ndërgjegjen tonë kolektive. Ai jeton mes nesh nga Tirana në Paris, nga faqet e librave te mendimi i heshtur, nga kujtesa individuale te identiteti kulturor i një kombi. Kadare është njëkohësisht kujtim dhe udhërrëfyes, trashëgimi dhe përgjegjësi. Më 28 janar 2026, në Tiranë, u përurua statuja e bronztë “Një kafe me Ismail Kadare”, një vepër simbolike dhe thellësisht njerëzore, që e rikthen shkrimtarin akademik në përditshmërinë e tij më të dashur. I ulur në tavolinë, me librin përpara dhe kafen si shenjë të qetësisë së mendimit, Ismail Kadare shfaqet jo si figurë e ngritur mbi piedestal, por si bashkëbisedues i heshtur, si prani e afërt dhe e ngrohtë. Kjo statujë nuk e monumentalizon Kadarenë; ajo e afron, e bën pjesë të jetës sonë të përditshme. Statuja u vendos në lokalin ku ai pinte çdo ditë kafenë dhe u ngrit me përkushtim nga miqtë e tij Timo Flloko, Behar Malaj dhe Skënder Brataj, ndërsa u realizua nga skulptori Henri Mimani, i cili i dha bronzit ndjeshmëri njerëzore, thjeshtësi fisnike dhe përulësi artistike. Në këtë moment përkujtimor mori pjesë edhe Zonja Helena Kadare, bashkëshortja e shkrimtarit, duke i dhënë ngjarjes një dimension emocional të veçantë, të mbushur me mall, kujtesë dhe dinjitet. Në të njëjtën ditë përkujtimore, në Francë, vendi ku Ismail Kadare jetoi dhe krijoi për dekada, kujtesa merr një tjetër formë simbolike. Në banesën e tij në Boulevard Saint-Michel nr. 63, Paris, u vendos pllaka përkujtimore që shënon praninë e shkrimtarit shqiptar në zemër të kulturës evropiane. Ky akt fisnik lidh Tiranën dhe Parisin në një kujtesë të vetme kulturore, duke dëshmuar se Ismail Kadare i përket njëkohësisht Shqipërisë dhe botës, gjuhës së tij amtare dhe qytetërimit universal. Ismail Kadare është shkrimtari më përfaqësues i letërsisë shqipe, një nga mendjet më të ndritura të letërsisë botërore bashkëkohore dhe një figurë madhore e kulturës evropiane. Me një vepër të përkthyer në mbi 50 gjuhë dhe me më shumë se 1500 botime e ribotime jashtë gjuhës amtare, ai e çoi gjuhën shqipe përtej kufijve të saj natyrorë, duke e shndërruar në një gjuhë të mendimit universal, të mitit modern dhe të ndërgjegjes njerëzore. I nominuar dhjetëra herë për Çmimin Nobel, Kadare mbetet një pikë referimi e patjetërsueshme e letërsisë evropiane dhe botërore. I lindur më 28 janar 1936 në Gjirokastër, Ismail Kadare u formua në Universitetin e Tiranës dhe në Institutin e Letërsisë Botërore “Maksim Gorki” në Moskë (1958–1960). Rrugëtimin letrar e nisi si poet që në rini dhe u shndërrua në një romancier të përmasave universale, duke bërë që historia, miti, pushteti, frika dhe dinjiteti njerëzor të flasin me zë të thellë artistik për mbarë botën. Që nga viti 1994, Ismail Kadare ishte anëtar i Akademisë së Shkencave Morale dhe Politike të Francës dhe anëtar i jashtëm i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës. Ai u nderua me çmimet më prestigjioze letrare ndërkombëtare, ndër to International Booker Prize, Prince of Asturias Award, Jerusalem Prize, Neustadt International Prize, Nonino dhe Park Kyong-ni, si dhe me dekoratat më të larta shtetërore: “Nderi i Kombit” nga Republika e Shqipërisë dhe Legjioni i Nderit nga Republika Franceze. Ismail Kadare u nda nga jeta më 1 korrik 2024, por vepra e tij mbetet e gjallë, udhëzuese dhe e pazëvendësueshme. Sot, i përkujtuar njëkohësisht në Tiranë dhe në Paris, ai vazhdon të jetë busull mendimi, ndërgjegjeje dhe identiteti kulturor. Ismail Kadare për ne është më shumë se një shkrimtar i madh; ai është një gjeni i letrave shqipe. Ai është ndërgjegjja jonë e shkruar, fjala që i dha gjuhës shqipe dinjitet, thellësi dhe përjetësi. Përmes veprës së tij, ai na mësoi se historia duhet përballuar me mendim, se e vërteta kërkon guxim dhe se liria mbrohet me kulturë. Kadare mbetet frymëzim i përhershëm, prani e qetë dhe dritë udhëzuese për brezat që vijnë. Ta nderosh Ismail Kadarenë do të thotë të nderosh fjalën, mendimin dhe vetë dinjitetin shpirtëror të një kombi. Nëse dëshiron, mund ta ngre edhe një nivel më ceremonial, ta përshtas për revistë kulturore elitare, ose ta stilizoj si ese filozofike letrare. Pergatiti. Liliana Pere. Publisher.Auto r.

