Rubrika: Art Bota Yje qe frymezojne. Linda Cardellini – Aktorja që ka fituar zemrat e publikut me talentin dhe thjeshtësinë e saj. Linda Cardellini është një nga aktoret më të dashura të kinemasë dhe televizionit amerikan. Me një karrierë që shtrihet në më shumë se tre dekada, ajo është vlerësuar për interpretimet e saj të ndjera, natyrale dhe të shumëllojshme. Ajo ka spikatur në komedi, dramë, filma me superheronj dhe animacion, duke u bërë një emër i respektuar në industrinë e argëtimit. Linda Edna Cardellini lindi më 25 qershor 1975 në Redwood City, Kaliforni, SHBA. Ajo vjen nga një familje me origjinë italiane, irlandeze, gjermane dhe angleze. Është vajza e biznesmenit Wayne David Cardellini dhe Lorraine Hernan Cardellini, shtëpiake. Linda u rrit në një familje të madhe me tre motra e vëllezër, në një mjedis ku u inkurajua të ndiqte pasionin për aktrimin. Linda ndoqi Saint Francis High School në Mountain View, Kaliforni. Pas përfundimit të shkollës së mesme, studioi në Loyola Marymount University në Los Anxhelos, ku u diplomua në Artet Teatrore (Theatre Arts). Gjatë studimeve zhvilloi aftësitë e saj në aktrim, të cilat i hapën rrugën drejt Hollivudit. Karriera e saj nisi në mesin e viteve 1990, ndërsa fama erdhi me serialin "Freaks and Geeks". Më pas interpretoi personazhin Velma Dinkley në filmat "Scooby-Doo", duke u bërë një nga rolet më të njohura të saj. Linda ka qenë pjesë edhe e Marvel Cinematic Universe, ku luajti Laura Barton, bashkëshorten e Hawkeye. Ajo ka interpretuar gjithashtu në filma të vlerësuar si Brokeback Mountain, Green Book, Legally Blonde, Daddy's Home dhe Nonnas, si edhe ka dhënë zërin e Lylla në Guardians of the Galaxy Vol. 3. Çmimet dhe vlerësimet Gjatë karrierës së saj, Linda Cardellini ka marrë shumë vlerësime, ndër to: Primetime Emmy Award – disa nominime për interpretimet në televizion. Screen Actors Guild (SAG) Awards – pjesë e kastit fitues dhe të nominuar për filma e seriale të suksesshme. Independent Spirit Awards – nominime për role në filma të pavarur. Vlerësime të shumta nga kritikët për interpretimet në Dead to Me, Bloodline dhe Freaks and Geeks. Linda Cardellini është në një lidhje afatgjatë me producentin Steven Rodriguez. Çifti ka një vajzë, Lilah-Rose Rodriguez, e lindur në vitin 2012. Ajo e mban jetën private larg vëmendjes së mediave dhe njihet për karakterin e saj të qetë e modest. Linda Cardellini konsiderohet një nga aktoret më të respektuara dhe më të dashura të brezit të saj. Publiku e vlerëson për talentin, përkushtimin dhe aftësinë për të interpretuar role shumë të ndryshme me autenticitet. Ajo ka krijuar një bazë të madhe admiruesish në mbarë botën dhe vazhdon të jetë një figurë e rëndësishme në industrinë e filmit dhe televizionit. Çmimet dhe vlerësimet Edhe pse Linda Cardellini nuk ka fituar ende një Oscar apo një Emmy individual, ajo konsiderohet një nga aktoret më të vlerësuara të Hollywood-it dhe ka marrë nominime e çmime të rëndësishme gjatë karrierës së saj. Ajo është nominuar tri herë për Primetime Emmy Awards, falë roleve të saj në serialet Mad Men dhe Dead to Me, duke fituar vlerësime të shumta nga kritika. Ka marrë gjithashtu nominime në Critics Choice Television Awards dhe Gold Derby Awards për interpretimet e saj në televizion. Një nga sukseset më të mëdha erdhi si pjesë e kastit të filmit Green Book (2018), i cili fitoi Screen Actors Guild (SAG) Award për interpretimin e ansamblit dhe më pas u shpall fitues i Oscarit për Filmin më të Mirë. Ky sukses e forcoi edhe më shumë reputacionin e Linda Cardellini si një nga aktoret më të talentuara dhe më të respektuara të brezit të saj në Hollywood. #LindaCardellini #Hollywood #Actress #Cinema #PrestigeMagazine

Titulli i artikullit: “Words, words, words” (botuar në Aeon Essays) Autor: Martin Puchner Platforma: Aeon (revistë eseistike ndërkombëtare për ide dhe filozofi) Autori po thotë se i gjithë debati për inteligjencën artificiale në thelb lidhet me gjuhën. IA nuk po konkurron me njeriun në forcë fizike apo në botën materiale, por në diçka shumë më të thellë: mënyrën si përdorim fjalët, idetë dhe kuptimin. Me përsëritjen “fjalë, fjalë, fjalë”, ai sugjeron edhe një ide tjetër: shumë nga debatet për IA-në janë të mbushura me reagime, frikë dhe deklarata, por jo gjithmonë me kuptim të thellë. Pra, ka shumë “zë” dhe pak reflektim. Në hyrje ai gjithashtu thekson: IA është bërë një test identiteti: mënyra si mendon për të tregon bindjet e tua politike dhe kulturore. Artistët e shohin si kërcënim sepse prek drejtpërdrejt fjalën dhe krijimtarinë. Kjo ka krijuar një “rezistencë krijuese” që mbron idenë e autorit njerëzor. Por ideja më e thellë është kjo: 👉 Ne dhe IA nuk jemi aq të ndryshëm sa mendojmë, sepse të dy jemi të lidhur nga gjuha. Pra, titulli dhe hyrja përgatisin lexuesin për argumentin kryesor: në vend që të shohim IA-në si “tjetër”, duhet ta kuptojmë si një formë tjetër të përdorimit të gjuhës që ne vetë e kemi krijuar dhe jetojmë brenda saj. 1. IA ka ndezur debate të forta në botë. Njerëzit e shohin IA-në nga këndvështrime të ndryshme. Disa e lidhin me politikën, të tjerë me kulturën. Prandaj ajo është bërë temë globale diskutimi. 2. Shkrimtarët e shohin si kërcënim. Shumë artistë mendojnë se IA u merr punën krijuese. Ata frikësohen për origjinalitetin e artit. Kjo krijon rezistencë ndaj saj. 3. Kjo quhet “Rezistenca Krijuese”. Është qëndrimi kundër përdorimit të IA-së në art. Shkrimtarët duan të mbrojnë krijimtarinë njerëzore. Autori e quan këtë reagim të kuptueshëm. 4. Qëndrimet ndryshojnë sipas vendeve. Në disa rajone njerëzit janë më të hapur ndaj IA-së. Në të tjera janë më skeptikë. Kultura ndikon shumë në këtë perceptim. 5. Jugu Global është më i hapur. Disa vende në Azi, Afrikë dhe Amerikë Latine pranojnë më lehtë teknologjinë. Ata shpesh e shohin si mundësi zhvillimi. Jo si kërcënim ekzistencial. 6. Ka më pak privilegje për të mbrojtur. Në vendet e pasura ekzistojnë industri që duan të ruhen. Në vende më pak të zhvilluara kjo është më e dobët. Prandaj ka më shumë hapje ndaj risive. 7. Frika nga IA është e kuptueshme. IA ndryshon mënyrën si punojmë dhe krijojmë. Kjo krijon pasiguri te njerëzit. Por frika mund të jetë edhe kufizuese. 8. IA mund të jetë mjet krijues. Ajo nuk është vetëm zëvendësim i njeriut. Mund të ndihmojë në ide dhe shkrim. Varet si përdoret. 9. Njerëzit dhe IA lidhen përmes gjuhës. Të dy përdorin gjuhën për të komunikuar. Kjo është pika e përbashkët kryesore. Prandaj ndërveprojnë lehtë. 10. IA përdor gjuhën ndryshe. Ajo nuk mendon si njeriu. Por prodhon tekst shumë të ngjashëm me njerëzorin. Kjo e bën të fuqishme. 11. IA nuk duhet të jetë “njerëzore”. Nuk ka nevojë të ketë vetëdije për të qenë e dobishme. Mjafton të përdorë gjuhën mirë. Funksioni është më i rëndësishëm se natyra. 12. Duhet të mësohemi me IA. Ajo po bëhet pjesë e përditshmërisë. Njerëzit duhet të përshtaten me të. Kjo është ndryshim kulturor. 13. Njerëzit zhgënjehen kur zbulojnë IA. Kur mësojnë se teksti është nga IA, e vlerësojnë më pak. Kjo lidhet me idenë e autorit. Autenticiteti ka rëndësi emocionale. 14. Ky perceptim mund të ndryshojë. Me kohën njerëzit mund të mësohen. IA do bëhet më normale. Kështu ndryshon edhe vlerësimi. 15. Kuptimi krijohet nga lexuesi. Teoria thotë se teksti merr kuptim kur lexohet. Autori nuk është i vetmi burim kuptimi. Lexuesi ka rol aktiv. 16. Autorësia nuk është absolute. Teksti nuk i përket vetëm autorit. Ai varet nga interpretimi. Kjo sfidon idenë tradicionale të shkrimit. 17. Rëndësi ka leximi. Nuk është vetëm kush shkroi tekstin. Por si e kupton lexuesi atë. Kjo ndryshon fokusin. 18. Gjuha është sistem artificial. Post-strukturalizmi thotë se gjuha nuk është natyrore. Ajo ka rregulla të ndërtuara. Pra është teknologji. 19. Gjuha ndikon mendimin. Ne mendojmë përmes gjuhës. Prandaj ajo formëson idetë tona. Nuk është vetëm mjet neutral. 20. IA është përdorim i gjuhës. Ajo funksionon mbi të njëjtin sistem. Thjesht në mënyrë teknologjike. Kjo e lidh me njeriun. 21. Letërsia ka imagjinuar IA më herët. Shumë histori të vjetra flasin për krijesa artificiale. Kjo ide nuk është e re. Ajo ekziston prej shekujsh. 22. Shembuj janë Frankenstein dhe mite. Këto tregime flasin për krijim jete artificiale. Ato janë paralajmërime dhe reflektime. Sot duken shumë aktuale. 23. Këto histori na ndihmojnë sot. Ato na japin kuptime për IA-në moderne. Na tregojnë frikëra dhe shpresa. Janë si modele mendimi. 24. Frankenstein si model i IA-së. Krijesa mëson nga tekste dhe përvoja. Kjo ngjan me trajnimin e IA-së. Ajo formohet nga “të dhëna”. 25. IA trajnohet me shumë të dhëna. Modelet mësojnë nga tekste të mëdha. Kjo i jep aftësi gjuhësore. Ngjashmëria me Frankenstein është metaforike. 26. Kultura ndikon IA-në. Filmat dhe librat ndikojnë në të dhënat. Kjo ndikon sjelljen e saj. Pra ajo pasqyron kulturën njerëzore. 27. Ka çështje të të drejtës së autorit. IA përdor materiale të krijuara nga njerëzit. Kjo krijon konflikte ligjore. Shumë autorë protestojnë. 28. Ka debat për copyright dhe fair use. Disa mbrojnë përdorimin e lirë për krijim. Të tjerë kërkojnë mbrojtje të fortë. Balanca është e vështirë. 29. Duhet balancë mes dy palëve. Duhet mbrojtur krijuesit. Por edhe të lejohet inovacioni. Kjo është sfida kryesore. 30. Autori eksperimenton me IA. Ai krijon chatbot dhe mjete digjitale. I përdor në punën e tij. Kjo i jep përvojë praktike. 31. IA e bën më “inxhinierik”. Ai mendon më shumë për zgjidhje praktike. Ideja kthehet në aplikim. Kjo ndryshon mënyrën e mendimit. 32. IA është mjet krijues. Nuk është vetëm rrezik. Mund të hapë mundësi të reja. Varet nga përdorimi 33. Arsimi duhet të ruajë aftësitë bazë. Nxënësit duhet të mësojnë shkrim dhe mendim. Nuk duhet të varen plotësisht nga IA. Bazat janë të rëndësishme. 34. Duhet edhe mësim për IA. Studentët duhet të dinë ta përdorin atë. Kjo është aftësi moderne. Arsimi duhet të përshtatet. 35. Duhet mendim kritik me IA. Njerëzit duhet të dinë ta vlerësojnë rezultatin. Jo ta pranojnë verbërisht. Kjo është aftësi kyçe. 36. Shkrimi nuk duhet deleguar. IA nuk duhet të zëvendësojë mendimin njerëzor. Shkrimi është proces mësimi. Ai duhet praktikuar. 37. IA si partner debati. Mund të ndihmojë në diskutime ideje. Mund të japë kundërargumente. Kjo forcon mendimin. 38. Ndihmon në kërkim dhe redaktim. IA mund të sugjerojë përmirësime. Mund të organizojë ide. Është mjet ndihmës. 39. Shkrimtarët duhet të dallohen nga IA. Duhet stil personal dhe origjinal. IA është më e përgjithshme. Kjo krijon dallim. 40. Përfundimi: IA si bashkëpunëtore. Nuk është vetëm kërcënim për letërsinë. Mund të jetë partner krijues. Varet nga mënyra e përdorimit.

