"Sikur të pyetesha” – Shefkije Islamaj. Poezia “Sikur të pyetesha” është një himn i dashurisë për jetën, vendlindjen dhe familjen. Autorja ndërton një reflektim të thellë mbi ekzistencën, duke pyetur veten nëse do të zgjidhte përsëri të njëjtën jetë po t’i jepej mundësia. Përmes përshkrimeve të pasura të natyrës, tokës, qiellit dhe cikleve të jetës, ajo shpreh lidhjen e pandashme me botën ku u rrit. Vargjet mbartin nostalgji të ngrohtë për fshatin, shtëpinë e fëmijërisë dhe traditat familjare. Në qendër të poezisë qëndrojnë prindërit, të cilët paraqiten si burimi i dashurisë, edukimit dhe sakrificës. Gjuha është e pasur me figura poetike dhe detaje etnografike që i japin autenticitet dhe emocion. Përsëritja e pyetjes “po të lindja sot?” forcon karakterin meditativ të krijimit. Në fund, përgjigjja e autores është e qartë: ajo do ta zgjidhte sërish të njëjtën jetë, me të njëjtat rrënjë dhe të njëjtët njerëz. Poezia është një dëshmi e fuqishme e mirënjohjes, identitetit dhe dashurisë së përjetshme për origjinën. Poezi nga shefkije islamaj Nje koment 10 rreshte SIKUR TË PYETESHA Sikur të pyetesha nëse do të zgjidhja prapë këtë timen jetë, këtë ajër e këtë frymëmarrje, sa të thellë aq të lehtë, të shkruar a të parashkruar, diku e dikur, kushedi se kur, nën këtë kupë qielli mbushur kaltërsi e dritë dielli, të shtrirë në të pafundmin horizont e hapësirë të gjerë e të lirë, të veshur me re të bardha e ngjyrë gri, që reshin pikla e rrebeshe shi, breshër e borë, murrlan e stuhi, në kohë e pakohë, si dje e si mot, po të lindja sot? Sikur të pyetesha nëse do të zgjidhja prapë këtë diell të zjarrtë që lind e perëndon, dritëson e verbon, ngroh e përvëlon, jep e merr jetë, dhe këtë hënë ndriçuese e mashtruese, që dritën e diellit vjedh ditën e natën ia fal tokës e qiellit, rrethuar me yje dritëshkëlqyese, që lindin e shuhen, vallëzojnë e ndrisin, befas shkëputen, qëllimshëm, kot, po të lindja sot? Sikur të pyetesha nëse do të zgjidhja prapë këtë tokë fushore e kodrinore, shkëmbore e ranore, të shkriftë e të butë, shterpë e pjellore, që thahet e përthahet, e prapë gjallësohet, që jep e merr jetë, dhe këta lumenj të turbullt e të kthjellët, që rrjedhin bjeshkëve turrshëm e gjarpërueshëm luginave e tokave të bukës, që ujisin e freskojnë fushë e vërri, çmenden e vërshojnë, shtëpi e katandi e prapë qetësohen, qetas zbuten e tërhiqen në të tyrin shtrat e kufi, pa pyetur mua, as ty, si t’ishin zemëruar keq e fort, po të lindja sot? Sikur të pyetesha nëse do të zgjidhja prapë të lindja në atë fshat kodrinor, që shtrihet shpat më shpat, pa përroskë, jaz, lumë e shtrat, që dielli e pushton anëpëranë, që gruri i piqet në natë me yje e gjysmëhanë, në atë të voglën shtëpizë përdhese, ngjitur për toke si të ishte kërthizë, ngritur në truall të pjerrët, përballë kullës së gurtë e shtatlartë, ndërtuar me mjeshtëri nga duart e plasaritura e gishtagjatë të tim gjyshi e stërgjyshi, me mure të forta e çati rrasash të lëmuara me butësi, me oxhaqe e frëngji, ku s’të ndalej zjarri i oxhakut, as sofra e konakut, në dimër me acari e duhi, në verë me vapë e puhi, në odën derëhapur shtruar me kashtë, mbuluar me qilima e sixhade për mysafirë, udhëtarë e shtegtarë, ku lindte fjala e urtë, e ashpër, e nxehtë ku gatuhej mendimi i fshehtë, që merrte formën e rrotullave, ku mbështillej duhani e tymi shkonte fjollë, ku pihej kafja sade e ndihej era në oborr, që prej kohësh s’i gjen më dot, po të lindja sot? Sikur të pyetesha nëse do të zgjidhja të dilja në dritë e të shkëputesha nga ani e kërthiza amë në atë dhomë të vogël dritëpake, me mure të holla, zbardh me gëlqere, mbushur me erë ftoi e mokthi varur në mur, në dritë llambe me vajgur, me një dorë ashkla, që kërcisnin mes tre gurësh oxhaku të nxirë sterrë, në atë shtrat druri, mbi të leshtën shtrojë, sjellë me pajën nusërore ku lëshova zërin e parë tepër të hollë, në çarçaf veku të bardhë me bojë alli e të verdhë ar, mbështjellë me vnela endur nga duart valë me të ngrohtat fjalë, nga imja shenjtorja nënë, që jetën m’ka falë, në muzg, në një të hënë, hëna e re ende pa dalë, në një fundtetor, që po mbyllte kokëkërrusur bereqetin e hollë vjeshtor, po të lindja sot? Sikur të pyetesha nëse do të zgjidhja prapë prindërit e mi, që moti të ndjerë, që më kanë ngjizur me aq dashuri në të tyren rini, të parën ndër shtatë fëmijë, të babës e nënës, që prehen qetas pranë njëri-tjetrit majë kodrinës, nën hijet e dendura të lisave të moçëm shtatlartë, që shpërndajnë fllad e era tund e përkund kurorat e tyre dimër e verë, qëkur e përherë, ah, prindërit e mi, të pashoqët e mi, të dhembshurit e mi, të fortët e të ashprit, mendjelartët, që flisnin më shumë me heshtjen se me fjalën, që qortonin me shumë me sy se me thuprat, që s’njihnin hatërmbetjen asnjë ditë, të gatshëm të jepnin jetën çdo ditë, për tonën dritë, po të lindja sot? Sikur të pyetesha, sot e mot përgjithmonë do të përgjigjesha: në këtë jetë, në këtë rruzull, në këtë tokë, nën këtë qiell në atë dhomëz e në atë shtëpizë, sot e përgjithmonë do të doja të isha e tyre, e kësaj bote e kësaj toke, e këtij qielli e këtij dielli, dhe po e këtyre prindërve të mi, sot e deri në përjetësi, dhe nëse do të rilindja përsëri e përsëri, do të kisha të njëjtin mall e përmallim dhe po këtë të shtrenjtën të pamatshmen, timen dashuri, të kthyer në shenjtëri. Maj 2026

Komplote, letra dashurie dhe kura mjekësore: sekretet mesjetare që po zbulohen nga Inteligjenca Artificiale 28 maj 2026 – BBC Future. Mesazhe dhe dokumente historike të koduara, të fshehura pas shifrave të pakuptueshme, gjenden në biblioteka dhe arkiva në mbarë botën. Tani, inteligjenca artificiale (AI) po ndihmon historianët t'i deshifrojnë këto tekste misterioze. Në arkivat e Bibliotekës së Vatikanit ndodhej një dorëshkrim misterioz, i mbuluar me simbole të çuditshme, i cili kishte mbetur i padeshifruar për më shumë se 400 vjet. Faqet e tij të koduara mendohej se përmbanin receta sekrete për trajtimin e sëmundjeve të trupit të njeriut. Në atë kohë, praktika të tilla mjekësore mbaheshin të fshehta, pasi mund të ngjallnin dyshime ose akuza për magji. I njohur si Shifra Borg (Borg Cipher), dorëshkrimi prej 408 faqesh ishte pothuajse i pakuptueshëm. Ai përdorte 34 simbole të pazakonta, disa shkronja romake dhe një faqe hyrëse të shkruar në arabisht. Nuk ekzistonte asnjë çelës i njohur për ta deshifruar, ndërsa disa faqe ishin dëmtuar nga koha. Falë mësimit makinerik (machine learning), studiuesit arritën ta zbërthenin kodin. Ata zbuluan mijëra trajtime të çuditshme, si: Pirja e disa gotave verë të kuqe cilësore; Fermentimi i arrëmyshkut (nutmeg) në brumë për të luftuar dizenterinë; Kura të tjera popullore dhe mjekësore të panjohura. Profesoresha e gjuhësisë kompjuterike në Universitetin e Stokholmit, Beáta Megyesi, e cila mori pjesë në deshifrimin e dokumentit, e përshkruan procesin si punë detektivi: "Çdo simbol, model dhe zgjidhje e pjesshme na afron me sekretet e dikujt dhe me një botë historike të humbur." Megyesi dhe kolegët e saj po udhëheqin tani përpjekjet për të përdorur AI në mënyrë më efikase për deshifrimin e kodeve historike. Një thesar i fshehur në arkiva Sipas vlerësimeve, rreth 1% e materialeve në arkiva dhe biblioteka në mbarë botën janë plotësisht ose pjesërisht të koduara. Dokumentet e fshehta përmbajnë: Inteligjencë diplomatike; Rituale të shoqërive sekrete; Njohuri mjekësore; Histori dashurie; Informacione të përditshme që njerëzit dëshironin t'i mbanin sekret. Në disa raste, deshifrimi i tyre mund të ndryshojë mënyrën se si e kuptojmë historinë. Një shembull i famshëm janë letrat e koduara të Mary, Queen of Scots, të zbuluara së fundmi. Ato treguan përfshirjen e saj në komplote për të rimarrë fronin dhe marrëdhënien e tensionuar me djalin e saj, James VI and I. Pse janë të vështira për t'u deshifruar? Disa kode janë relativisht të thjeshta. Për shembull, Shifra Borg përdor një sistem zëvendësimi ku çdo simbol përfaqëson një shkronjë. Por kode të tjera janë shumë më komplekse: Gjuha origjinale mund të jetë e panjohur; Mund të jenë shtuar simbole të rreme për të mashtruar; Disa shkronja mund të përfaqësohen nga shumë simbole të ndryshme. Për shembull, një letër 500-vjeçare e shkruar nga Charles V përdorte 120 simbole të ndryshme kodimi në vetëm tre faqe. Pas gjashtë muajsh pune, studiuesit zbuluan se Charles V kishte frikë nga një komplot për ta vrarë. Si po ndihmon AI? Para se të deshifrohet një dokument, ai duhet të transkriptohet në format dixhital. Shkrimi i keq, boja e zbehur dhe dëmtimet nga koha e bëjnë këtë proces shumë të vështirë. Tani, platforma të inteligjencës artificiale si transkribus.org⁠ po ndihmojnë në: Njohjen e shkrimit të dorës; Identifikimin e rreshtave dhe simboleve; Kthimin e dokumenteve historike në tekst dixhital. Megjithatë, sistemet aktuale ende hasin vështirësi kur përballen me simbole të shpikura, shenja astrologjike ose kode të pazakonta. Prandaj, studiuesit po zhvillojnë projekte të reja si descrypt.org⁠. të cilat synojnë të krijojnë modele AI më fleksibël për deshifrimin e dokumenteve historike. AI që lexon kodin direkt nga fotografia Një hap edhe më revolucionar është përdorimi i AI për të analizuar fotografitë e dokumenteve pa kaluar fare në fazën e transkriptimit. Studiuesit testuan këtë metodë në Copiale Cipher, një dorëshkrim që përshkruan ritualet e një shoqërie sekrete gjermane të shekullit XVIII. Rezultatet treguan se sistemi mund të deshifrojë pjesë të tekstit që nuk i kishte parë më parë. Kjo mund të jetë veçanërisht e dobishme për gjuhët e humbura ose sistemet e rralla të shkrimit. Një chatbot që deshifron historinë Ekipi i Megyesit ka krijuar një mjet të ngjashëm me chatbot-et moderne. Ky sistem: Transkripton tekstin; E deshifron; E përkthen; Shpjegon pse zgjidhja është e besueshme. Kur u testua me Shifrën Borg, chatbot-i deshifroi dhe përktheu një fragment prej 500 simbolesh në anglisht për rreth 29 minuta. Gjithashtu dokumentoi hapat e ndjekur për të shmangur interpretimet e gabuara ose "halucinacionet" e AI-së. Çfarë mund të zbulohet në të ardhmen? Këto mjete mund të ndihmojnë në zgjidhjen e mistereve që ka. në sfiduar studiuesit për shekuj. Ndër shembujt më të famshëm janë: Phaistos Disc, një disk 4,000-vjeçar nga Kreta që ende nuk është deshifruar plotësisht; Linear A, një gjuhë e hershme e Egjeut që mbetet e pakuptuar. Sipas Megyesit, qëllimi nuk është vetëm zgjidhja e një enigme të vetme historike, por krijimi i metodave që mund të ndihmojnë studiuesit në shumë raste të ndryshme. Në thelb, AI po hap një dritare të re drejt sekreteve të fshehura të historisë – nga komplote mbretërore dhe letra dashurie, deri te njohuri mjekësore të humbura prej shekujsh.