Gazetarja, poetja dhe piktorja e talentuar, që shpreh botën e saj mes tingullit të ngjyrës Portreti i artistes Violeta Kongo është një nga figurat e dalluara të artit shqiptar bashkëkohor, e njohur si “Zonja e Shpirtit mbi Mëndafsh”, për aftësinë e saj të veçantë për të kthyer çdo pëlhurë mëndafshi në një univers të ndjeshëm dhe të meditueshëm. E lindur në Korçën e artit dhe kulturës, rruga e saj artistike u bë një udhëtim i brendshëm, ku çdo fjalë, ngjyrë dhe çdo lëvizje peneli është një reflektim i emocioneve dhe perceptimeve të tingullit të shpirtit. Violeta erdhi nga një mjedis ku fjala dhe ritmi i jetës përbënin shkollën e parë të perceptimit. Para se të përqendrohej në artin e pikturës, ajo ndërtoi bazat e saj profesionale si gazetare, duke punuar për dekada në Radio Televizionin Shqiptar, ku punoi edhe si folëse dhe drejtuese emisionesh. Ky dialog i hershëm me fjalën dhe ritmin e kohës e ndihmoi për t'i dhënë këtyre të fundit edhe një sens të brendshëm në harmoni me formën dhe ngjyrën, që sot buron në çdo pikturë të saj. Çdo ngjyrë është si një fjalë e fshehur, çdo linjë si një frymëmarrje e shpirtit. Në një nga intervistat e saj ajo tregon se dashuria për pikturën nuk ka një datë lindjeje. Sepse që fëmijë e mban mend veten të humbiste përpara çdo pikture, të ndiente një dëshirë të pakontrollueshme për të vizatuar, të merrte lapsat për të zhgaravitur dhe eksperimentuar. Herë kënaqej dhe i ruante vizatimet si sende të çmuara, herë i griste e zhgënjyer. Ky pasion nuk e braktisi kurrë, megjithëse jeta i shtroi alternativa që shpesh nuk përputheshin me dashurinë e saj të vërtetë, siç ishte piktura. Që adoleshente, Violeta filloi të punonte si folëse në Radio Tirana dhe Televizionin Shqiptar (RTSH). Paralelisht, ndoqi studimet për gjuhë-letërsi shqipe. Pas përfundimit të shkollës, vazhdoi të punojë në RTSH si gazetare, folëse, dhe drejtuese emisionesh. Ky institucion i artit dhe kulturës i shërbeu edhe si shkollë e madhe për të kuptuar rregullat e imazhit, formës dhe ngjyrës. Më pas, ajo drejtoi Teatrin Kombëtar të Kukullave, ku përvoja me skenografitë, modelet e kukullave dhe kostumet e afroi çdo ditë e më shumë me pikturën. Ajo gjithmonë mendonte se sapo të kishte pak kohë, gjëja e parë që do të bënte do të ishte blerja e bojërave dhe penelave. Violeta tregon se ngarkesa e madhe në punë si gazetare dhe redaktore në media të ndryshme, angazhimi familjar si nënë e dy djemve, po e mbante përkohësisht larg pikturës. Por do të vinte një ditë që kohën do ta kish me tepri: Ishte koha e depresionit të madh të shqiptarëve. Bij që iknin nga sytë këmbët!...Mes tyre, edhe bijtë e saj! Qetësinë e shpirtit do ta gjente te piktura. Ngjyrat do të ishin streha e saj, shpëtimi i saj. Ndaj iu dha me mish e shpirt artit të pikturës. Piktura u bë për Violetën shoqëruese, duke i rikthyer jetën dhe frymëmarrjen. Piktura e saj e parë në vaj, realizuar në vitin 1997, është silueta e të birit, me një çantë në krah, i nisur diku mes qiellit dhe detit. Nuk dihet se ku. Kjo pikturë është e veçantë për Violetën, jo thjesht për vlerat piktorike, por sepse i duket sikur e ka pikturuar me lot. Që nga ky çast, ajo vendosi t’i kushtohej seriozisht pikturës. Ta kthejë pikturën nga pasion në profesion. Mjeshtri i penelit Adrian Devolli do të jetë shkolla e saj e pikturës. Ky artist e udhëhoqi në rritjen artistike, duke ia respektuar individualitetin e spikatur artistik. Janë bërë më shumë se njëzet e pesë vjet që piktura është kthyer në frymëmarrje për Violetën. “Të udhëtosh me pikturën do të thotë të përjetosh një mori të pafund emocionesh, të jetosh me ankthin për t'u takuar dhe lidhur me diçka hyjnore, që lëviz mes frikës dhe guximit, duke përqafuar të panjohurën dhe duke respektuar intuitën. Eshtë një rrugëtim drejt një bote ku çdo gjë është e mundur. Në këtë rrugëtim jeta ime ka rifituar rregullin e vet.” - Kështu do të shkruante ajo në banerin e një prej ekspozitave personale në vitin 2017. Nga biseda me të mësojmë se ngjyra është instinkt. Para fillimit të çdo vepre, është ngjyra që e udhëheq, është ajo që e ngazëllen. Mjeshtri Devolli do të shkruante në një nga albumet e saj: “Tek kundron tablotë e Violetës kupton se kemi të bëjmë me një pikturë të emocionit të fortë dhe të çastit, por njëkohësisht të mbajtur dhe përpunuar gjatë brenda një kuadrati, ku zgjidhen dy gjëra esenciale, siç është disonanca maksimale dhe, brenda kësaj disonance, harmonia dhe ekuilibri i ngjyrës.” Violeta tregon se kur fillon të punojë, zakonisht nis me një ide, por gjatë procesit gjithçka mund të ndryshojë: forma, imazhi, vetë ideja. Shpesh i nënshtrohet emocionit të çastit dhe parandjenjës, e cila shërben si shenjë paralajmëruese për sfidat e jetës. Në veprat e saj mbi kanavacë vërehet shpesh një lloj zymtësie që, sipas saj, janë reflektim i jetës së pasigurt, plot pikëpyetje, dhimbje dhe vendime të gabuara. Gjë që mund të injektojë një lloj deprimimi, por pikërisht, loja me ngjyrën e nxjerr jashtë kësaj gjendjeje duke kriuar një dialog me shprtin. Botën e saj artistike nuk e përkufizon lehtë me fjalë; ajo është gjithmonë në kërkim të diçkaje që nuk mund ta emërtojë, por që dëshiron të jetë kumbuese. Për këtë arsye, ajo iu dha me mish e shpirt pikturës dhe shpesh i bashkangjit edhe fjalën dhe poezinë, duke krijuar një tjetër