Ermonela Jaho – diva ikonë, yll i skenës botërore dhe krenaria e artit shqiptar. Arti dhe muzika janë ndër format më të larta të shprehjes njerëzore. Ato nuk janë vetëm argëtim, por mënyra për të transmetuar emocione, histori, identitet dhe kulure. Sa here shkruaj për Ermonelen⭐️ dhe artistet e medhenj përjetoj bukurinë performances së tyre, sepse tu japesh zë emocioneve që muzika zgjon, Eshte ndjeshmeri e bukur, eshte komunikim shpirtëror dhe vlere kulturore që frymezon dhe mbetet në kujtesë E përjetoj shpesh krenarinë per artistet e medhenj! Është një ndjenjë që lind vetëm kur përballesh me madhështinë e vërtetë. Dhe për mua, një nga ato çaste ka gjithmonë emrin Ermonela Jaho. Prej vitesh e ndjek me admirim. Gëzohem për çdo sukses të saj dhe i ndaj këto momente jo thjesht si lajm, por si një emocion që i përket të gjithë shqiptarëve. Sepse kur Ermonela ngjitet në skenat më të mëdha të botës, ngjitet jo vetëm si një soprano. Ngjitet një diva shqiptare e operës, një yll i rrallë i skenës ndërkombëtare, dhe bashkë me të ngrihet edhe dinjiteti i një kombi të vogël që shpesh ka pasur nevojë të dëgjojë emrin e tij të shqiptohet me respekt. Në Teatrin e Operës së Romës, aty ku dikur iu desh të përballej me konkurrencën e ashpër, paragjykimet dhe dyshimet, ajo sot është pritur si një ikonë. Koncerti i saj u realizua dhe u shndërrua në një mbrëmje që publiku e përjetoi si ngjarje të rrallë artistike. Ovacionet që shpërthyen në sallë nuk ishin vetëm për zërin e saj. Ishin për shpirtin që ajo derdh në çdo rol, për sakrificën e një jete të tërë dhe për një art që kapërcen gjuhët e kufijtë. Sa herë dëgjohet ajo jehonë e pafund “Brava!”, lind një emocion që nuk fshihet dot. Është krenaria e heshtur e një vendi që sheh një bijë të tij të bëhet pjesë e historisë së operës botërore. Ermonela Jaho – ikonë, diva dhe një nga zërat më të fuqishëm emocionalë të operës bashkëkohore e pushtoi boten me talent, me punë të palodhur, me përulësi dhe me një ndershmëri artistike që sot është gjithnjë e më e rrallë. Pikërisht kjo e bën të madhe. Pikërisht kjo e bën Star, të pavdekshme. Ermonela ështe nje artiste që mbush sallat dhe publiku mezi e pret, artiste që fiton çmime, thjeshtë që respekton. Humanizëm që u jep dorë te rinjve. Por mbi te gjitha arrin të mbushë zemrat e njerëzve me emocion e dashuri. Dhe kjo është arsyeja pse çdo sukses i saj gëzohet sikur të ishte një fitore e përbashkët. Sepse Ermonela përfaqëson vehten, shqiperinë, me pasaportën e arte të dinjitett dhe arti eksellent. Ermonela Jaho e përfaqëson Shqipërinë me madhështi artistike – si një ikonë e gjallë, si një diva botërore, si krenari e artit shqiptar. Dhe këtë nuk mund ta zbehë as koha, as kufijtë. Vetëm zemrat dhe duartrokitjet mund ta ndjekin kumbimin e zerit te saj. Nga: Rrevista Prestige

#DrErmalTako #MjekësiaShqiptareRadiologjia personazhe QëLënëGjurmë. Ermal Tako Mjeku që lexon heshtjen e trupit njerëzor përmes dritës së imazhit Mjekësia është një profesion që kërkon jo vetëm investim profesional, por edhe shpirtëror , një rrugë ku dijet shkencore marrin kuptim vetëm kur bashkohen me humanizmin. Dr. Ermal Tako i përket pikërisht atyre njerëzve që e ndërtojnë jetën mbi përkushtimin, dijen dhe ndjenjën humane ndaj tjetrit. Ai nuk e pa kurrë profesionin si privilegj personal, por si përgjegjësi morale ndaj jetës njerëzore. Rrënjët e tij vijnë nga Përmeti, qyteti i kulturës, urtësisë dhe traditës qytetare, një vend ku fjala, edukata dhe dinjiteti kanë qenë gjithmonë pjesë e identitetit njerëzor. Në atë qytet ku njerëzit mësojnë të flasin me maturi dhe të jetojnë me thjeshtësi elegante, u formua edhe karakteri i tij. Përmeti nuk i dha vetëm origjinën; i dha ritmin moral të jetës, qetësinë në komunikim dhe respektin për dijen. Dr. Ermal Tako përfaqëson trashëgiminë e një familjeje fisnike në shërbim të mjekësisë dhe njeriut. Ai vjen nga një familje me kulturë dhe modesti të jashtëzakonshme, një familje që në Përmet njihet jo vetëm për emrin, por për vlerat që ka përcjellë ndër vite. Familja Tako mbetet një institucion i vërtetë shëndetësor dhe qytetar, i ndërtuar mbi parime, etikë, rregull dhe edukatë të rrallë njerëzore. I biri i Dr. Pavllo Tako, radiologut të shquar të Përmetit, Ermali u rrit në atmosferën e një shtëpie ku përkushtimi ndaj profesionit dhe respekti për njeriun konsideroheshin detyrim moral. Dr. Pavllo Tako mbetet një figurë e respektuar e mjekësisë shqiptare, një mjek i përmasës humane dhe profesionale, i njohur për seriozitetin, korrektësinë dhe qetësinë me të cilën u shërbeu pacientëve për vite me radhë. Në mënyrën si i qasej pacientit dhe profesionit, ai kujtonte figurat klasike të mjekësisë europiane — ata mjekë që e konsideronin njeriun më të rëndësishëm se vetë diagnoza. Po aq e rëndësishme në formimin e tij është edhe figura e Lilianës, ekonomistes së nderuar dhe zonjës së vërtetë që mishëron kulturën, fisnikërinë dhe edukatën qytetare. Me elegancën shpirtërore, urtësinë dhe mirësinë e saj, ajo krijoi brenda familjes një klimë harmonie dhe vlerash të forta njerëzore. Tek Dr. Ermal Tako reflektohen qartë edukata, maturia dhe modestia që ai trashëgoi prej saj — ajo lloj modestie që i karakterizon njerëzit me vlerë të vërtetë. Origjina dhe i rritur në Përmeti ka lënë gjurmë të thella në formimin e tij njerëzor dhe profesional. Në personalitetin e Dr. Ermal Takos ndërthuren qetësia, korrektësia, komunikimi i matur dhe etika e lartë profesionale — cilësi që e kanë bërë të vlerësohet jo vetëm si radiolog, por edhe si njeri. Ai i përket atij brezi intelektualësh që nuk kërkojnë të imponohen përmes zhurmës, sepse autoritetin e ndërtojnë me kulturë, dije dhe dinjitet. Rrugëtimi i tij nis në vitet e rinisë. Mes viteve 1983–1987 kreu studimet në shkollën e mesme “Sami Frashëri” në Përmet. Ishin vite kur formimi intelektual nuk matej vetëm me nota, por me karakterin që ndërtohej çdo ditë. Pikërisht aty filloi të merrte formë qetësia e tij analitike, serioziteti dhe etika që më vonë do ta shoqëronin në mjekësi. Në bankat e asaj shkolle nisi të ndërtohej heshtur profili i njeriut që do të ecte gjithë jetën mes shkencës dhe humanizmit. Në vitin 1987 ai nisi rrugëtimin universitar në Universitetin e Tiranës, Fakulteti i Mjekësisë — një periudhë vendimtare që do ta lidhte përfundimisht me botën e shkencës dhe të njeriut. Në vitin 1992 diplomohet si Mjek i Përgjithshëm me mesatare të shkëlqyer 9,565 — një rezultat që nuk dëshmonte vetëm inteligjencë akademike, por disiplinë, sakrificë dhe vizion. Ishte koha kur ai kuptoi se mjekësia nuk është thjesht profesion teknik, por mënyrë për të hyrë në dhimbjen njerëzore me përgjegjësi morale. Nga viti 1993 deri në vitin 1997 ai specializohet në Diagnostikë me Imazhe, një fushë ku mjeku duhet të dijë të lexojë atë që syri i zakonshëm nuk e sheh. Radiologjia për të nuk ishte thjesht teknologji; ishte arti i të kuptuarit të heshtjes së trupit njerëzor. Në këtë dimension ai të kujton figurën e Wilhelm Conrad Röntgen, shkencëtarit që zbuloi rrezet X dhe ndryshoi përgjithmonë historinë e diagnostikimit mjekësor. Ashtu si Röntgen pa të padukshmen përmes dritës, edhe Dr. Ermal Tako ndërtoi filozofinë e tij profesionale mbi aftësinë për të parë përtej sipërfaqes klinike. Në nëntor të vitit 1995 ai kreu trajnime kompjuterike të avancuara — një dëshmi e hershme e aftësisë për të përqafuar teknologjinë moderne në shërbim të mjekësisë. Në një kohë kur digjitalizimi ishte ende larg realitetit të sotëm, ai kuptoi se e ardhmja e radiologjisë do të ishte lidhja mes dijes mjekësore dhe teknologjisë. Ky vizion i hershëm e afronte me mendësinë e pionierëve shkencorë që shihnin përpara kohës së tyre. Në vitin 1998–1999 shërbeu si mjek i përgjithshëm pranë D.SH.P. Përmet. Ishte rikthimi në qytetin e origjinës, aty ku mjekësia merr dimensionin më njerëzor, sepse pacienti nuk është vetëm një kartelë klinike, por pjesë e komunitetit dhe jetës. Në këtë etapë ai mishëroi figurën e mjekut klasik humanist, të ngjashëm me modelin e Albert Schweitzer-it — mjekut që besonte se shërbimi ndaj njeriut është forma më e lartë e qytetërimit. Tetori i vitit 1999 shënon një etapë të rëndësishme: fillimin e punës si mjek imazherist në Klinikën Orthodhokse “Ungjillizimi”, ku do të qëndronte deri në vitin 2010. Në ato korridore ku teknologjia takohej me humanizmin, Dr. Ermal Tako ndërtoi identitetin e tij profesional si radiolog i përkushtuar, korrekt dhe i besueshëm. Ishte një periudhë ku ai nuk ndërtoi vetëm eksperiencë klinike, por krijoi besim — dhe besimi në mjekësi është forma më e vështirë e suksesit. Në atë institucion ai mësoi se aparaturat diagnostikuese mund të zbulojnë sëmundjen, por vetëm humanizmi fiton zemrën e pacientit. Në vitin 2003 ai përfundon Shkollën Pasuniversitare dhe mbron mikrotezën “Aplikimi i kontrasteve jo jonike në urografinë intravenoze”, duke fituar të drejtën për të mbrojtur titullin Doktor i Shkencave Mjekësore. Ishte koha kur kërkimi shkencor bëhej pjesë organike e jetës së tij profesionale. Ai nuk mjaftohej me praktikën klinike; kërkonte të kontribuonte në zhvillimin e vetë shkencës. Në këtë aspekt ai ngjan me ata studiues që e shohin dijen si proces të pafundëm kërkimi dhe jo si arritje përfundimtare. Më 6 tetor 2006 ai mbron gradën shkencore Doktor i Shkencave Mjekësore me studimin: “Ekografia e veshkave përballë urografisë intravenoze si metodë alternative diagnostike në keqformimet e