Sipas renditjes ndërkombëtare “Best Countries 2026” – U.S. News & World Report Në një renditje globale që vlerëson 100 shtete bazuar në 100 tregues objektivë të zhvillimit, qeverisjes, ekonomisë, shëndetësisë, arsimit dhe cilësisë së jetës, Zvicra është shpallur vendi më i mirë në botë për vitin 2026. Më poshtë është lista e plotë e 25 vendeve më të mira në botë për vitin 2026: 🇨🇭 Zvicra 🇩🇰 Danimarka 🇸🇪 Suedia 🇩🇪 Gjermania 🇳🇱 Holanda 🇳🇴 Norvegjia 🇬🇧 Mbretëria e Bashkuar 🇫🇮 Finlanda 🇱🇺 Luksemburgu 🇦🇹 Austria 🇧🇪 Belgjika 🇫🇷 Franca 🇮🇪 Irlanda 🇦🇺 Australia 🇮🇸 Islanda 🇸🇬 Singapori 🇯🇵 Japonia 🇺🇸 Shtetet e Bashkuara të Amerikës 🇨🇦 Kanadaja 🇰🇷 Koreja e Jugut 🇳🇿 Zelanda e Re 🇨🇿 Republika Çeke 🇪🇸 Spanja 🇮🇹 Italia 🇸🇮 Sllovenia Ky vlerësim konfirmon dominimin e vendeve evropiane në krye të renditjes globale, veçanërisht të Evropës Veriore dhe Qendrore, të cilat vazhdojnë të shihen si modele të stabilitetit institucional, mirëqenies sociale dhe zhvillimit të qëndrueshëm 👉 Arsyeja është metodologjia e raportit, e cila mat: ekonomi dhe stabilitet qeverisje dhe institucione cilësinë e jetës arsimin dhe shëndetësinë fuqinë globale dhe ndikimin ndërkombëta. Burimi zyrtar: U.S. News & World Report – Best Countries Rankings 2026 (publikuar më 14 maj 2026) https://www.usnews.com/news/best-countries/rankings Aktualisht bota përballet me pasiguri ekonomike, tensione gjeopolitike dhe sfida sociale gjithnjë e më komplekse, një vend vazhdon të mbetet sinonim i stabilitetit, besueshmërisë dhe prosperitetit: Zvicra. Sipas renditjes ndërkombëtare Best Countries 2026, të publikuar nga U.S. News & World Report më 14 maj 2026, Zvicra është shpallur vendi më i mirë në botë, duke u renditur e para mes 100 shteteve të analizuara. Ky vlerësim bazohet në një metodologji të re që përdor 100 tregues objektivë për të matur cilësinë e qeverisjes, zhvillimin ekonomik, shëndetësinë, arsimin, infrastrukturën, mundësitë për qytetarët dhe cilësinë e jetës. Në renditjen globale të vitit 2026, Zvicra u rendit e para në kategoritë e zhvillimit ekonomik dhe qeverisjes, ndërsa shënoi rezultate të shkëlqyera edhe në shëndetësi, kulturë, turizëm dhe mundësi për qytetarët. Këto tregues reflektojnë forcën e institucioneve të saj, stabilitetin politik dhe një ekonomi që vazhdon të jetë ndër më konkurrueset në botë. Suksesi zviceran nuk është produkt i rastësisë. Ai është ndërtuar mbi demokracinë funksionale, respektimin e ligjit, arsimin cilësor, inovacionin dhe kulturën e përgjegjësisë qytetare. Për dekada me radhë, Zvicra ka qenë një nga qendrat më të rëndësishme globale për financën, kërkimin shkencor dhe teknologjinë. Për mijëra shqiptarë që jetojnë dhe punojnë në Zvicër, ky vlerësim përfaqëson një dëshmi të vlerave mbi të cilat është ndërtuar ky shtet: puna, meritokracia, besimi te institucionet dhe përgjegjësia kolektive. Zvicra dëshmon se madhësia e një vendi nuk përcakton suksesin e tij. Institucionet e forta, ekonomia konkurruese, vizioni afatgjatë dhe kultura e qytetarisë aktive mbeten themeli i progresit dhe mirëqenies. Burimi: Best Countries Rankings 2026, publikuar më 14 maj 2026 nga U.S. News & World Report. Renditja vlerësoi 100 shtete bazuar në 100 tregues objektivë që matin qeverisjen, zhvillimin ekonomik, shëndetësinë, arsimin, infrastrukturën, mjedisin dhe cilësinë e jetës. Shënim editorial nga Prestige: Evropa dominon qartë renditjen globale të vitit 2026, duke zënë 18 nga 25 vendet e para. Zvicra kryeson listën falë rezultateve të jashtëzakonshme në zhvillimin ekonomik, qeverisjen dhe cilësinë e institucioneve, ndërsa vendet nordike vazhdojnë të konsiderohen modele të mirëqenies, stabilitetit dhe cilësisë së jetës.

Federico García Lorca – poeti që e shndërroi dhimbjen në muzikë. Hija e Shpirtit Tim Nga Federico García Lorca Hija e shpirtit tim Fluturon në një perëndim alfabeti, Mes librash Dhe fjalësh. Hija e shpirtit tim! Kam arritur në vijën ku bie Malli, Dhe pika e vajit shndërrohet, Në albastër shpirti. (Hija e shpirtit tim!) Kupa e dhimbjes u mbarua, por kjo është arsyeja dhe përmbajtja e buzëmbledhjeve të vjetra të mesditës e vështrimeve të vjetra të mesditës. Një labirinth i mjegullt Yjesh të tymtë Grackon iluzionet e mia Aq të venitura. Hija e shpirtit tim! Me këtë poezi të jashtëzakonshme hapet universi artistik i Federico García Lorcës, poetit, dramaturgut dhe artistit të madh spanjoll, një prej figurave më të ndritura të letërsisë botërore të shekullit XX. Lorca përfaqëson lirinë krijuese, shpirtin njerëzor, dashurinë, dhimbjen dhe tragjedinë e jetës, të shprehura përmes një gjuhe të pasur me simbole, ritëm dhe muzikë poetike. Ai arriti të bashkojë traditën popullore andaluziane me modernizmin evropian, duke krijuar një stil krejtësisht origjinal që vazhdon të frymëzojë breza të tërë lexuesish dhe studiuesish. Ndikimi i tij është global. Poezitë dhe dramat e Lorcës studiohen, përkthehen dhe interpretohen në teatrot më prestigjioze të botës. Kryeveprat e tij, "La Casa de Bernarda Alba" dhe "Poeta en Nueva York", e ngritën në rangun e pavdekësisë artistike dhe e vendosën mes emrave më të mëdhenj të kulturës universale. Një nga poezitë më simbolike të tij është "Kënga e Kalorësit", ku kalorësi shndërrohet në metaforë të njeriut që ndjek idealin e vet, ndërsa Kordoba përfaqëson ëndrrën e largët dhe të paarritshme. Përmes një gjuhe të thjeshtë, por jashtëzakonisht të fuqishme, Lorca shpreh tragjedinë e ekzistencës njerëzore dhe përballjen e përhershme me fatin dhe vdekjen. Federico García Lorca lindi më 5 qershor 1898 në Fuente Vaqueros të Granadës, në zemër të Andaluzisë. I rritur në një familje ku kultura dhe arsimi vlerësoheshin thellësisht, ai u formua që herët nga muzika, letërsia dhe traditat popullore të vendlindjes së tij. Studimet në Universitetin e Granadës dhe më pas jeta intelektuale në Madrid e shndërruan në një nga figurat qendrore të brezit letrar spanjoll të shekullit XX. Krijimtaria e Lorcës është një simfoni emocionesh, ku hëna, kali, nata dhe gjaku bëhen simbole të fatit njerëzor. Në poezinë e tij, bukuria dhe tragjedia bashkëjetojnë vazhdimisht, duke krijuar një univers artistik unik. Ndër veprat e tij më të rëndësishme poetike janë: • Libro de Poemas • Romancero Gitano • Poeta en Nueva York Ndërsa në dramaturgji ai krijoi kryevepra që mbeten monumente të teatrit botëror: • Bodas de Sangre • Yerma • La Casa de Bernarda Alba Edhe pse jeta e tij u ndërpre tragjikisht në vitin 1936, zëri i Lorcës nuk u shua kurrë. Ai mbetet një nga poetët më të lexuar dhe më të studiuar në botë, një simbol i lirisë krijuese dhe i fuqisë së artit për të kapërcyer kohën. Në një krahasim interesant me Dritëro Agollin, Lorca paraqitet si poeti i simbolit, misterit dhe tragjedisë, ndërsa Agolli si poeti i realizmit, thjeshtësisë dhe urtësisë popullore. Te Lorca, hëna paralajmëron fatin dhe vdekjen; te Agolli, dielli dhe ara simbolizojnë jetën dhe shpresën. Megjithatë, të dy i bashkon dashuria për njeriun dhe aftësia për ta kthyer përvojën njerëzore në art të pavdekshëm. Federico García Lorca mbetet poeti që e shndërroi dhimbjen në muzikë, vetminë në art dhe jetën në një poezi të përjetshme. Ai është një nga ata krijues të rrallë që vazhdojnë të flasin me të njëjtën forcë për çdo brez, duke dëshmuar se letërsia e madhe nuk njeh kohë dhe as kufij. Nga: Prestige #FedericoGarciaLorca #Poezi #Letërsi