mënyrë komunikimi. Pasi edhe poezia është një tjetër dashuri e hershme e saj. Ekspozita dhe prezantime artistike në vite: • “Soul on Silk” — Strasbourg, Pallati i Europës (2019), është ekspozita ndërkombëtare, që shënoi ngjarjen më të rëndësishme të veprimtarisë artistike të Violetës, e cila do të fillonte të komunikonte me publikun në vitin 2013: • "Kjo jam unë", Ekspozitë personale në teknika të ndryshme. • "Akuarel mbi mëndafsh" në Muzeun Kombëtar, viti 2015, e para ekspozitë e kësaj materjeje në vendin tonë. • "Notturno", viti 2017, në teknika të ndryshme. Pjesëmarrëse në ekspozita të tjera kombëtare si kontribuese: • "Berat 2012" • "Portret"(Tiranë 2013) • "Dy paleta" (Tiranë 2018) Ajo është anëtare e grupimit artistik MURI, i krijuar para gjashtë vjetësh me pjesëmarrjen e disa artistëve të mirënjohur, grupim i cili ka performuar në disa qytete të vendit si: Tiranë, Vlorë, Berat, Fier. Violeta Kongo është jo vetëm piktore, por një artiste që fton kundruesin ta ndjejë veprën si një realitet të përjetshëm dhe të brendshëm. Vlera e artit të saj është lidhja e ngushtë që krijon me kundruesin nëpërmjet mesazhit. Stili i Violetës është një filozofi vizuale, ku mediumi dhe emocionet ndërthuren si meloditë e një poezie: Mëndafshi është sfondi delikat ku rrjedhin ngjyrat si lumë i qetë, duke krijuar një ndjesi pa kohë. Kontrasti i ngjyrave të ngrohta dhe të buta fton shikuesin të përjetojë jo vetëm pamjen, por dhe ndjenjën. Teknika e veçantë e pikave dhe lëvizjeve të lehta të penelit prodhon një energji të brendshme që pulson në çdo sipërfaqe. Secila prej këtyre punimeve është një reflektim i jetës së brendshme, një urë midis shpirtit të artistes dhe botës së jashtme. Në çdo ekspozitë, mëndafshi nuk është thjesht material, por horizont meditativ për shpirtin. Arti i Violetës vlerësohet për ndikimin e tij emocional, për ndjeshmërinë dhe mënyrën se si shikuesi ndjen çdo vepër si një realitet të brendshëm. Suksesi dhe kenaqësia me e madhe e saj është rezonanca që krijon te secili që përjeton artin: një përvojë e ndritur e një bote shpirtërisht të bukur... Violeta Kongo është nje Piktore shqiptare

1. "Ti ishe per mua " Ti ishe për mua e pamposhtur si Troja Ti ishe për mua e pakuptueshme, Troja që unë dot s’e pushtoja. Më e pakuptueshme se mbishkrimet etruske. Vetëm në ëndrra, ah, në ëndrra T’i përqafoja flokët e dendura. Gaz më shumë ndjeja tek të pushtoja Se gjithë grekët kur ra Troja. Vetëm në ëndrra m’ishe e kuptueshme, Ti, e shtrenjta ime etruske. 2. "Nëkohen kur të desha" Në kohën kur të desha, Mendimet për ty më mbulonin natë e ditë. Ashtu si Vezuvi që me hirin e tij, Mbulonte Pompeun me periferitë. Por koha shkoi. Tani lava e ftohur,

Rini, thueja kangës ma të bukur që di! Thueja kangës sate që të vlon në gji. Nxirre gëzimin tand’ të shpërthejë me vrull… Mos e freno kangën! Le të marri udhë. Thueja kangës, rini, pash syt e tu… Të rroki, të puthi kanga, të nxisi me dashnu me zjarrm tand, rini… Dhe të na mbysi dallga prej ndjenjash të shkumbzueme q’i turbullon kanga. Rini, thueja kangës dhe qeshu si fëmi Kumbi i zanit të përplaset për qiellë dhe të kthejë prap te na, se hyjt ta kanë zili E na të duem fort si të duem një diell. Thueja kangës, Rini! Thueja kangës gëzimplote! Qeshu, rini! Qeshu! Bota asht e jote. 𝐍𝐠𝐚 𝐌𝐢𝐠𝐣𝐞𝐧𝐢

NJË TRAGJEDI DASHURIE NË HOLTË: VAJTIMI QË NUK U SHUA KURRË Atje lart, në Kanionin e Holtës së Gramshit, u luajt një tragjedi dashurie që historia nuk arriti ta shkruante, por që gojëdhëna e popullit e ruajti të freskët në kujtesë. Askush nuk mund të thotë se kur ndodhi dhe askush nuk di të përmendë emrat e dy zemrave të dashuruara që u përplasën me fatin e tyre tragjik. Sepse legjendat nuk lindin për të treguar emra, por për të ruajtur të vërteta. Ndoshta shekujt i zbusin pak nga pak thepat e dhimbjes, por kurrë nuk arrijnë t’i fshijnë mesazhet e legjendave që përcillen brez ps brezi. Librat ruhen në bibliotekat e heshtura, ndërsa legjendat jetojnë në shpirtin e njerëzve që kanë ditur t’i mbajnë mend dhe t’i tregojnë. Mitet dhe legjendat vijnë nga kohëra të largëta, shumë të ndryshme nga ato që jetojmë sot. Të rijetosh emocionin e tyre, të mbrujtur me dhimbje dhe frikë, të përjetosh ëndrra të vrara nga forca e zakonit, nuk është aspak e lehtë. Duhet të kthehesh qindra vite pas dhe të hysh në një botë tjetër. Një legjendë kërkon një natë dimri. Kërkon zërin e ngadalshëm të gjyshit që ulet pranë oxhakut dhe u rrëfen nipave histori të vjetra, ndërsa jashtë era të fishkëlleje mbi rrasat e çatisë. Kërkon dritën e gjuhëve të zjarrit që dridhen mbi muret e shtëpisë dhe hijen e së shkuarës që lëviz mes flakëve. Duhet të jesh ulur mbi një shilte të vjetër dhe të ndjesh peshën e kohës mbi shpatulla. Vetëm atëherë legjenda zgjohet. Vetëm atëherë Kanioni i Holtës nuk është më thjesht një vend, por një zë. Një zë që flet për dashuri të ndaluara, për fate të vendosura nga të tjerët, për zemra që nuk u pyetën kurrë. Dhe atëherë kupton se kjo histori nuk është vetëm e shkuar, por një rrëfenjë e gjallë që na kujton se dhimbja nuk shuhet kurrë, vetëm ndërron formë. Sepse ka tragjedi që nuk u përkasin vetëm atyre që i jetuan, por edhe atyre që vijnë pas dhe janë gati të dëgjojnë. Kanioni i Holtës është ende aty, ashtu siç ishte qindra vjet më parë. Muret e tij shkëmbore ngrihen