bashkëlindura të veshkave”. Një temë që pasqyronte jo vetëm ekspertizë teknike, por edhe kërkimin e vazhdueshëm për metoda më të sigurta dhe më humane diagnostikimi. Në thelb, filozofia e këtij studimi ishte mbrojtja e pacientit — sepse shkenca e vërtetë nuk matet vetëm me saktësinë, por edhe me ndjeshmërinë ndaj njeriut. Paralelisht me praktikën klinike, ai ndërtoi një aktivitet shkencor të jashtëzakonshëm. Nga Kongresi i II Panhelenik i Radiologjisë Intervenuese në Athinë në vitin 1997, te Simpoziumi Italo-Shqiptar i Radiologjisë në Tiranë më 26 qershor 1999; nga seminaret shqiptaro-maqedonase në Pogradec-Strugë në vitin 2000, te referimet shkencore për diagnozën diferenciale të ndryshimeve kongenitale në veshka dhe sarkomat e kockave në vitin 2001 — çdo etapë ishte një gur tjetër në ndërtimin e profilit të tij akademik. Çdo konferencë ishte më shumë se një prezantim shkencor; ishte hyrja në dialogun ndërkombëtar të dijes moderne. Në vitin 2002 dhe 2003 ai merr pjesë në kongreset panhelenike të radiologjisë në Athinë, ku prezanton studime mbi rupturat e organeve kavitare, ekzaminimet e junksionit ezofagogastrik, ndërlikimet e kistave të ekinokokut të heparit dhe seminomat me metastaza të gjeneralizuara. Në të njëjtën periudhë bëhet pjesë e Kongresit Europian të Radiologjisë ECR në Vienë të Austrisë dhe më pas në RSNA’03 në Chicago të SHBA-së — një nga forumet më prestigjioze botërore të radiologjisë. Të prezantoje në këto tribuna ndërkombëtare do të thoshte të hyje në dialog me elitën botërore të shkencës mjekësore, aty ku përfaqësohen vetëm profesionistët me nivel të lartë akademik. Ishte momenti kur përvoja shqiptare takohej denjësisht me standardet më të larta ndërkombëtare. Në vitin 2004 merr pjesë në Kongresin e 41-të dhe Kursin e 27-të të Paspecializimit në Heidelberg të Gjermanisë. Heidelberg-u, qyteti i mendimit shkencor europian, përfaqësonte simbolikisht edhe filozofinë e vetë rrugëtimit të tij: bashkimin e dijes klasike me inovacionin modern. Në ato auditorë ku shkenca europiane ka ndërtuar traditën e saj më të fortë, Dr. Ermal Tako vazhdoi të pasurojë horizontin e tij profesional me përulësinë e njeriut që di se dija nuk mbaron kurrë. Në vitin 2005 prezanton publikime në ECR Vienna dhe EUROSON 2005 në Gjenevë të Zvicrës, ku abstrakti i studimit të tij botohet në “Ultraschall in der Medizin”, një nga revistat më të rëndësishme europiane të ultratingullit Botimi në këtë nivel shkencor është dëshmi e një pune që tejkalon kufijtë lokalë dhe hyn në arkivën ndërkombëtare të dijes mjekësore. Këto arritje e rendisin atë ndër ata profesionistë që, pa bujë, e përfaqësojnë dinjitetshëm mjekësinë shqiptare në arenën ndërkombëtare Vitet që pasojnë janë vite konsolidimi ndërkombëtar. Në vitin 2006 prezanton në Cairo, Egjipt, në forumin shkencor të European Society of Urogenital. Radiology (ESUR 06), ndërsa në vitin 2007 në Athinë bëhet autor i parë dhe referues në Kongresin e 8-të Panhelenik të Ultratingullit. Ishte etapa kur përvoja e tij nuk ishte më vetëm pjesëmarrje, por kontribut aktiv në mendimin radiologjik bashkëkohor. Në mënyrën si ndërtoi autoritetin profesional, ai të kujton ata akademikë europianë që arrijnë respekt jo përmes reklamës personale, por përmes seriozitetit të heshtur. Nga 1 korriku 2010 deri më 28 shkurt 2019 ai punon si mjek imazherist me kohë të plotë në HYGEIA Hospital Tirana, sot International Hospital. Ishte periudha e teknologjive të avancuara, e multidisiplinaritetit dhe e sfidave moderne diagnostikuese. Në këtë etapë ai vazhdoi aktivitetin shkencor me pjesëmarrje në ESSR 2011 në Kretë, konferencat vjetore të Shoqatës së Imazherisë Shqiptare në vitet 2013 dhe 2014, si dhe trajnimet në elastografi dhe ultratingull interventional në Athinë. Në mënyrën si përqafoi teknologjitë e reja, ai ngjan me ata shkencëtarë që e kuptojnë se progresi nuk është luks, por detyrim ndaj jetës njerëzore. Në maj të vitit 2015 ai kryen trajnim në procedurat intervencionuese të udhëzuara nën CT në departamentet CT dhe MRI të spitaleve “HYGEIA” dhe “MITERA” në Athinë. Po atë vit prezanton studimin mbi rolin e tomografisë aksiale të kompjuterizuar në menaxhimin e traumës së mbyllur të veshkës, si dhe punimin mbi sonoelastografinë në diagnozën e lezioneve fokale të gjirit. Këto kërkime tregojnë një mjek që nuk ndalet tek diagnoza, por kërkon vazhdimisht të përmirësojë jetën e pacientit përmes inovacionit diagnostik Në vitin 2016 botohet artikulli shkencor “Shear Wave Sonoelastography as an Important Diagnostic Tool in the Diagnosis of Breast Focal Lesion with Unclear Ultrasound Features”, ku ai është autor i parë — një tjetër dëshmi e kontributit të tij në radiologjinë moderne. Ishte një punë që tregonte jo vetëm njohuri shkencore, por edhe ndjeshmërinë për të gjetur mënyra më të sakta dhe më humane diagnostikimi për pacientët. Që nga 1 marsi 2019 e në vazhdim, Dr. Ermal Tako ushtron profesionin si mjek imazherist në spitalin amerikan në Tiranë, duke mbetur një nga figurat më të respektuara të radiologjisë shqiptare. Në një institucion ku standardet ndërkombëtare dhe teknologjia moderne ecin paralelisht, ai vazhdon të mbetet shembulli i mjekut që ruan ekuilibrin mes shkencës dhe humanizmit. Por përtej diplomave, kongreseve, publikimeve dhe teknologjisë, ajo që e dallon Dr. Ermal Takon është dimensioni njerëzor. Në një kohë kur mjekësia shpesh rrezikon të bëhet mekanike, ai ka ruajtur aftësinë për ta parë pacientin si njeri dhe jo si rast klinik. Qetësia në komunikim, korrektësia profesionale, etika dhe kultura qytetare e bëjnë figurën e tij jo vetëm një radiolog të shkëlqyer, por një model të intelektualit të formuar me dinjitet. Në thelb, figura e Dr. Ermal Takos mund të lexohet në disa dimensione njëkohësisht: si mjek, si studiues, si intelektual dhe si njeri. Ai përfaqëson atë brez profesionistësh që nuk u ndërtuan mbi zhurmën e reklamës personale, por mbi heshtjen e punës serioze. Në dimensionin profesional ai mishëron racionalitetin shkencor dhe saktësinë diagnostikuese; në dimensionin njerëzor ai mbetet i qetë, modest dhe etik; ndërsa në dimensionin filozofik ai përfaqëson idenë se dija pa humanizëm mbetet e paplotë. Në një epokë ku teknologjia shpesh tenton ta zëvendësojë ndjeshmërinë njerëzore, Dr. Ermal Tako dëshmon se mjekësia e vërtetë lind pikërisht nga bashkimi i shkencës me shpirtin. Ai është një nga ata njerëz që nuk kanë nevojë të flasin shumë për veten, sepse puna dhe kultura e tyre flasin vetë. Rrugëtimi i tij mbetet prova se madhështia profesionale nuk ndërtohet me zhurmë, por me integritet, dije dhe respekt të heshtur për jetën njerëzore. Në figurën e tij bashkohen tradita qytetare e Përmetit, serioziteti akademik europian dhe humanizmi klasik i mjekut që e sheh profesionin si shërbim. Në fund, Dr. Ermal Tako mbetet më shumë se një Doktor radiolog i shquar: ai është portreti i intelektualit të kulturuar shqiptar që i dha profesionit të tij jo vetëm dije, por edhe dinjitet dhe trashegon cilesite me te mira te babait te vet Dr.Pavllo Tako. © Liliana Pere Founder.Editor- in-Chiev Researcher. Prestige Magazine.2023-2026

Prof. Dr. Martha (Marta) Muço Një arkitekturë mendimi mes ekonomisë, institucioneve dhe botës globale. Në historinë e ekonomisë shqiptare dhe më gjerë të hapësirës së Europës Juglindore, ka figura që nuk mund të kufizohen në përkufizimin e një karriere. Ato lexohen si struktura mendimi, si itinerare që lidhin epoka, institucione dhe mënyra të ndryshme të të kuptuarit të zhvillimit. Prof. Dr. Martha (Marta) Muço i përket pikërisht kësaj kategorie të rrallë: ekonomistes që nuk u mjaftua me interpretimin e ekonomisë, por e jetoi atë si një formë të mendimit institucional në lëvizje, të lidhur ngushtë me menaxhimin dhe kërkimet sociale. Rruga e saj fillon në Fakultetin e Ekonomisë të Universitetit të Tiranës, ku në vitin 1980 ajo përfundon studimet si ekonomiste e specializuar në Ekonomi Politike, duke u dalluar për rezultate të larta. Në një kohë kur ekonomia ishte ende e strukturuar brenda një sistemi të centralizuar, formimi i saj akademik shënonte një hyrje në një mënyrë të menduari që më vonë do të përballej me transformimin e madh historik të tranzicionit duke u bërë pjesë aktive e tij. Në vitin 1988 ajo merr gradën “Kandidate e Shkencave Ekonomike”, që në vitin 1993 me ndryshmet demokratike do të konvertohej në “Doktor i Shkencave në Ekonomiks”. Kjo periudhë përkon me një nga momentet më të vështira dhe njëkohësisht më krijuese të ekonomisë shqiptare, ku konceptet e tregut, stabilitetit dhe reformës po kërkonin një gjuhë të re teorike për t’u artikuluar. Në vitin 1999, titulli “Profesor” i jep asaj një njohje institucionale të një rruge tashmë të konsoliduar akademike dhe shkencore. Në Universitetin e Tiranës, nga viti 1981 deri në vitin 1998, ajo nuk ishte vetëm pedagoge, por një nga figurat që formësoi mendimin makroekonomik të një brezi të tërë. Si Shefe e Seksionit të Makroekonomisë dhe Profesore e Ekonomiksit, ajo udhëhoqi ne përkthimin e përshtatjen e teksteve, mësimdhënien dhe kërkimin në fusha që përfshinin Makroekonominë e Avancuar, Ekonominë e Tranzicionit, Makroekonominë e nivelit të dytë, Ekonominë e Zhvillimit, Hyrje në Ekonomi dhe Makroekonominë për Bankierët. Ky nuk ishte thjesht një proces akademik. Ishte një moment ku ekonomia shqiptare po kalonte nga një strukturë e mbyllur dhe e centralizuar në një sistem të ekspozuar ndaj pasigurisë