Rubrika: Teknollogji - Shkencë Mira Murati prezanton ambiciet prej 50 miliardë dollarësh për AI në Bloomberg Tech 2026. Mira Murati, ish-drejtoresha teknologjike e OpenAI, ka prezantuar në mënyrë publike vizionin e saj të ri në fushën e inteligjencës artificiale gjatë konferencës Bloomberg Tech 2026 në San Francisko, duke rikthyer vëmendjen globale pas një mungese prej rreth 18 muajsh nga skena mediatike. Murati, e cila u largua nga OpenAI në fund të vitit 2024, është tashmë CEO dhe bashkëthemeluese e startup-it Thinking Machines Lab, një kompani që ka hyrë fuqishëm në tregun e AI me një raund fillestar financimi prej 2 miliardë dollarësh dhe një vlerësim fillestar prej rreth 10 miliardë dollarësh në momentin e themelimit në vitin 2025. Sipas raportimeve të industrisë, kompania ndodhet aktualisht në negociata për një raund të ri financimi që mund ta çojë vlerësimin e saj deri në 50 miliardë dollarë, duke shënuar një rritje të shpejtë në më pak se dy vite. Nga OpenAI te një vizion i ri për AI Në prezantimin e saj, Murati nuk u fokusua në të kaluarën, por në të ardhmen e ndërveprimit njeri–makinë. Startup-i i saj po zhvillon atë që e quan “modele ndërveprimi” — sisteme AI të dizajnuara jo vetëm për pyetje dhe përgjigje, por për komunikim të vazhdueshëm dhe në kohë reale. Një nga objektivat teknike të kompanisë është arritja e një vonese prej rreth 200 milisekondash, afërsisht sa koha e një pulsimi njerëzor. Produktet dhe strategjia teknologjike Produkti i parë i kompanisë, Tinker, është një API për përshtatjen e modeleve open-source të AI, duke e pozicionuar kompaninë ndryshe nga laboratorët e mëdhenj që po lëvizin drejt sistemeve më të mbyllura. Sipas raportimeve, Nvidia ka nënshkruar një marrëveshje shumëvjeçare për furnizimin me çipat e gjeneratës së ardhshme Vera Rubin, ndërsa Google Cloud figuron si partner kryesor infrastrukturor. Largimet e stafit dhe konkurrenca në treg Megjithëse kompania ka tërhequr vëmendje të madhe investitorësh, disa anëtarë të ekipit themelues janë larguar gjatë vitit 2026, duke iu bashkuar kompanive si OpenAI dhe Meta, të cilat po garojnë agresivisht për talent në fushën e AI. Murati, megjithatë, u fokusua në drejtimin teknik të kompanisë dhe në idenë se e ardhmja e AI-së duhet të bazohet në bashkëpunim më natyral dhe më të vazhdueshëm mes njeriut dhe sistemit. Çfarë do të thotë kjo për industrinë Partneriteti me Nvidia shihet si një sinjal i fortë strategjik, duke e vendosur Thinking Machines si një lojtar serioz në garën globale kundër OpenAI, Google dhe Meta. Nëse financimi i ri realizohet në vlerën e synuar, kompania mund të bëhet një nga startup-et më të mëdha private në historinë e industrisë së inteligjencës artificiale. Burimi Ky artikull është bazuar në raportimin e KuCoin News, i cili referon të dhënat nga: Crypto Briefing (artikulli origjinal) Bloomberg Tech 2026 (prezantimi publik i Muratit) 📎 Origjinali: https://www.kucoin.com/news/articles/mira-murati-unveils-50-billion-ai-ambitions-at-bloomberg-tech-2026⁠ 📎 Burimi primar i raportimit: https://cryptobriefing.com/mira-murati-thinking-machines-lab-bloomberg-tech/

NATALIE PORTMAN sot feston. Inteligjenca që i dha elegancë Hollywood-it. Sot feston ditëlindjen një nga gratë më të admirueshme të kinemasë moderne, Natalie Portman — aktore fituese e Oscar-it, regjisore dhe simbol i inteligjencës në Hollywood. Me një karrierë që shtrihet në më shumë se tre dekada, ajo vazhdon të mbetet një ikonë e artit, elegancës dhe ndikimit kulturor në skenën ndërkombëtare. ✨ Në një industri ku fama shpesh matet me zhurmën e momentit, Natalie Portman ka ndërtuar një trashëgimi që mbështetet te talenti, kultura dhe forca e karakterit. Ajo nuk është një aktore e suksesshme; është një figurë që ka dëshmuar se arti dhe intelekti mund të ecin krah për krah. Me një prani të rrallë në ekran dhe një personalitet që frymëzon përtej tij, Portman mbetet një nga gratë më të respektuara të kinemasë bashkëkohore. E lindur më 9 qershor 1981 në Jerusalem, Izrael, me emrin Natalie Hershlag, ajo është vajza e një babai izraelit dhe një nëne amerikane. Familja e saj u vendos në Shtetet e Bashkuara kur ajo ishte vetëm tre vjeç, duke i hapur rrugën një të ardhmeje që do të kalonte kufijtë e zakonshëm të suksesit artistik. Përveç karrierës në film, Natalie Portman ka ndërtuar një profil të veçantë akademik. Ajo u diplomua në psikologji në Universitetin e Harvardit, duke u bërë një nga emrat e rrallë të Hollywood-it që kombinojnë famën globale me arritje të nivelit të lartë arsimor. Karriera e saj nisi në moshën 12-vjeçare me filmin "Léon: The Professional", një interpretim që la menjëherë gjurmë në industrinë kinematografike. Më pas erdhën role të rëndësishme në sagën "Star Wars", "Closer", "V for Vendetta", "Jackie" dhe shumë produksione të tjera që konsoliduan statusin e saj si një prej aktoreve më të talentuara të brezit të saj. Kulmi artistik erdhi me filmin "Black Swan", performanca që i solli çmimin Oscar për Aktoren Më të Mirë dhe e vendosi mes emrave më të mëdhenj të kinemasë botërore. Gjatë karrierës së saj ajo ka fituar gjithashtu Golden Globe, BAFTA dhe një sërë vlerësimesh prestigjioze ndërkombëtare. Në Festivalin e Kanës 2026, Natalie Portman ishte ndër figurat më të vëzhguara dhe më të fotografuara të tapetit të kuq, duke konfirmuar edhe një herë statusin e saj si ikonë globale e elegancës dhe kulturës bashkëkohore. Sot, ndikimi i saj shkon përtej filmit. Ajo përfaqëson një model modern të suksesit, ku talenti artistik, arsimi, pavarësia intelektuale dhe angazhimi shoqëror krijojnë një figurë me peshë të veçantë në kulturën globale. Natalie Portman mbetet dëshmia se yjet më të ndritshëm nuk janë gjithmonë ata që flasin më shumë, por ata që lënë gjurmën më të thellë. Nga Prestige.