përpjetë me një madhështi të frikshme, deri në njëqind e pesëdhjetë metra lartësi. Gurë që marrin forma skulpturash të çuditshme, sikur dora e një artisti të panjohur t’i ketë gdhendur në dhimbje. Kjo çarje e thellë e natyrës, e prerë si me thikë, shtrihet për afro tre kilometra. Poshtë, në shtratin e errët, rrjedhin ujëra të kaltër që zbresin nga Mali i Poroçanit, ndërsa nga rrëzat e shkëmbinjve burojnë ujëra të ngrohta termale, si frymë e fshehtë e nëntokës. Në këtë natyrë të egër e madhështore, dikur u shënua fundi i dy zemrave të reja: i një vashe nga një familje e pasur dhe i një djaloshi të varfër. Vasha ishte e brishtë në trup, por e thellë në shpirt. E gjatë dhe e hijshme si një lastar pranvere, ajo mbante mbi vete një bukuri të heshtur, si një gonxhe që sapo nis të çlirohet nga sythi i saj i përgjumur. Flokët, të gjatë e me dredha të buta, i binin mbi supe dhe i jepnin fytyrës një hijeshi të rrallë. Ajo u dashurua marrëzisht me bariun, pasuria e të cilit ishte vetëm një tufë e vogël delesh dhe shtëpia e thjeshtë në anën tjetër të kanionit. I tillë ishte bariu: i varfër në pasuri, por i pasur në ndjenjë; i heshtur në fjalë, por i zëshëm në shpirt. Një djalë që e kishte mësuar jetën nga mali dhe dashurinë nga dhimbja. Mbrëmjeve, kur dielli zbriste pas kreshtave dhe hija e kanionit zgjatej si një plagë e errët mbi ujë, ajri mbushej me aromën e barit të njomë dhe të gurit të ftohtë. Atëherë bariu zbriste pranë shtratit të ngushtë të lumit dhe, i ulur mbi një shkëmb të lëmuar nga koha, nxirrte fyellin. Tingulli i tij ngrihej ngadalë, përhapej mes mureve të larta shkëmbore dhe kthehej jehonë, sikur vetë mali ta përsëriste me mall. Vasha e dëgjonte nga larg. Në atë çast gjithçka tjetër humbiste kuptim: zhurma e shtëpisë së madhe, fjalët e njerëzve, rregullat e heshtura që e mbanin të lidhur. Ajo afrohej te dritarja, vendoste dorën mbi gjoks dhe mbyllte sytë, sikur fyelli të mos ishte më tingull, por prekje. Ishte gjuha e tyre e fshehtë, një fjalë dashurie që nuk guxonte të shqiptohej ndryshe. Kur ndonjëherë zbriste në lumë për të marrë ujë, drita e pasdites i luante mbi flokë dhe rrjedha pasqyronte hijen e saj të brishtë. Takimet ishin të shkurtra, pothuajse pa fjalë. Mjaftonte një shikim, një buzëqeshje e përmbajtur, një heshtje e mbushur me ndjenjë. Dashuria e tyre nuk kishte nevojë për betime, sepse ishte e gdhendur në çdo hap dhe në çdo frymëmarrje. Por kjo qetësi ishte e brishtë si xhami. Gojët nuk mbyllen lehtë dhe fjalët përhapen me shpejtësinë e erës. Vendimi erdhi i prerë: vasha do të fejohej me një burrë të moshuar, por të pasur, nga Elbasani. Familjarët e panë këtë si shpëtim dhe nder. Vendimi u mor pa e pyetur vashën. Kur vasha e mori vesh, u zverdh. Fryma iu pre dhe zemra i rrihte si e zënë në kurth. Nuk kishte kurajë, as mundësi për të kundërshtuar. Për ta shkëputur përfundimisht nga dashuria e saj, familjarët e mbyllën brenda deri në ditën e dasmës. Djaloshi e ndiente se diçka e rëndë kishte ndodhur. I binte fyellit natë pas nate, por më kot. Heshtja e saj ishte më e dhimbshme se çdo fjalë. Ai e kuptoi se kjo dashuri ishte vrarë dhe se nuk mund të ndryshonte asgjë. Nuk tha asnjë fjalë. Një natë u largua drejt maleve. Askush nuk e mori vesh fatin e tij. Disa thonë se u bë endacak, të tjerë se u mbyt në ujërat e Holtës. Çfarëdo që të ketë ndodhur, fati i tij përfundoi tragjikisht. Vasha dilte te dritarja, ndalte frymën dhe priste tingullin e fyellit që nuk dëgjohej më. Gjithçka kishte mbetur e shurdhër. Fryma i merrej, gjoksi i rëndohej dhe sytë i mbusheshin me zbrazëti, sepse nuk po humbiste vetëm dashurinë, por vetë kuptimin e jetës. Në atë çast e kuptoi se kishte mbetur vetëm. E përballur me fatin e saj të hidhur, ajo kërkoi leje të shkonte për herë të fundit në kanion, për t’i larë sytë me ujin e kulluar të lumit. Kur iu dha leja, veshi rrobat më të mira, sikur po përgatitej për një udhë të shenjtë, dhe mori rrugën drejt Holtës me hapa të qetë e të vendosur. Shkoi drejt e te shkëmbi më i lartë, aty ku toka mbaron dhe thellësia hapet si një gojë e errët. Hodhi sytë nga qielli për herë të fundit, psherëtiu thellë dhe u hodh në greminë. E kërkuan kudo përgjatë shtratit të lumit, por trupi i saj nuk u gjet kurrë. Ishte shkrirë e bërë njësh me ujin dhe erën, sikur natyra ta kishte marrë në gjirin e vet. E vetmja shenjë që mbeti ishte shalli i bardhë, i varur në degët e një peme buzë lumit, që lëkundej lehtë nga era, si një lamtumirë pa fjalë. Që nga ajo ditë, në ngushticat e kanionit, mes labirinteve të shkëmbinjve, shfaqet një zë i veçantë. Është zëri i dhimbjes së një vajze që nuk pranoi t’i nënshtrohej fatit të vendosur nga të tjerët. Koha nuk e zbehu këtë vajtim; përkundrazi, e ruajti për t’u treguar brezave se dashuria është e shenjtë dhe askush nuk ka të drejtë ta vrasë. PS: Ashtu si rastësisht, që kur shkrova për Malin e Vashës në Elbasan, më kanë tërhequr këto legjenda të dhimbshme që i gjen kudo në gjithë Shqipërinë. Të gjitha toponimet që mbajnë emrin vashë kanë pothuajse gjithmonë një histori të hidhur dashurie. Ju lutem, kush di gojëdhëna të tilla në vendlindjen e vet, është i lutur t’i shkruajë. Të tilla kam zbuluar në Mat, Bulqizë, Tropojë, Sarandë, Gjirokastër, Krujë, Vlorë Peshkopi etj. Harxhoni vetëm 30 sekonda për të shkruar një koment. Flm.