së tregut, inflacionit dhe reformave të shpejta institucionale. Në këtë kontekst, universiteti u shndërrua në një hapësirë reflektimi mbi vetë transformimin e shtetit dhe ekonomisë. Kështu në 1995-1997 ajo kontribuoi si nënkryetare e Bordit të Institutit të Statistikave në Shqipëri dhe u angazhua në një sërë bordesh të OJQve kërkimore të sapoformuara. Në këtë periudhë hapja e saj intelektuale nuk mbeti e kufizuar brenda kufijve kombëtarë. Në vitin 1992 ajo ishte Profesore Visitore në Universitetin e Romes “La Sapienza”, në Istituto di Economia e Finanza, ndërsa në vitin 1994 në University of Delaware në Shtetet e Bashkuara, ku u angazhua në studime dhe prezantime mbi tranzicionin ekonomik shqiptar. Më pas, në vitet 1995-1997 ajo kishte një fellowship nga NATO Democratic Institutions Program ku ajo ishte pjesë e NATO Economics Colloquium, duke kontribuar në debatet mbi dimensionin social të transformimeve ekonomike në Europën Juglindore të lidhura me elemente të ndërtimit të shtetit dhe sigurisë kombëtare. Në vitin 1997, ajo ligjëroi në University of Lyon 2 “Lumiere” në Francë për një semester në Ekonominë e Tranzicionit dhe njëkohësisht u angazhua në Bruksel në GAIE, në kuadër të TEMPUS Project JEP 07425-97, ku trajtoi sistemet bankare europiane, eurozonën dhe implikimet e integrimit financiar ne BE. Po në këto vite, ajo kontribuoi intensivisht në një nga debatet më të rëndësishme të kohës mbi ekonominë informale në Ballkan dhe vecanërisht në Shqipëri, në aktivitete ndërkombëtare në Kroaci dhe në disa vende të tjera si në Greqi, Itali, Hungari, Slloveni, Austri, Izrael, Angli e gjetke. Nga viti 1998 deri në vitin 2001, ajo shërbeu në Bankën e Shqipërisë si Shefe e Kabinetit të Guvernatorit. Kjo ishte një periudhë kritike për ekonominë shqiptare, ku stabiliteti monetar dhe rindërtimi i besimit financiar ishin sfida themelore të shtetit. Brenda këtij institucioni, ajo u përfshi në hartimin dhe analizën e politikës monetare, normave të interesit, operacioneve valutore dhe programimit financiar, si dhe në marrëdhëniet me institucionet ndërkombëtare si FMN dhe Banken Botërore. Në të njëjtën kohë, ajo kontribuoi në studime dhe publikime të Bankës së Shqipërisë mbi stabilitetin financiar, si dhe në hartimin e kuadrit ligjor kundër pastrimit të parave, për funksionimin e Bursës Shqiptare etj, duke lidhur analizën ekonomike me arkitekturën institucionale të shtetit. Në dimensionin ndërkombëtar të zhvillimit, ajo ka bashkëpunuar me një sërë institucionesh globale. Ne 1995-1996 ajo ishte vlerësuese e programeve kërkimore të BE në fushën e zhvillimit për Europën Lindore BENë vitin 1997 me ILO në Gjenevë mbi sektorin privat dhe varfërinë në Shqipëri; në vitin 1999 me USAID për strategjitë e reduktimit të varfërisë; në të njëjtin vit me UNECE mbi stabilitetin makroekonomik dhe ndikimin e “Stability Pact” në Europën Juglindore. Nga viti 2000 deri në 2006, ajo ka bashkëpunuar me Vienna Institute for International Economic Studies (WIIW) në kuadër të Global Development Network për Europën Juglindore. Në vitin 2004, ajo kontribuoi në një nga dokumentet strategjike të Bankës Botërore për Shqipërinë: Country Economic Memorandum – Sustaining Growth Beyond the Transition. Në këtë periudhë ajo u zhvendos në SHBA ku nga maji 2001 deri në qershor 2006, Prof Muco punoi per Anteon Corporation në SHBA, ku ajo drejtoi programe për Ballkanin, Kaukazin dhe Afrikën e Veriut, duke ndërtuar analiza rajonale mbi kooperimin ekonomik dhe komunikimin strategjik të politikave publike për një bashkëjetesë paqësore. Më pas, nga viti 2006 deri në 2020, në General Dynamics Information Technology, ajo drejtoi programe ndërkombëtare në monitorimin dhe vlerësimin e programeve të qeverisë Amerikane në mbi 25 vende, duke menaxhuar ekipe kërkimore, programe gjuhësore në 24 gjuhë dhe konferenca globale, si dhe një portofol projektesh që kalonte 100 milionë dollarë. Ne kete periudhe ajo u orientua nga manaxhimi dhe kerkimet sociale qe lidhnin sigurine me zhvillimin. Në një tjetër dimension, atë akademik, nga viti 2008 deri në 2018, ajo ligjëroi në Montgomery College në Maryland, SHBA, ku solli përvojën e ekonomisë së tranzicionit në një auditor amerikan, duke e kthyer atë në një reflektim krahasues mbi sistemet ekonomike dhe mënyrat e zhvillimit. Që nga viti 2021, ajo shërben si Senior Vice President për Monitorimin dhe Vlerësimin në Khulisa Management Services Inc, në Maryland, duke drejtuar programe të USAID, USTDA, Department of State dhe Department of Defense, me fokus në zhvillim, siguri dhe stabilitet ndërkombëtar. Ajo është gjithashtu anëtare e Akademisë Shqiptare të Arteve dhe Shkencave në Tiranë. Në tërësinë e saj, kjo është një trajektore ku ekonomia nuk shfaqet si disiplinë e izoluar, por si një gjuhë e përbashkët mes universiteteve, bankave qendrore dhe institucioneve globale. Në këtë kuptim, Prof. Dr. Martha (Marta) Muço përfaqëson figurën e ekonomistit që nuk qëndron brenda teorisë, por e kalon atë në hapësirën e vendimmarrjes dhe transformimit institucional. Në fund, ajo që mbetet nuk është vetëm një listë rolesh apo institucionesh, por një mënyrë e të menduarit mbi ekonominë si proces i vazhdueshëm ndërtimi: i institucioneve, i stabilitetit dhe i vetë kuptimit të zhvillimit në një botë gjithnjë në ndryshim. Revista Prestige.

OpenAI sapo prezantoi çipin e saj të parë të personalizuar për ta bërë ChatGPT të funksionojë më mirë. Nga Lisa Eadicicco, CNN 24 qershor 2026. New York (CNN) – OpenAI njoftoi të mërkurën çipin e saj të parë të personalizuar për inteligjencën artificiale, një hap drejt zgjerimit përtej produkteve për konsumatorët dhe për t'u bërë një aktor i rëndësishëm në infrastrukturën e AI. Procesori, i quajtur Jalapeño, u zhvillua në bashkëpunim me Broadcom për të përballuar në mënyrë më efikase nevojat llogaritëse të ChatGPT dhe agjentit të programimit të OpenAI, Codex, tha kompania në një postim në blog. Sipas OpenAI, ai është projektuar gjithashtu për të përballuar ngarkesat e punës të zhvillimeve të ardhshme në inteligjencën artificiale. "Ndërsa OpenAI ende po mat performancën përfundimtare, testimet e hershme tregojnë se Jalapeño do të ofrojë performancë për vat dukshëm më të mirë sesa zgjidhjet më të avancuara aktuale," tha kompania. OpenAI dhe Broadcom njoftuan vitin e kaluar planet për të zhvilluar çipa të personalizuar që do të mbështesnin kapacitete llogaritëse prej 10 gigavatësh, por vetëm të mërkurën prezantuan çipin e parë të këtij bashkëpunimi. Gjigantët e teknologjisë si Google dhe Amazon po orientohen gjithnjë e më shumë drejt zhvillimit të çipave të tyre për AI. Çipat e personalizuar u mundësojnë kompanive të përshtatin më mirë performancën për modelet e tyre dhe të ulin varësinë nga prodhues si Nvidia. OpenAI tha se Jalapeño është projektuar posaçërisht për modelet moderne të mëdha gjuhësore dhe nuk është një çip "me përdorim të përgjithshëm". "Askush nuk dëshiron të jetë i varur nga Nvidia," tha Ben Barringer, drejtues global i kërkimit teknologjik në kompaninë e investimeve Quilter Cheviot, për CNN në nëntor të vitit të kaluar. "Ata po përpiqen të diversifikojnë bazën e tyre të çipave." Njoftimi vjen ndërsa OpenAI po përgatitet për një ofertë publike fillestare (IPO), e cila mund ta vlerësojë kompaninë në 1 trilion dollarë, duke rritur presionin që ajo të dëshmojë se mund të gjenerojë të ardhura në përputhje me këtë vlerësim. Ndërkohë, në infrastrukturën e AI ka shumë para për t'u fituar. Nvidia u bë kompania më me vlerë në botë kryesisht sepse çipat dhe sistemet e saj janë bërë komponentë thelbësorë të qendrave të të dhënave që përdoren për funksionimin e modeleve të inteligjencës artificiale. Në të njëjtën kohë, kompanitë e AI po përpiqen të sigurojnë burimet llogaritëse dhe energjinë e nevojshme për të mbështetur shërbime gjithnjë e më të sofistikuara, duke kaluar nga chatbot-et e thjeshta te agjentët që funksionojnë vazhdimisht. OpenAI ka përmendur më parë nevojën për të ndërtuar "sasi të mëdha infrastrukture AI" për të ulur kostot e funksionimit të inteligjencës artificiale. Për konsumatorët, OpenAI e paraqet çipin e ri si një mënyrë për t'i bërë modelet e saj të AI më të përballueshme, në mënyrë që shërbimet e saj të bëhen më të aksesueshme. "Duke projektuar vetë më shumë pjesë të kësaj infrastrukture, ne mund të ofrojmë më shumë inteligjencë me efikasitet më të lartë dhe të vazhdojmë ta bëjmë inteligjencën artificiale të avancuar më të aksesueshme," tha Greg Brockman, bashkëthemelues dhe president i OpenAI. Sqarime nga Prestige. Jalapeño është çipi i parë i projektuar nga OpenAI dhe nuk është një produkt për konsumatorët, por një procesor për qendrat e të dhënave që përdorin ChatGPT dhe shërbime të tjera të AI. Broadcom është partneri që ndihmoi në projektimin e çipit. Performancë për vat (performance per watt) do të thotë se çipi kryen më shumë punë duke konsumuar më pak energji elektrike. Modelet e mëdha gjuhësore (LLM) janë sistemet e AI si ChatGPT që kuptojnë dhe gjenerojnë tekst. IPO (Initial Public Offering) është dalja e një kompanie në bursë përmes shitjes së aksioneve për publikun. Një nga synimet kryesore të OpenAI është të ulë varësinë nga Nvidia, e cila aktualisht dominon tregun e çipave për inteligjencën artificiale. Nëse Jalapeño rezulton i suksesshëm, OpenAI mund të ulë kostot e funksionimit të ChatGPT dhe të ofrojë shërbime më të fuqishme dhe më të lira në të ardhmen.