Lajmi (origjinal i përkthyer nga Reuters) SpaceX ka njoftuar se ka hyrë në një marrëveshje shumëvjeçare për shërbime cloud (shërbime kompjuterike në internet për ruajtje dhe përpunim të të dhënave) me Google, pjesë e Alphabet. 💰 Detajet kryesore Google do t’i paguajë SpaceX rreth 920 milionë dollarë në muaj Periudha: nga tetori 2026 deri në qershor 2029 Para kësaj ka një fazë “ramp-up” (rritje graduale e kapacitetit dhe pagesës) deri në shtator 🧠 Çfarë përfshin marrëveshja Rreth 110,000 GPU Nvidia (çipa shumë të fuqishëm për inteligjencë artificiale dhe llogaritje të rënda) CPU (procesorë kryesorë të kompjuterëve) Memorie dhe infrastrukturë serverash (të gjitha pjesët që përbëjnë një super-kompjuter cloud) ⚠️ Kush e kontrollon marrëveshjen Nëse SpaceX nuk dorëzon GPU-të e premtuara deri më 30 shtator, Google mund: ta ndërpresë marrëveshjen, ose të pranojë më pak kapacitet me pagesë më të ulët Pas dhjetorit 2026, secila palë mund ta ndërpresë me njoftim 90-ditor Google mban pronësinë e të dhënave dhe modeleve të AI që përdor 🤖 Pse është e rëndësishme SpaceX po rritet jo vetëm si kompani hapësinore, por edhe si ofrues i infrastrukturës së AI (inteligjencës artificiale) Marrëveshja forcon pozicionin e saj para një IPO (dalje në bursë, ku kompania shet aksione publikut) që vlerësohet rreth 75 miliardë dollarë fonde për mbledhje Ka edhe marrëveshje të ngjashme me Anthropic 📊 Përmbledhje shumë e thjeshtë 👉 Google po paguan SpaceX për fuqi super-kompjuterike për AI 👉 SpaceX po fiton miliarda duke dhënë akses në GPU dhe servera 👉 AI po kërkon gjithnjë e më shumë “fuqi truri kompjuterik” 👉 Ky është një nga kontratat më të mëdha cloud në botë Nëse do, mund ta bëj edhe si lajm gazete 100% stil Reuters (me titull, nën-titull dhe format editorial) ose ta shpjegoj pse këto marrëveshje janë kaq të rëndësishme për tregun e aksioneve. Revista Prestige. I sqaruar. me detaje per lehtesi kuptimi. SpaceX ka bërë një marrëveshje me Google (pjesë e Alphabet) që i jep Google akses në super-kompjuterë dhe fuqi të madhe për AI (inteligjencë artificiale – programe që mësojnë dhe mendojnë si kompjuterë inteligjentë). Kjo fuqi vjen nga GPU (çipe shumë të fuqishme që përdoren për AI dhe llogaritje të shpejta) të prodhuara nga Nvidia, plus servera dhe memorie që quhen cloud (kompjutera të fuqishëm që punojnë në internet në vend të kompjuterit tënd personal). Google do t’i paguajë SpaceX shumë miliarda dollarë për ta përdorur këtë kapacitet për disa vite, ndërsa SpaceX po forcon biznesin e saj edhe jashtë hapësirës, në teknologjinë e AI. Në të njëjtën kohë, Anthropic po përdor gjithashtu këto super-qendra kompjuterike për të trajnuar AI. 👉 Me pak fjalë: Google po merr “fuqi truri kompjuterik” për AI, SpaceX po fiton shumë para duke e ofruar këtë fuqi, dhe AI po rritet shumë shpejt në botë. 📌 Teksti i shpjeguar SpaceX (kompani që merret me raketa dhe satelitë) ka njoftuar një marrëveshje shumëvjeçare me Google (kompani që merret me kërkimin në internet, reklama dhe shërbime cloud), pjesë e Alphabet (kompania mëmë që zotëron Google dhe biznese të tjera). Marrëveshja është për cloud computing (shërbime kompjuterike në distancë përmes internetit, ku përdoren servera shumë të fuqishëm për ruajtje dhe përpunim të të dhënave). 💰 Pagesa dhe afati Google do t’i paguajë SpaceX rreth 920 milionë dollarë në muaj nga tetori deri në qershor 2029. Mujore = pagesë çdo muaj Afat shumëvjeçar = kontratë që zgjat disa vite Kapaciteti (fuqia kompjuterike që jepet për përdorim) do të rritet gradualisht deri në shtator. 🧠 Pajisjet teknologjike Marrëveshja përfshin: GPU (Graphics Processing Unit) – çip shumë i fuqishëm që përdoret për inteligjencë artificiale dhe grafikë; në këtë rast rreth 110,000 njësi Nvidia – kompania që prodhon këto GPU CPU (Central Processing Unit) – procesori kryesor i kompjuterit (truri që ekzekuton komandat) Memorie (RAM dhe storage) – hapësira ku ruhen të dhënat përkohësisht ose përgjithmonë. Infrastrukturë kompjuterike – të gjitha pajisjet së bashku (servera, rrjete, qendra të dhënash) 🤖 Kompani të tjera dhe AI Anthropic (kompani që krijon modele AI si chatbotë) po përdor gjithashtu kapacitet të madh nga një qendër e quajtur “Colossus 1” (emër i një super-qendre serverash shumë të fuqishme në Memphis, SHBA). Qendër të dhënash (data center) = ndërtesë me mijëra kompjuterë që punojnë 24/7 300 megavat (MW) = sasi shumë e madhe energjie elektrike (si një qytet i vogël që konsumon rrymë) 📊 IPO dhe tregu IPO (Initial Public Offering) = kur një kompani del në bursë dhe fillon të shesë aksione publikut Në tekst thuhet se SpaceX po përgatitet për një IPO të mundshme me vlerë rreth 75 miliardë dollarë (vlerësim i kompanisë në treg) ⚠️ Kush kontrollon çfarë Google mban pronësinë e të dhënave dhe modeleve të AI (modelet janë programet që “mësojnë” dhe japin përgjigje inteligjente) Nëse SpaceX nuk siguron numrin e premtuar të GPU-ve: Google mund të ulë pagesën ose të ndërpresë marrëveshjen Pas një date të caktuar, secila palë mund të tërhiqet me njoftim 90-ditor (duhet të lajmërosh 3 muaj përpara) 📌 Përmbledhje shumë e thjeshtë Kjo do të thotë: 👉 Google po merr fuqi të madhe kompjuterike për AI 👉 SpaceX po fiton shumë para nga infrastruktura kompjuterike 👉 GPU-të janë “motorët” e inteligjencës artificiale 👉 Cloud është “kompjuter në internet”, jo një pajisje fizike që e mban vetë

Interviste. Prof. Ermira Kola Pedagoge pranë Departamentit të Pediatrisë, Fakulteti i Mjekësisë. Universiteti i Tiranës. Shefe e Shërbimit te Terapisë Intensive te Pediatrisë, QSUNT Profili i Mirës. Prof. Dr. Ermira Thanas Kola (Kosho). Në shoqërinë shqiptare ka shumë gra të talentuara dhe të afta që kontribuojnë në fushën e mjekësisë. Këto "yje" janë frymëzim dhe shprehje e fuqisë dhe potencialit të grave në shoqëri. Prezenca e tyre është një pasuri e vërtetë në të gjitha aspektet e jetës shoqërore, ekonomike dhe kulturore, duke ndikuar dhe ndryshuar për të mirë në shoqërinë përreth tyre. Është frymëzuese të shohësh se sa shumë ndikim kanë ato në krijimin e një të ardhme më të mirë. Nje yll i mjekësisë shqiptare është dhe Ermira Kosho Kola, për të cilën do te flasim sot. Mira ka shfaqur një angazhim të jashtëzakonshëm ndaj arsimit dhe karrierës së saj në mjekësi. Shkelqimi i saj filloi hershëm në bangat e gjimnazit Petro Nini Luarasi ku u diplomua me mesatare 10. Mira ka spikatur me personalitetin e saj, si një vajzë serioze e bukur, e sjellshme, e dashur, me të gjitha karakteristikat e saj si një vajze model excellent. Ajo shkëlqu me tej në Fakultetin e mjekësise ku vendosi te studionte për mjekësi. Si pediatre dhe tani si profesore në fakultet, ajo ka pasur një ndikim të madh në fushën e saj dhe në shoqërinë në tërësi. Studimet shkencore dhe kontributi i saj në fushën e mjekësisë ndihmojnë në përmirësimin e kujdesit shëndetësor për fëmijët dhe familjet. Është një sukses i vërtetë që tregon përkushtim dhe pasion për profesionin dhe për të ndihmuar të tjerët. Mira është vërtet një frymëzim për shumë! Mirëpo, Mira nuk është thjesht e aftë në fushën e mjekësisë, por ajo gjithashtu tregon aftësi të mëdha në menaxhimin e kohës, në te gjitha dimesionet, bashkëshorte, nënë e mirë, kolege bashkëpunuese me komunikim te ngrohte dhe përkushtim human ndaj tjerëve. Kombinimi i talentit profesional me karakteristikat e tilla personale e bën atë një shembull frymëzues për të gjithë. Sigurisht, admirimi për aftësitë e saj është i merituar plotësisht! Kam bindjen e plotë tashmë nga njohja e kurikulave dhe intervistimi i një numri të konsiderueshëm i shumë mjekëve në Shqipëri dhe në botë, se mjeket janè shtresa më inteligjente, humane, njerëzore e shoqerisë shqiptare. Ndjehem e impresionuar në cdo intervisë me ta, pikërisht keto impresione dhe këto vlera te pakrahasueshme te tyre dua ti transmetoj tek lexuesit. Studimet e gjata dhe trajnimi intensiv për te arritur performancën e tyre më të mirë profesionale, kërkojnë shumë përpjekje dhe përkushtim. Për më tepër, mjekët shpesh përballen me situata të vështira dhe stresuese, ku vendimet e tyre mund të kenë ndikim të drejtpërdrejtë në jetën e pacientëve. Ky angazhim dhe përkushtim i madh,sakrificat supreme janë arsye të forta pse mjekët shpesh i shohim si profesionistë me vlera të larta morale dhe humane. Per mua si individ janë te barasvlershëm për sakrificat dhe dhimbshurine me profilin e nje nëne te mirë, e një dielli që të jep dritë, që të ngroh të jep shendet e jetë. Formimi puna, edukata familjare, humanizmi dhe arritjet shërbejnë si një dritare e madhe e shpresës dhe motivimit për të gjithë shoqërinë. Ermira Kosho, vajza e madhe e Thanasit dhe e Evanthi Dhonos, të dy me