KUR NATA ME DITËN NDAHEN Kur nata me ditën heshtazi ndahen e kufijtë e tyre vështirë dallohen, kur perdet e territ mezi mbahen e ëndrrat, pa “fjalë”, zhgjëndrrës i dorëzohen, unë hap sytë e mendohem. Por, sakaq drita feks mashtrueshëm me plot naze, mbi të shumtat pullaze, atëherë unë hap pa u ndier dritaren, që mushkëritë të më ajrohen e mendja e shpirti të m’qetohen. Besoni, s'm'u dhimbs fare kjo e mbrëmshmja natë e qetë, që braktisi paqësisht pushtetin aq lehtë, as pse trupi e mendja ime u pajtuan pa hatërmbetje aq shpejt, por u bëra helm pse pamëshirë ëndrrës e zhgjëndrrës u hyri ndërmjet. Nata u nda lehtë nga dita në të lemë, e ajo me vrap sakaq mori dhenë, e grisi dhe e fërfëlloi rrëmbyeshëm pëlhurën e errët, pa dëshmitarë, pa yje e hanë nisi të shpërndajë dritë anëpëranë arave, fushave e lumenjve të kthjellët. Dita zbardhi qetas, e ftohtë, me mjegull, erë thëngjilli e plumb qielli, askund s'duket farë gjurmë dielli. E pritshtme, është dimër fundjanar e janari ushtron palëkundshëm të vetin pushtet me acar. Nata m’i mori me vete peng do grimca e fije kujtimesh të simes jetë, që firuan e u përplasën në theqafje mbi retë, vrik u kthyen plagosshëm si në funddet. U pajtova, ç’të bëja? Dita, si përherë e si moti, çdo gjë hesht e zbardh, po kush mund të luftojë me ligjet e shkruara në fillesën e parë? Mua s'më mbetet sot gjë tjetër pos t'i dorëzohem zakonit tim të vjetër: të qes shkronja e fjalë në të bardhën e të drunjtën letër. 24.1.2026

Rrevista Prestige #InspirationDaily #SciencPersonality #sciencefacts #SundarPichai Rubrika Tekno Shkencë. Te reja nga gjigandët e Teknollogjisë. *Sundar nderton trurin e internetit të se ardhmes. “Sundar Pichai 2026: Gemini, AI dhe vizioni hapësinor që po ndryshon të ardhmen” Editorial për Revista Prestige. Sundar Pichai është Drejtori Ekzekutiv (CEO) i Google dhe kompanisë mëmë Alphabet Inc., një figurë kyçe globale në teknologji. I lindur në Indi dhe i arsimuar në SHBA, Pichai u bë i njohur si arkitekti i suksesit të produkteve kryesore të Google-it, përfshirë Chrome, Android, Google Search, dhe së fundi Gemini AI. Nën drejtimin e tij, Google ka kaluar nga një kompani kërkimi në një super-platformë të inteligjencës artificiale, cloud-it dhe infrastrukturës digjitale globale. Lajmet kryesore të Janarit 2026 1. Inteligjenca Artificiale për përdorim masiv Gjatë janarit, Sundar Pichai njoftoi zgjerimin e Gemini AI, duke ofruar: Përgatitje falas për testin SAT brenda aplikacionit Gemini për studentët, Integrim më të thellë të AI në kërkimin online, arsim dhe produkte të përditshme. Ky hap u interpretua si përpjekje për ta bërë AI-në shërbim publik, jo vetëm një mjet komercial. 2. Project Suncatcher – vizioni hapësinor Google vijon me projektin Project Suncatcher, që synon: vendosjen e çipeve AI në satelitë orbitale me energji diellore, testimin e këtyre pajisjeve për përpunim të dhënash dhe AI larg Tokës, krijimin e infrastrukturës që mund të ndryshojë rrënjësisht cloud-in dhe AI global në të ardhmen. ⚠️ Ky projekt nuk është internet satelitor për përdoruesit, por një eksperimente infrastrukture për të ardhmen e AI-së dhe cloud-it global. ** Krahasimi me Elon Musk Gjiganti tjeter. Elon Musk - Starlink Starlink ofron internet satelitor të drejtpërdrejtë për përdoruesit, me mijëra satelitë në orbitë. Qëllimi: internet global, shpejt dhe i disponueshëm kudo, sidomos në zona pa infrastrukturë tokësore. Sundar Pichai - Google Fokus më strategjik: AI dhe infrastrukturë. Satelitët dhe hapësira shihen si zgjatim i cloud-it dhe fuqisë kompjuterike, jo si ISP satelitor për konsumatorët. Konkluzioni: Musk ndërton “rrugët e internetit”, ndërsa Pichai ndërton “trurin e internetit të së ardhmes”. ** Të dy shohin hapësirën si territor strategjik, por me qëllime të ndryshme: Musk për akses dhe shpejtësi, Pichai për inteligjencë, kapacitet dhe qëndrueshmëri. Çfarë do të thotë për përdoruesit? --------------- Google: Fokus në AI dhe shërbime praktike (p.sh., Gemini SAT prep falas). Projektet hapësinore: Eksperimente infrastrukturore për qendra të dhënash në hapësirë, afatgjatë. Starlink: Internet satelitor real për konsumatorët. ** ✨️✨️Në këtë mënyrë, Google dhe Elon Musk nuk janë kundërshtarë të drejtpërdrejtë, por dy arkitektë të vizioneve të ndryshme për të ardhmen digjitale dhe hapësinore. Burimet. Gemini SAT prep falas dhe AI – Financial Express / Times of India https://www.financialexpress.com/life/technology-google-ceo-sundar-pichai-announces-gemini-free-offer-these-students-can-prepare-for-exams-at-no-cost-4115856/?utm_source=chatgpt.com Project Suncatcher – qendra të dhënash në hapësirë – EU Reporter https://it.eureporter.co/space-2/2025/11/13/google-to-test-space-based-datacenters-for-ai-by-2027/?utm_source=chatgpt.com Analizë teknike dhe sfida orbitale – Times Union https://www.timesunion.com/news/article/google-s-proposed-data-center-in-orbit-will-21220540.php?utm_source=chatgpt.com Konteksti global: Blue Origin dhe projektet satelitore – Business Insider https://www.businessinsider.com/jeff-bezos-tera-wave-blue-origin-elon-musk-spacex-2026-1?utm_source=chatgpt.com Analizë e përdorimit të AI në arsimin studentor – Benzinga https://www.benzinga.com/markets/tech/26/01/50058606/sundar-pichai-says-googles-gemini-will-help-students-prep-for-sats-for-free-ceo-says-more-tests-are-on-the-way/?utm_source=chatgpt.com Ky editorial është gati për publikim në Revista Prestige, me ton informues, krahasues dhe burime të plota për lexuesit që duan të verifikojnë çdo fakt. Nëse do, mund të bëjmë edhe versionin vizual me tituj dhe foto të Google / Elon Musk / satelitëve për faqen online. Dëshiron që ta bëjmë këtë version vizual? @highlight @