KASEM HOXHA – FIGURË E NJË SUKSESI SHQIPTAR NË SKENËN EVROPIANE. Rrugëtimi i Kasem Hoxhës është historia e një aktori që e ndërtoi emrin e tij mes dy botëve, duke kthyer jetën në material artistik dhe përvojën në forcë krijuese. Është rrëfimi i një njeriu që kaloi përmes epokave, sistemeve dhe kulturave të ndryshme, duke i shndërruar sfidat në energji skenike dhe përvojën në art. I lindur në Tiranë më 12 gusht 1968, ai u rrit në Shqipërinë e izoluar të diktaturës komuniste, në një kohë kur kufijtë nuk ndanin vetëm shtete, por edhe ëndrra. Ishte një realitet ku arti ekzistonte, por fliste me zë të ulët. Megjithatë, pikërisht aty nisi të formësohej ndjeshmëria e tij ndaj njeriut dhe historive njerëzore. Teatri, filmi dhe sinjalet e largëta të televizioneve italiane u bënë dritaret e para drejt një bote më të madhe. Vitet 1988–1990 e gjejnë në shërbimin ushtarak si telegrafist, në një Shqipëri që po lëkundej në prag të ndryshimit historik. Ndërsa sistemi plasaritej, bashkë me të hapej edhe horizonti i shpresës. Kthesa vendimtare erdhi në korrik 1990, kur ai ishte ndër të rinjtë që hynë në Ambasadën Gjermane në Tiranë – një nga simbolet më të forta të atij tranzicioni historik. Ditët e mbyllura brenda ambasadës mbetën një pikë e thellë graviteti në jetën e tij. Kur u largua nga Shqipëria, nuk la pas vetëm vendin, por një epokë të tërë. Gjermania u bë hapësira ku do të rindërtonte veten nga e para. Vitet e para ishin të ashpra, të përbëra nga punë, gjuhë e re dhe përpjekje për integrim – një proces më shumë i mbijetesës sesa i ëndrrës. Por pikërisht aty, ëndrra e fëmijërisë për aktrim filloi të marrë formë. Midis viteve 1999–2002 ai studioi dramë, teatër klasik dhe modern në Actor’s Company në Aschaffenburg. Më pas ndoqi seminare intensive në aktrim para kamerës, improvizim dhe metoda të ndryshme si Method Acting, Meisner Technique, Stella Adler dhe Sense Memory. Ndër ndikimet e tij u përfshinë John Costopoulos dhe Jerry Coyle, të cilët i zgjeruan qasjen ndaj lojës aktoriale. Por mësimi më i thellë erdhi nga vetë jeta: emocionet e përjetuara nuk ishin thjesht kujtime, por lëndë e parë e artit. Karriera e tij nisi në teatër, ku interpretoi në vepra si Death of a Salesman, Faithful, Die Kaktusblüte, Minna von Barnhelm dhe Die unsichtbare Sammlung. Në skenë ai ndërtoi një identitet që lëvizte natyrshëm mes dramës dhe komedisë, mes klasikës dhe bashkëkohores. Në vitin 2004 u shfaq për herë të parë në televizionin gjerman. Kalimi nga skena te kamera ishte një transformim estetik: nga madhështia e gjestit te fuqia e detajit. Një pikë kthese erdhi me pjesëmarrjen në Tatort, një nga serialet më ikonike të televizionit gjerman. Për publikun, ky projekt është si një “Champions League” e ekranit. Aty, emri i tij filloi të zërë vend në industrinë profesionale. Më pas erdhën role në filma dhe seriale të njohura si Nicht mein Tag, Honig im Kopf, Stadtlandliebe, Krom dhe Das Programm. Gradualisht, ai u profilizua si një aktor që kalon natyrshëm nga drama te komedia, nga kriminalja te filmi social. Periudha 2015–2020 shënoi konsolidimin e tij artistik. Në Der Kroatien-Krimi ai krijoi figurën e Komisar Borkos, një rol që e ka shoqëruar për më shumë se një dekadë dhe që është bërë pjesë e identitetit të tij ekranik. Paralelisht, ai u shfaq në projekte si Skylines (Netflix), Bonnie & Bonnie, Achtsam Morden (fitues i Deutscher Fernsehpreis) dhe Maxton Hall (Amazon Prime), ku arriti audienca globale. Në këto projekte, prania e tij nuk ishte thjesht interpretim, por autenticitet i gjallë. Përtej aktrimit, ai ka zhvilluar edhe punën si skenarist, duke kontribuar në episode si Split vergisst nie dhe duke shkruar projektin BARBAR-ROSA, i vendosur në Köln. Dhe karriera rritej ..behej me e rendesishme ne syte e autoriteteve. Në vitin 2022 u bë anëtar i Jurisë Ndërkombëtare të FilmFestival Cottbus, ndërsa u ftua nga Presidenti Federal i Gjermanisë Frank-Walter Steinmeier në delegacionin zyrtar gjatë vizitës në Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut. Më vonë, ai prezantoi një projekt edhe në Schlos Bellevue, rezidencën presidenciale. Ne të njëjtën kohë, ai vazhdoi bashkëpunimet me kinemanë shqiptare, në filma si Krom, Virgjëresha Shqiptare, Daybreak dhe Një prej Nesh. Filmi i shkurtër The Sons of Ilir arriti deri në finalen e First Steps në Berlin. Përtej ekranit, Kasem Hoxha është i angazhuar në kauza humanitare, duke mbështetur fëmijët e sëmurë, jetimët dhe viktimat e dhunës. Për të, arti nuk është vetëm profesion, por përgjegjësi njerëzore. Dimesioni human dhe njerezor është i dallueshem tek portreti i Kasemit. Për të, arti nuk është vetëm profesion, por përgjegjësi njerëzore. Ai eshtë i angazhuar edhe në kauzën kunder Dhunes ndaj Grave“ Duke dhene mbeshtetje dhe shprehet i keqardhur per dhunen ndaj grave ne Shqiperi. Një fotografi e tij nga viti 1990 u publikua nga Til Schweiger si simbol i integrimit të suksesshëm përmes punës dhe dinjitetit. Sot, ai përfaqëson një urë mes Shqipërisë dhe Gjermanisë, mes kujtesës dhe së ardhmes. Karriera e tij nuk është ndërtuar mbi një shpërthim të vetëm suksesi, por mbi një rrugë të gjatë, të qetë dhe të qëndrueshme – rol pas roli, skenë pas skene. Në thelb të këtij rrugëtimi qëndron një parim i pandryshuar: lidhja me njeriun. Sepse për të, aktori nuk është vetëm ai që interpreton jetë, por ai që e mban jetën gjallë në art dhe e jeton rolin dhe mbetet nje njeri i mirë. ----- ------ ------- ------- Fillon Intervista. Z.Kasem jeni i miresesardhur ne Prestige. Pyetje-Pergjige intervistë me Kasem Hoxhën: Pyetje 1 Ne çdo epoke, identiteti reduktohet në pasaportë, profesion apo origjinë, si do ta përkufizonit sot pyetjen: “Kush është Kasem Hoxha ne detajet e pasaportes?” Çfarë mbart ai në vetvete? Pergjigje 1. Kasemi: "Në pasaportë shkruan Kasem Hoxha. Në jetë mbart historinë e një djali që lindi në një vend të mbyllur, u rrit mes dy kulturave dhe mësoi se identiteti nuk është vendi nga vjen, por vlerat që zgjedh të mbash me vete kudo që shkon.“ Unë jam produkt i dy botëve që në pamje të parë duken të ndryshme, por që brenda meje kanë gjetur një ekuilibër të natyrshëm. Mbart kujtesën e një fëmijërie në Shqipërinë e izoluar të viteve të diktaturës, por edhe përvojën e lirisë, përgjegjësisë dhe mundësive që gjeta më vonë në Gjermani. Mirnjohje per gjithshka. Pyetje 2 Kur u larguat nga Shqipëria drejt Gjermanisë dhe më pas u formuat artistikisht standart të admirueshèm çfarë krijoji Kasem Hoxha në këtë udhëtim mes botëve që flasin gjuhë të ndryshme, por kërkojnë nivel ? Përgjigje 2. Kasemi: Sepse në fund të fundit, arti nuk pyet nga vjen. Arti pyet vetëm sa e vërtetë është ajo që ke për të treguar. Formimi im artistik ka ndodhur kryesisht në Gjermani, ndërsa kam pasur fatin të punoj dhe të trajnohem me pedagogë dhe artistë ndërkombëtarë, mes tyre edhe përfaqësues të Actor's Studio nga New York-u. Por nëse flasim për botët që më kanë formuar, atëherë ato janë Shqipëria dhe Gjermania. Si aktor, unë përpiqem të sjell në ekran emocionalitetin, autencitetin dhe intuitën që kam marrë nga jeta, por edhe përpikmërinë dhe seriozitetin profesional që kam mësuar në Gjermani. Ndoshta pikërisht ky kombinim më ka ndihmuar të ndërtoj një identitet artistik timin midis dy kulturave. Pyetje 3. Integrimi zakonisht përshkruhet si përshtatje me një shoqëri të re. Për ju, a ishte ai një proces për t’u bërë pjesë e Gjermanisë apo për të ruajtur të paprekur shqiptarin brenda vetes? Sa i veshtirë ka qëne adoptimi midis kulturave ? Pergjigje 3.Kasemi: Kur erdha në Gjermani, e kuptova shumë shpejt se integrimi nuk do të thotë të harrosh nga vjen. Përkundrazi. Sa më i qartë të jesh me rrënjët e tua, aq më i sigurt je për t'u hapur ndaj një kulture të re. Sigurisht që nuk ishte e lehtë. Në fillim ishte gjuha, mentaliteti, mënyra e komunikimit, rregullat e pashkruara të shoqërisë. Duhej të mësoja gjithçka nga e para. Kishte momente kur ndihesha mes dy botëve, pa ju përkasur plotësisht as njërës dhe as tjetrës. Ndoshta pikërisht aty fshihej pasuria ime më e madhe. Pata mundësinë të jetoj mes dy kulturave dhe të mësoj nga të dyja. Kjo më ka pasuruar jo vetëm si njeri, por edhe si aktor. Pyetje 4. Shoqëritë perëndimore flasin shpesh për diversitetin. Nga përvoja juaj, kur fillon pranimi i vërtetë i tjetrit: kur ai përshtatet me shumicën apo kur shumica mëson të shohë dallimin si vlerë? Pergjigje 4.Kasemi: Pranimi i vërtetë ndodh kur njeriu nuk reduktohet më në prejardhjen e tij, por gjykohet për karakterin, veprat dhe vlerat e tij.1 Mendoj se shoqëritë më të forta nuk janë ato ku të gjithë bëhen njësoj. Janë ato ku njerëz me histori, kultura dhe përvoja të ndryshme arrijnë të ndërtojnë diçka të përbashkët pa humbur individualitetin e tyre. Për mua, diversiteti nuk është një slogan politik. Është një realitet njerëzor. Nuk jemi njesoj: Sepse në fund, ajo që na bashkon është gjithmonë më e madhe se ajo që na dallon. Pyetje 5. Në sa filma dhe projekte keni interpretuar deri tani gjatë karrierës suaj, dhe cilat prej tyre i konsideroni më të afërta me ju apo më të dashurat në aspektin artistik dhe emocional? Pergjigje 5. Kasemi: Në fund, nuk janë rolet që mbeten në kujtesën time. Janë emocionet që kam jetuar përmes roleve. Sigurisht, ka projekte që kanë shënuar etapa të rëndësishme në karrierën time. "Tatortet" mbeten një prej tyre. Për çdo aktor në Gjermani, të bëhesh pjesë e atij universi është një moment i veçantë. Unë e kam krahasuar shpesh me një futbollist që luan në Champions League. Një vend të veçantë zë edhe "Der Kroatien-Krimi". Për më shumë se një dekadë kam jetuar artistikisht me personazhin e Komisarit Borko. Është një privilegj i rrallë që një aktor të ketë mundësinë të zhvillojë një figurë për kaq shumë vite dhe ta shohë atë të rritet bashkë me veten. Nga ana emocionale, shumë pranë zemrës sime mbetet roli i Shpëtimit në filmin "One of Us" të Ergys Metës. Ishte një nga ato role ku ndjen se personazhi të shoqëron edhe pasi xhirimet kanë mbaruar. Ku shesh xhirimim dhe realiteti shkrihen me njëra tjetrën. Ka personazhe që i luan dhe i lë pas. Ka të tjerë që mbeten me ty për një kohë të gjatë. Shpëtimi i përket kësaj kategorie. Po aq i rëndësishëm ka qenë edhe bashkëpunimi me Bujar Alimanin në filma si "Krom", "Delegacioni" dhe "Virgjëresha Shqiptare". Që pasojn