profesion arsimtarë, u lind në Ersekë me 12 prill 1961. Në qytetin e lindjes, në Gjimnazin “Petro Nini”, përfundoi edhe arsimin e mesëm me notë mesatare 10 në viti 1980. Ndërsa studimet e larta i vazhdoi në në Fakultetin e Mjekësisë të Universitetit Shtetëror të Tiranës, të cilat i kurorëzoi me rezultate shumë të mira gjatë periudhës 1981-1985. Por le te mesojme me shume detaje per Miren nepermjet intervistes......... Pyetje: E dashur Mira, Eshtë kënaqësi per mua ti prezantoj lexuesit: Kush ështe prejardhja, fëmijeria dhe familja e Dr. Prof. Ermira Kosho? Sa ndikim ka patur familja e saj në arsimim? Cfare vlerash ka mbartur Mira nga familja e saj? Jam lindur dhe rritur nga dy prindër arsimtarë, dy prindër që edukuan breza me rradhë duke bërë me shumë dashuri profesionin e nderuar të mësuesit. Prinder që më edukuan duke dhënë me shumë dëshirë, gjithshka të mirë dhe fisnike të shpirtit të tyre. Ishin prinderit e mi, ata që më rrënjosen fort vullnetin, pasionin e të mësuarit, miresinë që të japësh pa kufi dashurinë njerëzore. E ndër vite kanë qënë të pandarë me mua, në rrugëtimin jetësor, në ditë te bukura e të vështira. Kanë qënë mbështetje e madhe që unë të ecja në këtë profesion sa fisnik dhe human sa i vështire dhe i bukur. E pse mos jem krenare dhe falenderuese pafund për prindërit e mi? Nuk u lodhen asnjë njeherë jo vetem me mua dhe motrën time por edhe për investimin e tyre në fëmijët tanë. Ata janë dhe do mbeten pjesë e pandarë e imja, pjesë e asaj që unë jam . Pyetje: Investimi juaj për formimin professional dhe intelektual ka qënë Fakulteti i Mjekësise. Disa mbresa rreth diplomimit, pedagogeve tuaj. Cilat janë arësyet e kësaj zgjedhje? Pergjigje Kur mbarova shkollën e mesme isha ne dilemë për degën që do të zgjidhja. Nuk e di pse në një moment vendosa që të treja kerkesat e mia ishin për degën ”Mjekësi”. Fillimi i vështirë, një copëz jete krejt e panjohur për mua. Kthehem ndër vite, dhe në kujtimet e mia zgjohen të parat, kujtimet për pedagogë të lëndeve të ndryshme që shpalosën tek ne gjithshka shkencore dhe përvojen e tyre, për një profesion që jep vetem JETE...Të lehtësosh dhimbjen, të kurosh sëmundje dhe tju japesh mundësinë njerëzve për të jetuar ky profesion kalon pertej humanizmit. E kujtimet e tjera lidhen me gjithë brezin e studentëve të kursit tim, ku sot, secili është bërë profesionist në fushën e tyre. Krenohem me ta. Pyetje : Profesioni i mjekut është nga më të bukurit, kërkon humanizëm, përkushtim të madh kohë e pa kohë dhe sensibilitet të lartë, si i menaxhon Prof.Mira ndjesine e dhimbjes dhe atë të dashurisë, sfidat që dalin përpara? Pergjigje Jeta ime, në profesionin tim ndërthuret midis studentëve në fakultet dhe gjithmonë pranë fëmijëve në gjëndje kritike, shpesh me sëmundje jetëkërcënuese në reanimacionin e pediatrisë. Eshtë një simbiozë e tille midis punes time me studente duke dhënë me shumë pasion gjithshka që lidhet me kujdesin e fëmijës në gjëndje tepër rëndë. Në parim të punës time qëndron koncepti i vazhdimësisë duke kaluar stafetë gjithe njohurine ndër breza. Keshtu mësova nga profesorët e mi, për të cilër ruaj respekt të vecantë, ashtu vazhdova edhe në edukimin e studentëve të mi ndër vite. Jam shumë e sigurt qe po përgatisim një brez që do jemi krenarë në të ardhmen. Të punosh në reanimacioni e fëmijëve është sfidë. Më të lehtë këtë moment ma bën ekipi i mjekeve dhe infermjereve të reanimacionit, kolegë me aftesi të vecanta njerëzore, fisnike, mjekë me njohuri teorike dhe praktike bashkëkohore, dhe sidomos aftësia e tyre, për te punuarit ne EKIP. Kjo bën që të gjithë bashkë tja dalim. Dhe momenti me i bukur është kur falenderimet e prindërve të fëmijeve dalin nga thellësia e shpitit, duke na e bëre këtë profesion shumë më të bukur, njerëzor dhe të vecantë. Pyetje: Cili është raporti që ju keni me profesionin, Po në rolin e mësimdhenjes si Prof, sa përpiqeni të ruani raportin pedagog-student, jeni kërkuese e rreptë dhe motivuese ? Pergjigje Momentet që kaloj me studentët janë momentet më të bukura. Studentet e mi i trajtoj si kolegë, si një brez të cilit dua tju transmetoj, gjithshka nga njohuritë e mia të konsoliduara ndër vite, njohuri që i përcjell me shumë pasion e dashuri sepse dua formimin e një brezi që të perfaqesojë me shumë dinjitet të ardhmen e mjekësise. Dhe nuk janë paktë ata studente që ke dëshirë të punosh dhe ke besim që do të bëjnë vazhdimësinë. E unë bashkë me studentët duke marrë më të mirën prej tyre. përsosem profesionalisht. E ku ka më bukur! Pyetje: Te arrish të formosh nje status me nje integriteti te lartë professional, si modeli juaj eksellent, kërkohen shumë parametra të lartë, studime shkencore mund të njihemi me disa nga këto punë . Modestisht Mira përgjigjet shkurt kam disa .... Vetëm kaq. Por unë hulumtova dhe mësova: Referuar në enciklopedinë kosovare për mjekët Prof. Dr. Ermira Thanas Kola (Kosho) Prof. Ermira Kola, lindur në familje te shkelqyer kolonjare, me prindër arsimtarë Ka mbaruar Gjimnazin “Petro Nini Luarasi” Erseke. 1980 Fakultetin e Mjekësisë, 1981-1985. Specializuar për “Pediatre të Përgjithshme” 1986-1988. Pedagoge e brëndëshme e Fakultetit të Mjekësisë. Universiteti i Tiranes. (nga viti 1991 e ne vazhdim) Specializuar 9 muaj në Universitetin Katolik të Leuven-it, Belgjikë. (Departamenti i Neonatologjisë dhe Terapise Intensive të Pediatrisë) 1994-1995. Emergency Care in Pediatrics, Salzburg-Philadelphia. (2001) ”Mother and child”, Poland._(2006) GRADA DHE TITUJ SHKENCORE : “Doktor i Shkencave” – Nr 3816, dt 03.06.1997 “Mbrojtur gradën “DOKTOR I SHKENCAVE” me temën “Vlerësimi i parametrave hemodinamikë në fëmijët me shok cirkulator” (1997) Titulli “Profesor i Asociuar” Nr 121, dt 23.07.2005 Titulli “ Profesor” 12.02. 2015 ANETARE NE SHOQATA 1. Anetare e Shoqetes se Pediatreve Shqipetare. 2. Anëtare e Europian Society of Intensive Care Medicine (ESICM) që nga 24. 09. 1996. 3. Anëtare e Europian Society of Pediatric Intensive Care (ESPIC) që nga 12.06.1997. Ka botuar mbi 40 (si autore dhe bashkeautore) artikuj shkencorë origjinalë ose review (analiza shkencore) në revista shkencore, nga të cilat, 17 prej tyre të jane botuar ose pranuar për botim në një revistë shkencore të huaj, të njohur, me bord editorial dhe te indeksuara . Kam botuar, 3 artikuj, në revista shkencore të huaja, me faktor impakti) : Si autore dhe bashkeautore jane mbi 100 referime ne konferenca shkencore kombetare si dhe mbi 40 referime ne kongrese dhe aktivitete shkencore nderkombetare. Tekste: Vlerësimet e parametrave hemodinamikë në gjëndjet e shokut cirkulator tek fëmijët (Disertacioni), 1997. Terapia Intensive në Pediatri (libër), Shtator 2002 Terapia Intensive në Pediatri (ribotim). Janar.2009 Terapia Intensive në Pediatri (libër), Shtator 2002. Manual për bebisiter – botuar në shqip, Prill 2001 Child Care Provider’s Manual – botuar në anglisht, Tetor 2002. Projekte Pjesemarrje ne Projekte Kerkimore-Shkencore; "Gabapentin in Paediatric Pain"7th Framework Programme FP7-HEALTH-2013-INNOVATION-1 PROJECT Proposal reference number: FP7-602962-2. Pyeje A mund të më spjegoni si keni mundur te kapërxeni vështiresitë në lidhje me profesionin mjeke grua, dhe evolucionin tuaj? Pergjigje Të gjesh sot një ekuilibër midis profesionit, familjes, kohës së lirë , them është e veshtirë. Pasioni, dëshira për ti bërë gjërat ashtu sic duhet e bën të qëndrueshëm këtë ekuilibër. Pyetje: A ështe Dr Mira e pathyeshme, rigoroze, bashkëpunuese dhe insistuese për të arritur qëllimin final? Them se PO Pyetje: A ka menduar Mira që të largohet nga vendi saj, për një përfitim financiar më te madh dhe rehati më te madhe? Pergjigje Sakrifica dhe veshtirësitë të krijosh familje, dhe të ecesh në profesion është një lidhje shumë e fortë, një lidhje e tillë që bëhesh pjesë e vëndit tënd. E në këtë lidhje më vjen gjithmonë natyrshëm thënia e Nënë Terezës: "Ne vetë ndjejmë që ajo që bëjmë është thjesht një pikë uji në oqean, por oqeani do të ishte i mangët pa atë pikë." Pyetje: Disa refleksione ju lutem për stadin e zhvillimit te mjekësisë sot nga pikpamja intelektuale. Pergjigje Fusha e pediatrisë, një nga fushat më të dashura e më të vecanta për mua, një fushë, që me bindje te plote them që sot është në nivele bashkëkohore. Nuk jane të paktë koleget e mi, pediatër që zgjidhin diagnoza shumë të vështira, që shkëmbejnë eksperiencën e tyre me shumë dinjitet dhe profesionalizem ne kongrese europiane dhe boterore, që janë pjesë e botimeve shkencore dinjitoze. Janë këta pediatër që ju japin jetë fëmijeve me shume dashuri e përkushtim Ju faleminderit nga Zemra. Ju faleminderit ju e dashur Prof. Ermira Kola. Intervistoi. Dr. Liliana Pere.