Rrevista Prestige #InspirationDaily #IsmailQemali #AtiiPavarësisë #HeroKombëtar #Shqipëria #TrashëgimiHistorike #Flamuri #academiaedu Monografia do të jetë prezent tek Akademia Globale dixhitale. Monografia e Jetës dhe Veprës së Ismail Qemal Bej Vlora . Botim Historik. Kujtojmë dhe nderojmë sot dhe gjithmonë, në 107-vjetorin e vdekjes së Ismail Qemal Bej Vlorës, themeluesit të shtetit shqiptar dhe simbolit të lirisë kombëtare. Trashëgimia e tij frymëzon edhe sot dhe gjithmonë unitetin, patriotizmin dhe vizionin për Shqipërinë. Përmbajtja. I Vendlindja gjenealogjia dhe rrënjët familjare. II Statusi ekonomik dhe jeta private. III Arsimi dhe formimi shpirtëror. IV Karriera osmane dhe ndërgjegjësimi. politik. V Internimi dhe shkëputja ideologjike. VI Mërgimi Europa dhe shndërrimi në diplomat shqiptar. VII Nga autonomia te pavarësia. VII/a Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë. VIII Dorëheqja dhe brishtësia e shtetit. IX Vitet e fundit vdekja dhe dyshimet. X Vlerësimi dhe ndikimi sot. XI Burimet dhe referencat historike. ------------------------------------------------------ I. VENDLINDJA GJENEALOGJIA DHE RRËNJËT FAMILJARE. Ismail Qemal Bej Vlora lindi më 16 janar 1844 në qytetin e Vlorës në një nga familjet më të shquara të Shqipërisë së Jugut familjen Vlora një nga dinastitë më të vjetra feudale dhe administrative me rrënjë që shtrihen që nga shekujt XV–XVI të njohur për ndikimin e tyre në jetën politike ekonomike dhe kulturore të rajonit. Familja Vlora kishte pronësi të mëdha toke në Vlorë Kaninë Myzeqe dhe rrethina të tjera duke e vendosur Ismail Qemalin që në lindje brenda një statusi ekonomik të lartë dhe ndikimi politik të konsiderueshëm. Ai ishte i biri i Mahmud Bej Vlorës një funksionar i lartë osman dhe nip i Ismail Pashë Vlorës figurë e njohur për aftësitë administrative dhe ndikimin e tij politik. Familja i siguronte stabilitet financiar dhe qasje në rrjetet diplomatike por gjithashtu e ngarkonte me përgjegjësi morale dhe historike. Në këtë ambient Ismail Qemali kuptoi se historia nuk është thjesht trashëgimi por barrë dhe detyrim pasuria nuk ishte luks por mjet influence dhe përgjegjësi ndikimi shoqëror nuk ishte privilegj por detyrim moral. Nga kjo rrënjë e fuqishme lindi vetëdija e hershme e nevojës për të vepruar në emër të kombit. II. STATUSI EKONOMIK DHE JETA PRIVATE. Statusi ekonomik i Ismail Qemalit e vendoste atë ndër elitën shqiptare dhe osmane trashëgoi prona të mëdha dhe të ardhura familjare të cilat i shfrytëzoi për edukimin e tij dhe veprimtarinë politike në Europë. Pas arratisjes nga Perandoria Osmane në vitin 1900 ai humbi aksesin në disa prej pronave të tij por mbeti i pavarur financiarisht dhe vazhdoi të jetonte me kursimet personale dhe ndihmën e kontakteve diplomatike. Ai ishte i martuar dhe kishte fëmijë të cilët mbajti larg ekspozimit publik për të ruajtur sigurinë dhe privatësinë familjare. Familja e tij jetoi pjesërisht në Shqipëri pjesërisht në Europë gjatë periudhave të mërgimit duke krijuar një ekuilibër midis jetës private dhe veprimtarisë politike. Martesa nuk ishte trampolinë sociale por strukturë stabiliteti dhe mbështetje morale Familja nuk u kthye kurrë në instrument pushteti ajo ruajti heshtjen si zgjedhje etike. Fëmijët e tij u rritën me vetëdijen e rëndësisë së historisë dhe të përgjegjësisë Pasuria dhe pozita nuk e shfrytëzuan por e edukuan për të kuptuar detyrën historike III. ARSIMI DHE FORMIMI SHPIRTËROR. Ismail Qemali kreu arsimin fillor në Vlorë më pas shkollën plotore turke në Selanik ku familja e tij ishte internuar dhe më pas gjimnazin e njohur Zosimea në Janinë ku u njoh me filozofinë klasike historinë dhe idetë iluministe. Ky formim e bëri atë jo thjesht administrator por mendimtar politik i vetëdijshëm për rëndësinë e identitetit kombëtar dhe nevojës për një shtet shqiptar. Arsimi nuk e formoi si nacionalist emocional por si analist të fakteve dhe strateg të historisë ku Shqipëria ishte problem jo vetëm vendlindje. Ai e kuptoi se kombet nuk lindin rastësisht por ndërtohen përmes gjuhës kulturës dhe vetëdijes historike. Arsimi i hapi horizontet por gjithashtu e detyroi të pyesë çfarë do të bëjë për të ardhmen e vendit të tij. IV.KARRIERA OSMANE DHE NDËRGJEGJËSIMI POLITIK. Që në moshë të re Ismail Qemali u punësua si përkthyes pranë Portës së Lartë më pas shërbeu në administratën vendore të Janinës Thesalisë dhe Stambollit dhe u emërua kryesekretar i Ministrisë së Punëve të Jashtme mytesarif i Varnës dhe guvernator i disa vilajeve. Karriera e tij i dha njohuri të thella mbi diplomacinë