gjithashtu edhe me Gentin Koçin tek „Daybreak“. Këto projekte më dhanë mundësinë të lidhem artistikisht me kinematografinë shqiptare dhe të kontribuoj në histori që më prekën jo vetëm si aktor, por edhe si shqiptar. Në vitet e fundit, projekte si "Maxton Hall", "A Better Place", "Achtsam Morden" apo "The Sons of Ilir" më kanë ofruar mundësinë të eksploroj dimensione të ndryshme të profesionit tim dhe të jem pjesë e produksioneve që kanë arritur publikun ndërkombëtar. Kur interpreton një personazh të bazuar në një histori të vërtetë, nuk mjafton vetëm të krijosh një figurë bindëse artistikisht. Duhet t'i qëndrosh besnik së vërtetës njerëzore që fshihet pas saj. Duhet të respektosh kujtesën, dhimbjen dhe përvojën e atyre që e kanë jetuar realisht atë histori. Një përvojë e tillë ishte për mua roli i shefit të komisariatit në filmin e shkurtër "Fëmijët" të regjisorit Edurart Grishaj. Filmi bazohej në një ngjarje të vërtetë dhe kjo e bënte procesin e interpretimit edhe më delikat. Në role të tilla ndien se nuk po luan vetëm një personazh, në një farë mënyre po bëhesh zëri i një historie që ka ekzistuar vërtet. Pikërisht këto role më kujtojnë vazhdimisht se aktrimi nuk është vetëm profesion apo art interpretimi. Është edhe përgjegjësi ndaj historive që tregojmë dhe ndaj njerëzve që ato histori përfaqësojnë. Me e rendesishmha per mua mbetet: Do të ishte takimi me njeriun. Sepse çdo personazh që kam interpretuar më ka mësuar diçka për jetën, për njerëzit dhe për vetveten. Në fund, nuk janë rolet që mbeten në kujtesën time. Janë emocionet që kam jetuar përmes tyre. Pyetje 6. Kur shikoni rrugëtimin tuaj nga një shqiptar i sapoardhur në Gjermani deri te projektet në Netflix, Amazon Prime dhe kinemanë europiane, çfarë ju duket më e vërtetë: suksesi i jashtëm apo rezistenca e brendshme për të mos u thyer? Pergjigje 6. Suksesi është një moment. Rezistenca është një karakteri Kur shikoj rrugëtimin tim, më e vërtetë më duket rezistenca sesa suksesi. Kur mbërrita në Gjermani, nuk kisha asnjë garanci se gjërat do të funksiononin. Nuk e njihja vendin, nuk e njihja gjuhën dhe nuk e dija nëse ëndrra ime do të kishte ndonjëherë një shans real. Kishte momente pasigurie, zhgënjimi, pritjeje dhe sakrifice, siç ka për çdo emigrant që fillon gjithçka nga e para. Mendoj se ajo që më ka ndihmuar me shume ka aë qenë këmbëngulja për të vazhduar. Ka qenë aftësia për të mos hequr dorë nga ëndrra, edhe kur jeta të kërkon të mendosh fillimisht për mbijetesën. Sot, kur njerëzit përmendin Netflix, Amazon Prime apo projekte të tjera ndërkombëtare, sigurisht që ndihem mirënjohës. Ajo që më bën krenar është fakti që nuk u dorëzova në momentet me te veshtira. Sepse në fund, suksesi është një moment. Rezistenca është një karakter. Pyetje7. A mendoni se arti mund të bëhet një atdhe i dytë për ata që janë larguar nga vendlindja, një hapësirë ku kufijtë, gjuha dhe kombësia humbin peshën e tyre? Pergjigje 7.Kasemi: Shqipëria është vendi ku kam rrënjët. Gjermania është vendi ku ndërtova jetën time. Por arti është vendi ku këto dy botë flasin me njëra-tjetrën. Po, besoj se arti mund të bëhet një lloj atdheu i dytë. Ndoshta jo në kuptimin gjeografik të fjalës, por në kuptimin më të thellë njerëzor. Kur largohesh nga vendlindja, merr me vete kujtime, gjuhën e fëmijërisë, njerëzit që do dhe një pjesë të identitetit tënd. Por me kalimin e viteve kupton se njeriu nuk jeton vetëm në një vend fizik. Ai jeton edhe në botën e kujtimeve, të emocioneve dhe të ëndrrave të tij Në skenë apo para kamerës, kombësia e një personazhi ka rëndësinë e saj. Por emocionet që ai përjeton janë universale. Dashuria, humbja, frika, shpresa, zhgënjimi apo falja kuptohen njësoj në Tiranë, në Berlin, Paris, Londër në New York apo në Tokio. Pikërisht aty arti fillon të kapërcejë kufijtë. Si aktor, kam pasur fatin të interpretoj personazhe nga botë të ndryshme.¹ Për mua, Shqipëria do të mbetet gjithmonë vendi ku kam rrënjët. Gjermania është vendi ku ndërtova jetën time. Por arti është vendi ku këto dy botë flasin me njëra-tjetrën. Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse nuk e kam ndier kurrë veten plotësisht larg. Pyetje 8. A ju ka ndodhur që një rol të zgjojë kujtime të hershme të emigrimit, duke rikthyer frikën, shpresën apo vetminë e atyre viteve të para? Pergjigje 8 Kasemi: Po më ka rastisur deri tani në tre filma të ndryshme „ZELLE“, „Vermisst in Berlin“, „Toter Winkel“ ku në rolet nuk takova vetëm personazhin. Takova edhe një pjesë të vetes që kishte udhëtuar bashkë me mua që nga ditët e para. Po, më ka ndodhur. Dhe mendoj se kjo është një nga arsyet pse vazhdoj ta dua kaq shumë këtë profesion. Ka role që i ndërton me teknikë, me përgatitje dhe me imagjinatë. Por ka edhe role që hapin papritur dyer të vjetra brenda teje dhe të rikthejnë në emocione që mendon se i ke lënë pas prej kohësh. Për mua, kjo ka ndodhur në disa projekte të rëndësishme të karrierës sime. Njëri prej tyre ishte roli kryesor i Sarajevos në filmin kinematografik "Zelle". Gjatë punës me këtë personazh u përballa me emocione që më rikthyen tek vitet e para të emigrimit. Jo tek ngjarjet konkrete, por tek gjendjet shpirtërore: pasiguria, ndjenja e të qenit mes dy botëve, vetmia dhe njëkohësisht shpresa për të vazhduar përpara edhe pse ka humbur familjen. Diçka e ngjashme më ndodhi edhe në filmat "Vermisst in Berlin" dhe "Toter Winkel". Edhe pse bëhej fjalë për histori krejt të ndryshme, personazhet përballeshin me humbje, kërkim identiteti, konflikte të brendshme dhe situata ku njeriu vihet përballë vetvetes. Por më e fortë ndeshja me nazizmin, ku të huajt nuk janë të mirëpritur. Në momente të tilla, është e pamundur të mos prekësh edhe pjesë të historisë sate personale. Kur një rol arrin të prekë diçka reale brenda teje, interpretimi ndryshon. Nuk je më vetëm duke luajtur një personazh. Po ndan me publikun një pjesë të së vërtetës sate. Ndoshta për këtë arsye rolet e Sarajevos në "Zelle", por edhe personazhet e mi në "Vermisst in Berlin" dhe "Toter Winkel", mbeten ndër përvojat më personale të karrierës sime. Sepse në to nuk takova vetëm personazhet. Takova edhe pjesë të vetes që kishin udhëtuar me mua që nga ditët e para të emigrimit, ku kuptoj dhe ndjej. Pyetje 9. Nëse do t’i flisnit vetes suaj të dikurshme, djaloshit që u nis me një valixhe ëndrrash dhe pasiguri, cili do të ishte mësimi i vetëm që do t’i jepnit sot? Pergjigje 9. Kasemi: Mos ki frikë nga rruga e gjatë. Sepse disa ëndrra kanë nevojë për kohë që të piqen. Nëse do të mund t'i flisja atij djaloshi që një ditë të nxehtë korriku la Shqipërinë laskuriq, me shumë pasiguri dhe me më shumë ëndrra sesa siguri, nuk do t'i jepja shumë këshilla. Do t'i thosha vetëm: "Mos ki frikë nga rruga e gjatë. Aty fillon dhe zhvillohet ëndërra e jote. Do t'i thosha të ketë durim me veten. Sepse disa ëndrra kanë nevojë për kohë që të piqen. Do t'i thosha gjithashtu të mos turpërohet kurrë nga origjina e tij. Nga gjuha, nga rrënjët apo nga historia e tij. Sepse një ditë do të kuptojë se pikërisht ato gjëra që dikur i konsideronte pengesë, do të bëhen forca e tij më e madhe. Dhe mbi të gjitha do t'i thosha të mos harrojë të jetojë, ndërsa ndjek ëndrrat e tij,mardhenjet me njerëzit që takojmë, humbjet që përjetojmë, gabimet që bëjmë, rrëzimet nga të cilat ngrihemi përsëri. Do t'i thosha diçka shumë më të rëndësishme: „Që do të ketë ditë kur do të doje të dorëzoheshe, ta hidhje gjithshka pas. Mos e bëj!! Vazhdo të ecësh. Sepse një ditë do të kthesh kokën pas dhe do të kuptosh se gjërat më të bukura të jetës tënde nuk erdhën sepse ishe më i forti, por sepse nuk pushove së besuari." Dhe ndoshta, në fund të bisedës, do ta përqafoja dhe do t'i thosha: "Qëndroi besnik zemrës tënde. Ajo e di rrugën shumë më herët se sa mendja." Pyetje 10. Pas gjithë këtij udhëtimi mes vendeve, gjuhëve dhe roleve, ku e ndjeni sot më fort praninë tuaj: në kujtesë, dhe cili do te ishte mesazhi juaj per artistet e rinj e filmit shqiptar ? Pergjigje 10. Kasemi: Sepse në fund të fundit, arritja më e madhe nuk është të luash një personazh në një film që mund të katapultoj brënda natës në anën tjetër të suksesit. Por Arti më i madh është të mbetesh vetvetja. Me kalimin e viteve kam kuptuar se njeriu jeton në kujtesën e atyre që ka takuar, në punën që ka lënë pas dhe në gjurmët që ka lënë tek të tjerët. Sigurisht që jam krenar për filmat, serialet, veprat dhe projektet ku kam qenë pjesë. Por kur shikoj pas, nuk më vijnë ndër mend premierat apo duartrokitjet. Më vijnë ndër mend njerëzit. Familja ime. Miqtë. Kolegët. Regjisorët që më besuan. Publiku që më ka ndjekur për vite me radhë. Janë ata që i japin kuptim rrugëtimit. Sot e ndiej praninë time më fort në historitë që kam pasur fatin të tregoj dhe në njerëzit që kam takuar gjatë rrugës. Sepse rolet mbarojnë, filmat mbeten, por ajo që mbetet edhe më gjatë është mënyra se si i ke prekur njerëzit. Për artistët e rinj shqiptarë do të kisha vetëm një mesazh: Mos u përpiqni të bëheni të famshëm. Përpiquni të bëheni të mirë në atë që bëni dhe ndjeni. Fama është e përkohshme. Profesioni mbetet. Mos kërkoni rrugën më të shkurtër, sepse arti nuk i shpërblen gjithmonë ata që vrapojnë më shpejt. Shpesh shpërblen ata që rezistojnë më gjatë. Lexoni. Vëzhgoni njerëzit. Dëgjoni historitë e tyre. Jetoni. Sepse një aktor nuk ushqehet vetëm me teknikë, por me përvojë njerëzore. Dhe mos harroni kurrë nga vini. Jo për të jetuar në të kaluarën, por sepse rrënjët janë ato që ju mbajnë në këmbë kur fryjnë erërat më të forta. Shqipëria ka pasur dhe vazhdon të ketë talente të jashtëzakonshme. Ajo që duhet është besim, disiplinë dhe durim. Shumë durim. Nëse historia ime ka ndonjë kuptim, atëherë ndoshta është ky: nuk ka rëndësi sa larg nis udhëtimi apo sa e pamundur duket ëndrra në fillim. Nëse e doni vërtet atë që bëni dhe jeni gati të punoni për të për vite me radhë, rruga do t'ju çojë më larg sesa mund ta imagjinoni sot. Dhe kur të arrini atje ku keni ëndërruar të shkoni, mos harroni të mbeteni njerëz. Sepse në fund të fundit, arti më i madh nuk është të luash një personazh. Arti më i madh është të mbetesh vetvetja. Artisti gjenial mund të gjendet në rrugë, artistët mund të dalin në çdo kohë dhe nga çdo vend! Faleminderit për intervistën znj.Liliana. Ju falendeminderit ju i nderuar aktor i mirenjohur Kasëm Hoxha.