Rubrika; Bota e Informatikes. 🧠 HISTORIA E PLOTË E EKSPERIMENTEVE NË NDËRFAQET TRU–KOMPJUTER (BCI) Nga zbulimi i valëve të trurit deri te inteligjenca artificiale dhe Neuralink Fusha e ndërfaqeve tru–kompjuter (Brain-Computer Interfaces, BCI) është ndërtuar nga qindra eksperimente gjatë më shumë se 100 viteve. Këto janë momentet më të rëndësishme që kanë çuar deri te teknologjitë moderne si Neuralink. 1. 1924 – Valët e para të trurit. 👨‍🔬 Hans Berger Neurologu gjerman regjistroi për herë të parë aktivitetin elektrik të trurit njerëzor dhe shpiku EEG-në (elektroencefalogramin). 📌 Ky ishte themeli i gjithë teknologjisë moderne të leximit të trurit. 2. 1960–1970 – Kontrolli i sinjaleve cerebrale Studiues të ndryshëm treguan se njerëzit mund të mësonin të kontrollonin valët alfa të trurit për të prodhuar sinjale të thjeshta, si kodi Morse. 3. 1973 – Lind termi “Brain-Computer Interface” 👨‍🔬 Jacques Vidal Në University of California, Los Angeles ai prezantoi termin BCI dhe propozoi përdorimin e trurit për të kontrolluar kompjuterë. 4. 1977 – Kursori i parë i kontrolluar me tru Jacques Vidal demonstroi se një person mund të lëvizte një objekt në ekran vetëm me sinjale EEG. 5. 1998 – Implanti i parë në tru te njeriu 👨‍🔬 Philip Kennedy dhe Roy Bakay Implantuan elektroda te një pacient i paralizuar, i cili arriti të kontrollonte një kursor kompjuteri. 6. 1998 – Projekti i parë i Kevin Warwick 👨‍🔬 Kevin Warwick Vendosi një çip RFID në krah për të komunikuar me kompjuterët. 7. 2002 – Elektroda në nervin e Kevin Warwick Warwick implantoi një matricë me 100 elektroda në nervin median të krahut dhe kontrolloi pajisje robotike. Ai realizoi edhe komunikimin e parë elektronik mes dy sistemeve nervore njerëzore. 8. 2000–2003 – Majmunët kontrollojnë robotë 👨‍🔬 Miguel Nicolelis dhe ekipi në Duke University treguan se majmunët mund të kontrollonin krahë robotikë vetëm me aktivitetin e trurit. 9. 2004 – BrainGate 👨‍🔬 John Donoghue Filluan provat klinike ku pacientët e paralizuar kontrollonin kompjuterë dhe proteza. 10. 2013 – Komunikimi tru-me-tru Miguel Nicolelis lidhi trurin e dy minjve, duke realizuar ndërfaqen e parë direkte tru-me-tru. 11. 2014 – Eksoskeleti në Kupën e Botës Një person i paralizuar goditi topin e parë të Botërorit në Brazil duke përdorur një eksoskelet të kontrolluar nga truri. 12. 2016 – Synchron Synchron zhvilloi implantin Stentrode, i vendosur përmes enëve të gjakut pa hapur kafkën. 13. 2016 – Themelimi i Neuralink Neuralink u krijua për të zhvilluar implante cerebrale me mijëra elektroda. 14. 2019 – Demonstrimi publik i Neuralink Kompania prezantoi fijet fleksibile dhe robotin kirurgjikal. 15. 2021 – Majmuni që luan Pong Neuralink publikoi videon e një makaku që luante videolojën Pong me implant cerebral. 16. 2023 – Miratimi FDA U.S. Food and Drug Administration dha autorizimin për studimin e parë njerëzor të Neuralink. 17. 2024 – Pacienti i parë njerëzor i Neuralink Pacienti arriti të luante shah dhe të kontrollonte kompjuterin me mendim. 18. 2025–2026 – Prova klinike të zgjeruara Neuralink raportoi zgjerimin e studimeve klinike, ndërsa kompani si Synchron dhe BrainGate vazhdojnë të publikojnë rezultate shkencore. 🤖 Roli i Inteligjencës Artificiale AI përdoret për: Interpretimin e sinjaleve nervore. Parashikimin e lëvizjeve ose fjalëve. Kontrollin e protezave dhe kompjuterëve. Rikthimin e komunikimit te pacientët e paralizuar. 🧠 Çfarë është arritur deri tani? Sot, njerëzit me implante mund të: Lëvizin kursorin në ekran. Luajnë lojëra. Shkruajnë tekst. Kontrollojnë proteza robotike. Në disa raste, të sintetizojnë zërin e tyre. ❓ Çfarë nuk është arritur ende? Leximi i plotë i mendimeve. Transferimi i kujtimeve. “Ngarkimi” i ndërgjegjes. Prova që AI ka vetëdije subjektive. 📌 Përfundimi Eksperimentet në këtë fushë kanë nisur me Hans Berger në vitin 1924 dhe kanë kaluar përmes pionierëve si Jacques Vidal, Kevin WarwRrevista Prestige #EdukimNjohuri #BotaeInformatikës #InteligjencaArtificiale Rubrika; Bota e Informatikes. 🧠 HISTORIA E PLOTË E EKSPERIMENTEVE NË NDËRFAQET TRU–KOMPJUTER (BCI) Nga zbulimi i valëve të trurit deri te inteligjenca artificiale dhe Neuralink Fusha e ndërfaqeve tru–kompjuter (Brain-Computer Interfaces, BCI) është ndërtuar nga qindra eksperimente gjatë më shumë se 100 viteve. Këto janë momentet më të rëndësishme që kanë çuar deri te teknologjitë moderne si Neuralink. 1. 1924 – Valët e para të trurit. 👨‍🔬 Hans Berger Neurologu gjerman regjistroi për herë të parë aktivitetin elektrik të trurit njerëzor dhe shpiku EEG-në (elektroencefalogramin). 📌 Ky ishte themeli i gjithë teknologjisë moderne të leximit të trurit. 2. 1960–1970 – Kontrolli i sinjaleve cerebrale Studiues të ndryshëm treguan se njerëzit mund të mësonin të kontrollonin valët alfa të trurit për të prodhuar sinjale të thjeshta, si kodi Morse. 3. 1973 – Lind termi “Brain-Computer Interface” 👨‍🔬 Jacques Vidal Në University of California, Los Angeles ai prezantoi termin BCI dhe propozoi përdorimin e trurit për të kontrolluar kompjuterë. 4. 1977 – Kursori i parë i kontrolluar me tru Jacques Vidal demonstroi se një person mund të lëvizte një objekt në ekran vetëm me sinjale EEG. 5. 1998 – Implanti i parë në tru te njeriu 👨‍🔬 Philip Kennedy dhe Roy Bakay Implantuan elektroda te një pacient i paralizuar, i cili arriti të kontrollonte një kursor kompjuteri. 6. 1998 – Projekti i parë i Kevin Warwick 👨‍🔬 Kevin Warwick Vendosi një çip RFID në krah për të komunikuar me kompjuterët. 7. 2002 – Elektroda në nervin e Kevin Warwick Warwick implantoi një matricë me 100 elektroda në nervin median të krahut dhe kontrolloi pajisje robotike. Ai realizoi edhe komunikimin e parë elektronik mes dy sistemeve nervore njerëzore. 8. 2000–2003 – Majmunët kontrollojnë robotë 👨‍🔬 Miguel Nicolelis dhe ekipi në Duke University treguan se majmunët mund të kontrollonin krahë robotikë vetëm me aktivitetin e trurit. 9. 2004 – BrainGate 👨‍🔬 John Donoghue Filluan provat klinike ku pacientët e paralizuar kontrollonin kompjuterë dhe proteza. 10. 2013 – Komunikimi tru-me-tru Miguel Nicolelis lidhi trurin e dy minjve, duke realizuar ndërfaqen e parë direkte tru-me-tru. 11. 2014 – Eksoskeleti në Kupën e Botës Një person i paralizuar goditi topin e parë të Botërorit në Brazil duke përdorur një eksoskelet të kontrolluar nga truri. 12. 2016 – Synchron Synchron zhvilloi implantin Stentrode, i vendosur përmes enëve të gjakut pa hapur kafkën. 13. 2016 – Themelimi i Neuralink Neuralink u krijua për të zhvilluar implante cerebrale me mijëra elektroda. 14. 2019 – Demonstrimi publik i Neuralink Kompania prezantoi fijet fleksibile dhe robotin kirurgjikal. 15. 2021 – Majmuni që luan Pong Neuralink publikoi videon e një makaku që luante videolojën Pong me implant cerebral. 16. 2023 – Miratimi FDA U.S. Food and Drug Administration dha autorizimin për studimin e parë njerëzor të Neuralink. 17. 2024 – Pacienti i parë njerëzor i Neuralink Pacienti arriti të luante shah dhe të kontrollonte kompjuterin me mendim. 18. 2025–2026 – Prova klinike të zgjeruara Neuralink raportoi zgjerimin e studimeve klinike, ndërsa kompani si Synchron dhe BrainGate vazhdojnë të publikojnë rezultate shkencore. 🤖 Roli i Inteligjencës Artificiale AI përdoret për: Interpretimin e sinjaleve nervore. Parashikimin e lëvizjeve ose fjalëve. Kontrollin e protezave dhe kompjuterëve. Rikthimin e komunikimit te pacientët e paralizuar. 🧠 Çfarë është arritur deri tani? Sot, njerëzit me implante mund të: Lëvizin kursorin në ekran. Luajnë lojëra. Shkruajnë tekst. Kontrollojnë proteza robotike. Në disa raste, të sintetizojnë zërin e tyre. ❓ Çfarë nuk është arritur ende? Leximi i plotë i mendimeve. Transferimi i kujtimeve. “Ngarkimi” i ndërgjegjes. Prova që AI ka vetëdije subjektive. 📌 Përfundimi Eksperimentet në këtë fushë kanë nisur me Hans Berger në vitin 1924 dhe kanë kaluar përmes pionierëve si Jacques Vidal, Kevin Warwick, Miguel Nicolelis, BrainGate dhe Neuralink. Sot teknologjia mund të interpretojë sinjale të trurit dhe t’i shndërrojë në veprime, por ndërgjegjja njerëzore mbetet ende një mister që teknologjia nuk e ka riprodhuar. Pergatiti: ExpIT. Liliana Pere.ick, Miguel Nicolelis, BrainGate dhe Neuralink. Sot teknologjia mund të interpretojë sinjale të trurit dhe t’i shndërrojë në veprime, por ndërgjegjja njerëzore mbetet ende një mister që teknologjia nuk e ka riprodhuar. Pergatiti: ExpIT. Liliana Pere.