ekonominë dhe administrimin por gjithashtu i tregoi dobësitë e një perandorie në rënie. Ai kuptoi se shqiptarët rrezikonin të mbeteshin të paemërtuar në hartën politike të Ballkanit dhe se pushteti nuk ishte i mjaftueshëm pa vizion. Brenda zyrave të Perandorisë ai u shndërrua nga administrator në strateg dhe observator politik ku çdo vendim kishte ndikim mbi fatin e popullit të tij Pushteti nuk e verboi por e zgjoi. V. INTERNIMI DHE SHKËPUTJA IDEOLOGJIKE. Më 1877 Porta e Lartë e akuzoi si kundërshtar të Abdyl Hamitit II dhe përkrahës të pikëpamjeve liberale të Mithat Pashës. Ai u dënua me shtatë vjet internim në qytetet Kütahya Eskişehir dhe Bursa. Kjo periudhë e izolimit nuk e thyeu por e thelloi mendimin politik dhe vizionin për një Shqipëri të lirë Internimi e detyroi të reflektojë mbi natyrën e pushtetit të organizojë mendimet për autonomi dhe të ndërtojë strategji për të ardhmen. Heshtja u kthye në reflektim largimi fizik në afrim ideor me Shqipërinë dhe izolimi në disiplinë të mendimit dhe planifikim. VI. MËRGIMI EUROPA DHE SHNDËRRIMI NË DIPLOMAT SHQIPTAR. Në vitin 1900 për t’i shpëtuar ndjekjeve të Sulltanit dhe presionit politik Ismail Qemali u arratis nga Perandoria Osmane dhe u vendos në Europë duke jetuar kryesisht në Londër Paris Romë dhe Vjenë. Atje ndërtoi rrjete diplomatike loboi për çështjen shqiptare publikoi artikuj dhe botoi dokumente që shpjegonin nevojën për autonomi dhe njohjen ndërkombëtare të Shqipërisë. Ai u bë zëri i një kombi të vogël që nuk kishte ende shtet duke përdorur pasurinë dhe reputacionin e tij për të fituar mbështetje ndërkombëtare. Në këtë fazë ai nuk fliste për një ëndërr romantike por për nevojën historike dhe juridike të një subjekti të ri politik Europa e dëgjoi edhe kur nuk e pranoi plotësisht. VII NGA AUTONOMIA TE PAVARËSIA. Fillimisht Ismail Qemali kërkonte autonomi të plotë brenda Perandorisë Osmane por zhvillimet e Ballkanit dhe politika represive e Xhonturqve e bënë të qartë se kjo nuk ishte e mjaftueshme. Kryengritjet e viteve 1910–1912 Memorandumi i Greçës dhe presionet ndërkombëtare e shtynë drejt idesë së pavarësisë si zgjidhje e vetme. Ai u shndërrua në arkitekt të një momenti historik ku vendimi për liri u bë domosdoshmëri strategjike. Pavarësia nuk ishte akt impulsiv por përfundim logjik i një analize të gjatë ku çdo hap ishte i matur dhe i vendosur. VII/a SHPALLJA E PAVARËSISË SË SHQIPËRISË Më 28 nëntor 1912 në qytetin e Vlorës në shtëpinë e familjes Vlora Ismail Qemal Bej Vlora kryesoi Kuvendin Kombëtar Shqiptar ku u shpall Pavarësia e Shqipërisë nga Perandoria Osmane. Ky akt ishte kulmi i përpjekjeve për alfabetin e përbashkët shoqatat kulturore dhe lëvizjet patriotike dhe u diktua nga rrethanat e jashtëzakonshme të Luftërave Ballkanike dhe rrezikut të copëtimit të trojeve shqiptare nga fqinjët. Ismail Qemali mbërriti në Vlorë më 21 nëntor 1912 i shoqëruar nga patriotë dhe përfaqësues të trevave të ndryshme shqiptare. Në mbledhjen e delegatëve ai lexoi Deklaratën e Pavarësisë ku shpallej se Shqipëria bëhet më vete e lirë e mosvarme Flamuri kombëtar u ngrit dhe akti u nënshkrua si deklaratë juridike dhe politike duke vendosur një precedent historik. DELEGATËT E KUVENDIT TË VLORËS. Në Kuvend morën pjesë 40 delegatë të përfaqësuar nga të gjitha krahinat shqiptare Ata nuk ishin përfaqësues partie por figura të njohura lokale dhe kombëtare të autorizuara nga komunitetet për të marrë vendime historike. Disa delegatë kryesorë. Ismail Qemal Vlora kryetar Luigj Gurakuqi ideolog dhe ministër i Arsimit Isa Boletini përfaqësues i Kosovës Dom Nikollë Kaçorri nënkryetar Midhat Frashëri përfaqësues i Elbasanit Abdi Toptani përfaqësues i Tiranës Vehbi Dibra përfaqësues i Dibrës Petro Poga Qemal Karaosmani Pandeli Cale Dhimitër Beratti Rexhep Mitrovica Azis Vrioni Murat Toptani Mufid Libohova Zyhdi Ohri Nuri Sojliu Jani Minga Lef Nosi etj. FIRMËTARËT E AKTIT TË PAVARËSISË. Firmat u vendosën nga të pranishmit dhe ata që mbërritën më vonë Firmëtarët kryesorë Ismail Qemal Vlora Luigj Gurakuqi Dom Nikollë Kaçorri Isa Boletini Midhat Frashëri Abdi Toptani Vehbi Dibra Petro Poga Qemal Karaosmani Pandeli Cale Dhimitër Beratti Rexhep Mitrovica Azis Vrioni Murat Toptani Mufid Libohova Zyhdi Ohri Nuri Sojliu Jani Minga Lef Nosi Çdo firmë ishte akt i rrezikshëm personal dhe politik duke shënuar përgjegjësinë historike të individit për fatin e kombit. QEVERIA E PËRKOHSHME. Formuar më 4 dhjetor 1912 Ismail Qemal Vlora Kryetar dhe Ministër i Punëve të Jashtme Dom Nikollë Kaçorri Nënkryetar Luigj Gurakuqi Ministër i Arsimit Myfit Libohova Ministër i Brendshëm Mehmet Pashë Deralla Ministër i Luftës Abdi Toptani Ministër i Financave. Qeveria nuk trashëgoi administratë ushtri apo financa por nisi nga zeroja për të krijuar shtetin shqiptar. VIII DORËHEQJA DHE BRISHTËSIA E SHTETIT. Dorëheqja e Ismail Qemalit më 1914 u diktua nga izolimi politik dhe presionet ndërkombëtare. Ai u luftua nga rivalë vendas dhe fuqi të huaja por la trashëgimi historike dhe institucionale të pazëvendësueshme. IX VITET E FUNDIT VDEKJA DHE DYSHIMET Pas largimit nga Shqipëria jetoi në Itali kryesisht