Rubrika : Kinema. Filmi legjendar Top Gun feston 40-vjetorin e tij “Top Gun” na kujton se guximi i vërtetë nuk qëndron vetëm në fluturimin drejt qiellit, por në përballjen me frikërat tona më të thella. Njeriu bëhet i madh kur mëson të balancojë ambicien me p ërgjegjësinë. Vetëm atëherë liria fiton kuptim të plotë. Producenti Jerry Bruckheimer së bashku me skenaristin Jack Epps Jr. kanë zbuluar prapaskenat e realizimit të këtij suksesi të madh të Hollywood-it. Sipas Jack Epps Jr., kur Tom Cruise u takua për herë të parë me pilotët e marinës amerikane, ata e morën në një fluturim testues shumë intensiv. Aktori u ndje keq dhe vjelli gjatë fluturimit, por sapo zbriti tha: “Më pëlqeu shumë.” Kjo i bindi realizuesit se ai ishte perfekt për rolin e Maverick. Filmi u kthye në një fenomen botëror dhe dominoi arkën filmike, duke e shndërruar Tom Cruise në një superyll ndërkombëtar. Pamjet ajrore dhe skenat e aksionit u konsideruan aq spektakolare, sa ekipi i produksionit i përshkroi si “Star Wars në Tokë”. Edhe pas katër dekadash, Top Gun: Maverick dëshmoi se magjia e historisë vazhdon të mbetet po aq e fuqishme për publikun në mbarë botën. Top Gun është një film aksion-dramë që ndjek historinë e Pete “Maverick” Mitchell, një pilot i ri dhe shumë i talentuar i marinës amerikane, i interpretuar nga Tom Cruise. Maverick dërgohet në shkollën elitare të pilotëve luftarakë “Top Gun”, ku konkurron me pilotët më të mirë të vendit. Filmi trajton rivalitetin, miqësinë, dashurinë dhe përballjen me humbjen, ndërsa Maverick përpiqet të provojë veten dhe të kapërcejë pasiguritë personale. Përveç skenave spektakolare ajrore, filmi tregon edhe rrugëtimin e një të riu që mëson çfarë do të thotë përgjegjësi, guxim dhe sakrificë. Në thelb, është një histori për ambicien, pjekurinë dhe besimin në vetvete. Nga . Rrevista Prestige.

Simfonia e Shqiponjave.Ernest Koliqi Në kreshtat ku puthen retë me gurin, ku era mban kujtimet e shekujve, ngrihet simfonia e shqiponjave, një këngë e lashtë sa vetë malet. Krahët e tyre shkruajnë në qiell historinë e një populli që nuk u përkul, ndërsa dielli i mëngjesit u vë kurorë majave të lirisë. Çdo fluturim është një varg, çdo thirrje një kushtrim, çdo rreth mbi horizont një betim për tokën e të parëve. Ato nuk këndojnë me zë, por me madhështinë e heshtjes, me forcën e shpirtit që sfidon stuhitë dhe kohën. Dhe kur mbrëmja zbret mbi Shqipëri, simfonia nuk shuhet; ajo mbetet në zemrat tona, si jehona e përjetshme e shqiponjave, roje të qiellit, të kujtesës dhe të shpirtit shqiptar. 🦅🇦🇱. Poezitë e Koliqit shpalosin një univers të pasur simbolesh kombëtare, ku shqiponja ngrihet si metaforë e lirisë, krenarisë dhe qëndresës shqiptare. Përmes një gjuhe lirike dhe figurative, autori ndërthur madhështinë e natyrës me forcën e shpirtit njerëzor, duke krijuar një harmoni të veçantë midis historisë, kujtesës dhe identitetit kombëtar. Poezitë tingëllojnë si një himn poetik për atdheun, ku bukuria artistike bashkohet me emocionin e thellë patriotik. "Gjuha asht gjaku i kombit.” — Ernest Koliqi “Shpirti i një populli jeton në kangët, në gojëdhânat dhe në kujtesën e tij.” “Letërsia është mënyra mâ fisnike për me i dhanë përjetësi shpirtit njerëzor.” “Njeriu mbetet i gjallë aq sa mbetet fjala e tij.” “Dashunia për atdheun fillon me dashuninë për gjuhën amtare.” “Malet e Shqipnisë nuk janë vetëm gurë; janë monumente të shpirtit tonë.” “Fjala e bukur asht dritë që ndriçon shekujt.” “Tradita nuk asht pengesë për përparimin, por themeli i tij.” “Kush e harron gjuhën e vet, humb rrënjët e shpirtit.” “Arti i vërtetë lind aty ku dhimbja dhe bukuria takohen.” “Shkrimtari nuk shkruen vetëm për kohën e vet, por për brezat që do të vijnë.” “Lahuta e Malcisë dhe zani i maleve janë jehona e ndërgjegjes sonë kombëtare.” “Në kujtesën e popullit jeton pavdekësia e kombit.” “Bukuria e fjalës shqipe ka tingullin e maleve dhe ëmbëlsinë e detit.” “Atdheu nuk është vetëm tokë; është gjuhë, kujtesë dhe shpirt.” Nga Prestige.

Rubrika: Libra Poezi - Lexim i hapur. “Martin Eden” i Jack London-it mund të lexohet si një narrativë e ndërgjegjes moderne në konflikt të hapur me strukturat shoqërore dhe me vetë kuptimin e ekzistencës. Në qendër të romanit qëndron një subjekt që vetëkonstruktohet përmes vullnetit dhe disiplinës intelektuale, duke u përpjekur të tejkalojë determinizmin e klasës sociale dhe kufizimet materiale të origjinës së tij. Megjithatë, ky projekt i vetëngritjes shndërrohet gradualisht në një proces shpërbërjeje të kuptimit. Nga një perspektivë ekzistenciale, Martin Eden nuk është thjesht një individ që kërkon sukses, por një vetëdije që kërkon justifikim ontologjik për ekzistencën e saj. Akti i tij i vetëedukimit nuk është vetëm aspiratë sociale, por një përpjekje për të prodhuar thelb përmes aktit të mendimit dhe punës. Megjithatë, sa më shumë që ai afrohet me objektivin e tij, aq më shumë zbulohet boshllëku midis kuptimit të imagjinuar dhe realitetit të përjetuar. Shoqëria që ai kërkon të përfshijë nuk funksionon si hapësirë meritokratike, por si sistem simbolik vlerash ku individi legjitimohet vetëm përmes njohjes së jashtme. Në këtë kuptim, “suksesi” nuk është zbulim i vlerës së brendshme, por prodhim social i saj. Ky zhvendosje e vlerës nga brendësia drejt perceptimit publik krijon një formë të thellë alienimi, ku subjekti nuk njihet më si vetvete, por si imazh i konsumueshëm. Në plan filozofik, romani artikulon një tension të qartë midis vullnetit nietzschean për vetëtejkalim dhe zbrazëtisë ekzistenciale që lind nga mungesa e një kuptimi transcendent. Martin ndërton identitetin e tij mbi idenë e autonomisë absolute, por kjo autonomi rezulton paradoksalisht në izolim radikal. Sa më shumë ai afirmon individualitetin, aq më shumë shkëputet nga çdo formë përkatësie kuptimore. Figura e Ruth Morse dhe e klasës borgjeze funksionon si një strukturë epistemike e normave shoqërore, ku vlera estetike dhe intelektuale filtrohet përmes kodit të statusit. Refuzimi i Martin-it në fazën e tij të varfërisë dhe pranimi i tij pas famës ekspozojnë natyrën performative të vlerës sociale, duke e reduktuar njohjen në një akt konfirmimi të pushtetit simbolik. Në kulmin e romanit, realizimi i suksesit nuk prodhon transcendencë, por dekompozim të kuptimit. Martin përballet me një krizë radikale të qëllimit, ku subjektiviteti i tij nuk arrin më të ankorojë as dëshirën, as shpresën, as projektin e vet ekzistencial. Kjo gjendje mund të lexohet si një formë e nihilizmit të vonë modern, ku të gjitha strukturat e vlerës shpërbëhen pasi janë realizuar. Fundi i tij nuk duhet interpretuar thjesht si tragjedi narrative, por si një akt simbolik i tërheqjes nga një botë që nuk arrin të prodhojë kuptim të qëndrueshëm. Deti, në këtë kontekst, funksionon si figurë e kthimit në indiferencën ontologjike të natyrës, një hapësirë ku tensioni i vetëdijes individuale neutralizohet përballë pafundësisë pa kuptim. Në këtë lexim, “Martin Eden” nuk është roman i suksesit apo dështimit social, por një meditim mbi pamundësinë e pajtimit midis vetëkrijimit individual dhe mungesës së një strukture objektive kuptimore në modernitet. Ai artikulon tragjedinë e subjektit modern: aftësinë për të krijuar vetveten, por paaftësinë për të justifikuar. Kritikë, ndikimi dhe lexim bashkëkohor Në leximin kritik, “Martin Eden” shpesh qëndron në një zonë të dyfishtë: nga njëra anë si vepër që demaskon iluzionin e meritokracisë moderne, dhe nga ana tjetër si tekst që nuk arrin ta shkëpusë plotësisht veten nga romantizimi i individualizmit ekstrem që synon të kritikojë. Kjo ambivalencë e bën romanin të hapur ndaj interpretimeve të ndryshme teorike, nga marksizmi kulturor deri te ekzistencializmi dhe teoria e alienimit. Nga një perspektivë kritike sociale, vepra e Jack London-it lexohet si një ekspozim i hershëm i mekanizmave ideologjikë të “American Dream”. Suksesi i Martin-it nuk varet vetëm nga talenti, por nga konvertimi i tij në një objekt të pranueshëm për tregun kulturor. Në këtë kuptim, romani parashikon logjikën moderne të kapitalizmit kulturor, ku vlera e individit prodhohet dhe konsumohen nëpërmjet njohjes publike, jo meritës së brendshme. Megjithatë, disa lexime kritike vërejnë se narrativa nuk e dekonstrukton plotësisht mitin e vetë-bërjes (self-made man), por e çon atë deri në ekstrem. Martin Eden mbetet i ngulitur në idenë se individi mund të ngrihet përmes vullnetit absolut, duke e bërë tragjedinë e tij jo thjesht rezultat të strukturave shoqërore, por edhe të një filozofie ekzistenciale të pakompromis. Në aspektin e ndikimit letrar, romani ka ushtruar një ndikim të qëndrueshëm në letërsinë moderne dhe postmoderne, veçanërisht në temat e alienimit, krizës së identitetit dhe konfliktit midis subjektit dhe shoqërisë. Ai ka ndikuar në mënyrën se si letërsia amerikane trajton figurën e artistit dhe intelektualit si një subjekt i përçarë midis krijimit dhe konsumit social. Në leximin bashkëkohor, “Martin Eden” fiton një relevancë të re në kontekstin e ekonomisë së vëmendjes, mediave sociale dhe kulturës së famës. Martin mund të shihet si një figurë para-moderne e individit që kërkon validim përmes njohjes publike — një dinamikë që sot është intensifikuar në mënyrë radikale. Suksesi i tij i vonuar dhe boshllëku ekzistencial pas famës rezonojnë drejtpërdrejt me përvojën moderne të ekspozimit të vazhdueshëm dhe konsumit të identitetit. Në këtë sens, romani nuk lexohet më vetëm si kritikë e shoqërisë së shekullit XX, por si një tekst profetik mbi krizën e kuptimit në modernitetin e vonë. Ai mbetet i rëndësishëm sepse nuk ofron zgjidhje morale, por ekspozon tensionin e pazgjidhshëm midis aspiratës për vetë-realizim dhe pamundësisë së një kuptimi të qëndrueshëm shoqëror dhe ekzistencial. Nga. Rrevista Prestige