Lexim i hapur analizë e romanit , Jetë në një kuti shkrepësesh. nga Fatos Kongoli Hyrje Romani Jetë në një kuti shkrepësesh është një nga veprat më të fuqishme të letërsisë bashkëkohore shqiptare, ku autori depërton thellë në krizën shpirtërore të individit modern shqiptar. Nuk kemi të bëjmë vetëm me historinë e një krimi apo të një gazetari të vetmuar; romani është një eksplorim i frikshëm i vetmisë, alienimit, traumës sociale dhe deformimit psikologjik që prodhon tranzicioni shqiptar. Leximi i hapur e sheh këtë roman jo thjesht si rrëfim individual, por si pasqyrë të shoqërisë shqiptare pas viteve ’90, një shoqëri që kalon nga izolimi komunist drejt një lirie të pakontrolluar, ku individi mbetet i humbur midis luksit artificial, pabarazisë dhe boshllëkut moral. Konteksti historik dhe shoqëror Romani zhvillohet në Shqipërinë e pastranzicionit, në vitet kur Tirana ndryshon me shpejtësi: pallate të larta, media sensacionale, pasuri të menjëhershme dhe një kulturë e re e suksesit të jashtëm. Por pas kësaj fasade moderne, Kongoli zbulon një realitet të errët: njeriu shqiptar vazhdon të jetojë “në një kuti shkrepësesh”, i shtypur psikologjikisht dhe shpirtërisht. Kutia e shkrepëses bëhet simbol i jetës së ngushtë, pa frymëmarrje, pa komunikim real. Hapësira fizike e apartamenteve të vogla shndërrohet në metaforë të ngushtimit të shpirtit njerëzor. Autori kërkon të tregojë se diktatura nuk mbaron vetëm me rënien e regjimit; ajo vazhdon në mendësi, në frikë, në paaftësinë për të ndërtuar marrëdhënie të shëndetshme dhe në humbjen e identitetit njerëzor. Personazhi kryesor dhe kriza ekzistenciale Personazhi kryesor — gazetari që kryen krimin — nuk paraqitet si “kriminel klasik”. Ai është viktimë e vetvetes dhe e kohës ku jeton. Kongoli ndërton një figurë të copëzuar psikologjikisht, një njeri që nuk arrin të gjejë kuptim në jetën moderne. Ai jeton në luks, por ndihet bosh. Ka profesion, marrëdhënie, apartament modern, por nuk ka paqe shpirtërore. Kjo kontradiktë është zemra filozofike e romanit. Krimi në roman nuk është vetëm akt fizik; ai është shpërthim i akumuluar i traumës, vetmisë dhe dëshpërimit. Në këtë aspekt, romani lidhet me letërsinë ekzistencialiste europiane. Personazhi i Kongolit të kujton herë pas here antiheronjtë e Albert Camus apo Franz Kafka: njerëz të huaj në botën ku jetojnë. Tema kryesore 1. Vetmia moderne Njerëzit në roman jetojnë pranë njëri-tjetrit, por nuk komunikojnë realisht. Marrëdhëniet janë të lodhura, artificiale dhe të ftohta. Shoqëria urbane krijon afërsi fizike, por largësi shpirtërore. 2. Pabarazia sociale Kongoli paraqet hendekun mes luksit të ri dhe mjerimit moral. Pallatet moderne nuk sjellin domosdoshmërisht qytetërim shpirtëror. Përkundrazi, ato fshehin ankth, egoizëm dhe izolim. 3. Kujtesa dhe fëmijëria Personazhi përpiqet të shpëtojë përmes kujtimeve të fëmijërisë. E kaluara shfaqet si strehë emocionale përballë brutalitetit të së tashmes. 4. Skizofrenia kolektive Një nga idetë më të forta të romanit është se shoqëria shqiptare jeton një lloj “çarjeje” psikologjike kolektive: njerëzit flasin për liri, por mbeten të burgosur brenda frikërave dhe deformimeve të vjetra. Simbolika e “kutisë së shkrepëses” Titulli është çelësi interpretues i gjithë romanit. Kutia e shkrepëses simbolizon: jetën e ngushtë shqiptare; mungesën e horizontit; shtypjen psikologjike; izolimin urban; shpirtin e mbyllur të individit modern. Njeriu në roman duket sikur jeton në hapësira të vogla fizike e emocionale, pa ajër dhe pa dalje. Edhe kur personazhet fitojnë më shumë liri ekonomike, ata nuk arrijnë të fitojnë liri të brendshme. Stili i Kongolit Fatos Kongoli përdor një stil të qetë, realist dhe psikologjik. Ai nuk kërkon efekte të mëdha dramatike; forca e tij qëndron te analiza e hollë e mendjes njerëzore. Gjuha është e thjeshtë, por e rënduar emocionalisht. Atmosfera shpesh është gri, melankolike dhe e heshtur. Kjo heshtje bëhet pjesë e tensionit artistik të romanit. Kongoli është mjeshtër i antiheroit shqiptar: personazhe të zakonshëm, të lodhur, të pasigurt dhe shpesh të humbur. Vlera e romanit në letërsinë shqiptare Jetë në një kuti shkrepësesh konsiderohet një nga romanet më të rëndësishme të tranzicionit shqiptar sepse: analizon psikologjinë e shoqërisë moderne shqiptare; trajton traumën e pasdiktaturës; sjell realizëm urban bashkëkohor; ndërthur filozofinë ekzistenciale me realitetin shqiptar. Romani nuk jep zgjidhje morale apo optimizëm artificial. Ai përball lexuesin me pyetje të vështira mbi jetën, identitetin dhe vetminë. Përfundim Në thelb, Jetë në një kuti shkrepësesh është romani i njeriut shqiptar të humbur mes dy epokave: një të kaluare shtypëse dhe një të tashmeje kaotike. Kongoli ndërton një panoramë tronditëse të shpirtit njerëzor në tranzicion, ku krimi, vetmia dhe kujtesa ndërthuren në mënyrë dramatike. Romani mbetet aktual sepse “kutia e shkrepëses” nuk është vetëm një apartament apo një qytet; ajo është gjendja shpirtërore e individit që nuk arrin të gjejë liri të vërtetë brenda vetes Fatos Kongoli është një nga shkrimtarët më të rëndësishëm të letërsisë bashkëkohore shqiptare. Lindi në Elbasan më 1944 dhe studioi matematikë në Pekin dhe në Universitetin e Tiranës, ku u diplomua në vitin 1967. Ai punoi si redaktor dhe gazetar letrar, ndërsa pas viteve ’90 u bë një nga zërat më të fuqishëm të romanit shqiptar modern. Veprat e tij dallohen për analizën psikologjike, vetminë njerëzore, tranzicionin shqiptar dhe krizën ekzistenciale të individit. Ndër romanet më të njohura janë I Humburi, Jetë në një kuti shkrepësesh, Dragoi i Fildishtë dhe Lëkura e Qenit. Kongoli konsiderohet mjeshtër i antiheroit shqiptar, duke sjellë personazhe të zakonshëm, të brishtë dhe të përballur me ankthin e kohës moderne. Librat e tij janë përkthyer në shumë gjuhë europiane dhe janë vlerësuar nga kritika ndërkombëtare. Ai ka fituar disa çmime të rëndësishme letrare shqiptare, përfshirë Penda e Artë dhe çmimin ndërkombëtar Balkanika. Rëndësia e tij qëndron në faktin se ai solli në letërsinë shqipe dramën psikologjike të tranzicionit dhe vetmisë urbane. Fatos Kongoli mbetet një nga autorët që e lidhi romanin shqiptar me frymën moderne europiane dhe me analizën filozofike të njeriut bashkëkohor. .

Rubrika: Art Bota Yje. Personalitet qe frymëzon Maria Grazia Cucinotta – Bukuria që nuk bëri kurrë kompromis me shpirtin Ka gra që hyjnë në ekran si personazhe, dhe ka gra që mbeten në kujtesë si ide. Maria Grazia Cucinotta i përket kësaj kategorie të rrallë: grave që nuk imponohen me zhurmë, por që mbeten në mendje si një ndjenjë e qetë, si aroma e detit pas perëndimit. Tek ajo, hijeshia mesdhetare bashkohet me një qetësi të brendshme, sikur e gjithë Sicilia të kishte marrë trajtën e një gruaje. Ajo lindi më 27 korrik 1968 në Messina, në brigjet e Sicilisë, atje ku deti dhe vullkani i mësojnë njeriut se bukuria dhe forca janë dy fytyra të së njëjtës të vërtetë. U rrit në një familje modeste, me vlera të forta tradicionale, ku thjeshtësia nuk ishte mungesë, por një formë dinjiteti. Fëmijëria dhe rinia e saj nuk ishin përrallore. Si shumë vajza të reja, ajo u përball me pasiguritë e trupit dhe me gjykimet e të tjerëve. Në moshën 19-vjeçare mendoi t’i nënshtrohej një operacioni estetik për zvogëlimin e gjoksit, duke besuar se duhej të ndryshonte veten për t’iu afruar pritshmërive të botës. Por nëna e saj, me urtësinë e grave italiane që dinë të shohin përtej modës dhe përtej frikës, e ndaloi. Ndonjëherë dashuria e një nëne shpëton jo vetëm një trup, por një fat. Fillimet – Kur fati troket në heshtje Në vitin 1987, Maria Grazia mori pjesë në konkursin Miss Italia. Nuk fitoi kurorën, por fitoi diçka më të çmuar: besimin se një humbje e dukshme mund të jetë fillimi i një rruge të jashtëzakonshme. Në fund të viteve ’80 ajo u transferua në Milano për të ndjekur botën e modës dhe televizionit. Punoi si modele dhe prezantuese, duke ecur ngadalë, por me vendosmëri. Më pas u shfaq në programin e njohur të Renzo Arbore, i cili i hapi derën e parë të rëndësishme drejt ekranit. Sepse ndonjëherë nuk duhet të fitosh menjëherë; mjafton të mos heqësh dorë. 1994 – “Il Postino”, filmi që e bëri të pavdekshme Viti 1994 shënoi kthesën vendimtare të jetës së saj. Në filmin "Il Postino", me regji të Michael Radford, ajo interpretoi Beatrice Russo, një grua e thjeshtë, sensuale dhe e heshtur, që dukej sikur kishte lindur nga vetë peizazhi i Mesdheut. Përballë saj ishte Massimo Troisi, në rolin e tij të fundit para vdekjes. Takimi me të nuk ishte vetëm një bashkëpunim profesional, por një përvojë artistike dhe njerëzore. Troisi i mësoi delikatesën, durimin dhe fuqinë e natyrshmërisë. Ka takime që zgjasin pak, por ndikojnë përjetë. "Il Postino" u nominua për pesë çmime Oscar dhe fitoi Academy Award për kolonën zanore më të mirë. Filmi u bë një kryevepër e kinemasë botërore, ndërsa Maria Grazia Cucinotta fitoi statusin e ikonës. Në atë film, ajo nuk interpretonte thjesht një rol. Ajo ishte metafora e dashurisë që nuk ka nevojë për shumë fjalë. 1995 – Martesa dhe qetësia larg dritave Në vitin 1995, Maria Grazia u martua me sipërmarrësin Giulio Violati. Nga kjo martesë lindi vajza e tyre, Giulia. Në një univers ku fama shpesh konsumon qetësinë personale, ajo zgjodhi të ndërtonte një jetë familjare të qëndrueshme, duke mbrojtur privatësinë me elegancë. Një premtim i mbajtur ka më shumë peshë se çdo premierë. Fundi i viteve ’90 – Nga poezia tek kultura pop globale Pas suksesit të "Il Postino", horizonti i saj artistik u zgjerua përtej Italisë. Në vitin 1999, ajo u bë pjesë e sagës së James Bond në filmin "The World Is Not Enough", ku interpretoi Giulietta Da Vinci, e njohur si "Cigar Girl". Po atë vit, u shfaq në serialin legjendar "The Sopranos", në episodin "Isabella", një nga episodet më poetike dhe simbolike të serialit. Kështu, aktorja që kishte lindur mes dallgëve të Sicilisë u bë pjesë e dy prej universeve më të rëndësishme të kulturës pop ndërkombëtare. 