në Peruxhia dhe vdiq më 24 janar 1919 Dyshimet për helmim mbeten por pa prova përfundimtare. X VLERËSIMI DHE NDIKIMI SOT. Sot Ismail Qemali shihet si Ati i Pavarësisë simbol i integritetit dhe strategut të kombit Akademikët e vlerësojnë si diplomat vizionar opinioni publik si figurë kombëtare Ai nuk ishte hero i mitit por burrë i historisë dhe përgjegjësisë. Trashëgimia e tij është themelore pa të Shqipëria do të kishte ardhur më vonë ose ndryshe. ----------------------------------------------- XI BURIMET DHE REFERENCAT HISTORIKE . Frashëri S 1885 Shqipëria dhe çështja e saj kombëtare Stamboll Botime Historike. Gurakuqi L 1912 Letra dhe artikuj patriotikë 1908–1912 Vlorë Arkivi Kombëtar. Vlora I Q B 1912–1918 Memorie dhe letërkëmbime personale Arkivi Privat i Familjes Vlora. Toptani A 1912–1913 Kujtime Tiranë Botim Privat. Boletini I 1912 Shqipëria dhe rezistenca kombëtare Kosovë Arkivi Historik. Frashëri M 1920 Historia e Shqipërisë Tiranë Botime Historike. Skendi S 1967 The Albanian National Awakening Princeton Princeton University Press. Elsie R 2010 Historical Dictionary of Albania Lanham Scarecrow Press. Vickers M 1999 The Albanians A Modern History London I B Tauris. Muzeu Historik Kombëtar n d Dokumente të jetës dhe veprës së Ismail Qemal Vlora Tiranë. Arkivi Qendror Shtetëror i Shqipërisë AQSH 1877–1912 Dosje administrative dhe dokumente të shpalljes së Pavarësisë. Dokumentet origjinale të Kuvendit të Vlorës 28 nëntor 1912 Tiranë Arkiva © 2024–2025 Liliana Pere – Founder. Publisher. Researcher. Author Prestige Magazine. Autor. Liliana Pere.

Rrevista Prestige #InspirationDaily #albanianartist La Traviata e Verdit më e mirë se kurrë në Royal Opera House La Traviata Pas fillimit të vitit të ri me një produksion të shkëlqyer të Turandot të Puçinit, Royal Opera ka bërë edhe më mirë me një performancë të përsosur të La Traviata të Verdit. Nga William Hartston Ermonela Jaho dhe Giovanni Sala si Violetta dhe Alfredo në takimin e tyre të parë Kur e pashë për herë të parë soprano shqiptare Ermonela Jaho në rolin e Violettës në La Traviata në vitin 2010, mbeta shumë e impresionuar nga zëri i saj i lavdishëm dhe mënyra e fuqishme me të cilën ajo pasqyronte emocionet e ndryshueshme të Violettës. Që atëherë, ajo ka luajtur këtë rol më shumë se 300 herë dhe është zgjedhja numër një për këtë pjesë në shtëpitë më të mira të operës në botë. Tani mbi pesëdhjetë vjeç, zëri i saj mund të ketë humbur pak nga fuqia, por, siç tregoi në Covent Garden, aktimi i saj ka fituar në subtilitet dhe kuptimi i saj i muzikës së Verdit dhe i karakterit kompleks të Violettës është mjeshtëror. Teknika vokale e Jahos ka maturuar gjithashtu dhe mënyra se si ajo interpreton ariat më të qeta dhe meditative ishte mahnitëse. Duke ulur volumin në pianissimo, ajo gjithsesi arrinte të mbushte auditorin e madh me pëshpërimat e saj pasionante, duke tërhequr plotësisht vëmendjen e publikut. Megjithëse opera ka një kast të madh për të pasqyruar gjallërinë e skenave të festave, historia qendron tek tre persona: Violetta, Alfredo dhe babai pompoz i Alfredos, Giorgio. Ky i fundit insiston që Violetta duhet të largohet nga Alfredo, sepse reputacioni i familjes së tij do të shkatërrohet nga lidhja e djalit të tij me një ish-kurtezane, dhe Akti i Dytë i operas pasqyron dramatikisht trazirat që ai shkakton në tre takime të tensionuara. Alfredo nuk dëshiron të dëgjojë çfarë ka për të thënë babai i tij, Giorgio, dhe ai ka shpërthimin më të madh kur i sfidohet autoriteti. Gjithçka kjo ndodh ndërkohë që Violetta po vuan nga tuberkulozi. Ermonela Jaho transmeton në mënyrë brilante emocionet tragjike të skenës së vdekjes, duke kënduar bukur ndërkohë që herë pas here kollitet dhe gërhet, por dy rolet e tjera kryesore e plotësojnë pamjen në mënyrë të përkryer. Tenori italian Giovanni Sala interpretoi rolin e Alfredos shumë mirë, gjë që nuk është e lehtë, pasi karakteri humbet gradualisht kontrollin teksa historia zhvillohet. Përveç zërit të tij të fuqishëm dhe sensitiv, Sala tregoi aftësinë për të transmetuar emocione të forta teksa bota e tij shpërbëhej dhe ai humbte kontrollin. Si Giorgio, baritoni rus Aleksei Isaev plotësoi trio-n e personazheve kryesore në mënyrë perfekte. Njeriu i madh me një zë komandues ishte perfekt për rolin e figurës babai, që është i bindur thellësisht për drejtësinë e pikëpamjeve të tij paragjykimore. Produksioni i Richard Eyre për La Traviata u shfaq për herë të parë në Covent Garden në vitin 1994 dhe e kam paermonelarë katër ose pesë herë, por, kryesisht falë performancës pasionante të Ermonela Jahos, kjo ishte më e mira nga të gjitha. Kam humbur numrin e herëve që e kam parë këtë opera, por kjo ishte nga më bindëset. Me dirigjentin italian Antonello Manacorda duke nxitur një performancë të këndshme nga Orkestra e Royal Opera House, veçanërisht kur duhej të luanin butësisht për t’u përputhur me intensitetin e qetë të Jahos, kjo ishte sa më afër perfeksionit që mund të shpresohet. Verdi do ta kishte dashur këtë. La Traviata do të performohet në Royal Opera House në datat e ndryshme deri më 17 Shkurt 2026. Burimi: Daily Express