Alberto Pancorbo (lindur më 1956) është një piktor bashkëkohor spanjoll, i lidhur me skenën e artit figurativ dhe eksperimental në Spanjë. Ai bën pjesë në atë brez artistësh që kanë punuar mes traditës së pikturës klasike dhe kërkimeve moderne mbi formën, ngjyrën dhe gjestin artistik. Stili i tij zakonisht përshkruhet si ekspresiv dhe i lirë, me theks te figura njerëzore, linja dinamike dhe kompozime që shpesh sugjerojnë lëvizje dhe emocionalitet më shumë sesa realizëm të detajuar. Në këtë kuptim, puna e tij lidhet me një qasje bashkëkohore spanjolle që nuk synon vetëm paraqitjen, por edhe gjendjen shpirtërore të subjektit. Sa i përket famës dhe ndikimit, Pancorbo nuk është ndër emrat globalisht të njohur të artit si Picasso apo Dalí, por ka një prani më të kufizuar dhe të specializuar në rrethe artistike, koleksionistë dhe ekspozita të caktuara. Rëndësia e tij qëndron më shumë në kontributin brenda skenës bashkëkohore dhe në vazhdimësinë e pikturës figurative spanjolle sesa në një ndikim masiv ndërkombëtar. Në praktikën e Alberto Pancorbo-s (l. 1956), figura njerëzore shfaqet si një terren i hapur eksperimentimi ku vizatimi, gjesti dhe ngarkesa emocionale ndërthuren në mënyrë organike. Puna e tij nuk synon përfaqësimin iluziv të realitetit, por një lexim më të thellë të trupit si gjurmë ndjesie dhe tensioni të brendshëm. Në portretet dhe figurat e tij, identiteti nuk artikulohet përmes detajeve të sakta fizionomike, por përmes energjisë së linjës dhe ritmit të kompozimit. Konturet shpesh janë të lirshme, të ndërprera ose të shtresuara, duke krijuar një ndjesi lëvizjeje të vazhdueshme, sikur figura të jetë në proces formimi ose shpërbërjeje. Kjo qasje e vendos artistin në një dialog të drejtpërdrejtë me traditën ekspresioniste evropiane, ku forma shërben si bartëse e gjendjes psikologjike. Në studimet e trupit dhe aktit, Pancorbo përdor ekonominë e mjeteve si strategji estetike: pak elemente, por me intensitet të lartë shprehës. Trupi nuk trajtohet si objekt statik, por si strukturë dinamike që regjistron peshën, ekuilibrin dhe impulsin e momentit. Hapësira përreth shpesh reduktohet në minimum, duke e zhvendosur fokusin drejt marrëdhënies midis figurës dhe boshllëkut. Në tërësi, praktika e tij vizuale ndërton një poetikë të brishtësisë dhe spontanitetit, ku piktura dhe vizatimi nuk janë vetëm mediume për përfaqësim, por mjete për të artikuluar gjendje të përkohshme të qenies. Pancorbo propozon një figuracion që qëndron në kufirin mes kontrollit dhe lirshmërisë, duke e mbajtur imazhin në një tension të vazhdueshëm mes ndërtimit dhe shpërbërjes së tij. Për Alberto Pancorbo-n nuk ekziston një “listë kanonike” ndërkombëtare e veprave me tituj të standardizuar dhe të dokumentuar gjerësisht në muze të mëdhenj (siç ndodh me artistët klasikë ose super të kataloguar). Megjithatë, në galeritë dhe materialet e ekspozitave të tij, veprat zakonisht paraqiten si punë të paemërtuara ose me tituj përshkrues, të organizuara në seri tematike. Ja si mund të integrohen “veprat” e tij në mënyrë reale dhe të përdorshme për katalog: Ciklet kryesore të veprave të Pancorbo-s: “Portraits / Portrete” – seri pikturash dhe vizatimesh ku figura njerëzore reduktohet në shenja ekspresive dhe tension linjor. Këto vepra fokusohen te shikimi dhe struktura psikologjike e fytyrës, jo te ngjashmëria reale. “Figure Studies / Studime figure” – punime mbi trupin njerëzor në pozicione të ndryshme, shpesh të ndërtuara me goditje të shpejta dhe konture të fragmentuara. Këtu trupi shfaqet si proces, jo si formë e përfunduar. “Nudes / Akti (nude)” – seri që eksplorojnë trupin e zhveshur si strukturë plastike dhe emocionale. Punët karakterizohen nga ekonomi e mjeteve dhe theks te ritmi i linjës. “Drawings / Vizatime ekspresive” – një pjesë thelbësore e prodhimit të tij artistik, ku linja autonome dhe spontane mbart peshën kryesore të kompozimit. Shpesh këto punë funksionojnë si skica autonome, jo thjesht përgatitore. “Figurative Compositions / Kompozime figurative” – vepra ku figura vendoset në hapësira të thjeshtuara ose abstrakte, me qëllim krijimin e një atmosfere introspektive dhe të pezullt. Në shumë raste, veprat e tij identifikohen thjesht si: Untitled (Portrait) Untitled (Figure) Untitled (Nude Study) ose me data dhe teknikë (p.sh. vaj në kanavacë, vizatim me bojë).

TERESA PALMER. Fuqia e Heshtur e Autenticitetit Pak aktore të brezit të tyre kanë arritur të ndërthurin me aq natyrshmëri elegancën, talentin, qëndrueshmërinë dhe autenticitetin sa Teresa Palmer. Nga rrugët e qeta të Adelaide në Australi deri në skenën globale të Hollywood-it, rrugëtimi i saj është një dëshmi e forcës së karakterit, këmbënguljes dhe besimit tek vetja. E lindur më 26 shkurt 1986 në Adelaide të Australisë Jugore, Teresa Mary Palmer u rrit në një mjedis modest, ku ëndrrat shpesh dukeshin më të mëdha se mundësitë. Megjithatë, që në moshë të re ajo shfaqi një shpirt krijues dhe një vendosmëri që do ta çonte drejt suksesit ndërkombëtar. Emri i saj u vendos në nder të Nënë Terezës, dhe me kalimin e viteve Teresa do të mishëronte shumë prej vlerave që simbolizon kjo figurë: përulësinë, dhembshurinë dhe forcën njerëzore. Momenti vendimtar erdhi në vitin 2003, kur fitoi konkursin lokal “Search for a Movie Star”. Kjo fitore i hapi dyert e industrisë së filmit dhe shënoi fillimin e një udhëtimi të jashtëzakonshëm. Dy vite më vonë ajo debutoi në filmin australian “Wolf Creek”, duke tërhequr vëmendjen e publikut dhe kritikës. Megjithatë, ishte filmi “2:37” në vitin 2006 ai që e vendosi përfundimisht në qendër të vëmendjes. Filmi u prezantua në Festivalin e Filmit në Kanë dhe interpretimi i saj u vlerësua si një nga zbulimet më premtuese të kinemasë australiane. Ky sukses i hapi rrugën drejt Hollywood-it. Gjatë viteve që pasuan, Teresa ndërtoi me kujdes një filmografi mbresëlënëse. Ajo interpretoi në filma të njohur si “The Grudge 2”, “Bedtime Stories”, “The Sorcerer's Apprentice”, “I Am Number Four” dhe “Take Me Home Tonight”. Çdo rol tregonte një dimension të ri të talentit të saj, duke dëshmuar aftësinë për të kaluar nga drama te komedia, nga romanca te fantashkenca. Një tjetër moment kulmor erdhi në vitin 2013 me filmin “Warm Bodies”. Suksesi ndërkombëtar i këtij projekti e bëri një emër të njohur në mbarë botën dhe e afroi edhe më shumë me publikun global. Bukuria e saj natyrale, karizma dhe interpretimi emocional u bënë elemente që e dallonin nga shumë figura të tjera të industrisë. Në vitin 2014, Teresa u martua me aktorin dhe regjisorin Mark Webber. Ndërsa shumë histori të famshme të Hollywood-it janë shoqëruar me trazira dhe skandale, historia e tyre është shndërruar në një simbol harmonie, dashurie dhe stabiliteti familjar. Së bashku kanë ndërtuar një jetë që pasqyron vlerat që Teresa promovon edhe publikisht. Kulmi artistik erdhi me filmin “Hacksaw Ridge” në vitin 2016. Filmi u nominua për çmime prestigjioze ndërkombëtare dhe performanca e saj mori vlerësime të shumta nga kritika. Ky rol dëshmoi pjekurinë e saj artistike dhe aftësinë për të mbajtur peshën emocionale të një historie të madhe. Nga viti 2018 deri në vitin 2022, Teresa Palmer fitoi zemrat e miliona shikuesve në mbarë botën përmes rolit të Diana Bishop në serialin e suksesshëm “A Discovery of Witches”. Personazhi i saj inteligjent, i fortë dhe kompleks e ktheu atë në një ikonë moderne të ekranit televiziv. Gjatë karrierës së saj, ajo ka marrë nominime dhe vlerësime të shumta nga organizata prestigjioze, përfshirë Australian Academy of Cinema and Television Arts (AACTA). Megjithatë, ndikimi i saj nuk matet vetëm me çmime apo suksese profesionale. Teresa Palmer është bërë një zë frymëzues për miliona njerëz. Përmes promovimit të mirëqenies emocionale, jetesës së shëndetshme, prindërimit të ndërgjegjshëm dhe ekuilibrit mes karrierës dhe familjes, ajo ka treguar se suksesi i vërtetë nuk ka kuptim pa paqe të brendshme dhe integritet personal. Historia e saj na kujton se madhështia nuk lind gjithmonë nga zhurma. Shpesh ajo ndërtohet në heshtje, me punë të palodhur, me këmbëngulje dhe me besim në vlerat që të formojnë si njeri. Në një industri ku imazhi shpesh vendoset mbi përmbajtjen, Teresa ka zgjedhur autenticitetin. Në një botë të fiksuar pas përsosmërisë, ajo ka zgjedhur njerëzoren. Sot, Teresa Palmer mbetet një nga figurat më elegante dhe më të respektuara të kinemasë bashkëkohore. Trashëgimia e saj nuk qëndron vetëm në filmat që ka realizuar, por në shembullin që ka dhënë. Ajo dëshmon se është e mundur të arrish sukses global pa humbur thjeshtësinë, dinjitetin dhe vlerat njerëzore. Historia e Teresa Palmer është historia e një gruaje që e ktheu talentin në art, famën në përgjegjësi dhe suksesin në frymëzim. © Copyright Liliana Pere Themeluese & Kryeredaktore