2000–2010 – Një artiste që krijon, jo vetëm interpreton Me kalimin e viteve, Maria Grazia nuk u mjaftua me statusin e aktores. Ajo u bë edhe producente dhe më vonë regjisore, duke e zgjeruar artin e saj përtej interpretimit. Në vitin 2005, prodhoi dhe interpretoi në filmin humanitar "All the Invisible Children", një projekt i realizuar në mbështetje të UNICEF. Po atë vit, zëri i saj u dëgjua në serialin "The Simpsons", ku i dha jetë personazhit Francesca në episodin "The Italian Bob". Pas ngjarjeve tragjike të 11 Shtatorit 2001, ajo vendosi të rikthehej në Itali për të qenë më pranë familjes dhe rrënjëve të saj. Kur arti takohet me ndërgjegjen, bukuria fiton dimension moral. Filmat më të rëndësishëm të karrierës Karriera e Maria Grazia Cucinotta-s përfshin një galeri rolesh që dëshmojnë shtrirjen dhe qëndrueshmërinë e talentit të saj: "Il Postino" (1994) "The Day of the Beast" (1995) "The World Is Not Enough" (1999) "Picking Up the Pieces" (2000) "Vaniglia e Cioccolato" (2004) "All the Invisible Children" (2005) "The Rite" (2011) "American Night" (2021) "Wonderwell" (2023) Çdo film është një gur tjetër në mozaikun e një karriere të ndërtuar jo mbi zhurmë, por mbi qëndrueshmëri. Çmimet dhe nderimet Suksesi i saj është vulosur me një sërë çmimesh dhe nderimesh prestigjioze: Best Supporting Actress Award në Montreal World Film Festival. Premio Kinéo në Venice Film Festival. Italian Golden Globe (Globo d’Oro). Premio Flaiano. Premio Efebo d’Oro. Titulli Cavaliere della Repubblica Italiana. America Award nga Italy-USA Foundation (2010). Ylli i saj në Italian Walk of Fame në Toronto (2012). Këto nderime nuk janë vetëm medalje të suksesit, por forma të kujtesës kolektive që vulosin ndikimin e një artisteje në kulturë. “Diva me përparëse” Kur George Clooney e quajti "gruaja perfekte", Maria Grazia iu përgjigj me përulësi se përsosmëria nuk ekziston. Ajo e përshkruan veten si një "divë me përparëse": një grua që gatuan, bën pazarin, kujdeset për shtëpinë dhe në mbrëmje vesh xixa e taka. Në këtë vetëpërkufizim gjendet e gjithë filozofia e saj: madhështia e vërtetë nuk qëndron në distancë, por në aftësinë për të mbetur njerëzore. Thjeshtësia është forma më fisnike e elegancës. Besimi dhe jeta e brendshme Maria Grazia Cucinotta është besimtare katolike dhe e devotshme ndaj Shën Antonit të Padovës. Për të, besimi nuk është deklaratë, por një mënyrë e qetë për të ruajtur ekuilibrin e shpirtit. Besimi, si bukuria, ka nevojë për heshtje për të lulëzuar. Rëndësia dhe ndikimi i saj Maria Grazia Cucinotta ka një vend të veçantë në kulturën italiane dhe ndërkombëtare. Ajo është një ikonë e feminitetit mesdhetar, sepse solli në ekran një bukuri natyrale, të ngrohtë dhe autentike. Ajo është ambasadore e kinemasë italiane, sepse me "Il Postino" u bë një nga fytyrat më të njohura të Italisë në botë. Ajo është shembull i autenticitetit, sepse nuk e tradhtoi kurrë thelbin e saj për t’iu përshtatur standardeve kalimtare. Ajo është artiste shumëdimensionale: aktore, producente, regjisore dhe zë i angazhimit humanitar. Ajo është model i ekuilibrit, sepse arriti të ruajë familjen, privatësinë dhe dinjitetin në një botë të ekspozuar. Ndikimi i saj nuk matet vetëm me role apo çmime, por me mënyrën se si ajo i dha publikut një ide më të thellë të bukurisë: jo si perfeksion, por si harmoni mes shpirtit dhe formës. Sot – Eleganca si mënyrë jetese Me shtatlartësinë 1.77 metra, profilin aristokratik dhe shikimin e ngrohtë, Maria Grazia Cucinotta vazhdon të jetë simbol i feminitetit italian. Por sekreti i saj nuk qëndron vetëm te pamja. Ajo mishëron një të vërtetë të thjeshtë dhe universale: bukuria nuk është perfeksion fizik; është harmonia mes asaj që je dhe asaj që zgjedh të mbrosh. Një grua që e ktheu autenticitetin në art Nga Messina e vitit 1968 te Hollivudi, nga "Il Postino" te "Wonderwell", nga pasiguritë e rinisë te qetësia e pjekurisë, Maria Grazia Cucinotta mbetet një dëshmi se madhështia nuk lind nga përpjekja për t’u dukur perfekte, por nga guximi për të qenë vetvetja. Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse George Clooney e quajti "gruaja perfekte". Sepse perfeksioni i vërtetë nuk është mungesa e të metave, por prania e shpirtit.

SCIENCE ON STAGE EUROPE Shqipëria në skenën evropiane të inovacionit shkencor. Jemi në epokën ku shkenca, teknologjia dhe inovacioni po formësojnë të ardhmen e njerëzimit, arsimi mbetet forca më e madhe transformuese e shoqërisë. Pikërisht mbi këtë filozofi është ndërtuar Science on Stage Europe, rrjeti më prestigjioz evropian i mësuesve të shkencës, teknologjisë, inxhinierisë dhe matematikës (STEM), një komunitet që bashkon edukatorët më kreativë dhe më të përkushtuar të kontinentit. Çdo dy vjet, qindra mësues nga më shumë se tridhjetë vende evropiane mblidhen në Festivalin Evropian Science on Stage për të ndarë përvoja, për të prezantuar projekte inovative dhe për të ndërtuar ura bashkëpunimi që kapërcejnë kufijtë kombëtarë. Festivali është shndërruar në një nga ngjarjet më të rëndësishme të arsimit shkencor në Evropë, duke promovuar ekselencën, kreativitetin dhe kulturën e inovacionit. Edicioni i vitit 2026, i zhvilluar në Klaipėda të Lituanisë, mblodhi rreth 450 mësues, ekspertë dhe liderë të arsimit nga e gjithë Evropa. Për disa ditë, qyteti u kthye në një laborator gjigant idesh, ku shkenca u prezantua si gjuhë universale e progresit, bashkëpunimit dhe zhvillimit të qëndrueshëm. Në këtë skenë prestigjioze evropiane, Shqipëria u paraqit me dinjitet, profesionalizëm dhe vizion, duke dëshmuar se mësuesit shqiptarë janë pjesë aktive e zhvillimeve më të avancuara në arsimin bashkëkohor. SCIENCE ON STAGE EUROPE ✨️✨️✨️✨️Shqipëria fiton vlerësimin evropian në arsimin STEM✨️✨️✨️✨️✨️✨️ Shqipëria u vlerësua me Certifikatën e Vlerësimit nga Science on Stage Europe, duke konfirmuar rolin e saj aktiv në zhvillimin e arsimit shkencor dhe inovacionit në nivel evropian. Ky sukses pasqyron përkushtimin e mësuesve shqiptarë dhe rritjen e vazhdueshme të kulturës STEM në shkolla. ✨️✨️✨️✨️Në këtë arritje të rëndësishme spikat ✨️✨️✨️✨️Mirjeta Domi, koordinatore kombëtare dhe figurë kyçe në zhvillimin e Science on Stage Albania. Rrugëtimi i Science on Stage Albania nisi me synimin për të krijuar një komunitet mësuesish që besojnë se edukimi shkencor është çelësi i së ardhmes. Që nga organizimi i festivalit të parë kombëtar në bashkëpunim me Akademinë e Shkencave të Shqipërisë, rrjeti është rritur vazhdimisht, duke përfshirë mësues, shkolla dhe institucione nga i gjithë vendi. Përmes festivaleve kombëtare, trajnimeve, projekteve STEM dhe aktiviteteve ndërkombëtare, Science on Stage Albania ka ndërtuar një platformë ku idetë inovative marrin jetë dhe ku mësuesit shqiptarë kanë mundësi të prezantojnë punën e tyre në arenën evropiane. Ky angazhim i vazhdueshëm kulmoi në vitin 2026, kur Shqipëria u nderua me Certifikatën e Vlerësimit nga Science on Stage Europe për kontributin e saj në promovimin e arsimit shkencor dhe zhvillimin e kulturës STEM. Ky vlerësim përfaqëson jo vetëm një sukses institucional, por edhe një njohje të punës së palodhur të mësuesve shqiptarë që çdo ditë frymëzojnë brezat e rinj. Mirjeta Domi – zemra e këtij rrugëtimi Në qendër të këtij suksesi qëndron Mirjeta Domi, koordinatore kombëtare e Science on Stage Albania, një nga figurat më të spikatura të arsimit shkencor në Shqipëri. ✨️✨️✨️Si mësuese e fizikës me përvojë të gjatë, promotore e edukimit STEM dhe e certifikuar nga Microsoft për inovacionin në mësimdhënie dhe integrimin e teknologjisë në arsim, ajo ka luajtur një rol vendimtar në ndërtimin e rrjetit shqiptar të Science on Stage. Përkushtimi, vizioni dhe energjia e saj kanë bërë të mundur që Shqipëria të fitojë një vend të merituar në komunitetin evropian të arsimit shkencor. Përmes punës së saj të palodhur, qindra mësues janë përfshirë në programe profesionale zhvillimi, ndërsa mijëra nxënës janë frymëzuar të shohin shkencën si një mundësi për të ndërtuar të ardhmen. Ekipi që përfaqësoi Shqipërinë Asnjë sukses nuk arrihet vetëm. Pas këtij vlerësimi qëndron puna e një ekipi të jashtëzakonshëm mësuesish dhe edukatorësh që përfaqësuan Shqipërinë me profesionalizëm dhe dinjitet në Festivalin Evropian të Shkencës 2026. Entela Progri, Anila Ziu, Elda Dyli, Merita Nanaj, Valentina Ismaili, Albana Topalli dhe Klotilda Jaupi sollën në skenën evropiane projektet, përvojën dhe pasionin e tyre për arsimin shkencor, duke treguar nivelin e lartë të përgatitjes së mësuesve shqiptarë. Secila prej tyre kontribuoi në prezantimin e praktikave inovative, metodologjive moderne dhe eksperiencave që pasqyrojnë potencialin e arsimit shqiptar për të qenë pjesë e dialogut evropian të shkencës dhe teknologjisë. Një vlerësim për të gjithë komunitetin arsimor Certifikata e Vlerësimit e akorduar Shqipërisë nuk i përket vetëm një institucioni apo një grupi individësh. Ajo është një vlerësim për të gjithë mësuesit shqiptarë që çdo ditë punojnë me pasion në klasat e tyre, për nxënësit që guxojnë të ëndërrojnë, për shkollat që investojnë në inovacion dhe për të gjithë ata që besojnë se arsimi është investimi më i rëndësishëm për të ardhmen. Sot, Science on Stage Albania përfaqëson një histori frymëzuese suksesi, një model bashkëpunimi dhe një shembull të qartë se si vizioni, profesionalizmi dhe puna e përbashkët mund ta vendosin Shqipërinë në hartën evropiane të ekselencës arsimore. Ky është vetëm fillimi i një rrugëtimi që vazhdon të frymëzojë, të bashkojë dhe të krijojë mundësi të reja për brezat që do të ndërtojnë Shqipërinë e së nesërmes. Copyright © Liliana Pere Founder & Editor-in-Chief Prestige Magazine All rights reserved.